Adhyaya 32

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्योऽस्ति द्विजश्रेष्ठास्तस्मिन्क्षेत्रे शुभावहे । सप्तर्षीणां सुविख्यात आश्रमः सर्वकामदः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਮੰਗਲਮਯ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਹੈ—ਸਪਤ-਋ਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਜੋ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

तत्र श्रावणमासस्य पंचदश्यां समाहितः । यः करोति नरः स्नानं स लभेद्वांछितं फलम्

ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਾਸ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

कन्दमूलफलैः शाकैर्यस्तत्र श्राद्धमाचरेत् । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः

ਜੋ ਉੱਥੇ ਕੰਦ-ਮੂਲ, ਫਲ, ਸਾਗ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

पंचम्यां शुक्लपक्षे तु मासि भाद्रपदे द्विजाः । यस्तान्पूजयते भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । विधिनानेन विप्रेन्द्राः सर्वानेव यथाक्रमम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰੋ—ਉਹ ਉਕਤ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

ॐ अत्रये नमः । ॐ वसिष्ठाय नमः । ॐ कश्यपाय नमः । ॐ भरद्वाजाय नमः । ॐ गौतमाय नमः । ॐ कौशिकाय नमः । ॐ जमदग्नये नमः । ॐ अरुंधत्यै नमः । पूजामंत्रः । जह्नुकन्यापवित्रांगा गृहीतजपमालिकाः । गृह्णंत्वर्घं मया दत्तमृषयः सर्वकामदाः

‘ਓਂ ਅਤ੍ਰੀਏ ਨਮਹ। ਓਂ ਵਸਿਸ਼ਠਾਯ ਨਮਹ। ਓਂ ਕਸ਼੍ਯਪਾਯ ਨਮਹ। ਓਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਯ ਨਮਹ। ਓਂ ਗੌਤਮਾਯ ਨਮਹ। ਓਂ ਕੌਸ਼ਿਕਾਯ ਨਮਹ। ਓਂ ਜਮਦਗ੍ਨਯੇ ਨਮਹ। ਓਂ ਅਰੁੰਧਤ੍ਯੈ ਨਮਹ।’—ਇਹ ਪੂਜਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ। ‘ਜਹਨੁ-ਕਨਿਆ (ਗੰਗਾ) ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਪ-ਮਾਲਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾ-ਦਾਤਾ ਋ਸ਼ਿਓ! ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।’

Verse 6

ऋषय ऊचुः । तत्र सप्तर्षिभिस्तीर्थं कस्मिन्काले व्यवस्थितम् । विस्तरात्सूतज ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਪਤ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਤੀਰਥ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਸਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।”

Verse 7

सूत उवाच । अनावृष्टिः पुरा जाता लोके द्वादशवार्षिकी । सर्वोषधिक्षयो जातस्ततो लोकाः क्षयार्दिताः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਅਨਾਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਈ। ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਨਾਸ ਤੇ ਪਤਨ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ।”

Verse 8

अस्थिशेषा निरुत्साहास्त्यक्तधर्मव्रतक्रियाः । अभक्ष्यभक्षणपरास्तथैवापेयपायिनः

ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਰਗੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਰਹਿਤ ਹੋਏ; ਧਰਮ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਛੱਡ ਬੈਠੇ। ਜੋ ਭੱਖਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਉਹ ਖਾਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਪੇਯ ਨਹੀਂ ਉਹ ਪੀਣ ਲੱਗੇ।

Verse 9

त्यजंति मातरः पुत्रान्कलत्राणि तथा नराः । भृत्यान्स्वानपि वित्तेशाः का कथान्यसमुद्भवान्

ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ। ਧਨਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਤੱਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?

Verse 10

संत्यक्तान्यग्निहोत्राणि ब्राह्मणैर्याजकैरपि । व्रतानि व्रतिभिर्दांतैरपि वृद्धतमैर्द्विजाः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਾਜਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਯਮੀ—ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਵਿਜ ਵੀ—ਆਪਣੀਆਂ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਬੈਠੇ।

Verse 11

दृश्यते चैव यत्रैव सस्यं वापि कथंचन । ह्रियते लज्जया हीनैस्तत्र क्षुत्क्षामकैर्नरैः

ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਜਰਾ ਵੀ ਦਿਸਦੀ, ਉੱਥੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕੰਗਾਲ, ਲਾਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

Verse 12

एवमन्नक्षये जाते पीडिते धरणीतले । सप्तर्षयः क्षुधाविष्टा बभ्रमुस्तत्रतत्र च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਅੰਨ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰੇ।

Verse 13

अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपः सुमहातपाः । भरद्वाजस्तथा चान्यो गौतमः संशितव्रतः । कौशिको जमदग्निश्च तथैवारुंधती सती

ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਕਸ਼੍ਯਪ; ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਗੌਤਮ; ਕੌਸ਼ਿਕ ਤੇ ਜਮਦਗਨੀ, ਅਤੇ ਸਤੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵੀ।

Verse 14

अथ तेषां समस्तानां चंडाभूत्परिचारिका । पशुवक्त्रस्तथा भृत्यो विनयेन समवितः

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਚੰਡਾਲਣੀ ਸੇਵਿਕਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਵੀ—ਦੋਵੇਂ ਨਿਮਰ ਵਿਨਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 15

ततस्ते विषयं प्राप्ता वृषादर्भिमहीपतेः । क्षुत्क्षामा मुनयोऽत्यर्थं देशे चानर्तसंज्ञके

ਫਿਰ ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭੀ ਮਹੀਪਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ; ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੰਗਾਲ ਮੁਨੀ ਅਨਰਤ ਨਾਮਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਏ।

Verse 17

ततस्तैः पतितो भूमौ दृष्टो मृतकुमारकः । मंत्रयित्वा मिथः पश्चाद्गृहीतो भक्षणाय च

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਤ ਬਾਲਕ ਵੇਖਿਆ; ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ—ਭੱਖਣ ਲਈ ਭੀ।

Verse 18

अपचन्यावदग्नौ तं क्षुधया परिपीडिताः । वृषादर्भिर्नृपः प्राप्तः श्रुत्वा तेषां विचेष्टितम्

ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਪਕਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 19

वृषादर्भिरुवाच । किमिदं गर्हितं कर्म क्रियते मुनिसत्तमाः । राक्षसानामयं धर्मो महामांसस्य भक्षणम्

ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੁਨਿਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਨਿੰਦਣਯ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਭਾਰੀ ਮਾਸ ਦਾ ਭੱਖਣ ਤਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।”

Verse 20

सोऽहं सस्यं प्रदास्यामि ग्रामान्व्रीहीन्यवानपि । मम वाक्यादसंदिग्धं त्यजर्ध्वं मृतबालकम्

“ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਨ ਦਿਆਂਗਾ—ਪਿੰਡਾਂ ਸਮੇਤ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਜੌ ਵੀ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਭਰੋਸਾ ਕਰੋ; ਇਸ ਮ੍ਰਿਤ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।”

Verse 21

ऋषय ऊचुः । प्रायश्चित्तं समादिष्टं महामांसस्य भक्षणात् । प्रतिग्रहस्य भूपाला दापत्कालेऽपि नो नृप

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮਹਾਮਾਂਸ ਦੇ ਭੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਿਧਾਨਿਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਫ਼ਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਦਾਨ-ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।”

Verse 22

पश्चात्तपश्चरिष्यामो महामांससमुद्भवम् । पातकं नाशयिष्यामो भक्षयामो वयं ततः

ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੇ, ਮੋਟੇ ਮਾਸ ਦੇ ਭੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਮਿਟਾਵਾਂਗੇ; ਉਹ ਦੋਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਤਦ ਅਸੀਂ ਭੋਜਨ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 23

वृषादर्भि रुवाच । प्रतिग्रहो द्विजातीनां प्रोक्ता वृत्तिरनिंदिता । ग्राह्यो मत्तस्ततः सर्वैर्नात्र कार्या विचारणा

ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦਵਿਜਾਂ ਲਈ ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਣ (ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ) ਨਿੰਦਾਰਹਿਤ ਜੀਵਿਕਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰੋ; ਇੱਥੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 24

ऋषय ऊचुः । राज प्रतिग्रहो घोरो मध्वास्वादो विषोपमः । स दूराद्ब्राह्मणैस्त्याज्यो विशेषात्कृतिभिर्नृप

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਣ ਭਿਆਨਕ ਹੈ—ਮਧੁ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ, ਪਰ ਵਿਸ਼ ਸਮਾਨ। ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਵੇਕੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ, ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।

Verse 25

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दश ध्वजिसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

ਦਸ ਸੂਨਾ (ਕਸਾਈ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਚਕ੍ਰੀ; ਦਸ ਚਕ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਧਵਜੀ; ਦਸ ਧਵਜੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਿਆ; ਅਤੇ ਦਸ ਵੇਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੈ।

Verse 26

दशसूनासहस्रेण तुल्यो राजप्रतिग्रहः । कस्तस्य प्रतिगृह्णाति लोभाढ्यो ब्राह्मणो यथा

ਰਾਜਾ ਦਾ ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਣ ਦਸ ਸੂਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਐਸਾ ਦਾਨ ਕੌਣ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰੇਗਾ—ਸਿਵਾਏ ਲੋਭ ਨਾਲ ਫੂਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ?

Verse 27

रौरवादिषु सर्वेषु नरकेषु स पच्यते । तस्माद्गच्छ गृहे भूप स्वस्ति तेऽस्तु सदैव हि

ਉਹ ਰੌਰਵ ਆਦਿ ਸਭ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ-ਪਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭੂਪ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਓ; ਸਦਾ ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।

Verse 28

वयमन्यत्र यास्यामो ग्रहीष्यामो न ते धनम् । एवमुक्त्वाथ ते सर्वे मुनयः शंसितव्रताः

ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਤੇਰਾ ਧਨ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਤੁਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।

Verse 29

परित्यज्य कुमारं तं मृतं तमपि भूमिपम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं समुद्दिश्य ततो ययुः

ਉਸ ਮਰੇ ਹੋਏ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਉਸ ਭੂਪ ਨੂੰ ਵੀ—ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ।

Verse 30

सोऽपि राजा ततस्तैस्तु भर्त्सितोऽतिरुषान्वितः । जिज्ञासार्थं ततस्तेषां चक्रे कर्म द्विजोत्तमाः

ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਾਂਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਚਾਲ ਰਚੀ।

Verse 31

ततः सुवर्णपूर्णानि विधायोदुम्बराणि च । तेषां मार्गाग्रतो भूमौ समंतादथ चाक्षिपत्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅੱਗੇ, ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।

Verse 32

सूत उवाच । अथ ते मुनयो दृष्ट्वा पतितानि धरातले । उदुम्बराणि संदृष्ट्वा जगृहुः क्षुधयार्दिताः

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਫਿਰ ਉਹ ਮੁਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਏ।

Verse 33

अथ तानि समालक्ष्य गुरूणि मुनिसत्तमाः । अत्रिरेकं परिस्फोट्य सुवर्णं वीक्ष्य चाब्रवीत्

ਫਿਰ ਉਹ ਭਾਰੀ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ; ਅੰਦਰ ਸੋਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲ ਪਿਆ।

Verse 34

अत्रिरुवाच । नास्माकं मुनयोऽज्ञानं नास्माकं गृहबुद्धयः । हैमानिमान्विजानंतो ग्रहीष्याम उदुम्बरान्

ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਮੁਨੀ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਨਾਹ ਹੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਜਿਹਾ ਭਰਮ ਜਾਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਫਲ ਹੀ ਲਵਾਂਗੇ।

Verse 35

तस्मादेतानि संत्यज्य हेमगर्भाणि दूरतः । उदुम्बराणि यास्यामः फलानि विगतस्पृहाः

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੋਨੇ-ਭਰੇ ਫਲ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗੇ।

Verse 36

सार्वभौमो महीपाल एकोऽन्यश्च निरीहकः । सुभगस्तु तयोर्नित्यं भूयाद्भूयो निरीहकः

ਇੱਕ ਸਰਵਭੌਮ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਨਿਰਲੋਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਸ਼ਟ। ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਨ੍ਯ—ਵਾਰੰਵਾਰ—ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਪ੍ਰਿਹਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

Verse 37

धर्मार्थमपि विप्राणां संचयोऽर्थस्य गर्हितः । प्रक्षालनाद्धि पंकस्य दूरादस्पर्शनं वरम्

ਧਰਮ ਲਈ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਨ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕਰਨਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ। ਕੀਚੜ ਨੂੰ ਧੋਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ।

Verse 38

त्यजतः संचयान्सर्वान्यांति हानिमुपद्रवाः । न हि सर्वार्थवान्कश्चिद्दृश्यते निरुपद्रवः

ਜੋ ਸਭ ਸੰਗ੍ਰਹ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਉਪਦ੍ਰਵ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਲ ਖੋ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਫ਼ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ।

Verse 39

निर्धनत्वं तथा राज्यं तुलायां धारयेद्बुधः । अकिंचनत्वमधिकं जायते संमतिर्मम

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਨੂੰ ਤਰਾਜੂ ਵਿੱਚ ਤੋਲ ਲਵੇ। ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਕਿੰਚਨਤਾ—ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਰੱਖਣਾ—ਹੀ ਵੱਡਾ ਭਲਾ ਹੈ।

Verse 40

कश्यप उवाच । अनर्थोऽयं मुने प्राप्तो यदर्थस्य परिग्रहः । अर्थैश्वर्यविमूढात्मा श्रेयसा मुच्यते हि सः

ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਅਨਰਥਤਾ ਹੈ ਕਿ ਧਨ ਦਾ ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਨ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸ—ਉੱਚੇ ਭਲੇ—ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

अर्थसंपद्विमोहाय विमोहो नरकाय च । तस्मादर्थं प्रयत्नेन श्रेयोऽर्थी दूरतस्त्यजेत्

ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਮੋਹ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਦਾ ਅਰਥੀ ਹੈ, ਉਹ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਧਨ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ।

Verse 42

योर्थेन साध्यते धर्मः क्षयिष्णुः स प्रकीर्तितः । यः पुनस्तपसा साध्यः स मोक्षायेति मे मतिः

ਜੋ ਧਰਮ ਧਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਸਾਧਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਾਸਵੰਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 43

भरद्वाज उवाच । जीर्यंति जीर्यतः केशा दंता जीर्यंति जीर्यतः । चक्षुः श्रोत्रे तथा पुंसस्तृष्णैका तरुणायते

ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੇਸ ਵੀ ਬੁੱਢੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੰਦ ਵੀ ਬੁੱਢੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨ ਵੀ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਇਕ ਐਸੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 44

सूच्या सूत्रं यथा वस्त्रं संचारयति सूचिका । तद्वत्संसारसूत्रं च वांछयात्मा नयत्यसौ

ਜਿਵੇਂ ਸੂਈ ਕਪੜੇ ਵਿਚੋਂ ਧਾਗਾ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

Verse 45

यथा शृंगं हि कायेन वर्द्धमानेन वर्धते । तद्वत्तृष्णापि वित्तेन वर्द्धमानेन वर्द्धते

ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਿੰਗ ਵੀ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਧਨ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 46

अनंतपारा दुष्पूरा तृष्णा दुःखशतावहा । अधर्मबहुला चैव तस्मात्तां परिवर्जयेत्

ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 47

गौतम उवाच । संतुष्टः केन चाल्योऽस्ति फलैरपि विवर्जितः । सर्वोपीन्द्रियलौल्येन संकटे भ्रमति द्विजाः

ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ? ਪਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਚੰਚਲ ਲਾਲਸਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਹੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।

Verse 48

सर्वत्र संपदस्तस्य संतुष्टं यस्य मानसम् । उपानद्गूढपादस्य ननु चर्मास्तृतेव भूः

ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਸੰਪੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਮਾਨੋ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 49

संतोषामृततृप्तानां यत्सुखं शांतचेतसाम् । कुतस्तद्धनलुब्धानामितश्चेतश्च धावताम्

ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਜੋ ਸੁਖ ਹੈ—ਉਹ ਧਨ ਦੇ ਲੋਭੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਦੌੜਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ?

Verse 50

असंतोषः परं दुःखं संतोषः परमं सुखम् । सुखार्थी पुरुषस्तस्मात्संतुष्टः सततं भवेत्

ਅਸੰਤੋਖ ਪਰਮ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਸੰਤੋਖ ਪਰਮ ਸੁਖ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੇ।

Verse 51

विश्वामित्र उवाच । कामं कामयमानस्य यदि कामः स सिध्यति । तथान्यो जायते पुंसस्तत्क्षणादेव कल्पितः

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੇ ਕਾਮਨਾ ਸਿਧ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕਾਮਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 52

न जातु कामी कामानां सहस्रैरपि तुष्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव वांछा तस्य विवर्धते

ਕਾਮੀ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਅੱਗ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 53

कामानभिलषन्मोहान्न नरः सुखमाप्नुयात् । श्येनालयतरुच्छायां व्रजन्निव कपिञ्जलः

ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਤਿੱਤਰ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਆਰਾਮ ਲੱਭਣ ਜਾਵੇ।

Verse 54

नित्यं सागरपर्यन्तां यो भुङ्क्ते पृथिवीमिमाम् । तुल्याश्मकाश्चनश्चैव स कृतार्थो महीपतेः

ਜੇ ਰਾਜਾ ਨਿੱਤ ਸਮੁੰਦਰ-ਸੀਮਿਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੋਗੇ ਵੀ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਲਈ ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨਾ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਜਾਣ—ਤਦ ਹੀ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੇ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੈ।

Verse 55

जमदग्निरुवाच । योऽर्थं प्राप्याधमो विप्रः शोचितव्येपि हृष्यति । न च पश्यति मन्दात्मा नरकं चा कुतोभयः

ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਨ ਪਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਹ ਮੰਦ-ਆਤਮਾ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਫਿਰ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਵੇ?’

Verse 56

प्रतिग्रहसमर्थानां निवृत्तानां प्रतिग्रहात् । य एव ददतां लोकास्त एवाप्रतिगृह्णताम्

ਜੋ ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 57

अरुन्धत्युवाच । बिसतंतुर्यथाऽनन्तो नालमासाद्य संस्थितः । तृष्णा चैवमनाद्यन्ता स्थिता देहे शरीरिणाम्

ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਰੇਸ਼ਾ ਡੰਡੀ ਵਿੱਚ ਜੜੀ ਹੋਈ ਅਨੰਤ ਜਿਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੀ ਅਨਾਦਿ-ਅਨੰਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 58

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः । याऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਮਤਿ ਵਾਲੇ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੁੱਢੀ ਹੁੰਦੀ; ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੋਗ ਹੈ—ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 60

पशुमुख उवाच यदाचरन्ति विद्वांसः सदा धर्मपरायणाः । तदेव विदुषा कार्यमात्मनो हितमिच्छता

ਪਸ਼ੁਮੁਖ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਦਾ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ, ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਕੰਮ ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 62

चमत्कारपुरेक्षेत्रे विविशुस्ते ततः परम् । ददृशुः सहसा प्राप्तं परिव्राजं शुनोमुखम्

ਫਿਰ ਉਹ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕ—ਸ਼ੁਨੋਮੁਖ—ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 63

तेनैव सहितास्तत्र गत्वा किञ्चिद्वनान्तरम् । दृष्टवन्तस्ततो हृद्यं सरः पंकजशोभितम्

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਚਲ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਦੂਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਨੋਹਰ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 64

ततो बुभुक्षयाविष्टा बिसान्यादाय भूरिशः । तीरे निक्षिप्य सरसश्चक्रुः पुण्यां जल क्रियाम्

ਫਿਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ; ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 65

अथोत्तीर्यजलात्सर्वे ते समेत्य परस्परम् । बिसानि तान्यपश्यन्त इदं वचनमब्रुवन्

ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਜਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨਾ ਦਿੱਸੇ, ਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 66

ऋषय ऊचुः । केन क्षुधाभितप्तानामस्माकं निर्दयात्मना । मृणालानि समस्तानि स्थानादस्माद्धृतानि च

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਾਡੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਕਿਸ ਨਿਰਦਈ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਮਲ-ਡੰਡੇ ਚੁੱਕ ਲਏ?”

Verse 67

ते शंकमाना अन्योन्यमृषयः शंसितव्रताः । प्रचक्रुः शपथान्रौद्रानात्मनः प्रविशुद्धये

ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵ੍ਰਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦੋਸ਼-ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਪਥਾਂ ਉਚਾਰੀਆਂ।

Verse 68

कश्यप उवाच । सर्वभक्षः सदा सोऽस्तु न्यासलोभं करोतु वा । कूटसाक्षित्वमभ्ये तु बिसस्तैन्यं करोति यः

ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਕਮਲ-ਡੰਡਿਆਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ (ਅਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਦਾ ਭੀ) ਬਣੇ; ਜਾਂ ਅਮਾਨਤ ਦੇ ਧਨ ਉੱਤੇ ਲਾਲਚ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭੀ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ।”

Verse 69

धर्मं करोतु दंभेन राजानं चोपसेवताम् । मधुमांसं सदाश्नातु बिसस्तैन्यं करोति यः

ਜੋ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਚੁਰਾਏ, ਉਹ ਦੰਭ ਨਾਲ ‘ਧਰਮ’ ਕਰੇ, ਲਾਭ ਲਈ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਮਧੁ ਤੇ ਮਾਸ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਰਹੇ।

Verse 70

वसिष्ठ उवाच । अनृतौ मैथुनं यातु दिवा वाप्यथ पर्वणि । अतिथिः स्यात्ततोऽन्योन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਚੁਰਾਏ, ਉਹ ਅਣਉਚਿਤ ਵੇਲੇ—ਦਿਨੇ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਵਾਂ ਦੇ ਦਿਨ—ਕਾਮ-ਸੰਬੰਧ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਟਿਕ ਕੇ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਵਾਲਾ ‘ਅਤਿਥੀ’ ਬਣੇ।

Verse 71

भरद्वाज उवाच । योधिगम्य गुरोः शास्त्रं निष्क्रयं न प्रयच्छति । तस्यैनसा स युक्तोस्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਚੁਰਾਏ, ਉਹ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਰਹੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਿੱਖ ਕੇ ਵੀ ਯਥੋਚਿਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ (ਗੁਰੁ-ਦਾਨ) ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

Verse 72

नृशंसोऽस्तु स सर्वत्र समृद्ध्या चाप्यहंकृतः । मत्सरी पिशुनश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

ਜੋ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਚੁਰਾਏ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰਦਈ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹੇ—ਈਰਖਾਲੂ ਅਤੇ ਚੁਗਲਖੋਰ ਵੀ।

Verse 73

विश्वामित्र उवाच । एकाकी मृष्टम श्नातु प्रशंस्यादथ चात्मनः । वेदविक्रयकर्तास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਚੁਰਾਏ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਖਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇ।

Verse 74

जमदग्निरुवाच । कन्यां यच्छतु वृद्धाय स भूयाद्वृषली पतिः । अस्तु वार्धुषिको नित्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰਾਏ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਸੇ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਦੇਵੇ; ਉਹ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਵਿਆਜਖੋਰ ਰਹੇ।

Verse 75

गौतम उवाच । स गृह्णात्वविकादानं करोतु हयविक्रयम् । प्रकरो तु गुरोर्निंदां बिसस्तैन्यं करोति यः

ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੋਈ ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਲੈ ਵੀ ਲਵੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ; ਪਰ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਦੀ ਚੋਰੀ।

Verse 76

अत्रिरुवाच । मातरं पितरं नित्यं दुर्मतिः सोऽवमन्यताम् । शूद्रं पृच्छतु धर्मार्थं बिसस्तैन्यं करोति यः

ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦਾ ਸਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 77

प्रतिश्रुत्य न यो दद्याद्ब्राह्मणाय गवादिकम् । तस्यैनसा स युज्येत बिसस्तैन्यं करोति यः

ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਾਂ ਆਦਿਕ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਪਾਪ ਨਾਲ ਬੱਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 78

अरुंधत्युवाच । करोतु पत्युः पूर्वं सा भोजनं शयनं तथा । नारी दुष्टसमाचारा बिसस्तैन्यं करोति या

ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ—ਉਸ ਲਈ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਵਿਛੌਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰੇ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਚੁਰਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਣ ਹੈ।

Verse 79

चण्डोवाच । स्वामिनः प्रतिकूलास्तु धर्मद्वेषं करोतु च । साधुद्वेषपरा चैव बिसस्तैन्यं करोति या

ਚੰਡ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਹੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਵੈਰ ਪਾਲੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਜਿਤਨੀ ਛੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਚੁਰਾਏ—ਉਹ ਪਾਪਣੀ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇ।

Verse 80

पशुमुख उवाच । स्वामिद्रोहरतो नित्यं स भूयात्पापकृन्नरः । साधु द्वेषपरश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

ਪਸ਼ੁਮੁਖ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੇ, ਉਹ ਪਾਪਕਾਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰੇ—ਉਹ ਵੀ ਪਾਪ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ।

Verse 81

शुनोमुख उवाच । वेदान्स पठतु न्यायाद्गृहस्थः स्यात्प्रियातिथिः । सत्यं वदतु चाजस्रं बिसस्तैन्यं करोति यः

ਸ਼ੁਨੋਮੁਖ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਅਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸਤ੍ਯ ਬੋਲੇ। ਪਰ ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ (ਬਿਸ) ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰੇ—ਉਹ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 82

ऋषय ऊचुः । इष्ट एव द्विजातीनां यस्त्वया शपथः कृतः । बिसस्तैन्यं हि चास्माकं तन्नूनं भवता कृतम्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਸਹੁੰ ਤੂੰ ਖਾਧੀ ਹੈ, ਉਹ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ (ਬਿਸ) ਦੀ ਚੋਰੀ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੂੰ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਇਹ ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ ਤੇਰਾ ਹੀ ਕਰਤੱਬ ਹੈ।

Verse 83

शुनोमुख उवाच । मया हृतानि सर्वेषां बिसानीमानि वो द्विजाः । धर्मान्वै श्रोतुकामेन मां जानीत पुरंदरम्

ਸ਼ੁਨੋਮੁਖ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ (ਬਿਸ) ਮੈਂ ਹੀ ਲੈ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪੁਰੰਦਰ ਹੀ ਜਾਣੋ—ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 84

युष्माकं परितुष्टोऽस्मि लोभाभावाद्द्विजोत्तमाः । तस्मात्स्वर्गं मया सार्द्धं शीघ्रमागम्यतामिति ।ा

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਲੋਭ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਆਓ।

Verse 85

ऋषय ऊचुः । मोक्षमार्गं समासक्ता न वयं स्वर्गलिप्सवः । तस्मात्तपश्चरिष्यामः सरसीह विमुक्तये

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਾਂ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਤਪ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 86

पूर्णा सागरपर्यंतां चरित्वा पृथिवी मिमाम् । प्राणयात्रां प्रकुर्वाणा मृणालैर्मुनिसत्तमाः । तस्माद्गच्छ तव श्रेयो भूयादस्मात्समागमात्

ਸਾਗਰ-ਪਰਯੰਤ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਕੇ, ਮੁਨਿਸੱਤਮ ਕਮਲ-ਡੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਯਾਤਰਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ; ਸਾਡੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।

Verse 87

शक्र उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्यात्कदाचिदपि सुव्रताः । तस्माद्गृह्णीत यच्चित्ते सदाभीष्टं व्यवस्थितम्

ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੋ, ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਰ ਮੰਗੋ।

Verse 88

ऋषय ऊचुः आश्रमोऽयं सुविख्यातो भूयाच्छक्र महीतले । नाम्नास्माकं तथा नृणां सर्वपातकनाशनः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਇਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣੇ।

Verse 89

वयं स्थास्यामहे नित्यमत्रैव सुरसत्तम । तपोऽर्थं भावितात्मानो यावन्मोक्षगतिर्ध्रुवा

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਾਂਗੇ; ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਨਿਸਚਿਤ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 90

इन्द्र उवाच । त्रैलोक्येऽपि सुविख्यात आश्रमो वो भविष्यति । तथा कामप्रदश्चैव लोकानां संभविष्यति

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਡਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਛਿਤ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਬਣੇਗਾ।

Verse 91

यो यं काममभिध्याय श्राद्धमत्र करिष्यति । श्रावणे पौर्णमास्यां च स तं सर्वमवा प्स्यति

ਜੋ ਕੋਈ ਜਿਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇਗਾ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ—ਉਹ ਉਸ ਸਾਰੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 92

निष्कामो वा नरो यस्तु श्राद्धं दानमथापि वा । प्रकरिष्यति मोक्षं स समवाप्स्यत्यसंशयम्

ਅਥਵਾ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਜਾਂ ਦਾਨ ਵੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 93

ये चात्र देहं त्यक्ष्यंति युष्माकं चाश्रमे शुभे । अपि पापसमायुक्तास्ते यास्यंति परां गतिम्

ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ, ਦੇਹ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ—ਭਾਵੇਂ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ—ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 94

इंगुदैर्बदरैर्वापि बिल्वैर्भल्लातकैरपि । पितॄनुद्दिश्य यः श्राद्धं करिष्यति समाहितः

ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਇੰਗੁਦ, ਬਦਰ (ਬੇਰ), ਬਿਲਵ ਜਾਂ ਭੱਲਾਤਕ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 95

स यास्यति परां सिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि । सर्वपापविनिर्मुक्तः स्तूयमानश्च किंनरैः

ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੂਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 96

जगामादर्शनं तेऽपि स्थितास्तत्र द्विजोत्तमाः

ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

Verse 97

ततः काले गते तेऽपि कृत्वा तीव्रं महत्तपः । संप्राप्ताः परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਤੀਖੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

Verse 98

तैस्तत्र स्थापितं लिङ्गं देवदेवस्य शूलिनः । तस्य संदर्शनादेव नरः पापाद्विमुच्यते

ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸ਼ੂਲਿਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 99

यस्तल्लिंगं पुनर्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । अर्चयेत्स ध्रुवं मुक्तिं प्राप्नोति द्विजसत्तमाः

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮੁੜ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।

Verse 100

एतत्पवित्र मायुष्यं सर्वपातकनाशनम् । सप्तर्षोणां समाख्यातमाश्रमस्यानुकीर्तनम्

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਪਤ਋ਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਨੁਕੀਰਤਨ-ਗਾਥਾ ਹੈ।