Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55
Devanagari script
येस्माभिस्तृणवद्दृष्टाः पश्य कालस्य चित्रताम् । तन्मे वाहय शीघ्रं त्वं रथमेनं सुरान्प्रति
Transliteration
yesmābhistṛṇavaddṛṣṭāḥ paśya kālasya citratām | tanme vāhaya śīghraṃ tvaṃ rathamenaṃ surānprati
Translation
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਤਿੰਨੇ ਵਾਂਗ ਤੱਛ ਸਮਝਿਆ ਸੀ, ਵੇਖੋ ਕਾਲ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਉਲਟ-ਫੇਰ! ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਰਥ ਤੁਰੰਤ ਹੰਕਾ, ਸਿੱਧਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ।
Word by Word
येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्
तृणवत्like grass
तृणवत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतृण (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित-प्रत्यय)
Formअव्ययम्; उपमानार्थे (adverbial: 'like/as')
दृष्टाःseen (regarded)
दृष्टाः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
पश्यsee! behold!
पश्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः (2nd), एकवचनम्
कालस्यof Time / of Kāla
कालस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
चित्रताम्wonderfulness, strangeness
चित्रताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचित्रता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
मेfor me / to me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचनरूपम् (Genitive/Dative sg. enclitic)
वाहयdrive (carry)
वाहय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative: 'make carry/drive')
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
रथम्chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
एनम्this (one)
एनम्:
Karma (Object apposition/कर्म)
TypePronoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशार्थक (deictic)
सुरान्the gods
सुरान्:
Karma (Goal-object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
प्रतिtowards
प्रति:
Adhikarana/Direction (Locative sense/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपसर्ग/निपातः; दिशार्थे (towards)
Speaker
Sūta (narrator); direct speech by Tāraka
Visual Art Cues
Scene: A proud king in a war-chariot orders his sārathi to drive swiftly toward the devas, gesturing forward as banners stream; the sky feels tense, as if Time itself has turned the wheel.
Characters & Entities
T
TārakaD
DevasK
Kāla (Time)FAQs
Time overturns pride; humility and alertness are essential even for the powerful.
No holy site is referenced in this verse.
None.