Adhyaya 31

Verse 1

नारद उवाच । ते चैनं योज्य चाशीर्भिरयाचंत वरं गुहम् । एष एव वरोऽस्माकं यत्पापं तारकं जहि

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਹ (ਸਕੰਦ) ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ: “ਸਾਡਾ ਇਹੀ ਵਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਪਾਪੀ ਤਾਰਕਾ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਦਿਓ।”

Verse 2

एवमस्त्विति तानुक्त्वा योगोयोग इति ब्रुवन् । तारकारिमहातेजा मयूरं चाध्यरोहत

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਅਤੇ “ਯੋਗੋ-ਯੋਗ” ਉਚਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਰਕ-ਵੈਰੀ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮਯੂਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ।

Verse 3

शक्तिहस्तो विनद्याथ गुहो देवांस्तदाब्रवीत् । यद्यद्य तारकं पापं नाहं हन्मि सुरोत्तमाः

ਸ਼ਕਤੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਾਰ ਕੇ ਗੁਹਾ ਗੱਜਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਪਾਪੀ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੋਤਮੋ…”

Verse 4

गोब्राह्मणावमन्तॄणां ततो यामि गतिं स्फुटम् । एवं तेन प्रतिज्ञाते शब्दोऽतिसुमहानभूत्

“…ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਾਂ।” ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਜ਼ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਗੱਜਣਾ ਉਠੀ।

Verse 5

योगोयोग इति प्राहुराज्ञया शरजन्मनः । अरजो वाससी रक्ते वसानः पार्वतीसुतः

ਸ਼ਰਜਨਮ ਪ੍ਰਭੂ (ਸਕੰਦ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਭ ਨੇ “ਯੋਗੋ-ਯੋਗ” ਪੁਕਾਰਿਆ। ਪਾਰਵਤੀ-ਸੁਤ ਨਿਰਮਲ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 6

अथाग्रे सर्वदेवानां स्थितो वीरो ययौ मुदा । तस्य केतुरलं भाति चरणायुधशोभितः

ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਉਹ ਵੀਰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਧਵਜ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਚਰਨ-ਆਯੁਧ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 7

चरणाभ्यां चरणाभ्यां गिरीञ्छक्तो यो विदारयितुं रणे । या चेष्टा सर्वभूतानां प्रभा शांतिर्बलं यथा

ਜੋ ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸੀ—ਤੇਜ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਂਗ।

Verse 8

तन्मया गुहशक्तिः सा भृशं हस्ते व्यरोचत । यद्दार्ढ्यं सर्वलोकेषु तन्मयं कवचं तथा

ਉਹ ਗੁਹਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛੀ) ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਤੱਤ-ਮਯ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਉਸ ਦਾ ਕਵਚ ਬਣੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਘੜੀ ਹੋਵੇ।

Verse 9

योत्स्यमानस्य वीरस्य देहेप्रादुरभूत्स्वयम् । धर्मः सत्यमसंमोहस्तेजः कांतत्वमक्षतिः

ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਤਪਰ ਉਸ ਵੀਰ ਦੇ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਧਰਮ, ਸਤ੍ਯ, ਅਸੰਮੋਹ (ਭ੍ਰਮ-ਰਹਿਤਤਾ), ਤੇਜ, ਕਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਕਸ਼ਤਤਾ।

Verse 10

बलमोजः कृपा चव बद्धा करयुगं तथा । आदेशकारीण्यग्रेऽस्य स्वयं तस्थुर्महात्मनः

ਬਲ, ਓਜ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ—ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਬੱਝੇ ਜਿਹੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ—ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਪ ਹੀ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ।

Verse 11

तमग्रे चापि गच्छंतं पृष्ठतोनुययौ हरः । रथेनादित्यवर्णेन पार्वत्या सहितः प्रभुः

ਜਦ ਉਹ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ, ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਗਿਆ—ਪ੍ਰਭੂ ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ, ਸੂਰਜ-ਵਰਣ ਰਥ ਉੱਤੇ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ।

Verse 12

निर्मितेन हरेणैव स्वयमीशेन लीलया । सहस्रं तस्य सिंहानां तस्मिन्युक्तं रथोत्तमे

ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਥ ਹਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ—ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ—ਰਚਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਮਹਾਰਥ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਜੋਤੇ ਗਏ ਸਨ।

Verse 13

अभीषून्पुरुषव्याघ्र ब्रह्मा च जगृहे स्वयम् । ते पिबंत इवाकाशं त्रासयंतश्चराचरम्

ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼-ਵਿਆਘ੍ਰ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਲਗਾਮਾਂ ਫੜੀਆਂ; ਉਹ ਸਿੰਘ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਚਰ-ਅਚਰ ਸਭ ਨੂੰ ਭੈਭੀਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 14

सिंहा रथस्य गच्छंतो नदंतश्चारुकेसराः । तस्मिन्रथे पशुपतिः स्थितो भात्युमया सह

ਰਥ ਦੇ ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ, ਗੱਜਦੇ—ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਰਾਂ ਵਾਲੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 15

विद्युता मेडितः सूर्यः सेंद्रचापघनो यथा । अग्रतस्तस्य भगवान्धनेशो गुह्यकैः सह

ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੂਰਜ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਗਵਾਨ ਧਨੇਸ਼ (ਕੁਬੇਰ) ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਸਮੇਤ ਚਲਿਆ।

Verse 16

आस्थाय रुचिरं याति पुष्पकं नरवाहनः । ऐरावणं समास्ताय शक्रश्चापि सुरैः सह

ਨਰਵਾਹਨ (ਕੁਬੇਰ) ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਚਲਿਆ; ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵੀ ਐਰਾਵਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 17

पृष्ठतोनुययौ यांतं वरदं वृषभध्वजम् । तस्य दक्षिणतो देवा मरुतश्चित्रयोधिनः

ਵਰਦਾਤਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਧਵਜ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਜਦੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਹਿਣੇ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਯੋਧੇ ਮਰੁਤਗਣ ਚਲੇ।

Verse 18

गच्छंति वसुभिः सार्धं रुद्रैश्च सह संगताः । यमश्च मृत्युना सार्धं सर्वतः परिवारितः

ਉਹ ਵਸੁਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਰੁਦ੍ਰਗਣ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਗਤ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਯਮ ਵੀ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 19

घोरैर्व्याधिशतैश्चापि सव्यतो याति कोपितः । यमस्य पृष्ठतश्चापि घोरस्त्रिशिखरः सितः

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰ, ਫਿੱਕਾ ਤੇ ਭੈਦਾਇਕ, ਚਲਿਆ।

Verse 20

विजयोनाम रुद्रस्य याति शूलः स्वयं कृतः । तमुग्रपाशो भगवन्वरुणः सलिलेश्वरः

ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਘੜਿਆ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਜਯ ਸੀ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਗਵਾਨ ਵਰੁਣ—ਜਲਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ—ਆਪਣਾ ਉਗ੍ਰ ਪਾਸ਼ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ।

Verse 21

परिवार्य शतैयाति यादोभिर्विविधैर्वृतः । पृष्ठतो विजयस्यापि याति रुद्रस्य पट्टिशः

ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜਲਚਰਾਂ ਨਾਲ ਵਲਿਆ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਅਤੇ ਵਿਜਯ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਪੱਟਿਸ਼ (ਯੁੱਧ-ਕੁਹਾੜਾ) ਕੂਚ ਕਰਦਾ ਗਿਆ।

Verse 22

गदामुशलशक्त्याद्यैर्वरप्रहरणैर्वृतः । पट्टिशं चान्वगात्पार्थ अस्त्रं पाशुपतं महत्

ਗਦਾ, ਮੁਸਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਵਰਦਾਨੀ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਪૃਥਾ-ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤ੍ਰ ਪਰਸ਼ੁ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 23

बहुशीर्षं महाघोरमेकपादं बहूदरम् । कमंडलुश्चास्य पश्चान्महर्षिगणसेवितः

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਇਕ ਪੈਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੇਟਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਰੂਪ ਆਇਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਕਮੰਡਲੁ ਚਲਿਆ।

Verse 24

तस्य दक्षिणतो भाति दण्डो गच्छञ्छ्रिया वृतः । भृग्वंगिरोभिः सहितो देवैरप्य भिपूजितः

ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੰਡ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭੀ ਪੂਜਿਤ।

Verse 25

राक्षसाश्चान्यदेवाश्च गन्धर्वा भुजगास्तथा । नद्यो नदाः समुद्राश्च मुनयोऽप्सरसां गणाः

ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਭੁਜੰਗ ਵੀ; ਨਦੀਆਂ, ਨਦ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ; ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ—

Verse 26

नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव जंगमं स्थावरं तथा । मातरश्च महादेवमनुजग्मुः क्षुधान्विताः

ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹ ਵੀ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਕੁਝ; ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਭੁੱਖ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਗਈਆਂ।

Verse 27

सर्वेषां पृष्ठतश्चासीत्तार्क्ष्यस्थो बुद्धिमान्हरिः । पालयन्पृतनां सर्वां स्वपरीवारसंवृतः

ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਹਰਿ ਤਾਰਕਸ਼੍ਯ (ਗਰੁੜ) ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 28

एवं सैन्यसमोपेत उत्तरं तटमागतः । ताम्रप्राकारमाश्रित्य तस्थौ त्र्यंबकनंदनः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸਮੇਤ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇ ਨੰਦਨ ਨੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਠਹਿਰਿਆ।

Verse 29

स तारकपुरस्यापि पश्यनृद्धि मनुत्तमाम् । विसिष्मिये महासेनः प्रशशंस तपोऽस्य च

ਤਾਰਕਪੁਰ ਦੀ ਭੀ ਅਤਿਉੱਤਮ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਸੇਨ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਪੱਸਿਆ ਨੇ ਇਹ ਰਚਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 30

स्थितः पश्यन्स शुशुभे मयूरस्थो गुहस्तदा । छत्रेण ध्रियमाणेन स्वयं सोमसमस्त्विषा

ਤਦ ਮਯੂਰ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਗੁਹ (ਸਕੰਦ) ਦੂਰ ਤੱਕ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ; ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਤਰ ਧਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਾਂਤੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸਮਾਨ ਸੀ।

Verse 31

वीज्यमानश्चामराभ्यां वाय्वग्रिभ्यां महाद्युतिः । मातृभिश्च सुरैर्दत्तैः स्वैर्गणैरपि संवृतः

ਉਹ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੀਮਾਨ ਦੋ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਯੁ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵੱਲੋਂ ਝੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦੱਤ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀ ਉਹ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 32

ततः प्रणम्य तं शक्रो देव मध्ये वचोऽब्रवीत् । पश्यपश्य महासेन दैत्यानां बलशालिनाम्

ਤਦੋਂ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: “ਵੇਖੋ, ਵੇਖੋ, ਹੇ ਮਹਾਸੇਨ! ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀ।”

Verse 33

ये त्वां कालं न जानंति मर्त्या गृहरता इव । एतेषां च गृहे दूतो यस्त्वां शंसतु तारकम्

“ਜੋ ਮਰਤ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਕਾਲ-ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਵਾਂਗ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਤ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹੇ ਤਾਰਕ-ਵਧਕ! ਤੇਰਾ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰੇ।”

Verse 34

वीराणामुचितं त्वेतत्कीर्तिदं च महाजने । अनुज्ञया ततः स्कन्दभक्तं शक्रो धनंजय

“ਇਹ ਕੰਮ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੋਭਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੀਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਸਕੰਦ-ਭਗਤ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ (ਉਸ ਕਾਰਜ ਲਈ) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

Verse 35

मामादिश्यासुरेन्द्राय प्राहिणोद्दौत्ययोग्यकम् । अहं स्वयं गन्तुकामः शक्रेणापि च प्रेषितः

ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ—ਦੂਤ-ਕਰਤੱਬ ਲਈ ਯੋਗ—ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਮੈਂ ਆਪ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 36

प्रासादे स्त्रीसहस्राणां प्रावोचं मध्यतोऽप्यहम् । असुराधमदुर्बुद्धे शक्रस्त्वामाह तच्छृणु

ਮਹਿਲ ਵਿਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਵੀ, ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਧਮ, ਟੇਢੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ! ਸ਼ਕ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸੁਣ।”

Verse 37

यज्जगद्दलनादाप्तं किल्बिषं दानव त्वया । तस्याहं नाशकस्तेऽद्य पुरुषश्चेद्भविष्यसि

ਹੇ ਦਾਨਵ, ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਤੂੰ ਜੋ ਪਾਪ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚੇ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣੇਂ।

Verse 38

शीघ्रं निःसर पापिष्ठ निःसरिष्यसि चेन्न हि । क्षणात्तव पुरं क्षेप्स्ये पावित्र्यायैव सागरे

ਝੱਟ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ, ਹੇ ਮਹਾਪਾਪੀ; ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਨਗਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂਗਾ—ਕੇਵਲ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ।

Verse 39

इति श्रुत्वा रूक्षवाचं क्रुद्धः स्त्रीगणसंवृतः । मुष्टिमुद्यम्यमाऽधावद्भीतश्चाहं पलायितः

ਇਹ ਰੁੱਖੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ; ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮੁੱਠ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦੌੜਿਆ—ਅਤੇ ਮੈਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ।

Verse 40

व्याकुलस्तत्र वृत्तांतं कुमाराय न्यवेदयम् । मयि चाप्यागते दैत्यश्चिंतयामास चेतसि

ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਕੁਮਾਰ (ਸਕੰਦ) ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਜਦ ਮੈਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਦੈਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 41

नालब्ध संश्रयः शक्रो वक्तुमेतदिहार्हति । निमित्तानि च घोराणि संत्रासं जनयंति मे

‘ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਥੇ ਐਸਾ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।’

Verse 42

एवं विचिंत्य चोत्थाय गवाक्षं सोध्यरोहत । सहस्रभौमिकावासश्रृङ्गवातायनस्थितः

ਇਉਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਉਹ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਗਵਾਖ਼ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਦੇ ਉੱਚੇ ਵਾਤਾਯਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਪਰੋਂ ਝਾਤ ਮਾਰੀ।

Verse 43

अपश्यद्देवसैन्यं स दिवं भूमिं च संवृतम् । रतैर्गजैर्हयैश्चापि नादिताश्च दिशो दश

ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖੀ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦਸੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ।

Verse 44

विमानैश्चाद्भुताकारैः किंनरोद्गीतनादितैः । दुन्दुभिभिर्गोविषाणैस्तालैः शंखैश्च नादितैः

ਅਦਭੁਤ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਮਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ, ਗੋ-ਵਿਸ਼ਾਣ, ਤਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਗਰਜ ਉਠਿਆ।

Verse 45

अक्षोभ्यामिव तां सेनां दृष्ट्वा सोऽचिंतयत्तदा । एते मया जिताः पूर्वं कस्माद्भूयः समागताः

ਉਸ ਅਕਸ਼ੋਭ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਤਦ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: ‘ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤ ਲਏ ਸਨ; ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਮੁੜ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ?’

Verse 46

इति चिंतापरो दैत्यः शुश्राव कटुकाक्षरम् । देवबंदिभिरुद्वुष्टं घोरं हृदयदारणम्

ਇਉਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਉਹ ਦੈਤ ਕਠੋਰ ਅੱਖਰ ਸੁਣਨ ਲੱਗਾ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬੰਦੀਜਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰੇ ਹੋਏ—ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਹਿਰਦਾ ਚੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।

Verse 47

जयातु लशक्तिदीधितिपिंजररुचारुणमंडलभुजोद्भासितदेवसैन्य पुरवनकुमुदकाननविकासनेंदो कुमारनाथ जय दितिकुलमहोदधिवडवानल मधुररवमयूररवासुरमुकुटकूटकुट्टितचरणनखांकुर महासेन तारकवंशशुष्कतृमदावानल योगीश्वरयॉ योगिजनहृदयगगनविततचिंतासंतानसंतमसनोदनखरकिरणकल्पनखनिकरविराजितचरणकमल स्कन्द जय बाल सप्तवासर भुवनावलिशोकसंदहन

ਜੈ ਹੋ ਤੁਹਾਡੀ, ਹੇ ਕੁਮਾਰਨਾਥ! ਭਾਲੇ ਦੀ ਲਾਲ-ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਭੁਜਾ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਸੈਨਾ ਚਮਕ ਉਠਦੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੋ ਜੋ ਦੇਵ-ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਤੇ ਵਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਕਾਨਨਾਂ ਨੂੰ ਖਿੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੈ, ਹੇ ਮਹਾਸੇਨ! ਦਿਤੀ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵਡਵਾਨਲ ਹੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਮਧੁਰ ਨਾਦ ਮੋਰ ਦੀ ਕੂਕ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ-ਨਖਾਂ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕੁਟਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਕੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ! ਤਾਰਕ-ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਤ੍ਰਿਣ-ਮਦਤਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਤੁਸੀਂ ਹੋ; ਹੇ ਸਕੰਦ! ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਚਿੰਤਾ-ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤੀਖੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਦਗਦਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੈ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਲ! ਸੱਤੋਂ ਦਿਨਾਂ, ਸਦਾ-ਸਰਬਦਾ, ਭੁਵਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 48

नमो नमस्तेस्तु मनोरमाय नमोस्तु ते साधुभयापहाय । नमोस्तु ते बालकृताचलाय नमोनमो नाशय देवशत्रून्

ਨਮੋ ਨਮਸਤੇ, ਹੇ ਮਨੋਹਰ ਪ੍ਰਭੂ; ਨਮਸਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਭਯ ਹਰਨਹਾਰ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਬਾਲਕ ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਵਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਨਮੋ ਨਮੋ—ਹੇ ਦੇਵ! ਦੇਵ-ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ।