Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 61
Devanagari script
चंद्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता तामसी रजनी यथा । रजनी वा सिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे
Transliteration
caṃdrajyotsnābhisaṃpṛktā tāmasī rajanī yathā | rajanī vā site pakṣe dṛṣṭidoṣaṃ dadāsi me
Translation
“ਤੂੰ ਚੰਦਰ-ਜੋਤ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਵਰਗੀ ਹੈਂ; ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਰਾਤ ਵਰਗੀ। ਹੇ ਗੌਰੀ! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ।”
Word by Word
चन्द्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ताmingled with moonlight
चन्द्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + ज्योत्स्ना (प्रातिपदिक) + अभि + सम् + पृच्/पृक्त (कृदन्त)
Formतृतीया-तत्पुरुष (चन्द्रज्योत्स्नया अभिसंपृक्ता), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रजनी-विशेषणम्
तामसीdark
तामसी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतामसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रजनी-विशेषणम्
रजनीnight
रजनी:
Upamana/Upameya (Subject of simile/उपमेय)
TypeNoun
Rootरजनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas, like
यथा:
Sambandha (Simile marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमा-वाचक (comparative particle)
रजनीnight
रजनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरजनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमेय-रूपेण पुनरुक्तिः
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय, विकल्पार्थक (disjunctive particle)
सितेin the bright (white)
सिते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootसित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पक्षे इत्यस्य विशेषणम्
पक्षेfortnight (lunar half)
पक्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
दृष्टिदोषम्a defect of vision, visual confusion
दृष्टिदोषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (दृष्टेः दोषः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ददासिyou give, you cause
ददासि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (Dative/4th), एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Śiva (Śarva)
Skanda Dialogue
Listener: Pārvatī
Visual Art Cues
Scene: Śiva compares Devī to moonlit darkness and to ‘night in the bright fortnight,’ then teasingly says she causes a blemish in his sight—suggesting dazzling contrast and playful banter.
Characters & Entities
Ś
ŚivaŚ
ŚarvaG
GirijāP
PārvatīC
CandraFAQs
Perception is easily colored by emotion; dharma urges clarity of mind before judging another.
None is named; the focus is interpersonal dialogue within the Śaiva narrative.
No vrata, dāna, snāna, or japa is prescribed in this verse.