Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तस्माज्जयायामरपुंगवानां त्रैलोक्यलक्ष्मीहरणाय शीघ्रम् । संयोज्यतां मे रथमष्टचक्रं बलं च मे दुर्जयदैत्यचक्रम्

Transliteration

tasmājjayāyāmarapuṃgavānāṃ trailokyalakṣmīharaṇāya śīghram | saṃyojyatāṃ me rathamaṣṭacakraṃ balaṃ ca me durjayadaityacakram

Translation

ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹਥਿਆਉਣ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਅੱਠ-ਚੱਕਰੀ ਰਥ ਜੋਤਿਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ—ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਜਿੱਤ ਚੱਕਰ—ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Discourse (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति अव्ययीभाव-प्रयोगवत् निपातः/अव्ययम् (ablatival adverb: 'therefore/from that')

• जयाय: for victory
• जयाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: जया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचनम् (Dative: 'for victory')

• अमरपुंगवानाम्: of the foremost among the immortals (gods)
• अमरपुंगवानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अमर + पुंगव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (अमराणां पुंगवाः); पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचनम् (Genitive plural)

• त्रैलोक्यलक्ष्मीहरणाय: for seizing the fortune of the three worlds
• त्रैलोक्यलक्ष्मीहरणाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य + लक्ष्मी + हरण (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य लक्ष्म्याः हरणम्); नपुंसकलिङ्गः (हरण), चतुर्थी-विभक्ति, एकवचनम् (Dative: 'for the taking away')

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Modifier (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb)

• संयोज्यताम्: let (it) be yoked/assembled
• संयोज्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + युज् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), कर्मणि-प्रयोगः (passive), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आज्ञार्थः (let it be yoked/assembled)

• मे: my
• मे: Shashthi-Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचनम् (Genitive: 'my')

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्

• अष्टचक्रम्: eight-wheeled
• अष्टचक्रम्: Modifier (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समासः (अष्टानि चक्राणि यस्य); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying रथम्)

• बलम्: army, force
• बलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्

• च: and
• च: Discourse (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• मे: my
• मे: Shashthi-Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचनम्

• दुर्जयदैत्यचक्रम्: the hard-to-conquer circle/host of demons
• दुर्जयदैत्यचक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्जय + दैत्य + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (दुर्जयं दैत्यचक्रम्); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्; बलस्य विशेषण-रूपेण (appositional)

Speaker

Tāraka

Visual Art Cues

Scene: Tāraka (or a daitya king) issuing orders: an eight-wheeled chariot being yoked, armourers and standard-bearers bustling, daitya army assembling like a ‘wheel’.

Characters & Entities

• Amaras (Devas)
• Trailokya (three worlds)
• Daityas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked ambition seeks to dominate even the divine order; the Purāṇic narrative frames such conquest-lust as adharma inviting divine response.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; this verse is martial command within the mythic conflict.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an instruction to prepare chariot and army.