Adhyaya 43
Kashi KhandaUttara ArdhaAdhyaya 43

Adhyaya 43

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ੍ਯ ਮੁਨੀ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਸਤੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ ਦੀ ਕਥਾ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਸਕੰਦ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ; ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲਲਾਟ ਤੋਂ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਬਾਲਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗਾ, ਰੋਦਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਰੁਦ੍ਰ’ ਪਿਆ। ਅਗਸਤ੍ਯ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ—ਸਰਵਜ੍ਞ ਦੇਵ ਕਿਉਂ ਰੋਇਆ? ਸਕੰਦ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਹರ್ಷ-ਵਿਸਮਯ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਪਤ੍ਯ-ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਨੇੜਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ-ਰਹਿਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਭਾਵ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਦਾ ਪਰਮਾਨੰਦ ਉਭਰਿਆ। ਫਿਰ ਕਥਾ ਸਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ—ਦਕਸ਼ਕਨਿਆ ਸਤੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰ ਕੇ ਵਰ ਮੰਗਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਉੱਥੇ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ‘ਸਤੀਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਤੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸੰਕਲਪ ਜਲਦੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁਭ ਵਿਆਹ ਤੇ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸੱਤ੍ਵ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਰਤਨੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ-ਨਾਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਸ਼਼ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

अगस्त्य उवाच । नर्मदेशस्य माहात्म्यं श्रुतं कल्मषनाशनम् । इदानीं कथय स्कंद सतीश्वर समुद्भवम्

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਰਮਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ—ਜੋ ਕਲਮਸ਼ ਨਾਸਕ ਹੈ—ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸਕੰਦ, ਸਤੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਨੂੰ ਕਥਨ ਕਰ।

Verse 2

स्कंद उवाच । मित्रावरुणसंभूत कथयामि कथां शृणु यथा सतीश्वरं लिंगं काश्यामाविर्बभूव ह

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਗਸਤ੍ਯ! ਮੈਂ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ—ਕਿਵੇਂ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਤੀਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 3

पुरा तताप सुमहत्तपः शतधृतिर्मुने । तपसा तेन देवेशः संतुष्टो वरदोऽभवत्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ਤਧ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤਪ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ।

Verse 4

उवाच चापि ब्रह्माणं नितरां ब्राह्मणप्रियः । सर्वज्ञनाथो लोकात्मा वरं वरय लोककृत्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ—ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਸਰਵਜ੍ਞ ਨਾਥ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ—“ਹੇ ਲੋਕਕ੍ਰਿਤ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ।”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरं दास्यसि वांछितम् । तदा त्वं मे भव सुतो देवी दक्षसुताऽस्तु च

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣੀਂ; ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਹੋਵੇ।

Verse 6

इति श्रुत्वा महादेवः सर्वदो ब्रह्मणो वरम् । स्मित्वा देवीमुखं वीक्ष्य प्रोवाच चतुराननम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਸ ਵਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਮੁਸਕੁਰਾਏ; ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਚਤੁਰਾਨਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 7

ब्रह्मंस्त्वद्वांछितं भूयात्किमदेयं पितामह । इत्युक्त्वा ब्रह्मणो भालादाविरासीच्छशांकभृत्

“ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਦਾਤਾ ਕੀ ਹੈ?” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਚੰਦਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 8

रुदन्स उत्तानशयो ब्रह्मणो मुखमैक्षत । ततो ब्रह्मापि तं बालं रुदंतं प्रविलोक्य च

ਰੋਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਪਿੱਠ ਦੇ ਬਲ ਲੇਟਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੁਖ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਰੋਂਦੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਗਾਹ ਟਿਕਾਈ।

Verse 9

किं मां जनकमाप्यापि त्वं रोदिषि मुहुर्मुहुः । श्रुत्वेति पृथुकः प्राह यथोक्तं परमेष्ठिना

“ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਪਾ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪૃਥੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 10

नाम्ने रोदिमि मे स्रष्टुर्नाम देहि पितामह । रोदनाद्रुद्र इत्याख्यां समाया डिंभको लभत्

“ਮੈਂ ਨਾਮ ਲਈ ਰੋਂਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।” ਇਸ ਰੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਸ ਡਿੰਭਕ ਨੂੰ “ਰੁਦ੍ਰ” ਨਾਮ ਦੀ ਖਿਆਤਿ ਮਿਲੀ।

Verse 11

अगस्त्य उवाच । अर्भकत्वं गतोपीशः किं रुरोद षडानन । यदि वेत्सि तदाचक्ष्व महत्कौतूहलं हि मे

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਛੇ-ਮੁਖੀ! ਪ੍ਰਭੂ ਬਾਲਕ ਬਣ ਕੇ ਵੀ ਕਿਉਂ ਰੋਇਆ? ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਦੱਸ; ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।”

Verse 12

स्कंद उवाच । सर्वज्ञस्य कुमारत्वात्किंचित्किंचिदवैम्यहम् । रोदने कारणं वच्मि शृणु कुंभसमुद्भव

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਸਰਵਜ੍ਞ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਾਲਕ-ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਉਸ ਰੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਘੜੇ-ਜਨਮੇ ਮੁਨੀ।’

Verse 13

मनसीति विचारोभूद्देवस्य परमात्मनः । बुद्धिवैभवमस्याहो वीक्षितुं परमेष्ठिनः

ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਠਿਆ: ‘ਅਹਾ! ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਵੈਭਵ ਵੇਖਾਂ।’

Verse 14

सत्यलोकाधिनाथस्य चतुरास्यस्य वेधसः । इत्यानंदात्समुद्भूतो वाष्पपूरो महेशितुः

ਇਉਂ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਵੇਧਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਅਸ਼ਰੂਆਂ ਦਾ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਉੱਠ ਪਿਆ।

Verse 15

अगस्त्य उवाच । किं बुद्धिवैभवं धातुः शंभुना मनसीक्षितम् । येनानंदाश्रु संभारो बाल्येप्यभवदीशितुः

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਬੁੱਧੀ-ਵੈਭਵ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਾਲ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਨੰਦ-ਅਸ਼ਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਚਯ ਹੋ ਗਿਆ?’

Verse 16

एतत्कथय मे प्राज्ञ सर्वज्ञानंदवर्धन । श्रुत्वागस्त्युदितं वाक्यं तारकारिरुवाच ह

‘ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਜ਼੍ਞ, ਸਰਵ-ਜ੍ਞਾਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ।’ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ-ਵਧਕ ਸਕੰਦ ਨੇ ਤਦ ਕਿਹਾ।

Verse 17

देवे न मनसि ध्यातमिति कुंभजने मुने । विनापत्यं जनेतारं क उद्धर्तुमिह प्रभुः

ਹੇ ਕੁੰਭਜ ਮੁਨੀ ਅਗਸਤ੍ਯ! ਤੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸੰਤਾਨ ਬਿਨਾ—ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੌਣ ਉਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 18

एको मनोरथश्चायं द्वितीयोयं सुनिश्चितम् । अपत्यत्वं गते चास्मिन्स्मर्तुरुत्पत्तिहारिणि

ਇਹ ਇਕ ਮਨੋਰਥ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੰਕਲਪ: ਜਦੋਂ ਇਹ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇਗਾ, ਤਦ ਲਕਸ਼ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 19

क्षणंक्षणं समालोक्यमंगस्पर्शे क्षणंक्षणम् । एकशय्यासनाहारं लप्स्यतेऽनेन क्षणेक्षणे

ਪਲ ਪਲ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕੇਗਾ, ਪਲ ਪਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹੇਗਾ; ਇਕੋ ਸ਼ੈਯਾ, ਇਕੋ ਆਸਨ, ਇਕੋ ਭੋਜਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ—ਹਰ ਖ਼ਸ਼ਣ ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 20

योयं न गोचरः क्वापि वाणीमनसयोरपि । स मेऽपत्यत्वमासाद्य किं न दास्यति चिंतितम्

ਜੋ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਵੀ ਗੋਚਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸੋਚੀ ਹੋਈ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ?

Verse 21

योऽमुं सकृत्स्पृशेज्जंतुर्योमुं पश्येत्सकृन्मुदा । न स भूयोभिजायेत भवेच्चानंदमेदुरः

ਜੋ ਜੀਵ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

गृहक्रीडनकं मे सौ यदि भूयात्कथंचन । तदापरस्य सौख्यस्य निधानं स्यामसंशयम्

ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਖੇਡ-ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਂ ਅਤੁਲ ਸੁਖ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 23

विधेः समीहितं चेति नूनं ज्ञात्वा स सर्ववित् । आनंदवाष्पकलितं चक्षुस्त्रयमदीधरत्

ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ‘ਇਹੀ ਵਿਧਾਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ’, ਉਹ ਸਰਵਜ੍ਞ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਲਿਆ।

Verse 24

श्रुत्वैत्यगस्तिः स्कंदस्य भाषितं पर्यमूमुदत् । ननाम चांघ्री प्रोवाच जयसर्वज्ञनंदन

ਸਕੰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਗਸਤਿ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਜੈ ਹੋ ਤੁਹਾਡੀ, ਹੇ ਸਰਵਜ੍ਞ ਦੇ ਆਨੰਦ!”

Verse 25

विधेरपि मनोज्ञातं शंभोरपि मनोगतम् । सम्यक्चित्तं त्वया ज्ञातं नमस्तुभ्यं चिदात्मने

ਜੋ ਵਿਧਾਤਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਯਥਾਰਥ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਚਿਦਾਤਮਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਹੈ।

Verse 26

स्कंदोपि नितरां तुष्टःश्रोतुरानंददर्शनात् । धन्योस्यगस्त्य धन्योसि श्रोतुं जानासि तत्त्वतः

ਸ੍ਰੋਤਾ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਕੰਦ ਵੀ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। “ਧੰਨ ਹੋ ਤੂੰ, ਅਗਸਤਿ—ਧੰਨ ਹੀ ਹੈਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਤੱਤਵ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।”

Verse 27

न मे श्रमो वृथा जातो ब्रुवतस्ते पुरः कथाम् । इत्यगस्तिं समाभाष्य पुनः प्राह षडाननः

“ਮੇਰਾ ਯਤਨ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਕਥਾ ਉਚਾਰੀ ਹੈ।” ਇਉਂ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਡਾਨਨ (ਸਕੰਦ) ਨੇ ਫਿਰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 28

देवे रुद्रत्वमापन्ने देवी दक्षसुताभवत् । सापि तप्त्वा तपस्तीव्रं सती काश्यां वरार्थिनी

ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਭਾਵ ਧਾਰਿਆ, ਤਦੋਂ ਦੇਵੀ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਸਤੀ ਵੀ ਵਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

Verse 30

इदं सतीश्वरं लिंगं तव नाम्ना भविष्यति । यथा मनोरथस्तेऽत्र फलितो दक्षकन्यके

“ਇਹ ਸਤੀਸ਼੍ਵਰ ਲਿੰਗ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਫਲਵੰਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦਕਸ਼-ਕਨਿਆ।”

Verse 31

तथैतल्लिंगमाराध्यान्यस्यापि हि फलिष्यति । कुमारी प्राप्स्यति पतिं मनसोपि समुच्छ्रितम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਲੇਗਾ; ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਮਨ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 32

एतल्लिंगं समाराध्य कुमारोपि वरांगनाम् । यस्य यस्य हि यः कामस्तस्य तस्य हि स ध्रुवम्

ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਉੱਤਮ ਵਧੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਜਿਸ ਦਾ ਜੋ ਜੋ ਕਾਮ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਉਹੀ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।

Verse 33

भविष्यति न संदेहः सतीश्वरसमर्चगात् । सतीश्वरं समभ्यर्च्य यो यो यं यं समीहते

ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਸਤੀਂਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਤੀਂਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ ਜੋ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਿਹੜੀ ਜਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—

Verse 34

तस्य तस्य स स क्षिप्रं भविष्यति मनोरथः

ਉਸ ਉਸ ਲਈ ਉਹੀ ਮਨੋਰਥ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 35

इतोष्टमे च दिवसे त्वज्जनेता प्रजापतिः । मह्यं दास्यति कन्यां त्वां सफलस्ते मनोरथः । इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तत्रैवांतर्हितोभवत्

“ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ—ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ—ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਈ ਧੀ ਵਜੋਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ; ਤੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 36

सापि स्वभवनं याता सती दाक्षायणी मुदा । पितापि तस्मै प्रादात्तां रुद्राय दिवसेष्टमे

ਸਤੀਂ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਈ; ਅਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 37

स्कंद उवाव । इत्थं सतीश्वरं लिंगं काश्यां प्रादुरभून्मुने । स्मरणादपि लिंगं च दद्यात्सत्त्वगुणं परम्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਤੀਂਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਵੀ ਪਰਮ ਸੱਤਵ-ਗੁਣ (ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।”

Verse 38

रत्नेशात्पूर्वतो भागे दृष्ट्वा लिंगं सतीश्वरम् । मुच्यते पातकैः सद्यः क्रमाज्ज्ञानं च विंदति

ਰਤਨੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਤੀਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੱਚਾ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 93

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे सतीश्वरप्रादुर्भावो नाम त्रिनवतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਅੰਦਰ ਕਾਸ਼ੀਖੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰਾਰਧ ਵਿੱਚ “ਸਤੀਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ” ਨਾਮਕ ਤਿਰਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।