Adhyaya 32

Verse 1

पार्वत्युवाच । वीरेशस्य महेशान श्रूयते महिमा महान् । परां सिद्धिं परोपतुस्तत्र सिद्धाः परः शताः

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਵੀਰੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਧ ਜਨ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।

Verse 2

कथमाविर्भवस्तस्य काश्यां लिंगवरस्य तु । आशुसिद्धिप्रदस्येह तन्मे ब्रूहि जगत्पते

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ—ਜੋ ਇੱਥੇ ਤੁਰੰਤ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 3

महेश्वर उवाच । निशामय महादेवि वीरेशाविर्भवं परम् । यं श्रुत्वापि नरः पुण्यं प्राप्नोति विपुलं शिवे

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਸੁਣੋ—ਵੀਰੇਸ਼ ਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਦੀ ਕਥਾ। ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

आसीदमित्रजिन्नाम राजा परपुरंजयः । धार्मिकः सत्त्वसंपन्नः प्रजारंजनतत्परः

ਅਮਿਤ੍ਰਜਿਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮੀ, ਸਤ੍ਵ-ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸੀ।

Verse 5

यशोधनो वदान्यश्च सुधीर्ब्राह्मणदैवतः । सदैवावभृथस्नानपरिक्लिन्न शिरोरुहः

ਉਹ ਯਸ਼-ਧਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁਧੀ ਸੀ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਸਮਾਨ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਸਦਾ ਅਵਭ੍ਰਥ-ਸਨਾਨ ਵਾਂਗ ਭਿੱਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 6

विनीतो नीतिसंपन्नः कुशलः सर्वकर्मसु । विद्याब्धिपारदृश्वा च गुणवान्गुणिवत्सलः

ਉਹ ਨਿਮਰ ਸੀ, ਨੀਤੀ-ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਹਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਵਿਦਿਆ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਤਟ ਨੂੰ ਵੇਖ ਚੁੱਕਿਆ, ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 7

कृतज्ञो मधुरालापः पापकर्मपराङ्मुखः । सत्यवाक्छौचनिलयः स्वल्पवाग्विजितेंद्रियः

ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਗ੍ਯ ਸੀ, ਬੋਲ ਮਿੱਠੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਯਵਾਨ, ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਘੱਟ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ।

Verse 8

रणांगणे कृतांताभः संख्यावांश्च सदोजिरे । कामिनीकामकेलिज्ञो युवापि स्थविरप्रियः

ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਣਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਕਾਮ-ਕਲਾ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਯੁਵਾਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭੀ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਅਨੁਯਾਈ ਸੀ।

Verse 9

धर्मार्थैधितकोशश्च समृद्धबलवाहनः । सुभगश्च सुरूपश्च सुमेधाः सुप्रजाश्रयः

ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਆਂਯੁਕਤ ਅਰਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵਧਦਾ ਸੀ; ਬਲ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸਨ। ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਉਹ ਤੀਖੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਸੀ।

Verse 10

स्थैर्य धैर्य समापन्नो देशकालविचक्षणः । मन्यमानप्रदो नित्यं सर्वदूषणवर्जितः

ਉਹ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਧੈਰਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਸਦਾ ਯੋਗ ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਹਰ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।

Verse 11

वासुदेवांघ्रियुगले चेतोवृत्तिं निधाय सः । चकार राज्यं निर्द्वंद्वं विष्वगीति विवर्जितम्

ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੀ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਿਰਦਵੰਦਵ ਰੱਖਿਆ—ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਕੋਲਾਹਲ ਤੋਂ ਵਿਹੀਣ।

Verse 12

अलंघ्यशासनः श्रीमान्विष्णुभक्तिपरायणः । अभुनक्प्रचुरान्भोगान्समंताद्विष्णुसात्कृतान्

ਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਲੰਘ੍ਯ ਸੀ; ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੱਤ ਅਨੇਕ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।

Verse 13

हरेरायतनान्युच्चैः प्रतिसौधं पदेपदे । तस्य राज्ये समभवन्महाभाग्यनिधेः शिवे

ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆਲਯ ਉੱਭਰੇ—ਹਰ ਮਹਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ। ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ! ਮਹਾ-ਭਾਗ੍ਯ ਦੇ ਉਸ ਨਿਧਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਸ਼ੋਭਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 14

गोविंदगोपगोपाल गोपीजनमनोहर । गदापाणे गुणातीत गुणाढ्य गरुडध्वज

ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ—ਗੋਪਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਹੇ ਗੋਪਾਲ—ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਮੋਹਣਹਾਰ! ਹੇ ਗਦਾਪਾਣੀ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੇ ਗਰੁੜਧ੍ਵਜ!

Verse 15

केशिहृत्कैटभाराते कंसारे कमलापते । कृष्णकेशव कंजाक्ष कीनाश भयनाशन

ਹੇ ਕੇਸ਼ੀ-ਵਧਕ, ਕੈਟਭ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਕংস ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਕਮਲਾ ਦੇ ਪਤੀ! ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ! ਹੇ ਭਯ-ਨਾਸ਼ਕ, ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ-ਨਾਸ਼ਨ!

Verse 16

पुरुषोत्तम पापारे पुंडरीकविलोचन । पीतकौशेयवसन पद्मनाभ परात्पर

ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਪਾਪ ਦਾ ਵੈਰੀ; ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ; ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ; ਹੇ ਪਦਮਨਾਭ, ਪਰਮੋਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਮ!

Verse 17

जनार्दन जगन्नाथ जाह्नवीजलजन्मभूः । जन्मिनां जन्महरण जंजपूकाघनाशन

ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ; ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਕਟਤਾ ਵਾਲੇ; ਜਨਮਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੇ; ਮਲਿਨਤਾ ਦੇ ਘਣੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!

Verse 18

श्रीवत्सवक्षः श्रीकांत श्रीकर श्रेयसां निधे । श्रीरंगशार्ङ्गकोदंड शौरे शीतांशुलोचन

ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ; ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇ ਦਾਤਾ; ਸਭ ਕਲਿਆਣਾਂ ਦੇ ਨਿਧਾਨ; ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗ ਦੇ ਨਾਥ; ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ; ਹੇ ਸ਼ੌਰੀ, ਚੰਦ੍ਰ-ਨੇਤ੍ਰ!

Verse 19

दैत्यारे दानवाराते दामोदर दुरंतक । देवकीहृदयानंद दंदशूकेश्वरेशय

ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ; ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਅਦੁਰੰਤ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ; ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਆਨੰਦ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾਗਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਧੀਸ਼!

Verse 20

विष्णो वैकुंठनिलय बाणारे विष्टरश्रवः । विष्वक्सेन विराधारे वनमालिन्वनप्रिय

ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ; ਬਾਣ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ; ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ; ਵਿਰਾਧ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਵਨਮਾਲਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ; ਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ!

Verse 21

त्रिविक्रमत्रिलोकीश चक्रपाणे चतुर्भुज । इत्यादीनि पवित्राणि नामानि प्रतिमंदिरम्

‘ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ’, ‘ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਈਸ਼’, ‘ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ’, ‘ਚਤੁਰਭੁਜ’—ਇਹ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਹਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿ-ਮੰਦਰ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 22

स्त्रीवृद्धबालगोपाल वदनोदीरितानि तु । श्रूयते यत्रकुत्रापि रम्याणि मधुविद्विषः

ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਚਾਰੇ ਹੋਏ—ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ—ਮਧੁ-ਵੈਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਨਾਮ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 23

सुरसाकाननान्येव विलोक्यंते गृहेगृहे । चरित्राणि विचित्राणि पवित्राण्यब्धिजापतेः

ਘਰ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਿਕ ਸੁਖ-ਵਨਾਂ ਵਰਗਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਅਬਧਿਜਾ-ਪਤੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 24

सौधभित्तिषु दृश्यंते चित्रकृन्निर्मितानि तु । ऋते हरिकथायास्तु नान्या वार्ता निशम्यते

ਮਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਚਿੱਤਰ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਹਰਿ-ਕਥਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।

Verse 25

हरिणा नैव विध्यंते हरिनामांशधारिणः । तस्य राज्ञो भयाद्व्याधैररण्यसुखचारिणः

ਜੋ ਹਰਿ-ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਣ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਰਾਜਾ (ਹਰੀ) ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ ਹੱਥ ਰੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 26

न मत्स्या नैव कमठा न वराहाश्च केनचित् । हन्यंते क्वापि तद्भीत्या मत्स्यमांसाशिनापि वै

ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾ ਮੱਛੀਆਂ, ਨਾ ਕੱਛੂਏ, ਨਾ ਹੀ ਵਰਾਹ ਮਾਰੇ; ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ—ਮੱਛੀ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਵੀ।

Verse 27

अप्युत्तानशयास्तस्य राष्ट्रे मित्रजितः क्वचित् । स्तनपानं न कुर्वंति संप्राप्य हरिवासरम्

ਉਸ ਰਾਜਾ ਮਿਤ੍ਰਜਿਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਦੁੱਧ-ਪੀਤੇ ਬੱਚੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ।

Verse 28

पशवोपि तृणाहारं परित्यज्य हरेर्दिने । उपोषणपरा जाता अन्येषां का कथा नृणाम्

ਹਰਿ ਦੇ ਦਿਨ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਘਾਹ-ਚਾਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ—ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?

Verse 29

महामहोत्सवः सर्वैः पुरौकोभिर्वितन्यते । तस्मिन्प्रशासति भुवं संप्राप्ते हरिवासरे

ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਰਿ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹਾਨ ਮਹੋਤਸਵ ਮਨਾਉਂਦੇ।

Verse 30

स एव दंड्योऽभूत्तस्य राज्ञो मित्रजितः क्षितौ । यो विष्णुभक्तिरहितः प्राणैरपि धनैरपि

ਉਸ ਰਾਜਾ ਮਿਤ੍ਰਜਿਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਦੰਡਯੋਗ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ—ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ।

Verse 31

अंत्यजा अपि तद्राष्ट्रे शंखचक्रांकधारिणः । संप्राप्य वैष्णवीं दीक्षां दीक्षिता इव संबभुः

ਉਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਤ੍ਯਜ ਭੀ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਵੈਸ਼ਣਵ ਦੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਦੀਖਿਤਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

Verse 32

शुभानि यानि कर्माणि क्रियंतेऽनुदिनं जनैः । वासुदेवे समर्प्यंते तानि तैरफलेप्सुभिः

ਲੋਕ ਜੋ ਭੀ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਸਨ—ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 33

विना मुकुंदं गोविदं परमानंदमच्युतम् । नान्यो जप्येतमन्येत न भज्येत जनैः क्वचित्

ਮੁਕੁੰਦ, ਗੋਵਿੰਦ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਅਚ੍ਯੁਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਦੇ ਜਪਣਯੋਗ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 34

कृष्ण एव परो देव कृष्णएव परागतिः । कृष्ण एव परो बंधुस्तस्यासीदवनीपतेः

ਉਸ ਭੂਪਤੀ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵ ਸਨ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਪਰਮ ਸ਼ਰਣ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਪਰਮ ਬੰਧੂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ।

Verse 35

एवं तस्मिन्महीपाले राज्यं सम्यक्प्रशासति । एकदा नारदः श्रीमांस्तं दिदृक्षुः समाययौ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹੀਪਾਲ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਦਾ ਸੁਚੱਜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨਾਰਦ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 36

राज्ञा समर्चितः सोथ मधुपर्क विधानतः । नारदो वर्णयामास तममित्रजितं नृपम्

ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਧੁਪਾਰਕ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਵੈਰੀ-ਜਿਤ ਨ੍ਰਿਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 37

नारद उवाच । धन्योसि कृतकृत्योसि मान्योप्यसि दिवौकसाम् । सर्वभूतेषु गोविंदं परिपश्यन्विशांपते

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੈਂ; ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਤੂੰ ਮਾਨਯੋਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ।

Verse 38

यो वेद पुरुषो विष्णुर्यो यज्ञपुरुषो हरिः । योंतरात्मास्य जगतः कर्ता हर्ताविता विभुः

ਜੋ ਵੇਦ-ਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ, ਜੋ ਯਜ੍ਞ-ਪੁਰੁਸ਼ ਹਰਿ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਜਗਤ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ, ਸੰਹਾਰਕ, ਰੱਖਿਅਕ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ।

Verse 39

तन्मयं पश्यतो विश्वं तव भूपालसत्तम । दर्शनं प्राप्य शुभदं शुचित्वमगमं परम्

ਹੇ ਭੂਪਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਸੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸ਼ੁਭਦ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈਂ।

Verse 40

एक एव हि सारोत्र संसारे क्षणभंगुरे । कमलाकांत पादाब्ज भक्तिभावोऽखिलप्रदः

ਇਸ ਛਣਭੰਗੁਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸੱਚਾ ਸਾਰ ਇਕੋ ਹੈ: ਕਮਲਾਕਾਂਤ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 41

परित्यज्य हि यः सर्वं विप्णुमेकं सदा भजेत् । सुमेधसं भजंते तं पदार्थाः सर्व एव हि

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਦਾ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸੁਮੇਧਾਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਆਪ ਹੀ ਆ ਖੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 42

हृषीकेशे हृषीकाणि यस्य स्थैर्यं गतान्यहो । स एव स्थैर्यमाप्नोति ब्रह्मांडेऽतीव चंचले

ਹਾਏ! ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਕੇਵਲ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਇਸ ਅਤਿ ਚੰਚਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸੱਚੀ ਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

यौवनं धनमायुष्यं पद्मिनीजलबिंदुवत् । अतीव चपलं ज्ञात्वाऽच्युतमेकं समाश्रयेत्

ਜਵਾਨੀ, ਧਨ ਅਤੇ ਆਯੁ ਨੂੰ ਕਮਲ-ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਜਲ-ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਚੰਚਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 44

वाचि चेतसि सर्वत्र यस्य देवो जनार्दनः । स एव सर्वदा वंद्यो नररूपी जनार्दनः

ਜਿਸ ਦੇ ਬਚਨ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 45

निर्व्याज प्रणिधानेन शीलयित्वा श्रियःपतिम् । पुरुषोत्तमतां को न प्राप्तवानिह भूतले

ਨਿਰਵਿਆਜ, ਖਰੀ ਸਮਰਪਣ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮਤਾ—ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖਤਾ—ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ?

Verse 46

अनया विष्णुभक्त्या ते संतुष्टेंद्रियमानसः । उपकर्तुमना ब्रूयां तन्निशामय भूपते

ਤੇਰੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਤੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ।

Verse 47

बाला विद्याधरसुता नाम्ना मलयगंधिनी । क्रीडंती पितुराक्रोडे हृता कंकालकेतुना

ਵਿਦਿਆਧਰ ਦੀ ਧੀ, ਮਲਯਗੰਧਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਕੁੜੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ—ਤਦ ਕਂਕਾਲਕੇਤੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 48

कपालकेतुपुत्रेण दानवेन बलीयसा । आगामिन्यां तृतीयायां तस्याः पाणिग्रहृं किल

ਕਪਾਲਕੇਤੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਲਵਾਨ ਦਾਨਵ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ (ਵਿਵਾਹ) ਹੋਣਾ ਨਿਧਾਰਤ ਸੀ।

Verse 49

पाताले चंपकावत्यां नगर्यां सास्ति सांप्रतम् । हाटकेशात्समागच्छंस्तया हंसाश्रुनेत्रया

ਹੁਣ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚੰਪਕਾਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਾਟਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਿਆ—ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ।

Verse 50

दृष्टः प्रणम्य विज्ञप्तो यथा तच्च निथामय । ब्रह्मचारिन्मुनिश्रेष्ठ गंधमादनशैलतः

ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸੱਚ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 51

बालक्रीडनकासक्तां मोहयित्वा निनाय सः । कंकालकेतुर्दुर्वृत्तो दुर्जयोन्यास्त्रघाततः

ਜਦ ਉਹ ਬਾਲ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੋਹ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਕંકਾਲਕੇਤੁ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਸੀ; ਹੋਰ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਸੀ।

Verse 52

स्वस्य त्रिशूलघातेन म्रियते नान्यथा रणे । जगत्पर्याकुलीकृत्य निद्रात्यत्रविनिर्भयः

ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇ ਘਾਵ ਨਾਲ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਗਤ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ।

Verse 53

यदि कोपि कृतज्ञो मां हत्वेमं दुष्टदानवम् । मद्दत्तेन त्रिशूलेन नयेद्भद्रं भवेन्नरः

ਜੇ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਤਜਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 54

यदत्रोपचिकीर्षुस्त्वं रक्ष मां दुष्टदानवात् । ममापि हि वरो दत्तो भगवत्या महामुने

ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਦਾਨਵ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 55

विष्णुभक्तो युवा धीमान्पुत्रि त्वां परिणेष्यति । आ तृतीया तिथि यथा तद्वाक्यं तथ्यतां व्रजेत्

ਹੇ ਧੀਏ, ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਗਤ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਏਗਾ; ਤਾਂ ਜੋ ਤ੍ਰਿਤੀਯਾ ਤਿਥੀ ਤੱਕ ਉਹ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣ।

Verse 56

तथा निमित्तमात्रं त्वं भव यत्नं समाचर । इति तद्वचनाद्राजन्विष्णुभक्तिपरायणम् । युवानं चापि धीमंतं त्वामनु प्राप्तवानहम्

“ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਨਿਮਿੱਤ-ਮਾਤ੍ਰ ਬਣ, ਪਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦਮ ਕਰ।” ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਯੁਵਕ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ।

Verse 57

तद्गच्छ कार्यसिद्ध्यै त्वं हत्वा तं दुष्टदानवम् । आनयाशु महाबाहो शुभां मलयगंधिनीम्

“ਤਾਂ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ। ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੰਦਨ-ਸੁਗੰਧ ਵਰਗੀ ਸੁਭ ਮੈਡਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਿਆ ਆ।”

Verse 58

सा तु विद्याधरी जीवेद्विलोक्य त्वां नरेश्वर । पार्वतीवचनाद्दुष्टं घातयिष्यत्ययत्नतः

“ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੇਗੀ; ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਠਿਨਾਈ ਮਰਵਾਏਗੀ।”

Verse 59

इति नारदवाक्यं स निशम्यामित्रजिन्नृपः । अनल्पोत्कलिको जातो विद्याधरसुतां प्रति

ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਰੀ-ਜਿੱਤ ਰਾਜਾ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 60

उपायं चापि पप्रच्छ गंतुं तां चंपकावतीम् । नारदेन पुनः प्रोक्तः स राजा गिरिराजजे

ਉਸ ਨੇ ਚੰਪਕਾਵਤੀ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦਾ ਉਪਾਯ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ। ਤਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਗਿਰਿਰਾਜ-ਜਾ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 61

तूर्णमर्णवमासाद्य पूर्णिमादिवसे नृप । भवान्द्रक्ष्यति पोतस्थः कल्पवृंदारथस्थितम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਤੁਰੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੋ। ਨੌਕਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖਾਂ ਦੇ ਕੁੰਜ ਵਿਚ ਰਥਾਰੂੜ੍ਹਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖੇਂਗਾ।

Verse 62

तत्र दिव्यांगना काचिद्दिव्यपर्यंक संस्थिता । वीणामादाय गायंती गाथां गास्यति सुस्वरम्

ਉੱਥੇ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਗਨਾ ਦਿਵ੍ਯ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਵੀਣਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਮਧੁਰ ਤੇ ਮੰਗਲ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾਥਾ ਗਾਏਗੀ।

Verse 63

यत्कर्मविहितं येन शुभं वाथ शुभेतरम् । स एव भुंक्ते तत्तथ्यं विधिसूत्रनियंत्रितः

ਜਿਸ ਨੇ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ—ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ—ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਵਿਧੀ ਦੇ ਸੂਤਰ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 64

गाथामिमां सा संगीय सरथा स महीरुहा । सपर्यंका क्षणादेव मध्ये सिंधुं प्रवेक्ष्यति

ਇਹੀ ਗਾਥਾ ਗਾ ਕੇ ਉਹ—ਰਥ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਮਹਾਵ੍ਰਿਖ਼ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਲੰਗ ਸਮੇਤ—ਖ਼ਸ਼ਣ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਏਗੀ।

Verse 65

भवानप्यविशंकं च ततः पोतान्महार्णवे । तामनु व्रजतु क्षिप्रं यज्ञवाराहमास्तुवन्

ਤੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਨੌਕਾ ਤੋਂ ਮਹਾਰ্ণਵ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾ; ਯਜ੍ਞ-ਵਰਾਹ, ਯਾਨੀ ਯਜ੍ਞ-ਸਵਰੂਪ ਵਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 66

ततो द्रक्ष्यसि पाताले नगरीं चंपकावतीम् । महामनोहरा राजन्सहितां बालयानया

ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚੰਪਕਾਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੇਖੇਂਗਾ—ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ—ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਲਾ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 67

इत्युक्त्वांतर्हितो देवि स चतुर्मुखनंदनः । राजाप्यर्णवमासाद्य यथोक्तं परिलक्ष्य च

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਚਤੁਰਮੁਖ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਨੰਦਨ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਓਥੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।

Verse 68

विवेशांतःसमुद्रं च नगरीमाससाद ताम् । साथ विद्याधरी बाला नेत्रप्राघुणकी कृता

ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਓਥੇ ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਬਾਲਾ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਦਰਸ਼ਨ-ਭੋਜ ਬਣ ਗਈ।

Verse 69

तेन राज्ञा त्रिजगती सौंदर्यश्रीरिवैकिका । पातालदेवतेयं वा ममनेत्रोत्सवाय किम्

ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ-ਸ਼੍ਰੀ ਇਕ ਹੀ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਖੜੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਇਹ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਉਤਸਵ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ?

Verse 70

निरणायि मधुद्वेष्ट्रा स्रष्टुः सृष्टिविलक्षणा । कुहूराहुभयादेषा कांतिश्चांद्रमसी किमु

ਕੀ ਇਹ ਮਧੁਦ੍ਵੇਸ਼ਟ੍ਰ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਲੱਖਣ ਰਚਨਾ ਵਜੋਂ ਘੜੀ ਹੈ? ਜਾਂ ਅਮਾਵਸ ਅਤੇ ਰਾਹੂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਇਹ ਚਾਂਦਨੀ-ਕਾਂਤੀ ਹੈ?

Verse 71

योषिद्रूपं समाश्रित्य तिष्ठतेऽत्राकुतोऽभया । इत्थं क्षणं तां निर्वर्ण्य स राजागात्तदंतिकम्

ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਨਿਡਰ ਖੜੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਡਰ ਕਿਥੋਂ ਹੋਵੇ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਪਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 72

सा विलोक्याथ तं बाला नितरां मधुराकृतिम् । विशालोरस्थलतलं प्रलंबतुलसीस्रजम्

ਫਿਰ ਉਸ ਬਾਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਅਤਿ ਮਧੁਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ; ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਲਟਕਦੀ ਹੋਈ।

Verse 73

शंखचक्रांकसुभग भुजद्वयविराजितम् । हरिनामाक्षरसुधा सुधौत रदनावलिम्

ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਭੁਜਾਂ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਹਰਿਨਾਮ ਦੇ ਅੱਖਰ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਧੋਤੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।

Verse 74

भवानीभक्तिबीजोत्थं भूरुहं पुरुषाकृतिम् । मनोरथफलैः पूर्णमासीद्धृष्टतनूरुहा

ਉਹ ਭਵਾਨੀ-ਭਕਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉੱਗੇ ਰੁੱਖ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ—ਮਨੁੱਖੀ ਆਕਾਰ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਮਨੋਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 75

दोलापर्यंकमुत्सृज्य ह्रीभरा नम्रकंधरा । वेपथुं च परिष्टभ्य बाला प्रोवाच भूपतिम्

ਝੂਲੇ-ਪਲੰਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਲਾਜ਼ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਨਿਵਾਈ ਹੋਈ, ਕੰਬਾਹਟ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਉਸ ਬਾਲਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 76

कस्त्वमत्र कृतांतस्य भवनं मधुराकृते । प्राप्तो मे मंदभाग्यायाश्चेतोवृत्तिं निरुंधयन्

ਹੇ ਮਧੁਰ-ਆਕ੍ਰਿਤੀ! ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਮ੍ਰਿਤਿਊ) ਦੇ ਇਸ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਆ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮੰਦ-ਭਾਗਿਆ ਲਈ ਮੇਰੇ ਚੰਚਲ ਚਿੱਤ ਦੀਆਂ ਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਥਿਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ।

Verse 77

यावन्नायाति सुभग स कठोरतराकृतिः । अतिपर्याकुलीकृत्य त्रिलोकीं दानवो मुहुः

ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ! ਉਸ ਅਤਿ ਕਠੋਰ-ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾਨਵ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ—ਜੋ ਮੁੜ ਮੁੜ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—(ਹੁਣੇ ਹੀ ਉਪਾਅ ਕਰ)।

Verse 78

कंकालकेतुर्दुर्वृत्तस्त्ववध्यः परहेतिभिः । तावद्गुप्तं समातिष्ठ शस्त्रागारेति गह्वरे

ਕੰਕਾਲਕੇਤੁ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਅਵਧ੍ਯ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦ ਤੱਕ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਗਹਿਰੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ—ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਗਾਰ ਵਿੱਚ—ਗੁਪਤ ਰਹਿ ਕੇ ਠਹਿਰ।

Verse 79

न मे कन्याव्रतं भंक्तुं स समर्थ उमा वरात् । आगामिन्यां तृतीयायां परश्वः पाणिपीडनम्

ਉਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਮੇਰਾ ਕਨਿਆ-ਵ੍ਰਤ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ। ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ—ਪਰਸੋਂ—ਪਾਣਿ-ਪੀੜਨ (ਵਿਵਾਹ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕਾਰ) ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 80

संचिकीर्षति दुष्टात्मा गतायुर्मम शापतः । मा तद्भीतिं कुरु युवंस्तत्कार्यं भविताचिरम्

ਉਹ ਦੁਰਾਤਮਾ ਕੁਝ ਅਪਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਯੁ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਡਰ ਨਾ ਕਰ; ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 81

विद्याधर्येति चोक्तः स शस्त्रागारे निगूढवत् । स्थितो वीरो महाबाहुर्दानवागमने क्षणः

ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਾਹਵਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਮਾ ਸ਼ਸਤਰਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਪਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 82

अथ सायं समायातो दानवो भीषणाकृतिः । त्रिशूलं कलयन्पाणौ मृत्योरपि भयावहम्

ਫਿਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਦਾਨਵ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਸੀ ਜੋ ਮੌਤ ਲਈ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ।

Verse 83

आगत्य दानवो रौद्रः प्रलयांबुदनिस्वनः । विद्याधरीं जगादेति मदाघूर्णितलोचनः

ਆ ਕੇ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਨੇ - ਜੋ ਪਰਲੋ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ - ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

Verse 84

गृहाणेमानि रत्नानि दिव्यानि वरवर्णिनि । कन्यात्वं च परश्वस्ते पाणिग्राहादपैष्यति

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਇਹਨਾਂ ਦਿਵਿਯ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਪਰਸੋਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਾਂਗਾ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਕੁਆਰਾਪਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 85

दासीनामयुतं प्रातर्दास्यामि तव सुंदरि । आसुरीणां सुरीणां च दानवीनां मनोहरम्

ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਸੀਆਂ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਜੋ ਅਸੁਰ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮਨਮੋਹਕ ਔਰਤਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।

Verse 86

गंधर्वीणां नरीणां च किन्नरीणां शतंशतम् । विद्याधरीणां नागीनां यक्षिणीनां शतानि षट्

ਗੰਧਰਵੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਉੱਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਣਗੇ; ਕਿੰਨਰੀਆਂ ਦੇ ਭੀ ਸੈਂਕੜੇ ਉੱਤੇ ਸੈਂਕੜੇ। ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ, ਨਾਗਿਨੀਆਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਿਨੀਆਂ ਦੇ ਛੇ ਸੌ ਸਮੂਹ ਹੋਣਗੇ।

Verse 87

राक्षसीनां शतान्यष्टौ शतमप्सरसां वरम् । एतास्ते परिचारिण्यो भविष्यंत्यमलाशये

ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੇ ਅੱਠ ਸੌ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੌ ਉੱਤਮ ਸਮੂਹ। ਹੇ ਨਿਰਮਲ-ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੀਆਂ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾਵਾਂ ਬਣਨਗੀਆਂ।

Verse 88

यावत्संपत्तिसंभारो दिक्पालानां गृहेषु वै । मत्परिग्रहतां प्राप्य तावतस्त्वमिहेश्वरी

ਜਦ ਤੱਕ ਦਿਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਸੰਪੱਤਾ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ ਬਣੀ ਰਹੇਂਗੀ।

Verse 89

दिव्यान्भोगान्मया सार्धं भोक्ष्यसे मत्परिग्रहात् । कदा परश्वो भविता यस्मिन्वैवाहिको विधिः

ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗ ਭੋਗੇਂਗੀ। ਦੱਸ, ਪਰਸੋਂ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਸੰਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ?

Verse 90

त्वदंगसंगसंस्पर्श सुखसंदोह मेदुरः । परां निर्वृतिमाप्स्यामि परश्वो निकटं यदि

ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਸੁਖ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ—ਜੇ ਪਰਸੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨੇੜੇ ਹੈ।

Verse 91

मनोरथाश्चिरं यावद्यं मे हृदि समेधिताः । तान्कृतार्थी करिष्यामि परश्वस्तव संगमात्

ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਲੇ ਮਨੋਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪਰਸੋਂ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਸੰਗਮ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 92

जित्वा देवान्रणे सर्वानिंद्रादीन्मृगलोचने । त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तेस्त्वां करिष्यामि चेश्वरीम्

ਹੇ ਮ੍ਰਿਗਲੋਚਨੇ! ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਐਸ਼ਵਰਿਆ-ਸੰਪੱਤਾ ਉੱਤੇ ਸਰਵਸੱਤਾ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।

Verse 93

आधायांके त्रिशूलं स्वे सुष्वापेति प्रलप्य सः । नरमांसवसास्वाद प्रमत्तो वीतसाध्वसः

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਧਰ ਲਿਆ; ਇਉਂ ਬਕਬਕ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੁੱਤ ਪਿਆ—ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਤੇ ਚਰਬੀ ਦੇ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਤੇ ਨਿਡਰ।

Verse 94

वरं स्मरंती सा गौर्या विद्याधरकुमारिका । विज्ञाय तं प्रमत्तं च सुसुप्तं चातिनिर्भयम्

ਉਹ ਗੌਰੀ ਵਰਗੀ ਗੋਰੀ ਵਿਦਿਆਧਰ ਕੁਮਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਵਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਜਾਣ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੈ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਡਰ ਹੈ।

Verse 95

आहूय तं नरवरं वरं सर्वांगसुंदरम् । विष्णुभक्तिकृतत्राणं प्राणनाथेति जल्प्य च

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ—ਆਪਣਾ ਵਰ, ਸਰਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰੀਤਮ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਕਤੀ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ: “ਹੇ ਪ੍ਰਾਣਨਾਥ!”

Verse 96

शूलं तदंकादादाय गृहाणेमं जहि द्रुतम् । इति त्रिशूलं बालातो बालार्कसदृशद्युति

“ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਲੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ!” ਇਉਂ ਬਾਲਾ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ—ਨਵੇਂ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ—ਲਿਆ ਗਿਆ।

Verse 97

समादाय महाबाहुः स तदा मित्रजिन्नृपः । जहर्ष च जगादोच्चैर्बालायाश्चाभयं दिशन्

ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੁ ਰਾਜਾ ਮਿਤ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਉਹ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਹर्षਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲਾ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 98

वामपादप्रहारेण तमाताड्य स निर्भयः । संस्मरंश्चक्रिणं चित्ते जगद्रक्षामणिं हरिम्

ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਨਿਡਰ ਖੜਾ ਰਿਹਾ; ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਹਰੀ ਨੂੰ—ਜਗਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ-ਮਣੀ ਨੂੰ—ਸਿਮਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 99

जर्गाद तिष्ठ रे दुष्ट कन्याधर्षणलालस । युध्यस्वात्र मया सार्धं न सुप्तं हन्म्यहं रिपुम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਠਹਿਰ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ! ਕੁਆਰੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਲੁੱਟਣ ਦਾ ਲਾਲਚੀ! ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ; ਮੈਂ ਸੁੱਤੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ।”

Verse 100

इति संश्रुत्य संभ्रांत उत्थाय स दनोः सुतः । त्रिशूलं देहि मे कांते प्रोवाचेति मुहुर्मुहुः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੋਲਿਆ, “ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇ ਦੇ!”

Verse 110

त्वया कपटरूपेण बलिनः कैटभादयः । न बलेन हताः संख्ये हता एवच्छलेन हि

ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਪਟ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਕੈਟਭ ਆਦਿ ਬਲੀਵਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਬਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਯੁਕਤੀ ਤੇ ਛਲ ਨਾਲ ਹੀ।

Verse 120

निजघान महाबाहुः स च प्राणाञ्जहौ क्षणात् । इत्थं कंकालकेतुं स निहत्य सुरकंपनम्

ਮਹਾਬਾਹੁ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਂਕਾਲਕੇਤੁ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 130

अपि स्मृत्वा पुरीं यां वै काशीं त्रैलोक्यकांक्षिताम् । न नरो लिप्यते पापैस्तां विवेश स भूपतिः

ਉਸ ਨਗਰੀ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ—ਜਿਸ ਦੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲਸਾ ਹੈ—ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਉਹ ਭੂਪਤੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 140

इति राज्ञोदिता राज्ञी प्रवक्तुमुपचक्रमे । इति कर्तव्यतां तस्य व्रतस्य सरहस्यकाम्

ਇਉਂ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਣੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ—ਉਸ ਵਰਤ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਲੇ ਭੇਦ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।