Adhyaya 3

Verse 1

अगस्तिरुवाच । अपूवेंयं कथा ख्याता ब्रह्मणो ब्रह्मवित्तम । किं चकार पुनः शंभुस्तत्र ब्रह्मण्यपि स्थिते

ਅਗਸਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿੱਤਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਅਪੂਰਵ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਥੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य महाभाग काश्यां ब्रह्मण्यपिस्थिते । गिरिशश्चिंतयामास भृशमुद्विग्नमानसः

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਅਗਸਤਿ, ਸੁਣੋ। ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਗਿਰਿਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਘਣੇਰੇ ਵਿਹਲ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸੀ।

Verse 3

पुरी सा यादृशी काशी वशीकरणभूमिका । न तादृशीदृशीहासीत्क्वचिन्मे प्रायशो ध्रुवम्

ਕਾਸ਼ੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਨਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀ ਭੂਮੀ ਹੈ—ਅਟੱਲ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਲਗਭਗ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਸ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ।

Verse 4

यो यो याति पुरीं तां तु स स तत्रैव तिष्ठति । अभूवन्ननुयोगिन्योऽयोगिन्यः काशिसंगताः

ਜੋ ਜੋ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਜੋ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ।

Verse 5

अकिंचित्करतां प्राप्तः स सहस्रकरोप्यरम् । विधिर्विधानदक्षोपि न मे स सविधोभवत्

ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਵੀ ਅਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਧਿ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਭੀ, ਵਿਧਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।

Verse 6

चिंतयन्निति देवेशो गणानारहूय भूरिशः । प्रेषयामास भो यात क्षिप्रं वाराणसीं पुरीम्

ਇਉਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਜਾਓ—ਤੁਰੰਤ—ਵਾਰਾਣਸੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ।”

Verse 7

किं कुर्वंति तु योगिन्यः किं करोति स भानुमान् । गत्वा वित्त त्वरायुक्ता विधिश्च विदधाति किम्

“ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ? ਉਹ ਭਾਨੁਮਾਨ ਸੂਰਜ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਉੱਥੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣੋ; ਅਤੇ ਵਿਧਿ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੀ ਵਿਧਾਨ ਰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ?”

Verse 8

नामग्राहं ततःऽप्रैषीद्बहुमान पुरःसरम् । शंकुकर्ण महाकाल घटाकर्ण महोदर

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਅੱਗੇ ਕਰ ਕੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ—ਸ਼ੰਕੁਕਰਣ, ਮਹਾਕਾਲ, ਘਟਾਕਰਣ ਅਤੇ ਮਹੋਦਰ—

Verse 9

सोमनंदिन्नंदिषेण काल पिंगल कुक्कुट । कुंडोदर मयूराक्ष बाण गोकर्ण तारक

—ਸੋਮਨੰਦਿਨ, ਨੰਦਿਸੇਣ, ਕਾਲ, ਪਿੰਗਲ, ਕੁੱਕੁਟ, ਕੁੰਡੋਦਰ, ਮਯੂਰਾਕਸ਼, ਬਾਣ, ਗੋਕਰਣ ਅਤੇ ਤਾਰਕ—

Verse 10

तिलपर्ण स्मृलकर्ण दृमिचंड प्रभामय । सुकेश विंदते छाग कपर्दिन्पिंगलाक्षक

—ਤਿਲਪਰਨ, ਸਮ੍ਰਿਲਕਰਨ, ਦ੍ਰੁਮਿਚੰਡ, ਪ੍ਰਭਾਮਯ, ਸੁਕੇਸ਼, ਵਿਂਦਤੇ, ਛਾਗ, ਕਪਾਰਦਿਨ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲਾਕਸ਼ਕ—

Verse 11

वीरभद्र किराताख्य चतुर्मुख निकुंभक । पंचाक्षभारभूताख्य त्र्यक्ष क्षेमक लांगलिन्

—ਵੀਰਭਦ੍ਰ, ਕਿਰਾਤਾਖ੍ਯ, ਚਤੁਰਮੁਖ, ਨਿਕੁੰਭਕ, ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼, ਭਾਰਭੂਤਾਖ੍ਯ, ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼, ਖੇਮਕ ਅਤੇ ਲਾਂਗਲਿਨ—

Verse 12

विराध सुमुखाषाढे भवंतो मम सूनवः । यथेमौ स्कंदहेरंबौ नैगमेयो यथा त्वयम्

“ਵਿਰਾਧ, ਸੁਮੁਖ, ਆਸ਼ਾਢ—ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ; ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਦੋ ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਹੇਰੰਬ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਨੈਗਮੇਯ ਹੋ।”

Verse 13

यथा शाखविशाखौ च यथेमौ नंदिभृंगिणौ । भवत्सु विद्यमानेषु महाविक्रमशालिषु

“ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਖ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਦੋ ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗਿਨ ਹਨ—ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ, ਮਹਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ, ਮੌਜੂਦ ਹੋ…”

Verse 14

काशीप्रवृत्तिं नो जाने दिवोदासनृपस्य च । योगिन्यर्कविधीनां च तद्द्वौ यातं भवत्स्वमू

“ਮੈਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ ਦੀ; ਨਾਂ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੀ, ਨਾਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਵਿਧਿ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਹਚਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜਾਓ।”

Verse 15

शंकुकर्णमहाकालौ कालस्यापि प्रकंपनौ । ज्ञातुं वाराणसीवार्तामायातं चत्वरान्वितौ

ਸ਼ੰਕੁਕਰਣ ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਲ—ਜੋ ਕਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਬਾ ਦੇਣ—ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਵਾਰਤਾ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 16

कृतप्रतिज्ञौ तो तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । शंकुकर्णमहाकालौ विस्मृत्य शांभवीं गिरम्

ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਣ ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਲ ਜਦੋਂ ਤੁਰੰਤ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਬਚਨ ਵੀ ਭੁੱਲ ਬੈਠੇ।

Verse 17

यथैंद्रजालिकीं दृष्ट्वा मायामिह विचक्षणः । क्षणेन मोहमायाति काशीं वीक्ष्य तथैव तौ

ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚਤੁਰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਭ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।

Verse 18

अहो मोहस्य माहात्म्यमहो भाग्यविपर्ययः । निर्वाणराशिं यत्काशीं प्राप्य यांत्यन्यतोऽबुधाः

ਅਹੋ! ਮੋਹ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਿੰਨੀ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਗ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਉਲਟਾ ਫੇਰ! ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਰਗੀ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਮੂਰਖ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 19

तत्यजे यैरियं काशी महाशीर्वादभूभिका । तेषां करतलान्मुक्तिः प्राप्तापि परितो गता

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ—ਮਹਾਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ—ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫਿਸਲ ਗਈ।

Verse 20

यत्र सर्वावभृथतः स्नानमात्रं विशिष्यते । अप्युष्णीकृतपानीयैस्तां काशीं कः परित्यजेत्

ਜਿੱਥੇ ਕੇਵਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੀ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਅਵਭ੍ਰਿਥ-ਸਨਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉੱਥੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਤਿਆਗੇ?

Verse 21

यत्रैकपुष्पदानेन शिवलिंगस्य मूर्धनि । दशसौवर्णिकं पुण्यं कस्तां काशीं परित्यजेत्

ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਦਸ ਸੁਵਰਨ-ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਤਿਆਗੇ?

Verse 22

यत्र दंडप्रणामेन अप्येकेन शिवाग्रतः । तुच्छमेंद्रपदंप्राहुस्तां काशीं को विमुंचति

ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਵੀ ਤੁੱਛ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਛੱਡੇ?

Verse 23

यत्रैकद्विजमात्रं तु भोजयित्वा यथेच्छया । वाजपेयाधिकं पुण्यं तां काशीं को विमुंचति

ਜਿੱਥੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ्ञ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਤਿਆਗੇ?

Verse 24

एकां गां यत्र दत्त्वा वै विधिवद्ब्राह्मणाय वै । लभेदयुत गोपुण्यं कस्तां काशीं त्यजेत्सुधीः

ਜਿੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਧੀਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਗੇ?

Verse 25

एकलिंगं प्रतिष्ठाप्य यत्र संस्थापितं भवेत् । अपि त्रैलोक्यमखिलं तां काशीं कः समुज्झति

ਜਿੱਥੇ ਇਕੋ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵੀ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਉਸ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਤਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਕੌਣ ਤਿਆਗ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 26

परिनिश्चित्य तावित्थं लिंगे संस्थाप्य पुण्यदे । तत्रैव संस्थितिं प्राप्तौ काशीं नाद्यापि मुंचतः

ਇਉਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਪੁੰਨ-ਦਾਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਗਏ; ਉਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ—ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ।

Verse 27

शंकुकर्णेश्वरं लिंगं शंकुकर्ण ग णार्चितम् । दृष्ट्वा न जायते जंतुर्जातु मातुर्महोदरे

ਸ਼ੰਕੁਕਰਨੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਫਿਰ ਕਦੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 28

विश्वेशाद्वायुदिग्भागे शंकुकर्णेश्वरं नरः । संपूज्य न विशेदत्र घोरे संसारसागरे

ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਯੁ-ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਜੋ ਨਰ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ।

Verse 29

महाकालेश्वरं लिंगं महाकालगणार्चितम् । अर्चयित्वा च नत्वा च स्तुत्वा कालभयं कुतः

ਮਹਾਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਰਾਧਿਤ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਕਾਲ (ਮੌਤ) ਦਾ ਭੈ ਕਿੱਥੋਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 30

स्कंद उवाच । शंकुकर्णे महाकाले चिरंतन विलंबिते । ज्ञात्वा सर्वज्ञनाथोथ प्राहैपीदपरौ गणौ

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਕੁਕਰਣ ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਲ ਚਿਰਕਾਲ ਤੱਕ ਦੇਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਤਦ ਸਰਵਜ੍ਞ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 31

घंटाकर्ण त्वमागच्छ महोदर महामते । काशीं यातं युवां तूर्णं ज्ञातुं तत्रत्य चेष्टितम्

ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਘੰਟਾਕਰਣ, ਆ ਜਾ; ਹੇ ਮਹੋਦਰ, ਮਹਾਮਤੀ—ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤੁਰੰਤ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਾਓ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੋਈ ਚੇਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਜਾਣੋ।”

Verse 32

इत्यगस्ते गणौ तौ तु गत्वा काशीं महापुरीम् । व्यावृत्याद्यापि नो यातौ क्वापि तत्रैव संस्थितौ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਅਗਸਤ੍ਯ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗਣ ਕਾਸ਼ੀ ਮਹਾਪੁਰੀ ਨੂੰ ਗਏ; ਪਰ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਗਏ—ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੇ ਹਨ।

Verse 33

घंटाकर्णेश्वरं लिंगं घंटाकर्ण गणोत्तमः । काश्यां संस्थाप्य विधिवत्स्वयं तत्रैव निर्वृतः

ਘੰਟਾਕਰਣ, ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਘੰਟਾਕਰਣੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 34

कुंडं तत्रैव संस्थाप्य लिंगस्नपनकर्मणे । नाद्यापि स त्यजेत्काशीं ध्यायंल्लिंगं तथैव हि

ਉੱਥੇ ਹੀ ਲਿੰਗ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁੰਡ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ—ਉਸੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

महोदरोपि तत्प्राच्यां शिवध्यानपरायणः । महोदरेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि कुंभज

ਹੇ ਕੁੰਭਜ ਅਗਸਤ੍ਯ! ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਮਹੋਦਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ‘ਮਹੋਦਰੇਸ਼ਵਰ’ ਲਿੰਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

महोदरेश्वरं दृष्ट्वा वाराणस्यां द्विजोत्तम । कदाचिदपि वै मातुः प्रविशेन्नौदरीं दरीम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ! ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਹੋਦਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਗਰਭ-ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਰਥਾਤ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਾ ਪਾਏ।

Verse 37

घंटाकर्ण ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा व्यासेश्वरं विभुम् । यत्र कुत्र विपन्नोपि वाराणस्यां मृतो भवेत्

ਘੰਟਾਕਰਣ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਵਿਆਸੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵਿਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਧਨ੍ਯ ਅੰਤ)।

Verse 38

घंटाकर्णे महातीर्थे श्राद्धं कृत्वा विधानतः । अपि दुर्गतिमापन्नानुद्धरेत्सप्तपूर्वजान्

ਘੰਟਾਕਰਣ ਦੇ ਮਹਾਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਦੁৰ্গਤੀ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸੱਤ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 39

निमज्ज्याद्यापि तत्कुंडे क्षण योवहितो भवेत् । विश्वेश्वरमहापूजा घंटारावाञ्शृणोति सः

ਅੱਜ ਵੀ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾ ਕੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।

Verse 40

वदंति पितरः काश्यां घंटाकर्णेमलेजले । दाता तिलोदकस्यापि वंशे नः कोपि जायते

ਪਿਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਘੰਟਾਕਰਣ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਤਿਲੋਦਕ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

यद्वंश्या मुनयः काश्यां घंटाकर्णे महाह्रदे । कृतोदकक्रियाः प्राप्ताः परां सिद्धिं घटोद्भव

ਹੇ ਘਟੋਦਭਵ (ਅਗਸਤ੍ਯ)! ਉਸੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁਨੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਘੰਟਾਕਰਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਹ੍ਰਦ ਤੇ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 42

स्कंद उवाच । घंटाकर्णे गणे याते प्रयाते च महोदरे । विसिस्माय स्मरद्वेष्टा मौलिमांदोलयन्मुहुः

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਘੰਟਾਕਰਣ ਦਾ ਗਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹੋਦਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਮਰ-ਵੈਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਅਚੰਭਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 43

उवाच च मनस्येव हरः स्मित्वा पुनःपुनः । महामोहनविद्यासि काशि त्वां पर्यवैम्यहम्

ਫਿਰ ਹਰ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ, ਮੁਸਕੁਰਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕਾਸ਼ੀ! ਤੂੰ ਮਹਾ-ਮੋਹਨ ਵਿਦਿਆ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।

Verse 44

पुराविदः प्रशंसंति त्वां महामोहहारिणीम् । काशींत्विति न जानंति महामोहनभूरियम्

ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾ-ਮੋਹ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਿ ਕੇ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ‘ਕਾਸ਼ੀ’ ਵਜੋਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਤਾਂ ਮਹਾ-ਮੋਹਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ।

Verse 46

तथापि प्रेषयिष्यामि यावान्मेस्ति परिच्छदः । नोद्यमाद्विरमंतीह ज्ञानिनः साध्यकर्मणि

ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੇ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਦਲ ਭੇਜਾਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਅਧੂਰੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉੱਦਮ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ।

Verse 47

नोद्यमाद्विरतिः कार्या क्वापि कार्ये विचक्षणैः । प्रतिकूलोपि खिद्येत विधिस्तत्सततोद्यमात्

ਵਿਚਾਰਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵਿਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਯਤਨ ਨਾਲ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਵਿਧੀ ਵੀ ਥੱਕ ਕੇ ਢਿੱਲੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 48

शीतोष्णभानू स्वर्भानु ग्रस्तावपि नभोंगणे । गतिं न त्यजतोद्यापि प्रक्रांतव्य कृतोद्यमौ

ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਵਰਭਾਨੂ ਵੱਲੋਂ ਗ੍ਰਸੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਤਪਤ ਸੂਰਜ ਤੇ ਸ਼ੀਤਲ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਦਮ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਰਹੇ।

Verse 49

प्रेषयिष्याम्यहं सर्वान्भवती मोहयिष्यति । इति सम्यग्विजानामि काशि त्वां मोहनोषधिम्

ਮੈਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇਂਗੀ—ਇਹ ਮੈਂ ਠੀਕ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਕਾਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਮੋਹਨ-ਔਸ਼ਧੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰੀ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।

Verse 50

दैवं पूर्वकृतं कर्म कथ्यते नेतरत्पुनः । तन्निराकरणे यत्नः स्वयं कार्यो विपश्चिता

‘ਦੈਵ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੂਰਵ-ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਨੂੰ ਹੀ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 51

भाजनोपस्थितं दैवाद्भोज्यं नास्यं स्वयं विशेत् । हस्तवक्त्रोद्यमात्तच्च प्रविशेदौदरीं दरीम्

ਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਭੋਜਨ ਆਪ ਹੀ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਹੱਥ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਪੇਟ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 52

इत्युद्यमं समर्थ्येशो निश्चितं दैवजित्वरम् । पुनश्च प्रेषयांचक्रे गणान्पंचमहारयान्

ਇਉਂ ਉੱਦਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਭਾਗ੍ਯ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ—ਪੰਜ ਮਹਾਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।

Verse 53

सोमनंदी नंदिषेणः कालपिंगलकुक्कुटाः । तेद्यापि न निवर्तंते काश्यां जीवामृता यथा

ਸੋਮਨੰਦੀ, ਨੰਦਿਸੇਣ ਅਤੇ ਕਾਲਪੀੰਗਲ-ਕੁੱਕੁਟ—ਉਹ ਗਣ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵੰਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੋਣ, ਅਮਰਤਾ ਸਮਾਨ।

Verse 54

तेपि स्वनाम्ना लिंगानि शंभुसंतुष्टि काम्यया । प्रतिष्ठाप्य स्थिताः काश्यां विश्वनिर्वाणजन्मनि

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਨਿਰਵਾਣ ਦਾ ਜਨਮਸਥਾਨ ਹੈ।

Verse 55

सोमनंदीश्वरं दृष्ट्वा लिंगं नंदवने परम् । सोमलोके परानंदं प्राप्नुयाद्भक्तिमान्नरः

ਨੰਦਵਨ ਵਿੱਚ ਸੋਮਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਰਮ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਭਕਤੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 56

तदुत्तरे विलोक्याथ नंदिषेणेश्वरं नरः । आनंदसेनां संप्राप्य जयेन्मृत्युमपि क्षणात्

ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੰਦਿਸੇਣੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਨੰਦਸੇਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 57

कालेश्वरं महालिंगं गंगायाः पश्चिमोत्तरे । प्रणम्य कालपाशेन नो बध्येत कदाचन

ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਮਹਾਲਿੰਗ ਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਲ (ਮੌਤ) ਦੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਬੱਝਦਾ ਨਹੀਂ।

Verse 58

पिंगलेश्वरमभ्यर्च्य कालेशात्किंचिदुत्तरे । लभते पिंगलज्ञानं येन तन्मयतां व्रजेत्

ਕਾਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਿੰਗਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਿੰਗਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 59

कुक्कुटेश्वर लिंगस्य येत्र भक्तिं वितन्वते । कुक्कुटांडाकृतेस्तस्य न ते गर्भमवाप्नुयुः

ਜੋ ਉੱਥੇ ਕੱਕੁਟੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ—ਜੋ ਮੁਰਗੀ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ—ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

Verse 60

स्कंद उवाच । सोमनंदि प्रभृतिषु मुने पंचगणेष्वपि । आनंदकाननं प्राप्य स्थितेषु स्थाणुरब्रवीत्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ! ਜਦੋਂ ਸੋਮਾਨੰਦੀ ਆਦਿ ਪੰਜ ਗਣ ਆਨੰਦਕਾਨਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਸਥਾਣੁ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 61

कार्यमस्माकमेवैतद्यदि सम्यग्विमृश्यते । अनेनोपाधिनाप्येते तत्र तिष्ठंतु मामकाः

ਜੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾਡਾ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ।

Verse 62

प्रमथेषु प्रविष्टेषु मायावीर्यमहत्स्वपि । अहमेव प्रविष्टोस्मि वाराणस्यां न संशयः

ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਮਥ ਮਹਾਨ ਮਾਇਆ-ਬਲ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 63

क्रमेण प्रेषयिष्यामि योस्ति मे स्वपरिच्छदः । तत्र सर्वेषु यातेषु ततो यास्याम्यहं पुनः

ਮੈਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਰਿਚੱਛਦ, ਆਪਣੇ ਰਿਟੇਨੂ ਨੂੰ ਭੇਜਾਂਗਾ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ, ਤਦ ਮੈਂ ਵੀ ਫਿਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 64

संप्रधार्येति हृदये देवदेवेन शूलिना । प्रैषिष्ट प्रमथानां तु ततो गणचतुष्टयम्

ਇਉਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਯ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਗਣਾਂ ਦਾ ਦਲ ਭੇਜਿਆ।

Verse 65

कुंडोदरो मयूराख्यो बाणो गोकर्ण एव च । मायाबलं समाश्रित्य काशीं प्रविविशुर्गणाः

ਕੁੰਡੋਦਰ, ਮਯੂਰਾਖ੍ਯ, ਬਾਣ ਅਤੇ ਗੋਕਰਣ—ਇਹ ਗਣ ਮਾਇਆ-ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

Verse 66

कृत्वोपायशतं तैस्तु दिवोदासस्य संभ्रमे । यदैकोपि समर्थो न तदा तत्रैव संस्थितम्

ਦਿਵੋਦਾਸ ਦੇ ਉਤਪਾਤ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਉਪਾਯ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵੀ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਅਡੋਲ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

Verse 67

अपराधशतेष्वीशः केन तुष्यति कर्मणा । संप्रधार्येति ते चक्रुर्लिंगाराधनमुत्तमम्

“ਸੈਂਕੜੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗਾ?”—ਇਉਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਅਰਾਧਨਾ ਆਰੰਭੀ।

Verse 68

एकस्मिञ्शांभवे लिंगे विधिनात्र समर्चिते । क्षमेत्त्र्यक्षोपराधानां शतं मोक्षं च यच्छति

ਇੱਥੇ ਜੇ ਇਕ ਹੀ ਸ਼ਾਂਭਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਸੌ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 69

न तुष्यति तथा शंभुर्यज्ञदानतपोव्रतैः । यथा तुष्येत्सकृल्लिंगे विधिनाभ्यर्चिते सति

ਯਜਨਾਂ, ਦਾਨਾਂ, ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਉਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲਿੰਗ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ।

Verse 70

लिंगार्चनविधानज्ञो लिंगार्चनरतः सदा । त्र्यक्ष एव स विज्ञेयः साक्षाद्द्व्यक्षोपि मानवः

ਜੋ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ—ਭਾਵੇਂ ਬਾਹਰੋਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੋਵੇ।

Verse 71

न गोशतप्रदानेन न स्वर्णशतदानतः । तत्फलं लभ्यते पुंभिर्यत्सकृल्लिंगपूजनात्

ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਸੌ ਮਾਪ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ; ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

Verse 72

अश्वमेधादिभिर्यागैर्न तत्फलमवाप्यते । यत्फलं लभ्यते मर्त्यैर्नित्यं लिंगप्रपूजनात्

ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਜੋ ਫਲ ਮਰਤ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਭਾਵ-ਭਰੀ ਲਿੰਗ-ਪ੍ਰਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 73

स्नापयित्वा विधानेन यो लिंगस्नपनोदकम् । त्रिः पिबेत्त्रिविधं पापं तस्येहाशु प्रणश्यति

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਜੋ ਲਿੰਗ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਜਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪੀਵੇ—ਉਸ ਦੇ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਪਾਪ ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 74

लिंग स्नपनवार्भिर्यः कुर्यान्मूर्ध्न्यभिषेचनम् । गंगास्नानफलं तस्य जायतेत्र विपाप्मनः

ਜੋ ਲਿੰਗ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 75

लिंगं समर्चितं दृष्ट्वा यः कुर्यात्प्रणतिं सकृत् । संदेहो जायते तस्य पुनर्देहनिबंधने

ਜੋ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਿਤ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਫਿਰ ਹੋਰ ਦੇਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਬਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਪੁਨਰਜਨਮ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 76

लिंगं यः स्थापयेद्भक्त्या सप्तजन्मकृतादघात् । मुच्यते नात्र संदेहो विशुद्धः स्वर्गभाग्भवेत्

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 77

विचार्येति गणैः काश्यां स्वामिद्रोहोपशांतये । प्रतिष्ठितानि लिंगानि महापातकभिंद्यपि

ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 78

कुंडोदरेश्वरं लिंगं दृष्ट्वा लोलार्कसन्निधौ । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

ਲੋਲਾਰਕ ਦੇ ਸਨਿੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡੋਦਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 79

कुंडोदरेश्वराल्लिंगात्प्रतीच्यामसिरोधसि । मयूरेश्वरमभ्यर्च्य न गर्भं प्रतिपद्यते

ਕੁੰਡੋਦਰੇਸ਼ਵਰ-ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਅਸਿਰੋਧਸ ਨਾਮਕ ਟੇਕਰੀ ਉੱਤੇ, ਮਯੂਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ (ਅਰਥਾਤ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ)।

Verse 80

मयूरेशप्रतीच्यां च लिंगं बाणेश्वरं महत् । तस्य दर्शनमात्रेण सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

ਅਤੇ ਮਯੂਰੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬਾਣੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਲਿੰਗ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 81

गोकर्णेशं महालिंगमंतर्गेहस्य पश्चिमे । द्वारे समर्च्य वै काश्यां न विघ्नैरभिभूयते

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਮਹਾਲਿੰਗ ਗੋਕਰਣੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਵਿਘਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਾਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 82

गोकर्णेश्वर भक्तस्य पंचत्व समये सति । ज्ञानभ्रंशो न जायेत क्वचिदप्यंतमृच्छतः

ਗੋਕਰਣੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਭਗਤ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਪੰਚਤੱਤਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ (ਮੌਤ) ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਤ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਦੇ ਗਿਆਨ-ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਭ੍ਰੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 83

स्कंद उवाच । चिरयत्सुगणेष्वेषु चतुर्ष्वपिगणेश्वरः । महिमानं महत्त्वं तु तत्काश्याः पर्यवर्णयत्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਉੱਤਮ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਣੇਸ਼ਵਰ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਥ) ਨੇ ਉਸ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।

Verse 84

वैष्णव्या मायया विश्वं भ्राम्येतात्र ययाखिलम् । ध्रुवं मूर्तिमती सैषा काशी विश्वैकमोहिनी

ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਭਟਕਦਾ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਇਹ ਜਗਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹੀ ਮਾਇਆ ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਮੋਹਿਨੀ ਹੈ।

Verse 85

अपास्य सोदरान्दारान्पुत्रं क्षेत्रं गृहं वसु । अप्यंगीकृत्य निधनं सर्वे काशीमुपासते

ਭਰਾ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ, ਘਰ ਅਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ—ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ—ਲੋਕ ਫਿਰ ਭੀ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 86

मरणादपि नो काश्यां भयं यत्र मनागपि । गणास्तत्र तु तिष्ठंतः कुतो मत्तोपि बिभ्यति

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਵੀ ਰਤਾ ਭਰ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਣ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਡਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?

Verse 87

मरणं मंगलं यत्र विभूतिर्यत्र भूषणम् । कौपीनं यत्र कौशेयं काशी कुत्रोपमीयते

ਜਿੱਥੇ ਮੌਤ ਵੀ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਵਿਭੂਤੀ (ਭਸਮ) ਹੀ ਗਹਿਣਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਕੌਪੀਨ ਵੀ ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇ—ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਕਿਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰੇ?

Verse 88

निर्वाणरमणी यत्र रंकं वाऽरंकमेव वा । ब्राह्मणं वा श्वपाकं वा वृणीते प्रांत्यभूषणम्

ਉੱਥੇ ਨਿਰਵਾਣ—ਕਿਰਪਾਲੂ ਵਧੂ ਵਾਂਗ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਚੁਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ: ਚਾਹੇ ਕੰਗਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਵਪਾਕ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸ਼ਿਰੋਭੂਸ਼ਣ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 89

मृतानां यत्र जंतूनां निर्वाणपदमृच्छताम् । कोट्यंशेनापि न समा अपि शक्रादयः सुराः

ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਨਿਰਵਾਣ ਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਉੱਥੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ, ਕਰੋੜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 90

यत्र काश्यां मृतो जंतुर्ब्रह्मनारायणादिभिः । प्रबद्ध मूर्धांजलिभिर्नमस्येतातियत्नतः

ਜਿੱਥੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੜੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ।

Verse 91

यत्र काश्यां शवत्वेपि जंतुर्नाशुचितां व्रजेत् । अतस्तत्कर्णसंस्पर्शं करोम्यहमपि स्वयम्

ਜਿੱਥੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਲਾਸ਼-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭੀ ਜੀਵ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 92

यस्तु काशीति काशीति द्विस्त्रिर्जपति पुण्यवान् । अपि सर्वपवित्रेभ्यः स पवित्रतरो महान्

ਪਰ ਜੋ ਪੁੰਨਵਾਨ ‘ਕਾਸ਼ੀ, ਕਾਸ਼ੀ’ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤਿਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਭੀ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ।

Verse 93

येन काशी हृदि ध्याता येन काशीह सेविता । तेनाहं हृदि संध्यातस्तेनाहं सेवितः सदा

ਜਿਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਦਾ ਹੈ।

Verse 94

काशीं यः सेवते जंतुर्निर्विकल्पेन चेतसा । तमहं हृदये नित्यं धारयामि प्रयत्नतः

ਜੋ ਜੀਵ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 95

स्वयं वस्तुमशक्तोपि वासयेत्तीर्थवासिनम् । अप्येकमपि मूल्येन स वस्तुःफलभाग्ध्रुवम्

ਭਾਵੇਂ ਆਪ ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਦੇ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੋ, ਤੀਰਥ-ਵਾਸੀ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਕ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਕੇ ਭੀ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 96

काश्यां वसंति ये धीरा आपंचत्व विनिश्चयाः । जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेया वंद्याः पूज्यास्त एव हि

ਜੋ ਧੀਰਜਵਾਨ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਚਤੱਤਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਜਾਣੇ ਜਾਣ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹੀ ਵੰਦਨਯੋਗ ਤੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹਨ।

Verse 97

इत्थं विमृश्य बहुशः स्थाणुर्वाराणसीगुणान् । गणानन्यान्समाहूय प्राहिणोत्प्रीतिपूर्वकम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਸਥਾਣੁ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਹੋਰ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤੀ-ਪੂਰਵਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ।

Verse 98

तारकत्वं समागच्छ गच्छाति स्वच्छमानस । दिवोदासो वृषावासो यामधीष्टे वरां पुरीम्

“ਤਾਰਕ (ਉਧਾਰਕ-ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦਿਵੋਦਾਸ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਵਾਸ—ਅਧੀਸ਼ਠਿਤ ਹੈ...”

Verse 99

तिलपर्ण स्धूलकर्ण दृमिचंड प्रभामय । सुकेश विंदते छाग कपर्दिन्पिंगलाक्षक

ਤਿਲਪਰਨ, ਸਥੂਲਕਰਨ, ਦ੍ਰੁਮਿਚੰਡ, ਪ੍ਰਭਾਮਯ; ਸੁਕੇਸ਼, ਵਿਂਦਤੇ, ਛਾਗ, ਕਪਾਰਦਿਨ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲਾਖ੍ਸ਼ਕ—ਇਹ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 100

वीरभद्र किराताख्य चतुर्मुख निकुंभक । पंचाक्ष भारभूताख्य त्र्यक्ष क्षेमकलांगलिन्

ਵੀਰਭਦ੍ਰ, ਕਿਰਾਤਾਖ੍ਯ, ਚਤੁਰਮੁਖ, ਨਿਕੁੰਭਕ; ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼, ਭਾਰਭੂਤਾਖ੍ਯ, ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਖੇਮਕਲਾਂਗਲਿਨ—ਇਹ ਵੀ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 110

नाद्रीणां न समुद्राणां न द्रुमाणां महीयसाम् । भूतधात्र्यास्तथा भारो यथा स्वामिद्रुहां महान्

ਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮਹਾਨ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਭਾਰ—ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ—ਉਨਾੰਨਾ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਜਿੰਨਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾ-ਭਾਰ।

Verse 120

तारकेशं महालिंगं तारकाख्यो गणोत्तमः । तारकज्ञानदं पुंसां मुनेऽद्यापि समर्चयेत्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਤਾਰਕੇਸ਼ ਨਾਮਕ ਮਹਾਲਿੰਗ ਦੀ, ਅਤੇ ਤਾਰਕ ਨਾਮਕ ਸਰਵੋਤਮ ਗਣ ਦੀ ਸਹਿਤ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਕ-ਜ੍ਞਾਨ, ਉਧਾਰਕ ਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।