Adhyaya 22

Verse 1

अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद स्कंद सर्वज्ञनंदन । काः कास्तु शक्तयस्ता वै तासां नामानि मे वद

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸਕੰਦ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਸਰਵਜ੍ਞ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨੰਦਨ! ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।”

Verse 2

स्कंद उवाच । तासां परमशक्तीनामुमावयवसंभुवाम् । आख्याम्याख्यां शृणु मुने कुंभसंभव तत्त्वतः

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ—ਜੋ ਉਮਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਮੈਂ ਨਾਮ ਉਚਾਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਮੁਨੀ ਕੁੰਭਸੰਭਵ (ਅਗਸਤ੍ਯ), ਤੱਤ੍ਵ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੋ।”

Verse 3

त्रैलोक्यविजया तारा क्षमा त्रैलोक्यसुंदरी । त्रिपुरा त्रिजगन्माता भीमा त्रिपुरभैरवी

“ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯਾ, ਤਾਰਾ, ਕ੍ਸ਼ਮਾ, ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸੁੰਦਰੀ; ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਭੀਮਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਭੈਰਵੀ।”

Verse 4

कामाख्या कमलाक्षी च धृतिस्त्रिपुरतापनी । जया जयंती विजया जलेशी चापराजिता

“ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ, ਕਮਲਾਕ੍ਸ਼ੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਤਾਪਨੀ; ਜਯਾ, ਜਯੰਤੀ, ਵਿਜਯਾ, ਜਲੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ।”

Verse 5

शंखिनी गजवक्त्रा च महिषघ्नी रणप्रिया । शुभानंदा कोटराक्षी विद्युज्जिह्वा शिवारवा

“ਸ਼ੰਖਿਨੀ, ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰਾ, ਮਹਿਸ਼ਘ੍ਨੀ, ਰਣਪ੍ਰਿਯਾ; ਸ਼ੁਭਾਨੰਦਾ, ਕੋਟਰਾਕ੍ਸ਼ੀ, ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹ੍ਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਰਵਾ।”

Verse 6

त्रिनेत्रा च त्रिवक्त्रा च त्रिपदा सर्वमंगला । हुंकारहेतिस्तालेशी सर्पास्या सर्वसुंदरी

ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾ, ਤ੍ਰਿਵਕਤ੍ਰਾ, ਤ੍ਰਿਪਦਾ, ਸਰਵਮੰਗਲਾ; ਹੁੰਕਾਰ-ਹੇਤਿਸ, ਤਾਲੇਸ਼ੀ, ਸਰਪਾਸਿਆ ਅਤੇ ਸਰਵਸੁੰਦਰੀ।

Verse 7

सिद्धिर्बुद्धिः स्वधा स्वाहा महानिद्रा शराशना । पाशपाणिः खरमुखी वज्रतारा षडानना

ਸਿੱਧਿ, ਬੁੱਧਿ, ਸ੍ਵਧਾ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਮਹਾਨਿਦ੍ਰਾ, ਸ਼ਰਾਸ਼ਨਾ; ਪਾਸ਼ਪਾਣਿ, ਖਰਮੁਖੀ, ਵਜ੍ਰਤਾਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਡਾਨਨਾ।

Verse 8

मयूरवदना काकी शुकी भासी गरुत्मती । पद्मावती पद्मकेशी पद्मास्या पद्मवासिनी

ਮਯੂਰਵਦਨਾ, ਕਾਕੀ, ਸ਼ੁਕੀ, ਭਾਸੀ, ਗਰੁਤਮਤੀ; ਪਦਮਾਵਤੀ, ਪਦਮਕੇਸ਼ੀ, ਪਦਮਾਸਿਆ ਅਤੇ ਪਦਮਵਾਸਿਨੀ।

Verse 9

अक्षरा त्र्यक्षरा तंतुः प्रणवेशी स्वरात्मिका । त्रिवर्गा गर्वरहिता अजपा जपहारिणी

ਅਕਸ਼ਰਾ, ਤ੍ਰ੍ਯਕਸ਼ਰਾ, ਤੰਤੁ, ਪ੍ਰਣਵੇਸ਼ੀ, ਸ੍ਵਰਾਤਮਿਕਾ; ਤ੍ਰਿਵਰਗਾ, ਗਰਵਰਹਿਤਾ, ਅਜਪਾ ਅਤੇ ਜਪਹਾਰিণੀ।

Verse 10

जपसिद्धिस्तपःसिद्धिर्योगसिद्धिः परामृता । मैत्रीकृन्मित्रनेत्रा च रक्षोघ्नी दैत्यतापनी

ਜਪਸਿੱਧਿ, ਤਪਸਿੱਧਿ, ਯੋਗਸਿੱਧਿ, ਪਰਾਮ੍ਰਿਤਾ; ਮੈਤ੍ਰੀਕ੍ਰਿਤ, ਮਿਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਾ, ਰਕ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨੀ ਅਤੇ ਦੈਤ੍ਯਤਾਪਨੀ।

Verse 11

स्तंभनी मोहनीमाया बहुमाया बलोत्कटा । उच्चाटनी महोल्कास्या दनुजेंद्रक्षयंकरी

ਉਹ ਸਤੰਭਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਜੜ ਕਰ ਦੇਵੇ; ਮੋਹਨੀ ਮਾਇਆ ਹੈ; ਬਹੁ-ਮਾਇਆ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ। ਉਹ ਉੱਚਾਟਨੀ ਹੈ ਜੋ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਉਖਾੜ ਦੇਵੇ; ਮਹਾ-ਜਵਾਲਾ-ਮੁਖੀ, ਜੋ ਦਾਨਵ-ਇੰਦਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 12

क्षेमकरी सिद्धिकरी छिन्नमस्ता शुभानना । शाकंभरी मोक्षलक्ष्मीस्त्रिवर्गफलदायिनी

ਉਹ ਖੇਮਕਰੀ ਹੈ—ਕਲਿਆਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਸਿੱਧਿਕਰੀ—ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ; ਛਿੰਨਮਸਤਾ, ਸ਼ੁਭ ਮੁਖ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਹੈ; ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ—ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।

Verse 13

वार्ताली जंभली क्लिन्ना अश्वारूढा सुरेश्वरी । ज्वालामुखी प्रभृतयो नवकोट्यौ महाबलाः

ਵਾਰਤਾਲੀ, ਜੰਭਲੀ, ਕਲਿੰਨਾ, ਅਸ਼ਵਾਰੂਢਾ, ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ, ਜ੍ਵਾਲਾਮੁਖੀ ਆਦਿ—ਨੌ ਕਰੋੜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ—ਸਭ ਮਹਾਬਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ।

Verse 14

बलानि बलिनां ताभिर्दानवानां स्वलीलया । संक्षिप्ता निजगंतीव प्रलयानलहेतेभिः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਖਲਿਲਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਬਲਵਾਨ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਸਮੇਟ ਲਿਆ—ਮਾਨੋ ਪ੍ਰਲਯ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਹੀ ਕਾਰਣਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਕੇ ਸਿਮਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।

Verse 15

तावत्स दुर्गो दैत्येंद्रः पयोदांतरतो बली । चकार करकावृष्टिं वात्या वेगवतीं बहु

ਤਦ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਦੈਤ੍ਯ-ਇੰਦਰ ਦੁਰਗ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ, ਓਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਤੇਜ਼, ਪ੍ਰਚੰਡ ਵਾਤਿਆਵਾਂ ਵੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।

Verse 16

ततो भगवती देवी शोषणास्त्र प्रयोगतः । वृष्टिं निवारयामास सवर्षोपलमयी क्षणात्

ਤਦੋਂ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣਾਸਤ੍ਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ, ਓਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਮੂਸਲਾਧਾਰ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 17

योषिन्मनोरथवती षंढं प्राप्य यथाऽफला । सा दैत्यकरकावृष्टिर्देवीं प्राप्य तथाभवत्

ਜਿਵੇਂ ਮਨੋਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਪੁੰਸਕ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਨਿਸਫਲ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦੈਤ ਦੀ ਓਲਾਵਰਖਾ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਈ।

Verse 18

अथ दैतेयराजेन बाहुसंकर्षकोपतः । उत्पाट्य शैलशिखरं परिक्षिप्तं नभोंगणात्

ਫਿਰ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਖਿਚਾਅ ਨਾਲ ਉੱਠੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉਖਾੜ ਕੇ ਆਕਾਸ਼-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।

Verse 19

अद्रेः शृंगं सुविस्तीर्णमापतत्परिवीक्ष्य सा । शतकोटिप्रहारेण कोटिशः सकलं व्यधात्

ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੌ ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਟਿ-ਕੋਟਿ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 20

आंदोल्य मौलिमसकृत्कुंडलाभ्यां विराजितम् । गजीभूयाशु दुद्राव तां देवीं समरेऽसुरः

ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦਾ, ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਉਹ ਅਸੁਰ ਤੁਰੰਤ ਗਜ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 21

शैलाकारं तमायांतं दृष्ट्वा भगवती गजम् । बद्ध्वा पाशेन जवतः खङ्गेन करमच्छिनत्

ਪਹਾੜ-ਸਮਾਨ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਖੜਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਡ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।

Verse 22

ततोत्यंतं स चीत्कृत्य देव्याकृत्तकरःकरी । अकिंचित्करतां प्राप्य माहिषं वपुराददे

ਫਿਰ ਅਤਿ ਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਚੀਖ ਮਾਰਦਾ ਉਹ ਹਾਥੀ—ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਸੁੰਡ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ—ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਮਹਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 23

अचलां सचलां सर्वां स चक्रे सुरघाततः । शिलोच्चयांश्च बहुशः शृंगाभ्यां सोक्षिपद्बली

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਦੱਤ ਉਹ ਬਲੀ, ਅਚਲ ਤੇ ਚਲ—ਸਭ ਕੁਝ ਕੰਬਾ ਉਠਾਇਆ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਉਛਾਲ ਕੇ ਸੁੱਟਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 25

महामहिषरूपेण तेन त्रैलोक्यमंडपः । आंदोलितोति बलिना युगांते वात्यया यथा

ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਿਸ-ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਸ ਬਲੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਝੰਝੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਆੰਧੀ ਸਭ ਕੁਝ ਡੋਲ੍ਹਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।

Verse 26

ब्रह्मांडमप्यकांडेन तद्भयेन समाकुलम् । दृष्ट्वा भगवती क्रुद्धा त्रिशूलेन जघान तम्

ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਅੰਡ ਵੀ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ—ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਢ ਮਾਰਿਆ।

Verse 27

त्रिशूलघातविभ्रांतः पतित्वा पुनरुत्थितः । तं त्यक्त्वा माहिषं वेषमभूद्बाहुसहस्रभृत्

ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇ ਘਾਤ ਨਾਲ ਚੱਕਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ; ਮਹਿਸ ਦੇ ਵੇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 28

स दुर्गो नितरां दुर्गो विबभौ समराजिरे । आयुधानां सहस्राणि बिभ्रत्कालांतकोपमः

ਯੁੱਧ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ—ਸੱਚਮੁੱਚ ‘ਅਜਿੱਤ’—ਦਿਸਿਆ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਯੁਧ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਕਾਲਾਂਤ ਦੀ ਕ੍ਰੋਧਾਗਨੀ ਵਰਗਾ।

Verse 29

अथ तूर्णं स दैत्येंद्रस्तां देवीं रणकोविदाम् । महाबलः प्रगृह्याशु नीतवानान्गगनांगणम्

ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਇੰਦਰ, ਰਣ-ਨਿਪੁਣ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਫੜ ਕੇ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਡਲ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 30

ततो नभोंगणाद्दूरात्क्षिप्त्वा स जगदंबिकाम् । क्षणात्कलंबजालेन च्छादयामास वेगवान्

ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦੂਰੋਂ ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਉਹ ਵੇਗਵਾਨ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਲੰਬ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 31

अथांतरिक्षगा देवी तस्य मार्गणमध्यगा । विद्युन्मालेव विबभौ महाभ्रपटलीधृता

ਤਦ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਦੀ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੱਦਲ-ਪਟਲ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠੀ।

Verse 32

तं विधूय शरत्रातं निजेषु निकरैरलम् । महेषुणाथ विव्याध सा तं दैत्यजनेश्वरम्

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਝਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੈਤ੍ਯ-ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

हृदि विद्धस्तया देव्या स च तेन महेषुणा । व्याघूर्णमाननयनः क्षितिमापाति विह्वलः

ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਵਿਹਵਲ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 34

महारुधिरधाराभिः स्रवंतीं च प्रवर्तयन् । तस्मिन्निपतिते दुर्गे महादुर्गपराक्रमे

ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾ ਰਕਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਵੈਰੀ, ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਮਹਾ-ਦੁਰਗ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅੱਗੇ ਢਹਿ ਪਿਆ।

Verse 35

देवदुंदुभयो नेदुः प्रहृष्टानि जगंति च । सूर्याचंद्रमसौ साग्नी तेजो निजमवापतुः

ਦੇਵ-ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ; ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਅੱਗ ਸਮੇਤ, ਆਪਣਾ ਨਿਜ ਤੇਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ।

Verse 36

पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वंतः प्राप्ता देवा महर्षिभिः । तुष्टुवुश्च महादेवीं महास्तुतिभिरादरात्

ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 37

देवा ऊचुः । नमो देवि जगद्धात्रि जगत्रयमहारणे । महेश्वर महाशक्ते दैत्यद्रुमकुठारके

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਧਾਰਣਹਾਰਣੀ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਣ ਦੀ ਮਹਾਸੰਗ੍ਰਾਮ-ਰੂਪਾ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਕੁਹਾੜੀ-ਸਮਾਨਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 38

त्रैलोक्यव्यापिनि शिवे शंखचक्रगदाधरि । स्वशार्ङ्गव्यग्रहस्ताग्रे नमो विष्णुस्वरूपिणि

ਹੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ-ਵਿਆਪਿਨੀ ਸ਼ਿਵੇ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ; ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਅਗਰਭਾਗ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁ ਤਿਆਰ ਹੈ—ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਸਰੂਪিণੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 39

हंसयाने नमस्तुभ्यं सर्वसृष्टिविधायिनि । प्राचां वाचां जन्मभूमे चतुराननरूपिणि

ਹੰਸ-ਵਾਹਿਨੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਸਮੂਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਵਿਧਾਤ੍ਰੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੇਦ-ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਦੀ ਜਨਮਭੂਮੀ, ਹੇ ਚਤੁਰਾਨਨ-ਰੂਪিণੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 40

त्वमैंद्री त्वं च कौबेरी वायवी त्वं त्वमंबुपा । त्वं यामी नैरृती त्वं च त्वमैशी त्वं च पावकी

ਤੂੰ ਐਂਦ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਕੌਬੇਰੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਾਯਵੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅੰਬੁਪਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਯਾਮੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਨੈਰ੍ਰਤੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਐਸ਼ੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪਾਵਕੀ ਹੈਂ।

Verse 41

शशांककौमुदी त्वं च सौरी शक्तिस्त्वमेव च । सर्वदेवमयी शक्तिस्त्वमेव परमेश्वरी

ਤੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੀਤਲ ਕੌਮੁਦੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ। ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ-ਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ; ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ ਤੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਹੈਂ।

Verse 42

त्वं गौरी त्वं च सावित्री त्वं गायत्री सरस्वती । प्रकृतिस्त्वं मतिस्त्वं च त्वमहंकृतिरूपिणी

ਤੂੰ ਗੌਰੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ; ਤੂੰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਤਿ (ਬੁੱਧਿ) ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰ-ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।

Verse 43

चेतः स्वरूपिणी त्वं वै त्वं सर्वेंद्रियरूपिणी । पंचतन्मात्ररूपा त्वं महाभूतात्मिकेंबिके

ਤੂੰ ਹੀ ਚੇਤਸ (ਚੇਤਨਾ) ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ। ਹੇ ਅੰਬਿਕੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਪੰਜ ਤਨਮਾਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮਹਾਭੂਤਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

Verse 44

शब्दादि रूपिणी त्वं वै करणानुग्रहा त्वमु । ब्रह्मांडकर्त्री त्वं देवि ब्रह्मांडांतस्त्वमेव हि

ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਕਰਣਾਂ (ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ) ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੀ ਕਰਤ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੂੰ ਹੀ ਅੰਤਰਤਮ ਸਤ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ।

Verse 45

त्वं परासि महादेवि त्वं च देवि परापरा । परापराणां परमा परमात्मस्वरूपिणी

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਪਰਾਪਰਾ ਵੀ ਹੈਂ—ਉੱਚ-ਨੀਚ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਪਰ ਅਤੇ ਅਪਰ ਸਭ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਹੈਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

Verse 46

सर्वरूपा त्वमीशानि त्वमरूपासि सर्वगे । त्वं चिच्छक्तिर्महामाये त्वं स्वाहा त्वं स्वधामृते

ਹੇ ਈਸ਼ਾਨੀ, ਤੂੰ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਅਰੂਪ ਹੈਂ, ਹੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ। ਹੇ ਮਹਾਮਾਯੇ, ਤੂੰ ਚਿਤ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਸ੍ਵਧਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਸਾਰ।

Verse 47

वषड्वौषट्स्वरूपासि त्वमेव प्रणवात्मिका । सर्वमंत्रमयी त्वं वै ब्रह्माद्यास्त्वत्समुद्भवाः

ਤੂੰ ਹੀ ਵਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵੌਸ਼ਟ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂਕਾਰ) ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈਂ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 48

चतुर्वर्गात्मिका त्वं वै चतुर्वर्गफलोदये । त्वत्तः सर्वमिदं विश्वं त्वयि सर्वं जगन्निधे

ਤੂੰ ਹੀ ਚਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਾਂ (ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਖ) ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਉਦਯ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਜਗਤ-ਨਿਧੀ।

Verse 49

यद्दृश्यं यददृश्यं च स्थूलसूक्ष्मस्वरूपतः । तत्र त्वं शक्तिरूपेण किंचिन्न त्वदृते क्वचित्

ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ—ਸਥੂਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੂਖਮ—ਉਥੇ ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਤੇ ਵੀ, ਕੁਝ ਭੀ ਨਹੀਂ।

Verse 50

मातस्त्वयाद्य विनिहत्य महासुरेंद्रं दुर्गं निसर्गविबुधार्पितदैत्यसैन्यम् । त्राताः स्म देवि सततं नमतां शरण्ये त्वत्तोऽपरः क इह यं शरणं व्रजामः

ਹੇ ਮਾਤਾ! ਅੱਜ ਤੂੰ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ-ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਜਿੱਤ ਦੁਰਗਮ ਦੈਤ੍ਯ-ਸੈਨਾ ਨੂੰ—ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜੀ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਵਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ! ਤੂੰ ਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਅਸੀਂ ਜਾਈਏ?

Verse 51

लोके त एव धनधान्यसमृद्धिभाजस्ते पुत्रपौत्रसुकलत्र सुमित्रवंतः । तेषां यशः प्रसरचंद्रकरावदातं विश्वं भवेद्भवसि येषु सुदृक्त्वमीशे

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਧਨ-ਧਾਨ੍ਯ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤ੍ਰਾਂ, ਸੁਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸੱਜਣ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਚੰਦ੍ਰ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਧਵਲ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰਸ਼ੀਲ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਈਸ਼ਵਰੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾਂਦੀ ਹੈਂ।

Verse 52

त्वद्भक्तिचेतसि जनेन विपत्तिलेशः क्लेशः क्व वानुभवती नतिकृत्सु पुंसु । त्वन्नामसंसृतिजुषां सकलायुषां क्व भूयः पुनर्जनिरिह त्रिपुरारिपत्नि

ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ-ਵਿਧੰਸਕ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ! ਜਿਸ ਜਨ ਦਾ ਚਿੱਤ ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਪਤਾ ਦਾ ਰਤਾ ਭਰ ਲੇਸ਼ ਜਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਕੇਵਲ ਅਤਿ-ਤੁੱਛ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ? ਅਤੇ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਤਾਰਕ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ—ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ—ਫਿਰ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 53

चित्रं यदत्र समरे स हि दुर्गदैत्यस्त्वद्दृष्टिपातमधिगम्य सुधानिधानम् । मृत्योर्वशत्वमगमद्विदितं भवानि दुष्टोपि ते दृशिगतः कुगतिं न याति

ਹੇ ਭਵਾਨੀ! ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਰਗ-ਦੈਤ੍ਯ ਤੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਪਾਤ—ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਰਗੇ—ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕਿ ਜੋ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕੁਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 54

निःश्वासवातनिहताः पेतुरुर्व्यां महाद्रुमाः । उद्वेलिताः समभवन्सप्तापि जलराशयः

ਮਹਾਨ ਨਿਃਸ਼ਵਾਸ ਵਰਗੀ ਉੱਠੀ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਅਤੇ ਸੱਤੋਂ ਹੀ ਜਲਰਾਸ਼ੀਆਂ ਉੱਛਲ ਪਈਆਂ, ਉਫਾਨ ਮਾਰਦੀਆਂ ਤੇ ਛਲਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

Verse 55

प्राच्यां मृडानि परिपाहि सदा नतान्नो याम्यामव प्रतिपदं विपदो भवानि । प्रत्यग्दिशि त्रिपुरतापन पत्नि रक्ष त्वं पाह्युदीचि निजभक्तजनान्महेशि

ਹੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਦੇਵੀ! ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਭਵਾਨੀ! ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਵਿਪਤਾਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਤਾਪਨ-ਪਤਨੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰ। ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਭਕਤ ਜਨਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 56

ब्रह्माणि रक्ष सततं नतमौलिदेशं त्वं वैष्णवि प्रतिकुलं परिपालयाधः । रुद्राग्नि नैरृति सदागति दिक्षु पांतु मृत्युंजया त्रिनयना त्रिपुरा त्रिशक्त्यः

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ! ਨਤ ਮਸਤਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤੂੰ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਵੈਸ਼ਣਵੀ! ਹੇਠਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਅਗਨੀ ਤੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤੀ—ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਗਤਿਮਾਨ ਰਖਵਾਲੇ—ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁੰਜਯਾ, ਤ੍ਰਿਨੈਨਾ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਟੱਲ ਅਭਯ ਦਾਨ ਕਰਨ।

Verse 57

पातु त्रिशूलममले तव मौलिजान्नो भालस्थलं शशिकला मृदुमाभ्रुवौ च । नेत्रे त्रिलोचनवधूर्गिरिजा च नासामोष्ठं जया च विजयात्वधरप्रदेशम्

ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਮੌਲੀ-ਸਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਕਰੇ; ਲਲਾਟ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਚੰਦਰਕਲਾ ਕਰੇ। ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਗਿਰਿਜਾ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਜਯਾ ਤੇ ਵਿਜਯਾ ਤੇਰੀ ਨੱਕ, ਹੋਠ ਅਤੇ ਅਧਰ-ਮੁਖ-ਭਾਗ ਦੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 58

श्रोत्रद्वयं श्रुतिरवा दशनावलिं श्रीश्चंडी कपोलयुगलं रसनां च वाणी । पायात्सदैव चिबुकं जयमंगला नः कात्यायनी वदनमंडलमेव सर्वम्

ਜਯਮੰਗਲਾ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ—ਜਿਸ ਦਾ ਸਮੂਹ ਮੁਖ ਹੀ ਮੰਗਲਮਯ ਮੰਡਲ ਹੈ—ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ: ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੁਤੀ; ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਪੰਕਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ-ਸੋਭਾ; ਚੰਡੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ; ਜੀਭ ਅਤੇ ਵਾਣੀ; ਅਤੇ ਠੋਡੀ ਦੀ ਭੀ ਨਿਤ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 59

कंठप्रदेशमवतादिह नीलकंठी भूदारशक्तिरनिशं च कृकाटिकायाम् । कौर्म्यं सदेशमनिशं भुजदंडमैंद्री पद्मा च पाणिफलकं नतिकारिणां नः

ਨੀਲਕੰਠੀ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਕੰਠ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਭੂਦਾਰਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਦਾ ਗਰਦਨ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਕੌਰਮੀ ਨਿਤ ਸਥਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਐਂਦ੍ਰੀ ਭੁਜਾ-ਦੰਡ (ਉਪਰਲੀ ਬਾਂਹ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਪਦਮਾ ਸਾਡੇ—ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ—ਹਥੇਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 60

हस्तांगुलीः कमलजा विरजानखांश्च कक्षांतरं तरणिमंडलगा तमोघ्नी । वक्षःस्थलं स्थलचरी हृदयं धरित्री कुशिद्वयं त्ववतु नः क्षणदाचरघ्नी

ਕਮਲਜਾ ਦੇਵੀ—ਜਿਸ ਦੇ ਨਖ ਨਿਰਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਰਯ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੀ ਹੈ—ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ: ਸਾਡੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਹੱਥ, ਬਗਲਾਂ, ਛਾਤੀ, ਹਿਰਦਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੋਵੇਂ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਾਣ-ਅੰਗ; ਉਹ ਜੋ ਰਾਤ-ਚਰ ਦੁਰਾਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 61

अव्यात्सदा दरदरीं जगदीश्वरी नो नाभिं नभोगतिरजात्वथ पृष्ठदेशम् । पायात्कटिं च विकटा परमास्फिचौ नो गुह्यं गुहारणिरपानमपाय हंत्री

ਜਗਦੀਸ਼ਵਰੀ ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਦਰਦਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਨਾਭੀ ਦੀ; ਅਤੇ ਨਭੋਗਤਿਰਜਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਪਿੱਠ ਦੀ। ਵਿਕਟਾ ਦੇਵੀ ਸਾਡੀ ਕਮਰ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਨਿਤੰਬਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਗੁਹਾਰਣੀ—ਅਪਸ਼ਕੁਨ-ਨਾਸ਼ਿਨੀ—ਸਾਡੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 62

ऊरुद्वयं च विपुला ललिता च जानू जंघे जवाऽवतु कठोरतरात्र गुल्फौ । पादौ रसातलचरांगुलिदेशमुग्रा चांद्री नखान्त्पदतलं तलवासिनी च

ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਜੰਘਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਪੁਲਾ ਕਰੇ; ਮੇਰੇ ਘੁੱਟਿਆਂ ਦੀ ਲਲਿਤਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਮੇਰੀਆਂ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਵਾ ਬਚਾਵੇ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾ ਮੇਰੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰੇ। ਪਾਤਾਲ-ਚਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੁਗ੍ਰਾ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਚਾਂਦ੍ਰੀ ਮੇਰੇ ਨਖਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਤਲਵਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਤਲਵਾਸਿਨੀ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ।

Verse 63

गृहं रक्षतु नो लक्ष्मीः क्षेत्रं क्षेमकरी सदा । पातु पुत्रान्प्रियकरी पायादायुः सनातनी

ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਰੇ; ਸਦਾ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਦੇਵੀ ਸਾਡੇ ਖੇਤ-ਖਲਿਹਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ। ਪ੍ਰਿਯਕਾਰੀ ਮਾਤਾ ਸਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਸਨਾਤਨੀ ਦੇਵੀ ਸਾਡੀ ਆਯੁ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 64

यशः पातु महादेवी धर्मं पातु धनुर्धरी । कुलदेवी कुलं पातु सद्गतिं सद्गतिप्रदा

ਮੇਰੇ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮਹਾਦੇਵੀ ਕਰੇ; ਧਨੁਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੇਰੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ। ਕੁਲਦੇਵੀ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਸਦਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 65

रणे राजकुले द्यूते संग्रामे शत्रुसंकटे । गृहे वने जलादौ च शर्वाणी सर्वतोऽवतु

ਰਣ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੂਏ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ; ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜਲ ਆਦਿ ਵਿੱਚ—ਸਰਵਾਣੀ ਮਾਤਾ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇ।

Verse 66

इति स्तुत्वा जगद्धात्रीं प्रणेमुश्च पुनःपुनः । सर्वे सवासवा देवाः सर्षिगंधर्वचारणाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ-ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 67

ततस्तुष्टा जगन्माता तानाह सुरसत्तमान् । स्वाधिकारान्सुराः सर्वे शासतु प्राग्यथायथा

ਤਦੋਂ ਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਸੁਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ-ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰੋ।”

Verse 68

तुष्टाहमनया स्तुत्या नितरां तु यथार्थया । वरमन्यं प्रदास्यामि तच्छृणुध्वं सुरोत्तमाः

“ਇਸ ਸੱਚੀ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰ ਦਿਆਂਗੀ—ਹੇ ਸੁਰੋਤਮੋ, ਉਹ ਸੁਣੋ।”

Verse 69

दुर्गोवाच । यः स्तोष्यति तु मां भक्त्या नरः स्तुत्यानया शुचिः । तस्याहं नाशयिष्यामि विपदं च पदे पदे

ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਧ-ਹਿਰਦੇ ਭਗਤ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਪਤਾ ਨੂੰ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗੀ।”

Verse 70

एतत्स्तोत्रस्य कवचं परिधास्यति यो नरः । तस्य क्वचिद्भयं नास्ति वज्रपंजरगस्य हि

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਨੂੰ ਕਵਚ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਭੈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 71

अद्यप्रभृति मे नाम दुर्गेति ख्यातिमेष्यति । दुर्गदैत्यस्य समरे पातनादति दुर्गमात्

“ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ‘ਦੁਰਗਾ’ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੁਰਗ ਦੈਤ ਨੂੰ ਉਸ ਅਤਿ ਦੁਰਗਮ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।”

Verse 72

ये मां दुर्गां शरणगा न तेषां दुर्गतिः क्वचित् । दुर्गास्तुतिरियं पुण्या वज्रपंजरसंज्ञिका

ਜੋ ਮੈਨੂੰ, ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ, ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁৰ্গਤੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਦੁਰਗਾ-ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਇਹ ਪੁੰਨ ਸਤੋਤ੍ਰ ‘ਵਜ੍ਰਪੰਜਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 73

अनया कवचं कृत्वा मा बिभेतु यमादपि । भूतप्रेतपिशाचाश्च शाकिनीडाकिनी गणाः

ਇਸ (ਸਤੁਤੀ) ਨੂੰ ਕਵਚ ਬਣਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਯਮ ਤੋਂ ਵੀ ਨਾ ਡਰੇ। ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਿਨੀ-ਡਾਕਿਨੀ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਆਦਿ ਵੀ (ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ)।

Verse 74

झोटिंगा राक्षसाः क्रूरा विष सर्पाग्नि दस्यवः । वेतालाश्चापि कंकाल ग्रहा बालग्रहा अपि

ਝੋਟਿੰਗਾ, ਕ੍ਰੂਰ ਰਾਖਸ਼, ਵਿਸ਼, ਸੱਪ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਡਾਕੂ; ਅਤੇ ਵੇਤਾਲ, ਕਂਕਾਲ, ਗ੍ਰਹ-ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਬਾਲਗ੍ਰਹ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਖਤਰੇ ਇਸ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 75

वातपित्तादि जनितास्तथा च विषमज्वराः । दूरादेव पलायंते श्रुत्वा स्तुतिमिमां शुभाम्

ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਰੋਗ, ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂ ਤੀਖੇ ਜਵਰ ਵੀ—ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 76

वज्रपंजर नामैतत्स्तोत्रं दुर्गाप्रशंसनम् । एतत्स्तोत्रकृतत्राणे वज्रादपि भयं नहि

ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ‘ਵਜ੍ਰਪੰਜਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਜ੍ਰ ਤੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਭਯ ਨਹੀਂ।

Verse 77

अष्टजप्तेन चानेन योभिमंत्र्य जलं पिबेत् । तस्योदरगतापीडा क्वापि नो संभविष्यति

ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਾਰ ਜਪ ਕੇ ਜਲ ਨੂੰ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਉਠਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜਾ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲੇਸ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 78

गर्भपीडा तु नो जातु भविष्यत्यभिमंत्रणात् । बालानां परमा शांतिरेतत्स्तोत्रांबुपानतः

ਇਸ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਣ ਨਾਲ ਗਰਭ-ਸੰਬੰਧੀ ਪੀੜਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਜਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 79

यत्र सान्निध्यमेतस्य स्तवस्येह भविष्यति । एतास्तु शक्तयः सर्वा सर्वत्र सहिता मया

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਸ ਸਤਵ ਦੀ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯਤਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਯਮਾਨ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

Verse 80

रक्षां परिकरिष्यंति मद्भक्तानां ममाज्ञया । इति दत्त्वा वरान्देवी देवेभ्यो तर्हि ता तदा

ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਕਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਦ ਕਿਹਾ।

Verse 81

तेपि स्वर्गौकसः सर्वे स्वंस्वं स्वर्गं ययुर्मुदा । स्कंद उवाच । इत्थं दुर्गाभवन्नाम तया देव्या महामुने । काश्यां सेव्या यथा सा च तच्छृणुष्व वदामि ते

ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣੋ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 82

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां भौमवारे विशेषतः । संपूज्या सततं काश्यां दुर्गा दुर्गतिनाशिनी

ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ—ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਦੁਰਗਾ, ਜੋ ਦੁਰਗਤੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 83

नवरात्रं प्रयत्नेन प्रत्यहं सा समर्चिता । नाशयिष्यति विघ्नौघान्सुमतिं च प्रदास्यति

ਜੇ ਨਵਰਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਤਨ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਮਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਸੁਮਤੀ—ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ—ਬਖ਼ਸ਼ੇਗੀ।

Verse 84

महापूजोपहारैश्च महाबलिनिवेदनैः । दास्यत्यभीष्टदा सिद्धिं दुर्गा काश्यां न संशयः

ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਨਿਵੇਦਨਾਂ ਨਾਲ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਧੀ—ਮਨੋਰਥ-ਪੂਰਨਤਾ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇਗੀ।

Verse 85

प्रतिसंवत्सरं तस्याः कार्या यात्रा प्रयत्नतः । शारदं नवरात्रं च सकुटुंबैः शुभार्थिभिः

ਹਰ ਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ-ਵ੍ਰਤ ਪ੍ਰਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਦ-ਕਾਲ ਦੇ ਨਵਰਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ।

Verse 86

यो न सांवत्सरीं यात्रां दुर्गायाः कुरुते कुधीः । काश्यां विघ्न सहस्राणि तस्य स्युश्च पदेपदे

ਜੋ ਕੁਧੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਦਮ ‘ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇਗਾ।

Verse 87

दुर्गाकुंडे नरः स्नात्वा सर्वदुर्गार्तिहारिणीम् । दुर्गां संपूज्य विधिवन्नवजन्माघमुत्सृजेत्

ਦੁਰਗਾਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਹਰਣ ਵਾਲੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਦਾ ਪਾਪ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 88

सा दुर्गाशक्तिभिः सार्धं काशीं रक्षति सर्वतः । ताः प्रयत्नेन संपूज्या कालरात्रिमुखा नरैः

ਉਹ ਦੁਰਗਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 89

रक्षंति क्षेत्रमेतद्वै तथान्या नवशक्तयः । उपसर्गसहस्रेभ्यस्ता वैदिग्देवताक्रमात्

ਉਹ ਹੋਰ ਨੌਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 90

शतनेत्रा सहस्रास्या तथायुतभुजापरा । अश्वारूढा गजास्या च त्वरिता शववाहिनी

ਇੱਕ ਦੇ ਸੌ ਨੇਤਰ ਹਨ, ਦੂਜੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਖ; ਹੋਰ ਇੱਕ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਭੁਜਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਸ਼ਵਾਰੂੜ੍ਹ ਹੈ, ਇੱਕ ਗਜਮੁਖੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਵਵਾਹਿਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਵ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ।

Verse 91

विश्वा सौभाग्यगौरी च सृष्टाः प्राच्यादिमध्यतः । एता यत्नेन संपूज्याः क्षेत्ररक्षणदेवताः

ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਅਤੇ ਸੌਭਾਗ੍ਯਗੌਰੀ ਪੂਰਬ ਆਦਿ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਖੇਤਰ-ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹਨ।

Verse 92

तथैव भैरवाश्चाष्टौ दिक्ष्वष्टासु प्रतिष्ठिताः । रक्षंति सततं काशीं निर्वाणश्रीनिकेतनम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਭੈਰਵ ਅੱਠੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ; ਉਹ ਸਦਾ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਮੋਖ-ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਧਾਮ ਦੀ।

Verse 93

रुरुश्चंडोसितांगश्च कपाली क्रोधनस्तथा । उन्मत्तभैरवस्तद्वत्क्रमात्संहारभीषणौ

ਉਹ ਹਨ ਰੁਰੂ, ਚੰਡ, ਸਿਤਾਂਗ, ਕਪਾਲੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਨ; ਤਦਨੁਸਾਰ ਉਨਮੱਤ-ਭੈਰਵ ਵੀ—ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਦੋ ਹੋਰ।

Verse 94

चतुःषष्टिस्तु वेताला महाभीषणमूर्तयः । रुंडमुंडस्रजः सर्वे कर्त्रीखर्परपाणयः

ਅਤੇ ਚੌਂਸਠ ਵੇਤਾਲ ਹਨ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ; ਸਭ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਰੀਆਂ ਤੇ ਖੋਪੜੀ-ਪਿਆਲੇ।

Verse 95

श्ववाहना रक्तमुखा महादंष्ट्रा महाभुजाः । नग्ना विमुक्तकेशाश्च प्रमत्ता रुधिरासवैः

ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਲਾਲ ਮੁਖ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ; ਨੰਗੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ, ਲਹੂ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਮਸਤ।

Verse 96

नानारूपधराः सर्वे नानाशस्त्रास्त्र पाणयः । तदाकारैश्च तद्भृत्यैः कोटिशः परिवारिताः

ਸਭੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਅਸਤ੍ਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 97

विद्युज्जिह्वो ललज्जिह्वः क्रूरास्यः क्रूरलोचनः । उग्रो विकटदंष्ट्रश्च वक्रास्यो वक्रनासिकः

ਇੱਕ ਦੀ ਜੀਭ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਦੀ ਜੀਭ ਲਟਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕਠੋਰ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਭਿਆਨਕ ਹਨ; ਕੋਈ ਡਰਾਉਣਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਟੇਢਾ ਤੇ ਨੱਕ ਵਕਰਾ ਹੈ।

Verse 98

जंभको जृंभणमुखो ज्वालानेत्रो वृकोदरः । गर्तनेत्रो महानेत्रस्तुच्छनेत्रोंऽत्रमण्डनः

ਇੱਕ ਜੰਭਕ ਹੈ; ਇੱਕ ਦਾ ਮੂੰਹ ਫਾਟਿਆ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਇੱਕ ਦਾ ਪੇਟ ਭੇੜੀਏ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧਸੀਆਂ ਹਨ; ਇੱਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ; ਇੱਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 99

ज्वलत्केशः कंबुशिराः खर्वग्रीवो महाहनुः । महानासो लंबकर्णः कर्णप्रावरणोनसः

ਇੱਕ ਦੇ ਕੇਸ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਦਾ ਸਿਰ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਦੀ ਗਰਦਨ ਛੋਟੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਦਾ ਜਬੜਾ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੀ ਨੱਕ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਦੇ ਕੰਨ ਲੰਮੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੇ ਕੰਨ ਐਸੇ ਹਨ ਜੋ ਨੱਕ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 100

इत्यादयो मुने क्षेत्रं दुर्वृत्तरुधिरप्रियाः । त्रासयंतो दुराचारान्रक्षंति परितः सदा

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ—ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਰਕਤ-ਪ੍ਰੀਤ—ਸਦਾ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਕਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

Verse 110

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीभक्तिपरैर्नरैः । श्रोतव्यमिदमाख्यानं महाविघ्ननिवारणम्

ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਕਾਸ਼ੀ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖਿਆਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 112

काश्यां यस्यास्ति वै प्रेम तेन कृत्वाऽदरं गुरुम् । श्रोतव्यमिदमाख्यानं वज्रपंजरसन्निभम्

ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ ਲਈ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖਿਆਨ ਸੁਣੇ—ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਤੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ।