Adhyaya 9

Verse 1

शिवशर्मोवाच । का इमा रूपलावण्य सौभाग्यनिधयः स्त्रियः । दिव्यालंकारधारिण्यो दिव्यभोगसमन्विताः

ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਰੂਪ, ਲਾਵਣ੍ਯ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ—ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਅਲੰਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗੀ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ?”

Verse 2

गणावूचतुः । एता वारविलासिन्यो यज्ञभाजां प्रियंकराः । गीतज्ञा नृत्यकुशला वाद्यविद्या विचक्षणाः

ਦੋ ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਿਲਾਸਿਨੀਆਂ ਹਨ—ਯਜ੍ਞ-ਪੁਣ੍ਯ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ; ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ, ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ।”

Verse 3

कामकेलिकलाभिज्ञा द्यूतविद्याविशारदाः । रसज्ञा भाववेदिन्यश्चतुराश्चोचितोक्तिषु

ਉਹ ਕਾਮ-ਕੇਲੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ, ਦਿਊਤ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਰਦ, ਰਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ ਹਨ।

Verse 4

नानादेश विशेषज्ञा नानाभाषा सुकोविदाः । संकेतोदंतनिपुणा नैकास्वैरचरा मुदा

ਉਹ ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ੍ਯ, ਅਨੇਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁਣ, ਗੁਪਤ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਲ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

Verse 5

लीलानर्मसुसाभिज्ञाः सुप्रलापेषु पंडिताः । यूनां मनांसि सततं स्वैर्हावै रमयंत्यमूः

ਲੀਲਾ-ਕਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਹਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਸੁੰਦਰ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ—ਇਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਤੇ ਚੋਚਲੇ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਦਾ ਰਮਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 6

निर्मथ्यमानात्क्षीरोदात्पूर्वमप्सरसस्त्वमूः । निःसृतास्त्रिजगज्जेतुर्मोहनास्त्रमनोभुवः

ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਮਥਨ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਇਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਲੋਕ-ਜਿਤੂ ਮਨੋਭਵ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਮੋਹਨ-ਅਸਤ੍ਰ ਹਨ।

Verse 7

उर्वशी मेनका रंभा चंद्रलेखा तिलोत्तमा । वपुष्मतीकांतिमती लीलावत्युत्पलावती

ਉਰਵਸ਼ੀ, ਮੇਨਕਾ, ਰੰਭਾ, ਚੰਦਰਲੇਖਾ, ਤਿਲੋਤਮਾ; ਵਪੁਸ਼ਮਤੀ, ਕਾਂਤਿਮਤੀ, ਲੀਲਾਵਤੀ ਅਤੇ ਉਤਪਲਾਵਤੀ—ਇਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

Verse 8

अलंबुषा गुणवती स्थूलकेशी कलावती । कलानिधिर्गुणनिधिः कर्पूरतिलकोर्वरा

ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ, ਗੁਣਵਤੀ, ਸਥੂਲਕੇਸ਼ੀ, ਕਲਾਵਤੀ; ਕਲਾਨਿਧਿ, ਗੁਣਨਿਧਿ, ਕਪੂਰਤਿਲਕਾ ਅਤੇ ਓਰਵਰਾ—ਇਹ ਵੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

Verse 9

अनंगलतिका चापि तथा मदनमोहिनी । चकोराक्षी चंद्रकला तथा मुनिमनोहरा

ਅਨੰਗਲਤਿਕਾ ਵੀ, ਅਤੇ ਮਦਨਮੋਹਿਨੀ; ਚਕੋਰਾਕਸ਼ੀ, ਚੰਦਰਕਲਾ, ਅਤੇ ਮੁਨਿਮਨੋਹਰਾ—ਇਹ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

Verse 10

ग्रावद्रावा तपोद्वेष्टी चारुनासा सुकर्णिका । दारुसंजीविनी सुश्रीः क्रतुशुल्का शुभानना

ਗ੍ਰਾਵਦ੍ਰਾਵਾ, ਤਪੋਦ੍ਵੇਸ਼ਟੀ, ਚਾਰੁਨਾਸਾ, ਸੁਕਰਨਿਕਾ; ਦਾਰੁਸੰਜੀਵਿਨੀ, ਸੁਸ਼੍ਰੀ, ਕ੍ਰਤੁਸ਼ੁਲਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਾਨਨਾ—ਇਹ ਵੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 11

तपःशुल्का तीर्थशुल्का दानशुल्का हिमावती । पंचाश्वमेधिका चैव राजसूयार्थिनी तथा

ਤਪಃਸ਼ੁਲਕਾ, ਤੀਰਥਸ਼ੁਲਕਾ, ਦਾਨਸ਼ੁਲਕਾ, ਹਿਮਾਵਤੀ; ਅਤੇ ਪੰਚਾਸ਼ਵਮੇਧਿਕਾ, ਤਥਾ ਰਾਜਸੂਯਾਰਥਿਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਨ।

Verse 12

अष्टाग्निहोमिका तद्वद्वाजपेयशतोद्भवा । इत्याद्यप्सरसां श्रेष्ठं सहस्रं षष्टिसंमितम्

ਅਸ਼ਟਾਗ્નਿਹੋਮਿਕਾ, ਅਤੇ ਵਾਜਪੇਯਸ਼ਤੋਦਭਵਾ ਭੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੁੱਲ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਠ ਹੈ।

Verse 13

एतस्मिन्नप्सरोलोके वसंत्यन्या अपिस्त्रियः । सदा स्खलितलावण्याः सदास्खलितयौवनाः

ਇਸ ਅਪਸਰਾਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਭੀ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ—ਸਦਾ ਲਾਵਣ੍ਯ ਨਾਲ ਝਲਕਦੀਆਂ, ਸਦਾ ਯੌਵਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

Verse 14

दिव्यांबरा दिव्यमाल्या दिव्यगंधानुलेपनाः । दिव्यभोगैः सुसंपन्नाः स्वेच्छाविधृतविग्रहाः

ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਸੁਰਗੰਧੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੇਪਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ; ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸੰਪੰਨ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 15

कृत्वा मासोपवासानि स्खलंति ब्रह्मचर्यतः । सकृदेव द्विकृत्वो वा त्रिःकृत्वो दैवयोगतः

ਮਹੀਨਾ ਭਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਕਾਰਨ ਇੱਕ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆ ਤੋਂ ਭਟਕ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Verse 16

ता इमा दिव्यभोगिन्यो रूपलावण्यसंपदः । निवसंत्यप्सरोलोके सर्वकामसमन्विताः

ਇਹ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅਪਸਰਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 17

कृत्वा व्रतानि सांगानि कामिकानि विधानतः । भवंति स्वैरचारिण्यो देवभोग्या इहागताः

ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 18

पतिव्रतधृता नार्यो बलेन बलिना धृताः । भर्तबुद्ध्यारमंतेतं कदाचित्ता इमा द्विज

ਪਤੀਵਰਤਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਦਵਿਜ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 19

भर्तरि प्रोषिते याश्च ब्रह्मचर्यव्रताः सदा । विप्लवं ते सकृद्दैवात्ता एता वामलोचनाः

ਅਤੇ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੂਰ ਸਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ—ਕਿਸਮਤ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਟਕ ਗਈਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ।

Verse 20

कुसुमानि सुगंधीनि सुवासं चंदनं तथा । सुगौरं चापि कर्पूरं सुसूक्ष्माण्यंबराणि च

ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ, ਉੱਤਮ ਇਤਰ, ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਵਾਸ; ਧਵਲ ਕਪੂਰ ਭੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅੰਬਰ (ਵਸਤ੍ਰ) ਵੀ—(ਅਰਪਣ ਲਈ ਸਜਾਏ ਜਾਣ)।

Verse 21

पर्णानि ऋजुताराणि जीर्णानि कठिनानि च । साग्राणि स्वर्णवर्णानि स्थूलनीलशिराणि च

ਪੱਤੇ—ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ; ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਕਠੋਰ; ਨੁਕੀਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲੇ; ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੇ; ਅਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਨੀਲੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ—(ਇਉਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।

Verse 22

सुवासोपस्कराढ्यानि नागवल्ल्या द्विजोत्तम । शय्याविचित्राभरणा रतिशालोचितानि च

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲਾਸੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਾਗਵੱਲੀ (ਪਾਨ ਦੀ ਬੇਲ) ਸਮੇਤ; ਵਿਛੌਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨ ਸ਼ੋਭਾ, ਅਭਰਨਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਅਤੇ ਰਤੀ-ਸ਼ਾਲਾ (ਆਨੰਦ-ਕਕਸ਼) ਲਈ ਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ।

Verse 23

बहुकौतुकवस्तूनि समर्च्यद्विजदंपती । भोगदानमिदं काम्यं प्रतिसंक्रमणं रवेः

ਅਨੇਕ ਮਨੋਹਰ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜ-ਦੰਪਤੀ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਮਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਇੱਛਿਤ ‘ਭੋਗ-ਦਾਨ’ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ (ਰਵੇਹ) ਵੇਲੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 24

किंवा प्रतिव्यतीपातमेकसंवत्सरावधि । कोदादिति च मंत्रेण या दद्याद्वरवर्णिनी

ਅਥਵਾ, ਇੱਕ ਸੰਵਤਸਰ ਦੀ ਅਵਧੀ ਤੱਕ ਹਰ ਪ੍ਰਤਿਵ੍ਯਤੀਪਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ‘ਕੋਦਾਦਿਤਿ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ (ਉਕਤ) ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 25

कामरूपधरो देवः प्रीयतामिति वादिनी । सा श्रेष्ठाऽप्सरसां मध्ये वसेत्कल्पमिहांगना

ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀ—“ਜੋ ਦੇਵ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।” ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਨਾਰੀ ਉੱਥੇ ਇਕ ਪੂਰਾ ਕਲਪ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ।

Verse 26

कन्यारूपधराकाचिद्याभुक्ता केनचित्क्वचित् । देवरूपेण तं कालमारभ्य ब्रह्मचारिणी

ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਨੇ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਭੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੇਵ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰিণੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹੀ।

Verse 27

तदेव वृत्तं ध्यायंती निधनं याति कालतः । दिव्यरूपधरा सेह जायते दिव्य भोगभाक्

ਉਸੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮਰ ਗਈ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਜਨਮੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀ ਹੋਈ।

Verse 28

निदानमप्सरोलोकस्येतिशृण्वन्द्विजाग्रणीः । सौरं लोकमथ प्राप्य क्षणेन स विमानगः

ਅਪਸਰਾਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿਚ ਅਗ੍ਰਣੀ, ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰ੍ਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 29

यथा कदंबकुसुमं किंजल्कैः सर्वतोवृतम् । देदीप्यमानं हि तथा समंताद्भानुभानुभिः

ਜਿਵੇਂ ਕਦੰਬ ਦਾ ਫੁੱਲ ਆਪਣੇ ਪਰਾਗ-ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਚੌਫੇਰੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਥਾਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਦਹਕ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 30

दूराद्रविं स विज्ञाय धृततामरसद्वयम् । नवभिर्योजनानां च सहस्रैः संमितेन ह

ਦੂਰੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮੰਡਲ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਮਾਣ ਦਾ ਹੈ।

Verse 31

विचित्रेणैकचक्रेण सप्तसप्तियुतेन च । अनूरुणाधिष्ठितेन पुरतोधृतरश्मिना

ਅਦਭੁਤ ਇਕ-ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ ਰਥ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ; ਅਨੂਰੁਣ ਸਾਰਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਫੈਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ—

Verse 32

अप्सरोमुनिगंधर्व सर्पग्रामणि नैरृतैः । स्यंदनेनातिजविना प्रणनाम कृतांजलिः

ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਮੁਨੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗ-ਸਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤਿ ਤੇਜ਼ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 33

तस्य प्रणामंदेवोपि भ्रूभंगेनानुमन्य च । अतिदूरं नभोवर्त्म व्यतिचक्राम सक्षणात्

ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਕੇਵਲ ਭੌਂਹ ਦੇ ਹਲਕੇ ਜਿਹੇ ਹਿਲਾਉ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ।

Verse 34

प्रक्रांते द्युमणौ दूरं शिवशर्मातिशर्मवान् । प्रोवाच भगवद्भक्तौ कथं लभ्यं रवेः पदम्

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦ੍ਯੁਮਣੀ ਦੂਰ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਤਦੋਂ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬੋਲੇ: “ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਦ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?”

Verse 35

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुमाचक्षाथां ममाग्रतः । सतां साप्तपदी मैत्री तन्मे मैत्र्या प्रणोदितौ

ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ਼ ਕਹੋ। ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸੱਤ ਕਦਮਾਂ’ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।

Verse 36

गणावूचतुः । शृणु द्विज महाप्राज्ञ त्वय्यकथ्यं न किंचन । सत्संगादेव साधूनां सत्कथा संप्रवर्तते

ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ਼ ਦਵਿਜ! ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਗੱਲ ਅਕਥ ਨਹੀਂ। ਸਤਸੰਗ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸਤਕਥਾ ਉੱਠਦੀ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।

Verse 37

नियंता सर्वभूतानां य एकःकारणं परम् । अनामा गोत्ररहितो रूपादि परिवर्जितः

ਉਹੀ ਇਕ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਾ। ਉਹ ਨਾਮ ਰਹਿਤ, ਗੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਆਦਿ ਸਭ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 38

आविर्भाव तिरोभावौ यद्भूनर्तनवर्तिनौ । स एव वक्ति सततं सर्वात्मा वेदपूरुषः

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਟਤਾ ਅਤੇ ਲੀਨਤਾ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹੀ ਸਦਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ, ਵੇਦ-ਪੁਰੁਸ਼।

Verse 39

योसावादित्यपुरुषः सोसावहमिति स्फुटम् । अंधतमः प्रविशंति ये चैवान्यमुपासते

ਜੋ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਆਦਿਤ੍ਯ-ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਮੈਂ’ ਹੈ—ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 40

निश्चितार्थां श्रुतिमिमां ब्राह्मणासो द्विजोत्तम । तमेकमुपतिष्ठंते निश्चित्येति पुनःपुनः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਾਰੰਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੇਵਲ ਉਸ ਏਕ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 41

उपलभ्य च सावित्रीं नोपतिष्ठेत यः पराम् । काले त्रिकालं सप्ताहात्स पतेन्नात्र संशयः

ਜਿਸ ਨੇ ਪਰਮ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ (ਗਾਇਤ੍ਰੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਿਆਂ ਤੇ—ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ—ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 42

तावत्प्रातर्जपंस्तिष्ठेद्यावदर्धोदयो रवेः । आसनस्थो जपेन्मौनी प्रत्यगातारकोदयात्

ਸਵੇਰੇ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਤਨਾ ਸਮਾਂ ਟਿਕੇ ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਅੱਧਾ ਚੜ੍ਹ ਨ ਆਵੇ। ਯੋਗ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਮੌਨ ਧਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਤਹਕਾਲੀ ਤਾਰੇ ਦੇ ਉਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੱਕ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 43

सादित्यां मध्यमां संध्यां जपेदादित्यसंमुखः । काललोपो न कर्तव्यस्ततः कालं प्रतीक्षयेत्

ਮੱਧਾਹਨ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਜਪ ਕਰੇ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ; ਇਸ ਲਈ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇ।

Verse 44

काले फलंत्योषधयः काले पुष्पंति पादपाः । वर्षंति तोयदाः काले तस्मात्कालं न लंघयेत्

ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਫਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਦਲ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 45

मंदेहदेहनाशार्थमुदयास्तमये रविः । समीहते द्विजोत्सृष्टं मंत्रतोयांजलित्रयम्

ਸੂਰਜ ਉਦਯ ਤੇ ਅਸਤ ਵੇਲੇ ਮੰਦੇਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹ-ਨਾਸ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦਵਿਜ ਵੱਲੋਂ ਮੰਤ੍ਰ-ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤੇ ਤਿੰਨ ਅੰਜਲੀ ਜਲ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 46

गायत्रीमंत्रतोयाढ्यं दत्तं येनांजलित्रयम् । काले सवित्रे किं न स्यात्तेन दत्तं जगत्त्रयम्

ਜੋ ਕੋਈ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤਿੰਨ ਅੰਜਲੀ ਜਲ ਅਰਪੇ—ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮਾਨੋ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 47

किं किं न सविता सूते काले सम्यगुपासितः । आयुरारोग्यमैश्वर्यं वसूनि सपशूनि च

ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੇ ਸਵਿਤਾ ਕੀ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ? ਉਹ ਆਯੁ, ਆਰੋਗਤਾ, ਐਸ਼ਵਰਯ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਸਹਿਤ ਵਸੂ ਭੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 48

मित्रपुत्र कलत्राणि क्षेत्राणि विविधानि च । भोगानष्टविधांश्चापि स्वर्गं चाप्यपवर्गकम्

ਉਹ ਮਿੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ/ਪਤੀ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤ-ਜ਼ਮੀਨ, ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਗ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਹੀ ਨਹੀਂ—ਅਪਵਰਗ, ਅੰਤਿਮ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 49

अष्टादश सुविद्यासु मीमांसातिगरीयसी । ततोपि तर्कशास्त्राणि पुराणं तेभ्य एव च

ਅਠਾਰਾਂ ਸੁਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਮਾਂਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਭੀ ਉਪਰ ਪੁਰਾਣ ਹੈ।

Verse 50

ततोपि धर्मशास्त्राणि तेभ्यो गुर्वी श्रुतिर्द्विज । ततोप्युपनिषच्छ्रेष्ठा गायत्री च ततोधिका

ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਭਾਰੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹਨ—ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਹੈ।

Verse 51

दुर्लभा सर्वमंत्रेषु गायत्री प्रणवान्विता । न गायत्र्याधिकं किंचित्त्रयीषु परिगीयते

ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਗਾਇਤ੍ਰੀ—ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਭੀ ਗਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 52

न गायत्री समो मंत्रो न काशी सदृशी पुरी । न विश्वेश समं लिंगं सत्यंसत्यं पुनःपुनः

ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ; ਕਾਸ਼ੀ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਪੁਰੀ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਮੁੜ ਮੁੜ।

Verse 53

गायत्री वेदजननी गायत्री ब्राह्मणप्रसूः । गातारं त्रायते यस्माद्गायत्री तेन गीयते

ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ ਹੈ; ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਾਤਾ (ਜਾਪਕ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ‘ਗਾਇਤ੍ਰੀ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 54

वाच्यवाचकसंबंधो गायत्र्याः सवितुर्द्वयोः । वाच्योसौ सविता साक्षाद्गायत्रीवाचिकापरा

ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਿਚ ਵਾਚ੍ਯ-ਵਾਚਕ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਵਾਚ੍ਯ ਤਾਂ ਸਵਿਤ੍ਰ ਆਪ ਹੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਪਰਮ ਵਾਚਿਕਾ—ਉੱਚਤਮ ਅਭਿਵ੍ਯਕਤੀ—ਹੈ।

Verse 55

प्रभावेणैव गायत्र्याः क्षत्रियः कौशिको वशी । राजर्षित्वं परित्यज्य ब्रह्मर्षिपदमीयिवान्

ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਜਿੱਤ ਕੌਸ਼ਿਕ—ਭਾਵੇਂ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਸੀ—ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪਦ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 56

सामर्थ्यं प्राप चात्युच्चैरन्यद्भुवनसर्जने । किं किं न दद्याद्गायत्री सम्यगेवमुपासिता

ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਸਮਰਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਕੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ?

Verse 57

न ब्राह्मणो वेदपाठान्न शास्त्रपठनादपि । देव्यास्त्रिकालमभ्यासाद्बाह्मणः स्याद्धि नान्यथा

ਕੇਵਲ ਵੇਦ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਦੇਵੀ (ਗਾਇਤ੍ਰੀ) ਦੀ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਅਭਿਆਸ-ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ।

Verse 58

गायत्र्येव परं विष्णुर्गायत्र्येव परःशिवः । गायत्र्येव परोब्रह्मा गायत्र्येव त्रयी ततः

ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਹੀ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ; ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਹੀ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਹੀ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰੈਵੇਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।

Verse 59

देवत्रयं स भगवानंशुमाली दिवाकरः । सर्वेषां महसां राशिः कालकालप्रवर्तकः

ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ—ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਦਿਨ ਦਾ ਕਰਤਾ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਯਾਦ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੇਜਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਹੈ।

Verse 60

अर्कमुद्दिश्य सततमस्मल्लोकनिवासिनः । श्रुतिं ह्युदाहरंतीमां सारासारविवेकिनः

ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰ-ਅਸਾਰ ਦਾ ਭੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿਵੇਕੀ ਜਨ ਇਹ ਵੇਦ-ਵਾਕ ਨਿਰੰਤਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ।

Verse 61

एषो ह देवः प्रदिशोनु सर्वाः पूर्वो ह जातः स उ गर्भे अंतः । स एव जातः स जनिष्यमाणः प्रत्यङ्जानास्तिष्ठति सर्वतोमुखः

ਇਹੀ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਗਰਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਜਨਮਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲਾ ਖੜਾ ਹੈ।

Verse 62

सदैवमुपतिष्ठेरन्सौरसूक्तैरतंद्रिताः । ये नमंत्यत्र ते विप्रा विप्रा भास्करसन्निभाः

ਉਹ ਸੌਰ-ਸੂਕਤਾਂ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਆਲਸ ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਜੋ ਵਿਪ੍ਰ ਇੱਥੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ ਭਾਸਕਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 63

पुष्यार्केप्यथ हस्तार्के मूलार्केप्यथवा द्विज । उत्तरार्केऽथ यत्कार्यं तत्फलत्येव नान्यथा

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਚਾਹੇ ਪੁਸ਼੍ਯ-ਅਰਕ, ਹਸਤ-ਅਰਕ, ਮੂਲ-ਅਰਕ ਜਾਂ ਉੱਤਰ-ਅਰਕ ਦੇ ਦਿਨ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ।

Verse 64

पौषे मास्यर्कदिवसे यः स्नात्वा भास्करोदये । दानहोमंजपंकुर्यादर्चामर्कस्य सुव्रत

ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਪੌਸ਼ ਮਾਸ ਦੇ ਅਰਕ-ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਜੋ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਉਦਯ ਸਮੇਂ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਦਾਨ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਜਪ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 65

श्रद्धावानेकभक्तश्च कामक्रोधविवर्जितः । सहाप्सरोभिर्द्युतिमान्स वसेदत्र भोगवान्

ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਹੈ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਭਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਹ ਇੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਭੋਗ-ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 66

अयने विषुवे चापि षडशीतिमुखेषु वा । विष्णुपद्यां च ये दद्युर्महादानानि सुव्रताः

ਜੋ ਸੁਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਸਾਧਕ ਅਯਨ (ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ) ਤੇ ਵਿਸੁਵ (ਵਿਸ਼ੁਵ) ਦੇ ਸਮਿਆਂ, ਛਿਆਸੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਧੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਹਾਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਉੱਚੇ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ।

Verse 67

तिलाञ्जुह्वति साज्यांश्च ब्राह्मणान्भोजयंति च । पितॄनुद्दिश्य च श्राद्धं ये कुर्वंति विपश्चितः

ਜੋ ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ ਤਿਲ ਨੂੰ ਘੀ ਸਮੇਤ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਕਰਮ ਪੁਣ੍ਯ-ਸੰਪੰਨ ਧਰਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 68

महापूजां च ये कुर्युर्महामंत्राञ्जपंति च । तेऽत्र वैकर्तने लोके विकर्तनसमप्रभा

ਜੋ ਮਹਾਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੈਕਰਤਨ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਤਨ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

Verse 69

न दरिद्रा न च दुःखार्ता न व्याधि परिपीडिताः । संक्रमेष्वर्कभक्ता ये न विरूपा न दुर्भगाः

ਜੋ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਅਰਕ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਭਕਤ ਹਨ—ਉਹ ਨਾ ਦਰਿਦ੍ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਨਾ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਤੰਗ; ਨਾ ਉਹ ਕੁਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਦੁਰਭਾਗੇ।

Verse 70

संक्रमेषु न यैर्दत्तं न स्नातं तीर्थवारिषु । विशेषहोमो न कृतः कपिलाज्याप्लुतैस्तिलैः

ਜੋ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੇਲੇ ਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਤੀਰਥ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੋਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—

Verse 71

ते दृश्यंते प्रतिद्वारं विहीन नयनाननाः । देहिदेहीति जल्पंतो देहिनः सपटच्चराः

ਉਹ ਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅੱਗੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ—ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—‘ਦੇਹੀ, ਦੇਹੀ’ ਬਕਬਕ ਕਰਦੇ, ਚੀਥੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਭਟਕਦੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ।

Verse 72

समं कृष्णलकेनापि यो दद्यात्कांचनं कृती । सूर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे स वसेदत्र पुण्यभाक्

ਕਾਲੇ ਬੀਜ ਦੇ ਮਾਪ ਜਿਤਨਾ ਹੀ ਸਹੀ, ਜੋ ਸਮਰੱਥ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰੇ—ਉਹ ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 73

सर्वं गंगासमं तोयं सर्वे ब्रह्मसमा द्विजाः । सर्वं देयं स्वर्णसमं राहुग्रस्ते दिवाकरे

ਜਦੋਂ ਰਾਹੁ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸਾਰਾ ਜਲ ਗੰਗਾ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮਾਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਦਾਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਾਨ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 74

दत्तं जप्तं हुतं स्नातं यत्किंचित्सदनुष्ठितम् । भानूपरागे श्राद्धादि तद्धेतुर्ब्रध्न संनिधे

ਸੂਰਜ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਸਨਾਨ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਆਦਿ ਕਰਮ—ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਧਨ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 75

रविवारे संक्रमश्चेदुपरागोऽथवाभवेत् । तदा यदर्जितं पुण्यं तदिहाक्षयमाप्यते

ਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਆ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਮਾਇਆ ਪੁੰਨ ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਖੈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 76

भानुवारो यदा षष्ठ्यां सप्तम्यामथ जायते । तदा यत्सुकृतं कर्म कृतं तदिह भुज्यते

ਜਦੋਂ ਐਤਵਾਰ ਛੱਠੀ ਜਾਂ ਸੱਤਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੀਤਾ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਇਸੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦੇ ਕੇ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 77

हंसो भानुः सहस्रांशुस्तपनस्तापनो रवि । विकर्तनो विवस्वांश्च विश्वकर्मा विभावसुः

ਹੰਸ, ਭਾਨੁ, ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁ, ਤਪਨ, ਤਾਪਨ, ਰਵਿ; ਵਿਕਰਤਨ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਅਤੇ ਵਿਭਾਵਸੁ—ਇਹ ਸੂਰਯ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 78

विश्वरूपो विश्वकर्ता मार्तंडो मिहिरोंऽशुमान् । आदित्यश्चोष्णगुः सूर्योऽर्यमा ब्रध्नो दिवाकरः

ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਤਾ, ਮਾਰਤੰਡ, ਮਿਹਿਰ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ; ਆਦਿਤ੍ਯ, ਉਸ਼੍ਣਗੁ, ਸੂਰਯ, ਅਰ੍ਯਮਾ, ਬ੍ਰਧ੍ਨ ਅਤੇ ਦਿਵਾਕਰ—ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 79

द्वादशात्मा सप्तहयो भास्करो हस्करः खगः । सुरः प्रभाकरः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤਮਾ, ਸਪ੍ਤਹਯ, ਭਾਸਕਰ, ਹਸਕਰ, ਖਗ; ਸੁਰ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਲੋਕਚਕ੍ਸ਼ੁ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹੇਸ਼ਵਰ—ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 80

त्रिलोकेशो लोकसाक्षीतमोरिः शाश्वतः शुचिः । गभस्तिहस्तस्तीव्रांशुस्तरणिः सुमहोरणिः

ਤ੍ਰਿਲੋਕੇਸ਼, ਲੋਕਸਾਕਸ਼ੀ, ਤਮੋਰੀ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਸ਼ੁਚਿ; ਗਭਸਤਿਹਸਤ, ਤੀਵ੍ਰਾਂਸ਼ੁ, ਤਰਣਿ ਅਤੇ ਸੁਮਹੋਰਨਿ—ਇਹ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 81

द्युमणिर्हरिदश्वोर्को भानुमान्भयनाशनः । छन्दोश्वो वेदवेद्यश्च भास्वान्पूषा वृषाकपिः

ਦ੍ਯੁਮਣਿ, ਹਰਿਦਸ਼੍ਵ, ਅਰਕ, ਭਾਨੁਮਾਨ, ਭਯਨਾਸ਼ਨ; ਛੰਦੋਸ਼੍ਵ, ਵੇਦਵੇਦ੍ਯ, ਭਾਸ੍ਵਾਨ, ਪੂਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪਿ—ਇਹ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 82

एकचक्ररथो मित्रो मंदेहारिस्तमिस्रहा । दैत्यहा पापहर्ता च धर्मोधर्म प्रकाशकः

ਏਕਚਕ੍ਰਰਥ, ਮਿਤ੍ਰ, ਮੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸਕ; ਦੈਤ੍ਯਹਾ, ਪਾਪਹਰਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ—ਇਹ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 83

हेलिकश्चित्रभानुश्च कलिघ्नस्तार्क्ष्यवाहनः । दिक्पतिः पद्मिनीनाथः कुशेशयकरो हरिः

ਹੇਲਿਕ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਕਲਿਘ੍ਨ, ਤਾਰਕ੍ਸ਼੍ਯਵਾਹਨ; ਦਿਕ੍ਪਤਿ, ਪਦ੍ਮਿਨੀਨਾਥ, ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਕਰ ਅਤੇ ਹਰਿ—ਇਹ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 84

घर्मरश्मिर्दुर्निरीक्ष्यश्चंडांशुः कश्यपात्मजः । एभिः सप्ततिसंख्याकैः पुण्यैः सूर्यस्य नामभिः

ਘਰ੍ਮਰਸ਼੍ਮਿ, ਦੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ, ਚੰਡਾਂਸ਼ੁ ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ਮਜ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤਰ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਪੁਣ੍ਯ ਸੂਰਿਆ-ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ (ਉਸ ਦੀ) ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 85

प्रणवादि चतुर्थ्यंतैर्नमस्कार समन्वितैः । प्रत्येकमुच्चरन्नाम दृष्ट्वादृष्ट्वा दिवाकरम्

ਓਂਕਾਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਚਤੁਰਥੀ ਅੰਤ (—ਆਯ) ਨਾਲ, ਨਮਸਕਾਰ-ਸਹਿਤ, ਹਰ ਨਾਮ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਚਾਰੋ—ਦਿਵਾਕਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹੋਏ।

Verse 86

विगृह्य पाणियुग्मेन ताम्रपात्रं सुनिर्मलम् । जानुभ्यामवनिं गत्वा परिपूर्य जलेन च

ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੱਧ ਤਾਮੇ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਘੁੱਟਣਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਝੁਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਦੇਵੇ।

Verse 87

करवीरादि कुसुमै रक्तचंदनमिश्रितैः । दूर्वांकुरैरक्षतैश्च निक्षिप्तैः पात्रमध्यतः

ਕਰਵੀਰ ਆਦਿ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਦੂರ್ವਾ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਤੇ ਅਖੰਡ ਅੱਖਤ (ਚਾਵਲ) ਨੂੰ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ—

Verse 88

दद्यादर्घ्यमनर्घ्याय सवित्रे ध्यानपूर्वकम् । उपमौलि समानीय तत्पात्रं नान्यदृङ्मनाः

ਧਿਆਨ-ਪੂਰਵਕ ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅਨਮੋਲ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਉਸ ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਮੌਲੀ ਤੱਕ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਮਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 89

प्रतिमंत्रं नमस्कुर्यादुदयास्तमये रविम् । अनया नामसप्तत्या महामंत्ररहस्यया

ਹਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਉਦਯ ਅਤੇ ਅਸਤ ਸਮੇਂ ਰਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ—ਇਸ ਸੱਤਰ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਮਹਾਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਗੁਪਤ ਰਹੱਸ ਹੈ।

Verse 90

एवं कुर्वन्नरो जातु न दरिद्रो न दुःखभाक् । व्याधिभिर्मुच्यते घोरैरपिजन्मांतरार्जितैः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਦਰਿਦ੍ਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਭਾਗੀ; ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕਮਾਏ ਹੋਣ।

Verse 91

विनौषधैर्विना वैद्यैर्विनापथ्यपरिग्रहैः । कालेन निधनं प्राप्तः सूर्यलोके महीयते

ਬਿਨਾ ਦਵਾਈਆਂ, ਬਿਨਾ ਵੈਦਾਂ, ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਪਥ੍ਯ-ਨਿਯਮ ਅਪਣਾਏ, ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 92

इत्येकदेशः कथितो भानुलोकस्य सत्तम । महातेजोनिधेरस्य कोविशेषमवैत्यहो

ਹੇ ਸਤ੍ਪੁਰੁਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸੂਰ੍ਯਲੋਕ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅੰਸ਼ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਮਹਾਤੇਜ ਦੇ ਨਿਧਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਭਲਾ ਕੌਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 93

स्वकर्णविषयीकुर्वन्नितिपुण्यकथामिमाम् । क्षणादालोकयांचक्रे महेंद्रस्य महापुरीम्

ਇਸ ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਕਥਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦ੍ਰ) ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 94

अगस्तिरुवाच । श्रुत्वा सौरीं कथमेतामप्सरोलोकसंयुताम् । न दरिद्रो भवेत्क्वापि नाधर्मेषु प्रवर्तते

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਸੌਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਦਰਿਦ੍ਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦਾ।

Verse 95

ब्राह्मणैः सततं श्राव्यमिदमाख्यानमुत्तमम् । वेदपाठेन यत्पुण्यं तत्पुण्यफलदायकम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਉੱਤਮ ਆਖਿਆਨ ਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵੇਦ-ਪਾਠ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਇਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 96

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शृण्वंतोऽध्यायमुत्तमम् । पातकानि विसृज्येह गतिं यास्यंत्यनुत्तमाम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਜੋ ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।