Adhyaya 8

Verse 1

लोपामुद्रोवाच । जीवितेश कथामेतां पुण्यां पुण्यपुरीश्रिताम् । न तृप्तिमधिगच्छामि श्रुत्वा त्वच्छ्रीमुखेरिताम्

ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੇ ਸ਼੍ਰੀਮੁਖ ਤੋਂ ਉਚਾਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਪੁੰਨ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 2

मायापुर्यां मुक्तिपुर्यां शिवशर्मा द्विजोत्तमः । मृतोपि मोक्षं नैवाप ब्रूहि तत्कारणं विभो

ਮਾਯਾਪੁਰੀ—ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਗਰੀ—ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ। ਹੇ ਵਿਭੋ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ।

Verse 3

अगस्त्य उवाच । साक्षन्मोक्षो न चैतासु पुरीषु प्रियभाषिणि । पुरोद्दिश्यामुमेवार्थमितिहासो मयाश्रुतः

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਖਸ਼ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

Verse 4

शृणु कांते विचित्रार्थां कथां पापप्रणाशिनीम् । पुण्यशीलसुशीलाभ्यां कथितां शिवशर्मणे

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਸੁਣੋ—ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਜੋ ਪੁੰਨ੍ਯਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਮਕ ਸਦਾਚਾਰੀ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਕਹੀ ਸੀ।

Verse 5

शिवशर्मोवाच । अयि विष्णुगणौ पुण्यौ पुंडरीकदलेक्षणौ । किंचिद्विज्ञप्तुकामोहं प्रवृद्धकरसंपुटः

ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਪਾਵਨ ਗਣੋ, ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਮੈਂ ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਖੜਾ ਹਾਂ।

Verse 6

न नाम युवयोर्वेद्मि वेद्म्याकृत्या च किंचन । पुण्यशीलसुशीलाख्यौ युवां भवितुमर्हथः

ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ‘ਪੁਣ੍ਯਸ਼ੀਲ’ ਅਤੇ ‘ਸੁਸ਼ੀਲ’—ਪੁਣ੍ਯ ਅਤੇ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਵਾਲੇ—ਕਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।

Verse 7

गणा वूचतुः । भगवद्भक्तियुक्तानां किमज्ञातं भवादृशाम् । एतदेव हि नौ नाम यदुक्तं श्रीमता त्वया

ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ, ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਨਾਮ ਹਨ।”

Verse 8

यदन्यदपि ते चित्ते प्रष्टव्यं तदशंकितम् । संपृच्छस्व महाप्राज्ञ प्रीत्या तत्प्रब्रवावहे

“ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣ ਯੋਗ ਬਾਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛੋ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ; ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗੇ।”

Verse 9

इति श्रुत्वा स वचनं भगवद्गणभाषितम् । अतिप्रीतिकरं हृद्यं ततस्तौ प्रत्युवाच ह

ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨ—ਜੋ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ—ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

दिव्य द्विज उवाच । क एष लोको ऽल्पश्रीकः स्वल्पपुण्यजनाकृतिः । क इमे विकृताकारा ब्रूतमेतन्ममाग्रतः

ਦਿਵ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਲੋਕ ਹੈ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲਪ ਪੁਣ੍ਯ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ? ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਗੜੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਕੌਣ ਹਨ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ।”

Verse 11

गणावूचतुः । अयं पिशाचलोकोत्र वसंति पिशिताशनाः । दत्त्वानुतापभाजो ये नोनो कृत्वा ददत्यपि

ਗਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਪਛਤਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ—ਵਾਰ ਵਾਰ ਖੇਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਇਸੀ ਦਸ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 12

शिवं प्रसंगतोभ्यर्च्य सकृत्त्वशुचिचेतसः । अल्पपुण्याल्पलक्ष्मी काः पिशाचास्त इमे सखे

ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਪਿਸ਼ਾਚ ਹਨ—ਥੋੜ੍ਹੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਲੇ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਸੰਗਤ ਵਸ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਾਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਚਿੱਤ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸੀ।

Verse 13

ततो गच्छन्ददर्शाग्रे हृष्टपुष्टजनावृतम् । पिचंडिलैः स्थूलवक्त्रैर्मेघगंभीरनिःस्वनैः

ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਵੇਖੀ ਜੋ ਖੁਸ਼ਮਿਜ਼ਾਜ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ ਜਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਮੋਟੇ ਚਿਹਰੇ, ਬਲਵਾਨ ਦੇਹ, ਅਤੇ ਬੱਦਲ-ਗੱਜਣ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਧੁਨੀ ਵਾਲੇ।

Verse 14

लोकैरप्युषितं लोकं श्यामलांगैश्च लोमशैः । गणौ कथयतां केमी को लोकः पुण्यतः कुतः

ਇਹ ਲੋਕ ਅਨੇਕਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਸਾਂਵਲੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਰੋਆਂਦਾਰ ਦੇਹ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ। ਹੇ ਗਣੋ, ਦੱਸੋ: ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਇਹ ਉਪਜਦਾ ਹੈ?

Verse 15

गणावूचतुः । गुह्यकानामयं लोकस्त्वेते वै गुह्यकाः स्मृताः । न्यायेनोपार्ज्य वित्तानि गूहयंति च ये भुवि

ਗਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਗੁਹ੍ਯਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਧਨ ਕਮਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 16

स्वमार्गगाधनाढ्याश्च शूद्रप्रायाः कुटुंबिनः । संविभज्य च भोक्तारः क्रोधासूयाविवर्जिताः

ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਤੇ ਧਨਾਢ ਹਨ; ਅਧਿਕਤਰ ਸ਼ੂਦ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਵਰਗ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹਨ। ਵੰਡ ਕੇ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 17

न तिथिं नैव वारं च संक्रात्यादि न पर्व च । नाधर्मं न च धर्मं च विदंत्येते सदा सुखाः

ਉਹ ਨਾ ਤਿਥੀ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਵਾਰ; ਨਾ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਦਿ, ਨਾ ਪਰਵ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਧਰਮ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਭੇਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਫਿਰ ਭੀ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 18

एकमेव हि जानंति कुलपूज्यो हि यो द्विजः । तस्मै गाः संप्रयच्छंति मन्यंते तद्वचःस्फुटम्

ਉਹ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹੀ ਨਿਯਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ ਕੁਲ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਣਯ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

Verse 19

समृद्धिभाजोह्यत्रापि तेन पुण्येन गुह्यकाः । भुंजते स्वर्गसौख्यानि देववच्चाकुतोभयाः

ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਵੀ ਗੁਹ੍ਯਕ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗਿਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

ततो विलोकयामास लोकं लोचनशर्मदम् । केऽमी जनास्त्वसौ लोकः किंनामा वदतां गणौ

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ ਜੋ ਨੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਹ ਕੌਣ ਜੀਵ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਹਚਰੋ।”

Verse 21

गणावूचतुः । गांधर्वस्त्वेषलोकोऽमी गंधर्वाश्च शुभव्रताः । देवानां गायनाद्येते चारणाः स्तुतिपाठकाः

ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗਾਂਧਰਵ ਲੋਕ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਗੰਧਰਵ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰਣ-ਰੂਪ ਆਕਾਸ਼ੀ ਭੱਟ, ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਪਾਠਕ ਹਨ।

Verse 22

गीतज्ञा अतिगीतेन तोषयंति नराधिपान् । स्तुवंति च धनाढ्यांश्च धनलोभेन मोहिता

ਗੀਤ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਤਿ-ਸੁਰੀਲੇ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧਨਾਢਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 23

राज्ञां प्रसादलब्धानि सुवासांसि धनान्यपि । द्रव्याण्यपि सुगंधीनि कर्पूरादीन्यनेकशः

ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 24

ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छंति गीतं गायंत्यहर्निशम् । श्रुतावेव मनस्तेषां नाट्यशास्त्रकृतश्रमाः

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੀਤ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨਯੋਗ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਨਾਟ੍ਯਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 25

तेन पुण्येन गांधर्वो लोकस्त्वेषां विशिष्यते । ब्राह्मणास्तोषिता यद्वै गीतविद्यार्जितैर्धनैः

ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਾਂਧਰਵ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੀਤ-ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਧਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 26

गीतविद्याप्रभावेन देवर्षिर्नारदो महान् । मान्यो वैष्णवलोके वै श्रीशंभोश्चातिवल्लभः

ਗੀਤ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਵੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।

Verse 27

तुंबुरुर्ना रदश्चोभौ देवानामतिदुर्लभौ । नादरूपी शिवः साक्षान्नादतत्त्वविदौ हि तौ

ਤੁੰਬੁਰੂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ—ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਨਾਦ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਦ-ਤੱਤਵ ਦੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ।

Verse 28

यदि गीतं क्वचिद्गीतं श्रीमद्धरिहरांतिके । मोक्षस्तु तत्फलं प्राहुः सा न्निध्यमथवा तयोः

ਜੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਰਿ ਅਤੇ ਹਰ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਮੋਖਸ਼ ਹੈ—ਅਥਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਅਤਿ ਨਿਕਟਤਾ।

Verse 29

गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमं पदम् । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते

ਜੇ ਗੀਤ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਗਾਇਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਨਾ ਪਾਵੇ, ਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਨੁਚਰ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 30

अस्मिंल्लोके सदा कालं स्मृतिरे षा प्रगीयते । तद्गीतमालया पूज्यौ देवौ हरिहरौ सदा

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਇਹ ਸਿਮਰਨ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਉਸ ਗੀਤ-ਮਾਲਾ ਰਾਹੀਂ ਹਰਿ ਅਤੇ ਹਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 31

इति शृण्वन्क्षणात्प्राप पुनरन्यन्मनोहरम् । शिवशर्माथ पप्रच्छ किं संज्ञं नगरं त्विदम्

ਇਉਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਖ਼ਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਰ ਇਕ ਮਨੋਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਸ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?”

Verse 32

गणावूचतुः । असौ वैद्याधरो लोको नाना विद्या विशारदाः । एते विद्यार्थिनामन्नमुपानद्वस्त्रकंबलम्

ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਨ, ਜੁੱਤੀ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕੰਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।”

Verse 33

औषधान्यपि यच्छं ति तत्पीडाशमनानि हि । नानाकलाः शिक्षयंति विद्यागर्वविवर्जिताः

ਉਹ ਐਸੀਆਂ ਔਖਧੀਆਂ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਕਲਾਵਾਂ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 34

शिष्यं पुत्रेण पश्यंति वस्त्र तांबूल भोजनैः । अलंकृताश्च सत्कन्या धर्मा दुद्वाहयंति च

ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਤੰਬੂਲ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਸਤਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 35

अभिलाषधिया नित्यं पूजयंतीष्टदेवताः । एतः पुण्यैर्वसंतीह विद्याधर वरा इमे

ਭਗਤੀਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨੋਂ ਉਹ ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਿਦਿਆਧਰ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 36

यावदित्थं कथां चक्रुस्तावत्संयमिनीपतिः । धर्मराजोभिसंप्राप्तो देवदुंदुभि निःस्वनैः

ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਸੰਯਮਨੀ ਦੇ ਪਤੀ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇਵ-ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 37

सोम्यमूर्तिर्विमानस्थो धर्मज्ञैः परिवारितः । सेवाकर्मसु चतुरैर्भृत्यैस्त्रिचतुरैः सह

ਸੌਮ੍ਯ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਨਾਸੀਨ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਭ੍ਰਿਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਨ।

Verse 38

धर्मराज उवाच । साधुसाधु महाबुद्धे शिवशर्मन्द्विजोत्तम । कुलोचितं ब्राह्मणानां भवता प्रतिपादितम्

ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ! ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਨ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਕੁਲ-ਉਚਿਤ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।”

Verse 39

वेदाभ्यासः कृतः पूर्वं गुरवश्चापि तोषिताः । धर्मशास्त्रपुराणे षु दृष्टो धर्मस्त्वयाऽदृतः

“ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਰਮ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।”

Verse 40

क्षालितं मुक्तिपुर्यद्भिराशुगंतृशरीरकम् । कोविदोऽस्ति भवानेव जीविते जीवितेतरे

“ਤੇਰਾ ਇਹ ਸ਼ਰੀਰ, ਜੋ ਛੇਤੀ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੁਕਤੀਪੁਰੀ ਦੇ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੇ ਭੇਦ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਕੋਵਿਦ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।”

Verse 41

कलेवरं पूतिगंधि सदैवाशुचिभाजनम् । सुतीर्थपुण्य पण्येन सम्यग्विनिमितं त्वया

ਇਹ ਦੇਹ—ਦੁਰਗੰਧੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਭਾਂਡਾ—ਉੱਤਮ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਰੂਪੀ ਕੀਮਤੀ ਮੂਲ ਨਾਲ ਤੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੀਂ ਘੜਤ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

Verse 42

अतएवाहि पांडित्यमाद्रिंयते विचक्षणाः । अहःक्षेपं न क्षिपंति क्षणमेकं हि ते बुधाः

ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਵਿਵੇਕੀ ਜਨ ਸੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੇ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

Verse 43

निमेषान्पंचपान्मर्त्ये प्राणंति प्राणिनो ध्रुवम् । तत्रापि न प्रवर्तेयुरघकर्मणि गर्हिते

ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਝਪਕਿਆਂ ਜਿਤਨਾ ਹੀ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਭੀ ਉਹ ਨਿੰਦਣਯ, ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।

Verse 44

स्थिरापायः सदा कायो न धनं निधनेऽवति । तन्मूढः प्रौढकार्ये किं न यतेत भवानिव

ਦੇਹ ਸਦਾ ਨਾਸ ਵੱਲ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਨ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੇ ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ ਲਈ ਯਤਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰੇ—ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ?

Verse 45

सत्वरं गत्वरं चायुर्लोकः शोकसमाकुलः । तस्माद्धर्मे मतिः कार्या भवतेव सुधार्मिकैः

ਆਯੁ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀ ਤੇ ਫਿਸਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਧਾਰਮੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨ ਟਿਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਟਿਕਾਇਆ ਹੈ।

Verse 46

सत्कर्मणो विपाकोऽयं तव वंद्यौ ममाप्यहो । यदेतौ भगवद्भक्तौ सखित्वं भवतो गतौ

ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਤਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਹੈ—ਅਦਭੁਤ, ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ! ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਕਤ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਖ਼ੀਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 47

ममाज्ञा दीयतां तस्मात्साहाय्यं करवाणि किम् । यत्कर्तव्यं मादृशैस्ते तत्कृतं भवतैवहि

ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਬਖ਼ਸ਼ੋ—ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾਂ? ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੇ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ।

Verse 48

अद्य धन्यतरोस्मीह यद्दृष्टौ भगवद्गणौ । सेवा सदैव मे ज्ञाप्या श्रीमच्चरणसन्निधौ

ਅੱਜ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਧੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ।

Verse 49

ततः प्रस्थापितस्ताभ्यां प्राविशत्स्वपुरीं यमः । अप्राक्षीच्च ततो विप्रस्तौ गणौ प्रस्थिते यमे

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਯਮ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਯਮ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 50

शिवशर्मोवाच । साक्षादयं धर्मराजो ननु सौम्यतराकृतिः । धर्म्याण्येव वचांस्यस्य मनः प्रीतिकराणि च

ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਧਰਮਰਾਜ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੋਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਚਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਯੁਕਤ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।”

Verse 51

पुरी संयमनी सेयमतीव शुभलक्षणा । आकर्ण्य यस्य नामापि पापिनोऽतीव बिभ्यति

ਇਹ ਪੁਰੀ ਸੰਯਮਨੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਪੀ ਬਹੁਤ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 52

यमरूपं वर्ण यंति मर्त्यलोकेऽन्यथा जनाः । अन्यथाऽयं मया दृष्टो ब्रूतं तत्कारणं गणौ

ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਯਮ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ—ਹੇ ਗਣੋ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ।

Verse 53

केन पश्यंत्यमुं लोकं निवसंति तथात्र के । इदमेवास्य किं रूपं किं चान्यच्च निवेद्यताम्

ਉਹ ਲੋਕ ਕਿਹੜੇ ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੌਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਓ।

Verse 54

गणावूचतुः । शृणु सौम्य सुसौम्योऽसौ दृश्यतेत्र भवादृशैः । धर्ममूर्तिः प्रकृत्यैव निःशंकैः पुण्यराशिभिः

ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਭਲੇ ਪੁਰਖ। ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ—ਪੁੰਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ, ਨਿਡਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ—ਉਹ ਅਤਿ ਸੁਮਧੁਰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਹੈ।

Verse 55

अयमेव हि पिंगाक्षः क्रोधरक्तांतलोचनः । दंष्ट्राकरालवदनो विद्युल्ललनभीषणः

ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ—ਪਿੰਗਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕੋਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ; ਦੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਮੁਖ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ।

Verse 56

ऊर्ध्वकेशोऽतिकृष्णांगः प्रलयांबुदनिःस्वनः । कालदंडोद्यतकरो भुकुटी कुटिलाननः

ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ; ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ ਹਨ; ਉਸਦੀ ਗਰਜ ਪਰਲੋ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਾਲ-ਦੰਡ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਦੀਆਂ ਭਰਵੱਟੇ ਤਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।

Verse 57

आनयैनं पातयैनं बधानामुंच दुर्दम । घातयैनं सुदुर्वृत्तं मूर्ध्नि तीव्रमयोघनैः

ਇਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ; ਇਸਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟੋ; ਇਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹੋ—ਇਸਨੂੰ ਛੱਡੋ ਨਾ, ਹੇ ਬੇਕਾਬੂ। ਇਸ ਮਹਾਂ-ਪਾਪੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੁਰਜਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰੋ।

Verse 58

आताडयैनं दुर्वृत्तं धृत्वा पादौ शिलातले । उत्पाटयास्य नेत्रे त्वं निधाय चरणं गले

ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਕੁੱਟੋ; ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਜਮਾ ਦਿਓ। ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਗਲੇ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਦਿਓ।

Verse 59

एतस्य गल्लावुत्फुल्लौ क्षुरेणाशुवि पाटय । पाशेन कंठं बद्धास्य समुल्लंबय भूरुहे

ਉਸਤਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦੀਆਂ ਸੁੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਚੀਰ ਦਿਓ। ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਹਾ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿਓ।

Verse 60

विदारयास्य मूर्धानं करपत्रेण दारुवत् । पार्ष्णिघातैर्घ्नतास्यास्यं समुच्चूर्णय दारुणैः

ਆਰੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਖੋਪੜੀ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਚੀਰ ਦਿਓ। ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਅੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿਓ।

Verse 61

परदारप्रसृमरं करं छिंध्यस्य पापिनः । परदारगृहं यातुः पादौ चास्य विखंडय

ਉਸ ਪਾਪੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵੱਢ ਦਿਓ ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿਓ ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 62

सूचीभी रोमकूपेषु तनुं व्यधिहि सर्वतः । दातुः परकलत्रांगे नखपंक्ती दुरात्मनः

ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿਓ, ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿੱਚ; ਜਿਸਨੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਹੈ।

Verse 63

परदारमुखाघ्रातुर्मुखे निष्ठीवयास्य हि । वक्तुः परापवादस्य कीलं तीक्ष्णं मुखे क्षिप

ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਥੁੱਕੋ ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੀ ਕਿੱਲ ਠੋਕ ਦਿਓ।

Verse 64

भर्जयैनं चणकवत्तप्तवालुक कर्परैः । भ्राष्ट्रे विकटवक्त्रत्वं परसंतापकारिणम्

ਇਸ ਨੂੰ ਤਪਦੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਛੋਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭੁੰਨ ਦਿਓ। ਭੁੰਨਣ ਵਾਲੀ ਕੜਾਹੀ ਵਿੱਚ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਗੜਿਆ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਣਾ ਦਿਓ।

Verse 65

दोषारोपं सदाकर्तुरदोषे क्रूरलोचन । निमज्जयास्य वदनं पूयशोणितकर्दमे

ਹੇ ਕ੍ਰੂਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ! ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੀਕ ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦਿਓ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੇਕਸੂਰਾਂ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 66

अदत्तपरवस्तूनां गृह्णतः करपल्लवम् । आप्लुत्याप्लुत्य तैलेन तप्तांगारे पचोत्कट

ਜੋ ਬਿਨਾ ਦਾਨ ਹੋਏ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਫੜੋ; ਵਾਰੰਵਾਰ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਕੇ ਤਪਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜੋ।

Verse 67

अपवादं गुरोर्वक्तुर्निंदाकर्तुः सुपर्वणाम् । तप्तलोहशलाकाश्च मुखे भीषण निक्षिप

ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ-ਅਪਵਾਦ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਲਾਲ-ਤਪਤ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸਲਾਖਾਂ ਪਾ ਦਿਓ।

Verse 68

परमर्म स्पृशश्चास्य परच्छिद्रप्रकाशितुः । सुतप्तायोमयाञ्च्छंकून्सर्वसंधिषु रोपय

ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਤਿ-ਮਰਮ ਨੂੰ ਚੋਟ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਾਏ ਛਿਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਾਏ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੀਲ ਠੋਕ ਦਿਓ।

Verse 69

अन्ये न दीयमाने स्वे निषेद्धुःपापकारिणः । आच्छेत्तुः परवृत्तीनां जिह्वां छिंध्यस्य दुर्मुख

ਜੋ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਨ ਤੋਂ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਵੇਲੇ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਾਏ ਜੀਵਨ-ਉਪਾਰਜਨ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਕੱਟ ਦਿਓ—ਹੇ ਮਲੀਨ-ਮੁਖ ਵਾਲੇ।

Verse 70

देवस्वभोक्तुः क्रोडास्य ब्राह्मणस्वस्यभोजिनः । विदार्योदरमस्याशु विट्कीटैः परिपूरय

ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਧਨ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੂਰ-ਮੁਖ ਕਰ ਦਿਓ; ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਤੁਰੰਤ ਚੀਰ ਕੇ ਗੰਦ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਓ।

Verse 71

न देवार्थे न विप्रार्थे नातिथ्यर्थे पचेत्क्वचित् । तममुं स्वार्थपक्तारं कुंभीपाके पचांधक

ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਪਕਾਉਂਦਾ, ਉਸ ਸਵਾਰਥੀ ਰਸੋਈਏ ਨੂੰ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਕਾਓ, ਹੇ ਅੰਧਕ।

Verse 72

उग्रास्य शिशुहंतारममुं विश्रंभघातिनम् । कृतघ्नं नय वेगेन महारौरव रौरवम्

ਹੇ ਉਗਰਸਯ! ਇਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਰੌਰਵ ਅਤੇ ਮਹਾਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਓ।

Verse 73

ब्रह्मघ्नं चांधतामिस्रे सुरापं पूयशोणिते । कालसूत्रे हेमचौरमवीचौ गुरुतल्पगम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ ਨੂੰ ਅੰਧਤਾਮਿਸਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਨੂੰ ਪੂਯਸ਼ੋਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਾਲਸੂਤਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਵੀਚੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜੋ।

Verse 74

तत्संसर्गिणमावर्षमसिपत्रवने तथा । एतान्महापातकिनस्तप्ततैलकटाहके

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਵਰਸ਼ ਅਤੇ ਅਸਿਪਤਰਵਨ (ਤਲਵਾਰ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ) ਵਿੱਚ ਭੇਜੋ। ਇਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਉਬਲਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਕੜਾਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਓ।

Verse 75

आप्लुत्याप्लुत्य दुर्दंष्ट्रकाकोलैर्लोहतुंडकैः । संतोद्यमानान्पापिष्ठान्नित्यं कल्पं निवासय

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡੁਬੋ ਕੇ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੇ ਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਟਵਾਓ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੱਖੋ।

Verse 76

स्त्रीघ्नं गोघ्नं च मित्रघ्नं कूटशाल्मलिपादपे । उल्लंबय चिरंकालमूर्ध्वपादमधोमुखम्

ਔਰਤ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਕੂਟਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਲਟਕਾ ਦਿਓ।

Verse 77

त्वचमस्य च संदंशैस्त्रोटय त्वं महाभुज । आश्लेषितुर्मित्रपत्न्या भुजावुत्पाटया शुच

ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ! ਚਿਮਟਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਚਮੜੀ ਨੋਚ ਲਵੋ ਅਤੇ ਉਸ ਅਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਖ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਪੁੱਟ ਦਿਓ ਜਿਸਨੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।

Verse 78

ज्वालाकीले महाघोरे नरकेऽमुं नि पातय । यो वह्निना दाहयति परक्षेत्रं परालयम्

ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਦੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਘਰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜਵਾਲਾਕੀਲ ਨਾਮਕ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਓ।

Verse 79

कालकूटे च गरदं कूटसाक्ष्याभिवादिनम् । मानकूटं तुलाकूटं कंठमोटे निपातय

ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਾਲਕੂਟ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੋ। ਮਾਪ ਅਤੇ ਤੋਲ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਕੂਟ, ਤੁਲਾਕੂਟ ਅਤੇ ਕੰਠਮੋਟ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਓ।

Verse 80

लालापिबेच दुष्प्रेक्ष्य तीर्थासुष्ठीविनं नय । आमपाके च गर्भघ्नं शूलपाकेऽन्यतापिनम्

ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਥੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਲਾਲਾਪਿਬ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਓ। ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਮਪਾਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ੂਲਪਾਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੋ।

Verse 81

रसविक्रयिणं विप्रमिक्षुयंत्रे प्रपीडय । प्रजापीडाकरं भूपमंधकूपे निपातय

ਜੋ ਨਿਸ਼ਿਧ ‘ਰਸ’ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਖੂ-ਯੰਤਰ (ਗੰਨੇ ਦੀ ਪੇੜੀ) ਵਿੱਚ ਪੀੜ ਕੇ ਕੁਚਲੋ। ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪੀੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਧਕੂਪ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੋ।

Verse 82

गोतिलांश्च तुरंगांश्च विक्रेतारं द्विजाधमम् । मातुलान्याः सुरायाश्च विक्रेतारं हलायुध

ਅਤੇ ਹੇ ਹਲਾਯੁਧ! ਜੋ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਾਂ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ (ਦੰਡ ਦਿਓ); ਅਤੇ ਜੋ ਮਦਿਰਾ/ਸੁਰਾ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ (ਦੰਡ ਦਿਓ)।

Verse 83

मुसलोलूखले वैश्यं कंडयैनं पुनःपुनः । शूद्रं द्विजावमंतारं द्विजाग्रे मंचसेविनम्

ਮੁਸਲੋਲੂਖਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਖੁਰਚ ਕੇ ਤੜਪਾਓ। ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ (ਦੰਡ ਦਿਓ) ਜੋ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੰਚ/ਖੱਟ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।

Verse 84

अधोमुखे च नरके दीर्घग्रीवप्रपीड्य

ਅਧੋਮੁਖ ਨਾਮਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾ ਕੇ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 85

शूद्रं ब्राह्मणजेतारं वैश्यं बाह्मणमानिनम् । क्षत्रियं याजकं चापि विप्रं वेदविवर्जितम्

ਉਸ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੂੰ (ਦੰਡ ਦਿਓ) ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਜਮਾਉਣਾ ਚਾਹੇ; ਉਸ ਵੈਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮਝੇ; ਉਸ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਜੋ ਯਾਜਕ ਬਣ ਬੈਠੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜੋ ਵੇਦ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹੋਵੇ।

Verse 86

लाक्षालवणमांसानां सतैलविषसर्पिषाम् । आयुधेक्षुविकाराणां विक्रेतारं द्विजाधमम्

ਉਸ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫੜੋ ਜੋ ਲਾਖ, ਲੂਣ, ਮਾਸ, ਤੇਲ, ਜ਼ਹਿਰ, ਘਿਓ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 87

पाशपाणेकशापाणे बद्ध्वैतांश्चरणेदृढम् । घातयंतौ कशाघातैर्नयतं तप्तकर्दमे

ਹੇ ਫਾਹੀ ਅਤੇ ਕੋਰੜਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਦੂਤੋ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੋ, ਕੋਰੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੋ ਅਤੇ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਚਿੱਕੜ (ਨਰਕ) ਵਿੱਚ ਘਸੀਟੋ।

Verse 88

इमां स्त्रियं श्लेषयाशु पुंश्चलीं कुलकल्मषाम् । तेनोपपतिना सार्धं तप्तायसमयेन च

ਇਸ ਕੁਲ-ਕਲੰਕਣੀ ਅਤੇ ਬੇਵਫ਼ਾ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬੁੱਤ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਜੱਫੀ ਪੁਆਓ।

Verse 89

स्वयं गृहीत्वा नियमं यस्त्यजेदजितेंद्रियः । तं प्रापय दुराधर्षं बहुभ्रमरदंशके

ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੌਰੇ ਡੰਗਦੇ ਹਨ।

Verse 90

इत्यादिजल्पन्दुर्वृत्तैः श्रूयते दूरतो यमः । स्वकर्मशंकितैः पापै र्दृश्यतेति भयंकरः

ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਾਰਨ ਯਮਰਾਜ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਪਾਪੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।

Verse 91

ये प्रजाः पालयंतीह पुत्रानेव निजौरसान् । दंडयंति च धर्मेण भूपास्तेऽस्य सभासदः

ਜੋ ਰਾਜੇ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਭੂਪ ਯਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਸਭਾਸਦ ਹਨ।

Verse 92

वर्णाश्रमाश्च यद्राष्ट्रे ऽनुतिष्ठंति निजां क्रियाम् । कालेनापन्ननिधना भूपास्तेऽस्य सभासदः

ਜਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਰਾਜੇ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਯਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਸਭਾਸਦ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 93

नैव दीनो न दुर्वृत्तो नापद्ग्रस्तो न शोकभाक् । येषां राष्ट्रे प्रदृश्यंते भूपास्तेऽस्य सभासदः

ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਦਿਨ-ਹੀਣ, ਨਾ ਕੁਕਰਮੀ, ਨਾ ਆਫ਼ਤ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਰਾਜੇ ਯਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਸਭਾਸਦ ਹਨ।

Verse 94

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्वधर्म निरताः सदा । अन्येपि ये संयमिनः संयमिन्यां वसंति ते

ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸ੍ਵਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜੋ ਸੰਯਮੀ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਸੰਯਮਿਨੀ (ਯਮ ਦੀ ਨਗਰੀ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 95

उशीनरः सुधन्वा च वृषपर्वा जयद्रथः । रजिः सहस्रजित्कुक्षिर्दृढधन्वा रिपुंजयः

ਉਸ਼ੀਨਰ, ਸੁਧਨ੍ਵਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰ੍ਵਾ, ਜਯਦ੍ਰਥ, ਰਜਿ, ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ, ਕੁਕ੍ਸ਼ਿ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਧਨ੍ਵਾ ਅਤੇ ਰਿਪੁੰਜਯ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

Verse 96

युवनाश्वो दंतवक्त्रो नाभागो रिपुमंगलः । करंधमो धर्मसेनः परमर्दः परांतकः

ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ, ਦੰਤਵਕਤ੍ਰ, ਨਾਭਾਗ, ਰਿਪੁਮੰਗਲ, ਕਰੰਧਮ, ਧਰਮਸੇਨ, ਪਰਮਰਦ ਅਤੇ ਪਰਾਂਤਕ—ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜੇ ਧਰਮੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 97

एते चान्ये च बहवो राजानो नीतिवर्तिनः । धर्माधर्मविचारज्ञाः सुधर्मायां समासते

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦੀ ਪਰਖ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਧਰਮਾ ਨਾਮਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।

Verse 99

गोविंदमाधवमुकुंद हरेमुरारे शंभो शिवेश शशिशेखर शूलपाणे । दामोदराच्युत जनार्दन वासुदेव त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

“ਗੋਵਿੰਦ, ਮਾਧਵ, ਮੁਕੁੰਦ, ਹਰੀ, ਮੁਰਾਰੀ; ਸ਼ੰਭੂ, ਸ਼ਿਵੇਸ਼, ਸ਼ਸ਼ੀਸ਼ੇਖਰ, ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ; ਦਾਮੋਦਰ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜਨਾਰਦਨ, ਵਾਸੁਦੇਵ”—ਇਹ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ: “ਯਮ ਦੇ ਸਿਪਾਹਿਓ, ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ!”

Verse 100

गंगाधरांधकरिपो हरनीलकंठ वैकुंठ कैटभरिपो कमठाब्जपाणे । भूतेशखंडपरशोमृडचंडिकेश त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

“ਗੰਗਾਧਰ, ਅੰਧਕਰਿਪੁ, ਹਰ, ਨੀਲਕੰਠ; ਵੈਕੁੰਠ, ਕੈਟਭਰਿਪੁ, ਕਮਠ, ਅਬਜਪਾਣੀ; ਭੂਤੇਸ਼, ਖੰਡਪਰਸ਼ੁ, ਮ੍ਰਿਡ, ਚੰਡਿਕੇਸ਼”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਹੇ ਸਿਪਾਹਿਓ, ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ!”

Verse 110

इत्थं द्विजेंद्र निजभृत्यगणान्सदैव संशिक्षयेदवनिगान्स हि धर्मराजः । अन्येपि ये हरिहरांकधरा धरायां ते दूरतः पुनरहो परिवर्जनीयाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ-ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਹਰੀ-ਹਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ (ਅਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਤਾਂ) ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 112

इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माप्रियेऽनघाम । प्रहृष्टवक्त्रः पुरतो ददर्शाप्सरसापुरीम्

ਇਉਂ ਇਹ ਮਨੋਹਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਿਯਾ—ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਮੁਖ ਸਮੇਤ—ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੇਖੀ।