Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । मुनिपृष्टास्तदा देवा भगवंस्ते किमब्रुवन् । सर्वलोकहितार्थाय तदाख्याहि महामुने

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਭਗਵਾਨ-ਸਰੂਪ ਪੂਜਨੀਕ ਦੇਵ ਕੀ ਬੋਲੇ? ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾ ਦਿਓ।

Verse 2

श्रीव्यास उवाच । अगस्तिवचनं श्रुत्वा बहुमानपुरस्सरम् । धिषणाधिपतेरास्यं विबुधा व्यालुलोकिरे

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਵਚਨ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਸਮੇਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਮੁਖ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਕੀਤੀ।

Verse 3

वाक्पतिरुवाच । शृण्वगस्ते महाभाग देवागमनकारणम् । धन्योसि कृतकृत्योसि मान्योसि महता मपि

ਵਾਕਪਤੀ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਅਗਸਤ੍ਯ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸੁਣੋ। ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈਂ—ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਭੀ।

Verse 4

प्रत्याश्रमं प्रतिनगं प्रत्यरण्यं तपोधनाः । किं न संति मुनिश्रेष्ठ काचिदन्यैव ते स्थितिः

ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਠ, ਤਪ-ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ! ਹਰ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਹਰ ਪਹਾੜ, ਹਰ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਕੀ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ? ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਵਾਸ ਇਸੇ ਇਕ ਥਾਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਸਨ ਹੋਵੇ?

Verse 5

तपोलक्ष्मीस्त्वयीहास्ति ब्राह्मतेजस्त्वयि स्थिरम् । पुण्यलक्ष्मीस्त्वयि परा त्वय्यौदार्यं मनस्त्वयि

ਤਪ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮ ਤੇਜ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਪੁੰਨ ਦੀ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਦਾਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।

Verse 6

पतिव्रतेयं कल्याणी लोपामुद्रा सधर्मिणी । तवांगच्छायया तुल्या यत्कथापुण्यकारिणी

ਇਹ ਕਲਿਆਣੀ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਸਾਥਣੀ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗ ਦੀ ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਪੁੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 7

पतिव्रतास्वरुंधत्या सावित्र्याप्यनसूयया । शांडिल्यया च सत्या च लक्ष्म्या च शतरूपया

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ—ਅਰੁੰਧਤੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਅਨਸੂਯਾ, ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਸਤਿਆ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੂਪਾ—

Verse 8

मेनया च सुनीत्या च संज्ञया स्वाहया तथा । यथैषा वर्ण्यते श्रेष्ठा न तथान्येति निश्चितम

ਅਤੇ ਮੇਨਾ, ਸੁਨੀਤੀ, ਸੰਜ্ঞਾ, ਤੇ ਸਵਾਹਾ ਵੀ; ਜਿਵੇਂ ਇਹ (ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ) ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਰਣਾ ਹੈ।

Verse 9

भुंक्ते भुक्ते त्वयि मुने तिष्ठति त्वयि तिष्ठति । विनिद्रिते च निद्राति प्रथमं प्रतिबुध्यते

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੀ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੀ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 10

अनलंकृतमात्मानं तव नो दर्शयेत्क्वचित् । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्वमंडनवर्जिता

ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਨਾ ਸਿੰਗਾਰ ਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਂਦੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਕਾਰਜ ਵਾਸਤੇ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਹੋਵੇਂ, ਉਹ ਸਭ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 11

न च ते नाम गृह्णीयात्तवायुष्यविवृद्धये । पुरुषांतरनामापि न गृह्णाति कदाचन

ਤੇਰੀ ਆਯੁ ਵਧੇ—ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ। ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦੀ।

Verse 12

आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च

ਡਾਂਟ ਪਏ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਉਲਟਾ ਡਾਂਟਦੀ ਨਹੀਂ; ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ‘ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਕਰੋ—ਮੈਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸਮਝੋ,’ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

Verse 13

आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा गच्छति सत्वरम् । किमर्थं व्याहृता नाथ सप्रसादो विधीयताम्

ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ‘ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਗਿਆ ਦਿਓ,’—ਇਉਂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

Verse 14

न चिरं तिष्ठति द्वारि न द्वारमुपसेवते । अदापितं त्वया किंचित्कस्मैचिन्न ददात्यपि

ਉਹ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਥੜੇ ਕੋਲ ਮੰਡਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਦਿੱਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ।

Verse 15

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । नियमोदकबर्हींषि पत्रपुप्पाक्षतादिकम्

ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਣ ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਹੇ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰੇ—ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ, ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਹ, ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਅੱਖਤ (ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣੇ) ਆਦਿ।

Verse 16

प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हि यत् । तदुपस्थापयेत्सर्वमनुद्विग्नातिहृष्टवत्

ਉਚਿਤ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਤੇ ਸਜਾਵੇ—ਨਾ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਨਾ ਅਤਿ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ।

Verse 17

सेवते भर्त्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नं फलादिकम् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा परिदत्तं प्रतीच्छति

ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਸੇਵਨ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਪਿਆਰਾ ਅੰਨ, ਫਲ ਆਦਿ। ‘ਇਹ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 18

अविभज्य न चाश्नीयाद्देवपित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

ਉਹ ਵੰਡੇ ਬਿਨਾ ਨਾ ਖਾਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਗ ਕੱਢੇ। ਸੇਵਕਾਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਭਿਖਾਰੀ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡ ਕਰੇ।

Verse 19

संयतोपस्करादक्षा हृष्टा व्यय पराङ्मुखी । कुर्यात्त्वयाननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम्

ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਖਰਚ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਰਹੇ; ਤੇਰੇ ਅਨੁਮੋਦਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਉਪਵਾਸ, ਵਰਤ ਆਦਿਕ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 20

दूरतो वर्जयेदेषा समाजोत्सवदर्शनम् । न गच्छेत्तीर्थयात्रादि विवाहप्रेक्षणादिषु

ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਭੀੜ-ਭਾੜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚੇ; ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ।

Verse 21

सुखसुप्तं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आंतरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

ਜੇ ਪਤੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਮਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਕਦੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾਏ।

Verse 22

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं तु स्वमुखं नैव दर्श येत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नाता न शुद्धितः

ਰਜੋਦਰਮ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਮੁਖ ਕਦੇ ਨਾ ਵਿਖਾਏ; ਨਾਹ ਆਪਣੀ ਬਾਤ ਸੁਣਾਵੇ—ਜਦ ਤੱਕ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 23

सुस्नाता भर्तृवदनमीहतेन्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्

ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੁਖ ਦੀ ਹੀ ਆਸ ਕਰੇ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਹੀਂ; ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।

Verse 24

हरिद्रां कुंकुमं चैव सिंदूर कज्जलं तथा । कूर्पासकं च तांबूलं मांगल्याभरणं शुभम्

ਹਲਦੀ, ਕੇਸਰ, ਸਿੰਦੂਰ ਅਤੇ ਕਾਜਲ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੂੜਪਾਸਕ (ਕੇਸ-ਸਿੰਗਾਰ), ਪਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਲ-ਗਹਿਣੇ—ਇਹ ਸਭ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 25

केशसंस्कारकबरी करकर्णादिभूषणम् । भर्त्तुरायुष्यमिच्छंती दूरये न्न पतिव्रता

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦਾ ਸਿੰਗਾਰ, ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ, ਕੰਨਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੀ।

Verse 26

न रजक्या न हैतुक्या तथा श्रमणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कुरुते सती

ਸਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਧੋਬਣ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਰਥੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰਮਣੀ (ਤਪੱਸਵਿਨੀ) ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦੁર્ભਾਗੀ ਜਾਂ ਕੁਚਰਿਤ੍ਰ ਸਾਥਣ ਨਾਲ ਘਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

Verse 27

भर्तृविद्वेषिणीं नारीं नैषा संभाषते क्वचित् । नैकाकिनी क्वचिद्भूयान्न नग्ना स्नाति च क्वचित्

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਦੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਨਾ ਉਹ ਕਿਤੇ ਇਕੱਲੀ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੇ ਨੰਗੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 28

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रकेन देहल्यां सती चोपविशेत्क्वचित्

ਸਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਓਖਲੀ ਉੱਤੇ, ਮੁਸਲ ਉੱਤੇ, ਛਾਜ/ਟੋਕਰੀ-ਪਾਤਰ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਚੱਕੀ ਦੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦੀ; ਨਾ ਹੀ ਕਰਘੇ ਦੇ ਯੰਤਰ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਹਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ।

Verse 29

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं न क्वचिच्चरेत् । यत्रयत्ररुचिर्भर्त्तुस्तत्र प्रेमवती सदा

ਸੰਭੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਗੇਵਧੀ ਜਾਂ ਬੇਲਾਜ਼ਮੀ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਪਤੀ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮਵਤੀ ਤੇ ਭਗਤਿ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।

Verse 30

इदमेव व्रतं स्त्रीणामयमेवपरो वृषः । इयमेको देवपूजा भर्त्तुर्वाक्यं न लंघयेत

ਇਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਹੀ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਹੈ: ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਲੰਘੇ।

Verse 31

क्लीबं वा दुरवस्थंवा व्याधितं वृद्धमेव वा । सुस्थितं दुःस्थितं वापि पतिमेकं न लंघयेत

ਪਤੀ ਨਪੁੰਸਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਰੋਗੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੁੱਢਾ—ਸੁਖੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ—ਉਹ ਇਕੋ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਤਿਆਗੇ, ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਲੰਘੇ।

Verse 32

हृष्टाहृष्टेविषण्णास्या विषण्णास्ये प्रिये सदा । एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च

ਪ੍ਰੀਤਮ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ; ਪ੍ਰੀਤਮ ਉਦਾਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਉਦਾਸ ਰਹੇ। ਪੁਣਿਆਤਮਾ ਨਾਰੀ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕਸਾਰ, ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 33

सर्पिर्लवणतैलादि क्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

ਘਿਉ, ਲੂਣ, ਤੇਲ ਆਦਿ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਇਹ ਨਾ ਕਹੇ ਕਿ ‘ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।’ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ਦਾਇਕ ਮਿਹਨਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਜੋਤੇ।

Verse 34

तीर्थस्नानार्थिनी नारी पतिपादोदकं पिबेत् । शंकरादपि विष्णोर्वा पतिरेकोधिकः स्त्रियाः

ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਣ ਦਾ ਜਲ ਪੀਵੇ। ਗ੍ਰਿਹਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਵੀ, ਅਧਿਕ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 35

व्रतोपवासनियमं पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्त्तुर्मृता निरयमृच्छति

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੰਘ ਕੇ ਵਰਤ, ਉਪਵਾਸ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਭਰਤੇ ਦੀ ਆਯੁ ਘਟਾਉਂਦੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 36

उक्ता प्रत्युत्तरं दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे सृगाली निर्जने वने

ਜੋ ਨਾਰੀ ਬੁਲਾਉਣ ‘ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਉਲਟ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਮੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਜਨਮਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਸਿਆਲ।

Verse 37

स्त्रीणां हि परमश्चैको नियमः समुदाहृतः ऽ । अभ्यर्च्य चरणौ भर्त्तुर्भोक्तव्यं कृतनिश्चयम्

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਪਰਮ ਨਿਯਮ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।

Verse 38

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेत्परवेश्मसु । न त्रपाकर वाक्यानि वक्तव्यानि कदाचन

ਉੱਚਾ ਆਸਨ ਨਾ ਸੇਵੇ, ਪਰਾਏ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੇ।

Verse 39

अपवादो न वक्तव्यः कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वा हसेत्

ਨਿੰਦਾ-ਅਪਵਾਦ ਨਾ ਬੋਲੇ; ਝਗੜਾ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗੇ। ਗੁਰੂਆਂ/ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਬੋਲੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਠੱਠੇ ਮਾਰੇ।

Verse 40

या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी

ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਫਿਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਠੋਰ ਮਾਦਾ ਉੱਲੂ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 41

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयतियाऽन्यं वै केकराक्षी तु सा भवेत

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਾਰੀ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਵਾਪਸ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਵਿਆਘ੍ਰੀ (ਸ਼ੇਰਨੀ) ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਵੱਲ ਕਾਮ-ਭਰੇ ਤਿਰਛੇ ਨੈਣ ਸੁੱਟੇ, ਉਹ ਟੇਢੀ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 42

या भर्तारं परित्यज्य मिष्टमऽश्नाति केवलम् । ग्रामे वासकरी भूयाद्वल्गुर्वापि श्वविट्भुजा

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੇਵਲ ਮਿੱਠੇ-ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥ ਹੀ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਾਸਕਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਲਗੂ ਬਣ ਕੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਟ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 43

या त्वं कृत्याऽप्रियं ब्रूते मूका सा जायते खलु । या सपत्नीं सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनःपुन्ः

ਜੋ ਸਦਾ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗੂੰਗੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਸੌਤਣ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਈਰਖਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੁਭਾਗੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 44

दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपा चापि जायते

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਨਿਗਾਹ ਹਟਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਫਲਸਰੂਪ ਇਕ ਅੱਖੋਂ ਕਾਣੀ, ਮਨੋਂ ਵਿਮੁਖ ਅਤੇ ਰੂਪੋਂ ਵੀ ਕੁਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 45

बाह्यादायांतमालोक्य त्वरिता च जलाशनैः । तांबूलैर्व्यजनैश्चैव पादसंवाहनादिभिः

ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਬਾਹਰੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਦਿੱਸੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ, ਪਾਨ, ਪੱਖਾ ਝਲਣਾ ਅਤੇ ਪੈਰ ਦਬਾਉਣ ਆਦਿ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।

Verse 46

तथैव चाटुवचनैः खेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 47

मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्त्तारं पूजये त्सदा

ਪਿਤਾ ਮਾਪ ਕੇ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਰਾ ਮਾਪ ਕੇ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਾਪ ਕੇ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪਤੀ ਅਮਿਤ ਦਾਤਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 48

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्म तीर्थ व्रतानि च । तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत

ਉਸ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਦੇਵ ਹੈ, ਪਤੀ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹੈ; ਪਤੀ ਹੀ ਧਰਮ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਵਰਤ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 49

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचितां व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिः सदा

ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੇਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਸਦਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 50

अमंगलेभ्यः सर्वेभ्यो विधवा त्यक्तमंगला । विधवा दर्शनात्सिद्धिः क्वापि जातु न जायते

ਸਭ ਅਮੰਗਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਧਵਾ—ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੰਗਲਤਾ ਛਿਨ ਗਈ—ਅਮੰਗਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਭੀ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 51

विहाय मातरं चैकां सर्वमंगलवर्जिताम । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम

ਕੇਵਲ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਸਭ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਸੱਪ ਵਰਗਾ ਸਮਝ ਕੇ।

Verse 52

कन्याविवाहसमये वाचयेयुरिति द्विजाः । भर्तुः सहचरी भूयाज्जीवतोऽजीवतोपिवा

ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦ੍ਵਿਜ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਣ: ‘ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਹਚਰੀ ਬਣੇ—ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਵੀ ਰਹੇ।’

Verse 53

भर्ता सदानुयातव्यो देहवच्छायया स्त्रिया । चंद्रमा ज्योत्स्नया यद्वद्विद्युत्वान्विद्युता यथा

ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਛਾਂ ਦੇਹ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਂਦਨੀ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ।

Verse 54

अनुव्रजति भर्तारं गृहात्पितृवनं मुदा । पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘਰ ਤੋਂ ਪਿਤ੍ਰਵਨ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ್ಞ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 55

व्यालग्राही यथा व्यालं बलादुद्धरते बिलात । एवमुत्क्रम्य दूतेभ्यः पतिं स्वर्गं नयेत्सती

ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸੱਪ ਨੂੰ ਬਿਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਤੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 56

यमदूताः पलायंते सतीमालोक्य दूरतः । अपि दुष्कृतकर्माणं समुत्सृज्य च तत्पतिम्

ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਸਤੀ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 57

न तथा बिभीमो वह्नेर्नतथा विद्युतो यथा । आपतंतीं समालोक्य वयं दूताः पतिव्रताम्

ਅਸੀਂ ਦੂਤ ਅੱਗ ਤੋਂ ਇੰਨੇ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ, ਜਿੰਨਾ ਡਰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

Verse 58

तपनस्तप्यतेत्यंतं दहनोपि च दह्यते । कंपंते सर्व तेजांसि दृष्ट्वा पातिव्रतं महः

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਅਤਿਅੰਤ ਤਪਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਵੀ ਸੜਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਤੇਜਸਵੀ ਬਲ ਕੰਬ ਉੱਠਦੇ ਹਨ।

Verse 59

यावत्स्वलोमसंख्यास्ति तावत्कोट्ययुतानि च । भर्त्रा स्वर्गसुखं भुंक्ते रममाणा पतिव्रता

ਜਿੰਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰੋਮ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰੋੜਾਂ ਤੇ ਅਯੁਤਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਤੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗਦੀ ਹੈ।

Verse 60

धन्या सा जननी लोके धन्योसौ जनकः पुनः । धन्यः स च पतिः श्रीमान्येषां गेहे पतिव्रता

ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਮਾਂ, ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਪਿਉ; ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪਤੀ ਵੀ—ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 61

पितृवंश्यामातृवंश्याःपतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गसौख्यानि भुंजते

ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਰੇਖਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ—ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 62

शीलभंगेन दुर्वृत्ताः पातयंति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथापत्युरिहामुत्र च दुःखिताः

ਸ਼ੀਲ ਦੇ ਭੰਗ ਨਾਲ, ਕੁਚਰਿਤ੍ਰ ਲੋਕ ਤਿੰਨ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਡਿਗਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਪਿਉ, ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 63

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्रेति भूमिर्मन्येत नात्र भारोस्तिपावनी

ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਦਾ ਚਰਨ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹੇ, ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਸੋਚੇ—ਇਹ ਥਾਂ ਧੰਨ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਭਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 64

बिभ्यत्पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गंधवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

ਸੂਰਜ ਭੀ ਭਯ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨੂੰ ਲੋਚਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਗੰਧਵਾਹ (ਪਵਨ) ਵੀ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਹੀ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।

Verse 65

आपः पतिव्रता स्पर्शमभिलष्यंति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातास्त्वद्याऽन्यपावनाः

ਜਲ ਸਦਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨੂੰ ਲੋਚਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਜੜਤਾ ਨਾਸ ਹੋਈ; ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਗਏ—ਹਾਂ, ਹੋਰ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਵਿਤ੍ਰ।

Verse 66

गृहेगृहे न किं नार्यो रूपलावण्यगर्विताः । परं विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

ਕੀ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਤੇ ਲਾਵਣ੍ਯ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨਹੀਂ? ਪਰ ਸੱਚੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।

Verse 67

भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफला भार्या सं तानवृद्धये

ਭਾਰਿਆ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਭਾਰਿਆ ਹੀ ਸੁਖ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਭਾਰਿਆ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਿਆ ਹੀ ਵੰਸ਼-ਵ੍ਰਿਧੀ ਲਈ ਹੈ।

Verse 68

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

ਇਹ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ—ਦੋਵੇਂ ਭਾਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਿਆ ਬਿਨਾ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ, ਪਿਤ੍ਰ-ਤਰਨ, ਅਤਿਥੀ-ਸਤਕਾਰ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ।

Verse 69

गृहस्थः स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रसतेऽन्या प्रतिपदं राक्षस्या जरयाथवा

ਸੱਚਾ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬੁਢਾਪਾ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਵਾਂਗ ਘਰ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 70

यथा गंगाऽवगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रता दृष्ट्या शुभया पावनं भवेत्

ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 71

अनुयाति न भर्तारं यदि दैवात्कथंचन । तत्रापि शीलं संरक्ष्यं शीलभंगात्पतत्यधः

ਜੇ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਚਰਿੱਤਰ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਪਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 72

तद्वैगुण्यादपिस्वर्गात्पतिः पतति नान्यथा । तस्याः पिता च माता च भ्रातृवर्गस्तथैव च

ਉਸ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਤੀ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 73

पत्यौ मृते च यायोषिद्वैधव्यं पालयेत्क्वचित् । सा पुनः प्राप्य भर्तारं स्वर्गभोगान्समश्नुते

ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਵਿਧਵਾ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਮਾਣਦੀ ਹੈ।

Verse 74

विधवा कबरीबंधो भर्तृबंधाय जायते । शिरसो वपनं तस्मात्कार्यं विधवया सदा

ਵਿਧਵਾ ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਪਤੀ ਲਈ ਬੰਧਨ ਬਣਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 75

एकाहारः सदा कार्यो न द्वितीयं कदाचन । त्रिरात्रं पंचरात्रं वा पक्षव्रतमथापि वा

ਸਦਾ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਜਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ। ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ, ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਦਾ, ਜਾਂ ਪੱਖ-ਵ੍ਰਤ ਵੀ ਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 76

मासोपवासं वा कुर्याच्चांद्रायणमथापि वा । कृच्छ्रं वराकं वा कुर्यात्तप्तकृच्छ्रमथापि वा

ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵ੍ਰਤ ਵੀ। ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਤਪ, ਵਰਾਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਜਾਂ ਤਪਤ-ਕ੍ਰਿਚਛ੍ਰ ਤਪਸਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 77

यवान्नैर्वा फलाहारैः शाकाहारैः पयोव्रतैः । प्राणयात्रां प्रकुर्वीत यावत्प्राणः स्वयं व्रजेत्

ਜੌਂ ਦੇ ਅੰਨ, ਫਲਾਹਾਰ, ਸਾਕਾਹਾਰ ਜਾਂ ਦੁੱਧ-ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਚਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਣ ਆਪ ਹੀ ਨਿਕਲ ਨਾਹ ਜਾਣ।

Verse 78

पर्यंकशायिनी नारी वि धवा पातयेत्पतिम् । तस्माद्भूशयनं कार्यं पतिसौख्यसमीहया

ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਤੀ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 79

न चांगोद्वर्तनं कार्यं स्त्रिया विधवया क्वचित् । गंधद्रव्यस्य संयोगो नैव कार्यस्तया पुनः

ਵਿਧਵਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਅੰਗ-ਉਦਵਰਤਨ (ਦੇਹ-ਮਲਿਸ਼) ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਦਾ ਲੇਪ ਜਾਂ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

Verse 80

तर्पणं प्रत्यहं कार्यं भर्तुः कुशतिलोदकैः । तत्पितुस्तत्पितुश्चापि नामगोत्रादिपूर्वकम

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਤੀ ਲਈ ਕੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਤਿਲ ਮਿਲੇ ਜਲ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਲਈ ਵੀ, ਨਾਮ, ਗੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਕੇ।

Verse 81

विष्णोस्तु पूजनं कार्यं पति बुद्ध्या न चान्यथा । पतिमेव सदा ध्यायेद्विष्णुरूपधरं हरिम्

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਤੀ-ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਸਦਾ ਪਤੀ ਦਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰੇ—ਉਸ ਹਰਿ ਦਾ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 82

यद्यदिष्टतमं लोके यच्च पत्युः समीहितम् । तत्तद्गुणवते देयं पतिप्रीणनकाम्यया

ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਤੀ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਸੀ—ਉਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਗੁਣਵਾਨ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 83

वैशाखे कार्तिके माघे विशेषनियमांश्चरेत् । स्नानं दानं तीर्थयात्रां विष्णोर्नामग्रहं मुहुः

ਵੈਸ਼ਾਖ, ਕਾਰਤਿਕ ਅਤੇ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰੇ: ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ।

Verse 84

वैशाखे जलकुंभांश्च कार्तिके घृतदीपकाः । माघे धान्य तिलोत्सर्गः स्वर्गलोके विशिष्यते

ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਕੁੰਭਾਂ ਦਾ ਦਾਨ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਅਰਪਣਾ, ਅਤੇ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਅੰਨ ਤੇ ਤਿਲ ਦਾ ਉਤਸਰਗ—ਇਹ ਸਭ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 85

प्रपा कार्या च वैशाखे देवे देया गलंतिका । उपानद्व्यजनं छत्रं सूक्ष्मवासांसि चन्दनम्

ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਪਾ (ਜਨ-ਹਿਤ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਛਾਂਵਾਲੀ ਥਾਂ) ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਗਲੰਤਿਕਾ (ਪਾਣੀ ਛਾਣਣ ਵਾਲਾ ਛਾਣਣਾ) ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਪੱਖਾ, ਛਤਰੀ, ਸੁੱਖਮ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 86

सकर्पूरं च तांबूलं पुष्पदानं तथैव च । जलपात्राण्यनेकानि तथा पुष्प गृहाणि च

ਕਪੂਰ ਮਿਲਿਆ ਤੰਬੂਲ ਵੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ। ਅਨੇਕ ਜਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲ-ਗ੍ਰਿਹ (ਫੁੱਲ ਰੱਖਣ ਤੇ ਅਰਪਣ ਲਈ ਥਾਂ) ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 87

पानानि च विचित्राणि द्राक्षा रंभा फलानि च । देयानि द्विजमुख्येभ्यः पतिर्मे प्रीयतामिति

ਵਿਚਿੱਤਰ ਪਾਨੀਏ (ਠੰਡੇ ਪੇਅ), ਦ੍ਰਾਖ, ਕੇਲੇ ਅਤੇ ਫਲ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਵਿਜਾਂ (ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਿਆਂ: “ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।”

Verse 88

ऊर्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृंताकं सूरणं चैव शूकशिंबिं च वर्जयेत्

ਊਰਜ (ਕਾਰਤਿਕ) ਵਿੱਚ ਜੌਂ ਦਾ ਅੰਨ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਕ ਹੀ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਬੈਂਗਣ, ਸੂਰਣ (ਹਾਥੀ-ਪੈਰ ਕੰਦ) ਅਤੇ ਸ਼ੂਕ-ਸ਼ਿੰਬੀ (ਦਾਲਾਂ/ਫਲੀਆਂ) ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੇ।

Verse 89

कार्तिके वर्जयेत्तैलं कार्तिके वर्जये न्मधु । कार्तिके वर्जयेत्कांस्यं कार्तिके चापिसंधितम्

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੇ; ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਵੀ ਤਿਆਗੇ। ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੇ (ਕਾਂਸ੍ਯ) ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਚੇ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ/ਸੰਧਿਤ ਭੋਜਨ-ਤਿਆਰੀਆਂ ਵੀ ਤਿਆਗੇ।

Verse 90

कार्तिके मौननियमे घंटां चारु प्रदापयेत । पत्रभोजी कांस्यपात्रं घृतपूर्णं प्रयच्छति

ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਮੌਨ-ਨਿਯਮ ਧਾਰ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਘੰਟੀ ਦਾ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 91

भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका । फलत्यागे फलं देयं रसत्यागे च तद्रसम्

ਭੂਮੀ-ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਸੁਗਮ ਸ਼ਯ੍ਯਾ, ਬਿਸਤਰਾ ਸਮੇਤ, ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਲ ਤਿਆਗੇ ਤਾਂ ਫਲ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਰਸ ਤਿਆਗੇ ਤਾਂ ਉਹੀ ਰਸ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 92

धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः । धेनूर्दद्यात्प्रयत्नेन सालंकाराः सकांचनाः

ਅਨਾਜ ਤਿਆਗਣ ਤੇ ਉਹੀ ਅਨਾਜ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ, ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਗਾਂ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 93

एकतः सर्वदानानि दीपदानं तथैकतः । कार्तिके दीपदानस्य कलां नार्हंति षोडशीम्

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਭ ਦਾਨ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਹੈ। ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਕਲਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਹੋਰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।

Verse 94

किंचिदभ्युदिते सूर्ये माघस्नानं समाचरेत् । यथाशक्त्या च नियमान्माघस्नायी समाचरेत्

ਜਦ ਸੂਰਜ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਉਗ ਆਵੇ, ਤਦ ਮਾਘ-ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਘ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮ ਤੇ ਸੰਯਮ ਪਾਲੇ।

Verse 95

पक्वान्नैर्भो जयेद्विप्रान्यतिनोपि तपस्विनः । लड्डुकैः फेणिकाभिश्च वटकेंडरिकादिभिः

ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ ਅਰਪ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਲੱਡੂ, ਫੇਣਿਕਾ ਮਿਠਾਈਆਂ, ਵਟਕਾ, ਏਂਡਰਿਕਾ ਆਦਿ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ।

Verse 96

घृतपक्वैः समीरचैः शुचिकर्पूरवासितैः । गर्भे शर्करया पूर्णैर्नेत्रानं दैः सुगंधिभिः

ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕੇ ਮਿੱਠੇ ਪਦਾਰਥ—ਸੁਗੰਧਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਕਪੂਰ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੇ—ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਸੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਦਾਨ/ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 97

शुष्केंधनानां भारांश्च दद्याच्छीतापनुत्तये । कंचुकं तूलगर्भं च तूलिकां सूपवीतिकाम्

ਠੰਢ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਗੱਠੇ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਕੰਜੂਕ (ਕੁਰਤਾ/ਚੋਗਾ), ਰੂਈ ਭਰੀ ਪੋਸ਼ਾਕ, ਛੋਟੀ ਤਕੀਆ/ਗੱਦੀ, ਅਤੇ ਗਰਮ ਓੜ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਵੀ ਦੇਵੇ।

Verse 98

मंजिष्ठा रक्तवासांसि तथा तूलवतीं पटीम् । जातीफल लवंगैश्च तांबूलानि बहून्यपि

ਮੰਜਿਠਾ (ਲਾਲ ਰੰਗ), ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਰੂਈ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਜਾਇਫਲ ਤੇ ਲੌਂਗ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਂਬੂਲ (ਪਾਨ) ਵੀ ਅਰਪੇ।

Verse 99

कंबलानि विचित्राणि निर्वातानि गृहाणि च । मृदुलाः पादरक्षाश्च सुगंध्युद्वर्त्तनानि च

ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕੰਬਲ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਆਸਰੇ/ਨਿਵਾਸ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਰਮ ਜੁੱਤੀ, ਅਤੇ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸੁਗੰਧਿਤ ਉਬਟਨ-ਲੇਪ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 100

घृतकंबलपूजाभिर्महास्नानपुरःसरम् । कृष्णागुरुप्रभृतिभिर्गर्भागारे प्रधूपनैः

ਘੀ ਅਤੇ ਕੰਬਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ—ਮਹਾਨ ਸਨਾਨ ਦੀ ਪੂਰਵਤਾ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣ ਅਗਰੂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਗਰਭਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਧੂਪ-ਧੂਪਨ ਕਰਕੇ (ਵਿਧੀ) ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 110

इदं पातिव्रतं तेजो ब्रह्मतेजो भवान्परम् । तत्राप्येतत्तपस्तेजः किमसाध्यतमं तव

ਇਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦਾ ਤੇਜ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਪਰਮ ਹੋ। ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਇਹ ਤਪਸ੍ਯਾ-ਜਨਿਤ ਤੇਜ ਹੈ—ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਧ੍ਯ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 120

साधयिष्यामि वः कार्यं विसर्ज्येति दिवौकसः । पुनश्चिंतापरो भूत्वाऽगस्तिर्ध्यानपरोभवत्

ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੋ।’ ਫਿਰ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਮੁਨੀ ਧਿਆਨ-ਪਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 121

वेदव्यास उवाच । इमं पतिव्रताध्यायं श्रुत्वा स्त्रीपुरुषोपिवा । पापकंचुकमुत्सृज्य शक्रलोकं प्रयास्यति

ਵੇਦਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ—ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰੁਸ਼—ਪਾਪ ਦਾ ਚੋਗਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।