Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 53

Devanagari script

यस्त्वं वेदपुराणज्ञो ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । सारस्वतात्मजः शांतः कथमेवं प्रभाषसे

Transliteration

yastvaṃ vedapurāṇajño brahmacārī jiteṃdriyaḥ | sārasvatātmajaḥ śāṃtaḥ kathamevaṃ prabhāṣase

Translation

“ਤੂੰ ਤਾਂ ਵੇਦ-ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਫਿਰ ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ?”

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उभयलिङ्ग (pronoun), प्रथमा, एकवचन

• वेदपुराणज्ञः: knower of the Vedas and Purāṇas
• वेदपुराणज्ञः: Karta-predicate (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद + पुराण + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (वेदपुराणयोः ज्ञः)

• ब्रह्मचारी: celibate student (brahmacārin)
• ब्रह्मचारी: Karta-predicate (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म + चारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ब्रह्मणि चारिन्)

• जितेन्द्रियः: one who has conquered the senses
• जितेन्द्रियः: Karta-predicate (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (जितानि इन्द्रियाणि यस्य)

• सारस्वतात्मजः: son of Sārasvata
• सारस्वतात्मजः: Karta-predicate (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सारस्वत + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (सारस्वतस्य आत्मजः)

• शान्तः: calm/peaceful
• शान्तः: Karta-predicate (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• कथम्: how
• कथम्: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• एवम्: thus/in this way
• एवम्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (manner adverb)

• प्रभाषसे: you speak forth
• प्रभाषसे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + भाष् (धातु)
• Form: लट् (present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Brāhmaṇa youth (dvijātmajaḥ) — inferred

Visual Art Cues

Scene: A didactic moment: the speaker lists the other’s virtues—Veda-Purāṇa knowledge, brahmacarya, sense-mastery—contrasting them with the present strange speech.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Sārasvata (as sārasvatātmaja)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Knowledge and vows must be protected by consistent speech and behavior; true learning shows as self-restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it highlights the ideal traits of a brahmacārin and learned person.