Adhyaya 15

Verse 1

। सूत उवाच । ऋषभस्यानुभावोयं वर्णितः शिवयोगिनः । अथान्यस्यापि वक्ष्यामि प्रभावं शिवयोगिनः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਰਿਸ਼ਭ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਣਿਤ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 2

भस्मनश्चापि माहात्म्यं वर्णयामि समासतः । कृतकृत्या भविष्यंति यच्छुत्वा पापिनो जनाः

ਮੈਂ ਭਸਮ (ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਖ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਕਰਤਵ੍ਯ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 3

अस्त्येको वामदेवाख्यः शिवयोगी महा तपाः । निर्द्वंद्वो निर्गुणः शांतो निःसंगः समदर्शनः

ਇੱਕ ਵਾਮਦੇਵ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ। ਦ੍ਵੈਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਸ਼ੰਗ ਅਤੇ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਸੀ।

Verse 4

आत्मारामो जितक्रोधो गृहदारविवर्जितः । अतर्कितगतिर्मौनी संतुष्टो निष्प रिग्रहः

ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ, ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤਾਰਕਿਕ, ਮੌਨੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਸੀ।

Verse 5

भस्मोद्धूलितसर्वांगो जटामंडलमंडितः । वल्कलाजिनसंवीतो भिक्षामात्रपरिग्रहः

ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ, ਜਟਾਵਾਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ। ਵਲਕਲ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਧਾਰੇ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਭਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।

Verse 6

स एकदा चरंल्लोके सर्वानुग्रहतत्परः । क्रौंचारण्यं महाघोरं प्रविवेश यदृच्छया

ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ। ਯਦ੍ਰਿਚ্ছਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਘੋਰ ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 7

तस्मिन्निर्मनुजेऽरण्ये तिष्ठत्येकोऽतिभीषणः । क्षुत्तृषाकुलितो नित्यं यः कश्चिद्ब्रह्मराक्षसः

ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਇਕ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 8

तं प्रविष्टं शिवात्मानं स दृष्ट्वा ब्रह्मराक्षसः । अभिदुद्राव वेगेन जग्धंु क्षुत्परिपीडितः

ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਹਮਰਾਖਸ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 9

व्यात्ताननं महाकायं भीमदंष्ट्रं भयानकम् । तमायांतमभिप्रेक्ष्य योगीशो न चचाल सः

ਮੂੰਹ ਫਾੜੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਕਾਯ, ਭਿਆਨਕ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਖਸ ਜਦੋਂ ਦੌੜਦਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਰਤਾ ਭਰ ਨਾ ਹਿਲਿਆ।

Verse 10

अथाभिद्रुत्य तरसा स घोरो वनगोचरः । दोर्भ्यां निष्पीड्य जग्राह निष्कंपं शिवयोगिनम्

ਫਿਰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਤੁਰੰਤ ਝਪਟਿਆ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਕਸ ਕੇ ਮਲਿਆ।

Verse 11

तदंगस्पर्शनादेव सद्यो विध्वस्तकिल्बिषः । स ब्रह्मराक्षसो घोरो विषण्णः स्मृतिमाययौ

ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ-ਸਪਰਸ਼ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਹਮਰਾਖਸ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਨਿਮਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਦੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 12

यथा चिंतामणिं स्पृष्ट्वा लोहं कांचनतां व्रजेत् । यथा जंबूनदीं प्राप्य मृत्तिका स्वर्णतां व्रजेत्

ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਲੋਹਾ ਸੋਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਜੰਬੂਨਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਸੁਵਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—

Verse 13

यथा मानसमभ्येत्य वायसा यांति हंसताम् । यथामृतं सकृत्पीत्वा नरो देवत्वमाप्नुयात्

ਜਿਵੇਂ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਾਂ ਹੰਸ-ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪੀ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤ੍ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—

Verse 14

तथैव हि महात्मानो दर्शनस्पर्शनादिभिः । सद्यः पुनंत्यघोपेतान्सत्संगो दुर्लभो ह्यतः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਪਰਸ਼ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ-ਭਾਰ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਤਸੰਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਤੇ ਅਮੋਲ ਹੈ।

Verse 15

यः पूर्वं क्षुत्पिपासार्तो घोरात्मा विपिने चरः । स सद्यस्तृप्तिमायातः पूर्णानंदो बभूव ह

ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਭਿਆਨਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ—ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 16

तद्गात्रलग्नसितभस्मकणानुविद्धः सद्यो विधूतघनपापतमःस्वभावः । संप्राप्तपूर्वभव संस्मृतिरुग्रकार्यस्तत्पादपद्मयुगले प्रणतो बभाषे

ਉਸ ਯੋਗੀ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਚਿੱਟੇ ਭਸਮ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਘਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਅੰਧਕਾਰਿਤ ਸੁਭਾਵ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਝੜ ਗਿਆ। ਪੂਰਵ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 17

राक्षस उवाच । प्रसीद मे महायोगिन्प्रसीद करुणानिधे । प्रसीद भवतप्तानामानंदामृवारिधे

ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਯੋਗੀ; ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਨਿਧਾਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰਕ ਤਾਪ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਇਆਂ ਲਈ ਆਨੰਦ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ।”

Verse 18

क्वाहं पापमतिर्घोरः सर्वप्राणिभयंकरः । क्व ते महानुभावस्य दर्शनं करुणात्मनः

ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ—ਪਾਪੀ ਮਤਿ ਵਾਲਾ, ਘੋਰ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ? ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ—ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਕਰੁਣਾਮਯ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਦਾ? (ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ?)

Verse 19

उद्धरोद्धर मां घोरे पतितं दुःखसागरे । तव सन्निधिमात्रेण महानंदोऽभिवर्धते

ਬਚਾ ਲੈ—ਬਚਾ ਲੈ ਮੈਨੂੰ—ਮੈਂ ਘੋਰ ਦੁੱਖ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਨਿਧੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 20

वामदेव उवाच । कस्त्वं वनेचरो घोरो राक्षसोऽत्र किमास्थितः । कथमेतां महाघोरां कष्टां गतिमवाप्तवान्

ਵਾਮਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ—ਇਹ ਘੋਰ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ? ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਉਂ ਟਿਕਿਆ ਹੈਂ? ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਹ ਅਤਿ-ਘੋਰ, ਕਲੇਸ਼ਦਾਇਕ ਦਸ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ?

Verse 21

राक्षस उवाच । राक्षसोऽहमितः पूर्वं पंचविंशतिमे भवे । गोप्ता यवनराष्ट्रस्य दुर्जयो नाम वीर्यवान्

ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਤੋਂ ਪੂਰਵ—ਮੇਰੇ ਪਚੀਹਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ—ਮੈਂ ਰਾਖਸ਼ ਸੀ; ਯਵਨ ਰਾਜ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਦੁਰਜਯ ਨਾਮ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਵੀਰ।

Verse 22

सोऽहं दुरात्मा पापीयान्स्वैरचारी मदोत्कटः । दंडधारी दुराचारः प्रचंडो निर्घृणः खलः

ਮੈਂ ਉਹੀ ਦੁਰਾਤਮਾ, ਅਤਿ ਪਾਪੀ ਸੀ—ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਦ ਵਿੱਚ ਉੱਛਲਦਾ। ਡੰਡਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜ਼ਾਲਿਮ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਪ੍ਰਚੰਡ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਨੀਚ ਖਲ ਸੀ।

Verse 23

युवा बहुकलत्रोऽपि कामासक्तोऽजितेंद्रियः । इमां पापीयसीं चेष्टां पुनरेकां गतोऽस्म्यहम्

ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਬੇਕਾਬੂ ਸਨ। ਮੈਂ ਫਿਰ ਇਸ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਪਿਆ।

Verse 24

प्रत्यहं नूतनामन्या नारीं भोक्तुमनाः सदा । आहृताः सर्वदेशेभ्यो नार्यो भृत्यैर्मदाज्ञया

ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸੇਵਕ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।

Verse 25

भुक्त्वाभुक्त्वा परित्यक्तामेकामेकां दिनेदिने । अन्तर्गृहेषु संस्थाप्य पुनरन्याः स्त्रियो धृताः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਨਵੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।

Verse 26

एवं स्वराष्ट्रात्परराष्ट्रतश्च देशाकरग्रामपुरव्रजेभ्यः । आहृत्य नार्यो रमिता दिनेदिने भुक्वा पुनः कापि न भुज्यते मया

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ—ਖਾਣਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ—ਔਰਤਾਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭੋਗੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੋਗਿਆ।

Verse 27

अथान्यैश्च न भुज्यंते मया भुक्तास्तथा स्त्रियः । अन्तर्गृहेषु निहिताः शोचंते च दिवानिशम्

ਫਿਰ ਉਹ ਔਰਤਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭੋਗਿਆ ਸੀ—ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੋਗੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ, ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੋਗ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 28

ब्रह्मविट्क्षत्रशूद्राणां यदा नार्यो मया हृताः । मम राज्ये स्थिता विप्राः सह दारैः प्रदुद्रुवुः

ਜਦ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵਿਪ੍ਰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।

Verse 29

सभर्तृकाश्च कन्याश्च विधवाश्च रजस्वलाः । आहृत्य नार्यो रमिता मया कामहतात्मना

ਪਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਆਰੀਆਂ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤੱਕ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕੀਤਾ।

Verse 30

त्रिशतं द्विजनारीणां राजस्त्रीणां चतुःशतम् । षट्शतं वैश्यनारीणां सहस्रं शूद्रयोषिताम्

ਦੁਇਜਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੌ, ਰਾਜਕੁਲ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸੌ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਸੌ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ—ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਮੇਰੀ ਕਾਮਾਂਧ ਉਨਮਾਦ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸੀ।

Verse 31

शतं चांडालनद्गीर्णा पुलिंदीनां सहस्रकम् । शैलूषीणां पंचशतं रजकीनां चतुःशतम्

ਚਾਂਡਾਲ ਸਮੁਦਾਇ ਦੀਆਂ ਸੌ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਪੁਲਿੰਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ, ਸ਼ੈਲੂਸ਼ੀ (ਨਟਣੀਆਂ) ਪੰਜ ਸੌ, ਅਤੇ ਰਜਕੀ (ਧੋਬਣੀਆਂ) ਚਾਰ ਸੌ—ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀਆਂ।

Verse 32

असंख्या वारमुख्याश्च मया भुक्ता दुरात्मना । तथापि मयि कामस्य न तृप्तिः समजायत

ਅਸੰਖ ਵਾਰਮੁਖੀਆਂ (ਗਣਿਕਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ, ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨੇ, ਭੋਗਿਆ; ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਾਮ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਦੇ ਉਤਪੰਨ ਨਾ ਹੋਈ।

Verse 33

एवं दुर्विषयासक्तं मत्तं पानरतं सदा । यौवनेपि महारोगा विविशुर्यक्ष्मकादयः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤਪਦਿਕ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।

Verse 34

रोगार्दितोऽनपत्यश्च शत्रुभिश्चापि पीडितः । त्यक्तोमात्यैश्च भृत्यैश्च मृतोऽहं स्वेन कर्मणा

ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਔਲਾਦਹੀਣ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਿਆ।

Verse 35

आयुर्विनश्यत्ययशो विवर्धते भाग्यं क्षयं यात्यतिदुर्गतिं व्रजेत् । स्वर्गाच्च्यवंते पितरः पुरातना धर्मव्यपेतस्य नरस्य निश्चितम्

ਧਰਮ ਤੋਂ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਬਦਨਾਮੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਕਿਸਮਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁਰਖੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 36

अथाहं किंकरैर्याम्यैर्नीतो वैवस्वतालयम् । ततोऽहं नरके घोरे तत्कुण्डे विनिपातितः

ਫਿਰ ਯਮਦੂਤ ਮੈਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਦੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

Verse 37

तत्राहं नरके घोरे वर्षाणामयुतत्रयम् । रेतः पिबन्पीड्यमानो न्यवसं यमकिंकरैः

ਉੱਥੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਯਮਦੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀਰਜ ਪੀਣਾ ਪਿਆ।

Verse 38

ततः पापावशेषेण पिशाचो निर्जने वने । सहस्रशिश्नः संजातो नित्यं क्षुत्तृषयाकुलः

ਫਿਰ ਪਾਪ ਦੇ ਬਾਕੀ ਅੰਸ਼ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਿਸਾਚ ਬਣਿਆ—‘ਹਜ਼ਾਰ-ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ’ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ—ਸਦਾ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 39

पैशाचीं गतिमाश्रित्य नीतं दिव्यं शरच्छतम् । द्वितीयेहं भवे जातो व्याघ्रः प्राणिभयंकरः

ਪਿਸਾਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਮੈਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸੌ ਸ਼ਰਦ-ਰੁੱਤਾਂ ਬਿਤਾਈਆਂ; ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬਾਘ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।

Verse 40

तृतीयेऽजगरो घोरश्चतुर्थेऽहं भवे वृकः । पंचमे विड्वराहश्च षष्ठेऽहं कृकलासकः

ਤੀਜੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਅਜਗਰ ਬਣਿਆ; ਚੌਥੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭੇੜੀਆ। ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਛੇਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਛਿਪਕਲੀ ਬਣਿਆ।

Verse 41

सप्तमेऽहं सारमेयः सृगालश्चाष्टमे भवे । नवमे गवयो भीमो मृगोऽहं दशमे भवे

ਸੱਤਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੁੱਤਾ ਬਣਿਆ; ਅੱਠਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਗਿੱਦੜ। ਨੌਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਗਵਯ (ਜੰਗਲੀ ਬੈਲ) ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹਿਰਨ ਬਣਿਆ।

Verse 42

एकादशे मर्कटश्च गृध्रोऽहं द्वादशे भवे । त्रयोदशेऽहं नकुलो वायसश्च चतु र्दशे

ਗਿਆਰਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬਾਂਦਰ ਬਣਿਆ; ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗਿਦ੍ਹ ਬਣਿਆ। ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨੇਵਲਾ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਚੌਦ੍ਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਾਂ ਬਣਿਆ।

Verse 43

अच्छभल्लः पंचदशे षोडशे वनकुक्कुटः । गर्दभोऽहं सप्तदशे मार्जारोष्टादशे भवे

ਪੰਦਰ੍ਹਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅੱਛਭੱਲ ਬਣਿਆ; ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਕੜ। ਸਤਾਰ੍ਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਗਧਾ, ਅਤੇ ਅਠਾਰ੍ਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲਾ ਹੋਇਆ।

Verse 44

एकोनविंशे मण्डूकः कूर्मो विंशतिमे भवे । एकविंशे भवे मत्स्यो द्वाविंशे मूषकोऽभवम्

ਉੱਨੀਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮੰਡੂਕ (ਮੇਡਕ) ਬਣਿਆ; ਵੀਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਕੱਛੂਆ। ਇਕੀਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ, ਅਤੇ ਬਾਈਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚੂਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 45

उलूकोहं त्रयोविंशे चतुर्विशे वनद्विपः । पंचविंशे भवे चास्मिञ्जातोहं ब्रह्मराक्षसः

ਤੇਈਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉੱਲੂ ਬਣਿਆ; ਚੌਵੀਵੇਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ। ਅਤੇ ਪੱਚੀਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਰਾਖਸ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ।

Verse 46

क्षुत्परीतो निराहारो वसाम्यत्र महावने । इदानीमागतं दृष्ट्वा भवंतं जग्धुमुत्सुकः । त्वद्देहस्पर्शमात्रेण जाता पूर्वभवस्मृतिः

ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਅਹਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਹ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰਵ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਜਾਗ ਪਈ।

Verse 47

गतजन्म सहस्राणि स्मराम्यद्य त्वदंतिके । निर्वेदश्च परो जातः प्रसन्नं हृदयं च मे

ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਗਹਿਰਾ ਵੈਰਾਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 48

ईदृशोऽयं प्रभावस्ते कथं लब्धो महामते । तपसा वापि तीव्रेण किमु तीर्थनिषेवणात्

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ! ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ? ਕੀ ਤਿੱਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀਪੂਰਵਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ?

Verse 49

योगेन देवशक्त्या वा मंत्रैर्वानंतशक्तिभिः । तत्त्वतो ब्रूहि भगवंस्त्वामहं शरणं गतः

ਕੀ ਇਹ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ? ਹੇ ਭਗਵਨ, ਤੱਤਵ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 50

वामदेव उवाच । एष मद्गात्रलग्नस्य प्रभावो भस्मनो महान् । यत्संपर्कात्तमोवृत्तेस्तवेयं मतिरुत्तमा

ਵਾਮਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਮਸ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉੱਤਮ ਬੋਧ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 51

को वेद भस्मसामर्थ्यं महादेवा दृते परः । दुर्विभाव्यं यथा शंभोर्माहात्म्यं भस्मनस्तथा

ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਭਸਮ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਭਸਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਅਦੁਰਵਿਚਾਰ ਹੈ।

Verse 52

पुरा भवादृशः कश्चिद्ब्राह्मणो धर्मवर्जितः । द्राविडेषु स्थितो मूढः कर्मणा शूद्रतां गतः

ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 53

चौर्यवृत्तिर्नैष्कृतिको वृषलीरतिलालसः । कदाचिज्जारतां प्राप्तः शूद्रेण निहतो निशि

ਉਹ ਚੋਰੀ ਦੀ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ, ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸੰਗ ਲਈ ਲਾਲਾਇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਜਾਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 54

तच्छवस्य बहिर्ग्रामा त्क्षिप्तस्य प्रेतकर्मणः । चचार सारमेयोंऽगे भस्मपादो यदृच्छया

ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤਕਰਮ ਬਿਨਾਂ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤਦ ਯਦ੍ਰਿਚ্ছਾ ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ—ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਸਨ—ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਗਿਆ।

Verse 55

अथ तं नरके घोरे पतितं शिवकिंकराः । निन्युर्विमानमारोप्य प्रसह्य यमकिंकरान्

ਫਿਰ ਜਦ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਿੰਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਲਪੂਰਵਕ ਹਰਾਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।

Verse 56

शिवदूतान्समभ्येत्य यमोपि परिपृष्टवान् । महापातककर्त्तारं कथमेनं निनीषथ

ਸ਼ਿਵਦੂਤਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਯਮ ਨੇ ਆਪ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਹ ਮਹਾਪਾਤਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?”

Verse 57

अथोचुः शिवदूतास्ते पश्यास्य शवविग्रहम् । वक्षोललाटदोर्मूलान्यंकितानि सुभस्मना

ਤਦ ਉਹ ਸ਼ਿਵਦੂਤ ਬੋਲੇ: “ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਵ-ਵਿਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਵੇਖੋ। ਇਸ ਦੀ ਛਾਤੀ, ਮੱਥੇ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਭਸਮ ਦੇ ਅੰਕਿਤ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ।”

Verse 58

अत एनं समानेतुमागताः शिवशासनात् । नास्मान्निषेद्धुं शक्तोसि मास्त्वत्र तव संशयः

ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਣ ਆਏ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰ।

Verse 59

इत्याभाष्य यमं शंभोर्दूतास्तं ब्राह्मणं ततः । पश्यतां सर्वलोकानां निन्युर्लोकमनामयम्

ਇਉਂ ਯਮ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫਿਰ—ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ—ਦੁੱਖ ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ।

Verse 60

तस्मादशेषपापानां सद्यः संशोधनं परम् । शंभोर्विभूषणं भस्म सततं ध्रियते मया

ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ—ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ ਭਸਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 61

इत्थं निशम्य माहात्म्यं भस्मनो ब्रह्मराक्षसः । विस्तरेण पुनः श्रोतु मौत्कंठ्यादित्यभाषत

ਇਉਂ ਭਸਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਾਖਸ ਨੇ ਉਤਸੁਕ ਤਾਂਘ ਨਾਲ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 62

साधुसाधु महायोगिन्धन्योस्मि तव दर्शनात् । मां विमोचय धर्मात्मन्घोरादस्मात्कुजन्मनः

“ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਹੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ! ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਕੁਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ।”

Verse 63

किंचिदस्तीह मे भाति मया पुण्यं पुराकृतम् । अतोहं त्वत्प्रसादेन मुक्तोस्म्यद्य द्विजोत्तम

ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਹੀ ਭਾਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅੱਜ ਮੈਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।

Verse 65

यमेनापि तदैवोक्तं पंचविंशतिमे भवे । कस्यचिद्योगिनः संगान्मोक्ष्यसे संसृतेरिति

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਯਮ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ: ‘ਤੇਰੇ ਪਚੀਸਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਯੋਗੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।’

Verse 66

तदद्य फलितं पुण्यं यत्किंचित्प्राग्भवार्जितम् । अतो निर्मनुजारण्ये संप्राप्तस्तव संगमः

ਅੱਜ ਉਹ ਪੁੰਨ ਫਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਹਾ-ਕੁਝ ਕਮਾਇਆ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨਿਰਜਨ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਸੰਗ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

Verse 67

अतो मां घोरपाप्मानं संसरंतं कुजन्मनि । समुद्धर कृपासिन्धो दत्त्वा भस्म समंत्रकम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕਰੁਣਾ-ਸਿੰਧੁ, ਮੈਨੂੰ—ਘੋਰ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੁਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ—ਉੱਧਾਰ; ਮੈਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਹਿਤ ਭਸਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ।

Verse 68

कथं धार्यमिदं भस्म को मंत्रः को विधिः शुभः । कः कालः कश्च वा देशः सर्वं कथय मे गुरो

ਇਹ ਭਸਮ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰਨ ਕਰੀਏ? ਕਿਹੜਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੁਭ ਵਿਧੀ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਸਥਾਨ ਹੈ? ਹੇ ਗੁਰੂ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।

Verse 69

भवादृशा महात्मानः सदा लोकहिते रताः । नात्मनो हितमिच्छंति कल्पवृक्षसधर्मिणः

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸਦਾ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਸਮਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

Verse 70

सूत उवाच । इत्युक्तस्तेन योगीशो घोरेण वनचारिणा । भूयोपि भस्ममाहात्म्यं वर्णयामास तत्त्ववित्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਵਨਵਾਸੀ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਥ—ਤੱਤਵ-ਵੇਤਾ—ਨੇ ਫਿਰ ਇਕ ਵਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ।

Verse 99

एकस्मै शिवभक्ताय तस्मिन्पार्थिवजन्मनि । भूमिर्वृत्तिकरी दत्ता सस्यारामान्विता मया

ਉਸ ਧਰਤੀਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤ ਇਕ ਜਣੇ ਨੂੰ ਜੀਵਿਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭੂਮੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ, ਜੋ ਅਨਾਜ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।