गणेशोत्पत्ति-प्रसङ्गः / Episode on the Origin of Gaṇeśa (Śvetakalpa Account)

Verse 1

सूत उवाच । तारकारेरिति श्रुत्वा वृत्तमद्भुतमुत्तमम् । नारदस्सुप्रसन्नोथ पप्रच्छ प्रीतितो विधिम्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਤਾਰਕ ਦੇ ਵੈਰੀ (ਸਕੰਦ) ਸੰਬੰਧੀ ਉਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਵਿਧੀ (ਪੂਜਾ‑ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਰੀਤ) ਪੁੱਛੀ।

Verse 2

नारद उवाच । देवदेव प्रजानाथ शिवज्ञाननिधे मया । श्रुतं कार्तिकसद्वृत्तममृतादपि चोत्तमम्

ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਨਾਥ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ‑ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਧਾਨ! ਮੈਂ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਸਦਾਚਾਰ ਦਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।

Verse 3

अधुना श्रोतुमिच्छामि गाणेशं वृत्तमुत्तमम् । तज्जन्मचरितं दिव्यं सर्वमंगलमंगलम्

ਹੁਣ ਮੈਂ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਜਨਮ ਅਤੇ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਮੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਮੰਗਲ ਹੈ।

Verse 4

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नारदस्य महामुने । प्रसन्नमानसो ब्रह्मा प्रत्युवाच शिवं स्मरन्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮਹਾਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । कल्पभेदाद्गणेशस्य जनिः प्रोक्ता विधेः परात् । शनिदृष्टं शिरश्छिन्नं संचितं गजमाननम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਕਰਕੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਸਧਾਰਣ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਂਦੇ ਹੀ ਸਿਰ ਕੱਟ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਗਜਮੁਖ ਰੂਪ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।

Verse 6

इदानीं श्वेतकल्पोक्ता गणेशोत्पत्तिरुच्यते । यत्र च्छिन्नं शिरस्तस्य शिवेन च कृपालुना

ਹੁਣ ਸ਼ਵੇਤਕਲਪ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਗਣੇਸ਼-ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਕਰੁਣਾਮਯ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਛੇਦਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 7

संदेहो नात्र कर्तव्यः शंकरस्सूतिकृन्मुने । स हि सर्वाधिपः शंभुर्निर्गुणस्सगुणो ऽपि हि

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰ; ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ ਹੀ ਜਨਮ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇ। ਉਹੀ ਸ਼ੰਭੂ ਸਰਵਾਧਿਪਤੀ ਹੈ—ਨਿਰਗੁਣ ਵੀ, ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਗੁਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ।

Verse 8

तल्लीलयाखिलं विश्वं सृज्यते पाल्यते तथा । विनाश्यते मुनिश्रेष्ठ प्रस्तुतं शृणु चादरात्

ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਹੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 9

उद्वाहिते शिवे चात्र कैलासं च गते सति । कियता चैव कालेन जातो गणपतेर्भवः

ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਵਿਧੀਵਤ ਵਿਆਹ ਹੋ ਕੇ ਕੈਲਾਸ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੋਂ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ (ਜਨਮ) ਹੋਇਆ?

Verse 10

एकस्मिन्नेव काले च जया च विजया सखी । पार्वत्या च मिलित्वा वै विचारे तत्पराभवत्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਜਯਾ ਤੇ ਵਿਜਯਾ ਸਖੀਆਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਈਆਂ—ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 11

रुद्रस्य च गणास्सर्वे शिवस्याज्ञापरायणाः । ते सर्वेप्यस्मदीयाश्च नन्दिभृंगिपुरस्सराः

ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਣ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਇਣ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਾਡੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਅਗਵਾਨ ਹਨ।

Verse 12

प्रमथास्ते ह्यसंख्याता अस्मदीयो न कश्चन । द्वारि तिष्ठन्ति ते सर्वे शंकराज्ञापरायणाः

ਉਹ ਪ੍ਰਮਥ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਡਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਭ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਇਣ।

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे गणेशोत्पत्तिवर्णनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਕੁਮਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਗਣੇਸ਼ ਉਤਪੱਤੀ-ਵਰਨਨ’ ਨਾਮਕ ਤੇਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा पार्वती देवी सखीभ्यां सुन्दरं वचः । हितं मेने तदा तच्च कर्तुं स्माप्यध्यवस्यति

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਕਰਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ।

Verse 15

ततः कदाचिन्मज्जत्यां पार्वत्यां वै सदाशिवः । नंदिनं परिभर्त्स्याथ ह्याजगाम गृहांतरम्

ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹੋਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 16

आयांतं शंकरं दृष्ट्वाऽसमये जगदंबिका । उत्तस्थौ मज्जती सा वै लज्जिता सुन्दरी तदा

ਅਸਮੇਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ; ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 17

तस्मिन्नवसरे देवी कौतुकेनातिसंयुता । तदीयं तद्वचश्चैव हितं मेने सुखावहम्

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵੀ ਬਹੁਤ ਕੌਤੁਹਲ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਮੰਨਣ ਲੱਗੀ।

Verse 18

एवं जाते सदा काले कदाचित्पार्वती शिवा । विचिंत्य मनसा चेति परमाया परेश्वरी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਰਿਹਾ; ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ਿਵਸਰੂਪਾ ਸ਼ੁਭਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਪਰਮ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਹੈ।

Verse 19

मदीयस्सेवकः कश्चिद्भवेच्छुभतरः कृती । मदाज्ञया परं नान्यद्रेखामात्रं चलेदिह

ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸੇਵਕ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋਵੇ; ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ—ਰੇਖਾ-ਮਾਤਰ ਵੀ—ਨ ਹਿਲੇ।

Verse 20

विचार्येति च सा देवी वपुषो मलसंभवम् । पुरुषं निर्ममौ सा तु सर्वलक्षणसंयुतम्

ਇਉਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 21

सर्वावयवनिर्द्दोषं सर्वावयव सुन्दरम् । विशालं सर्वशोभाढ्यं महाबलपराक्रमम्

ਉਹ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਹਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ, ਸਭ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਤੇ ਵੀਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 22

वस्त्राणि च तदा तस्मै दत्त्वा सा विविधानि हि । नानालंकरणं चैव बह्वाशिषमनुत्तमाम्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ, ਨਾਨਾ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ।

Verse 23

मत्पुत्रस्त्वं मदीयोसि नान्यः कश्चिदिहास्ति मे । एवमुक्तस्य पुरुषो नमस्कृत्य शिवां जगौ

“ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈਂ; ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ।

Verse 24

गणेश उवाच । किं कार्यं विद्यते तेद्य करवाणि तवोदितम् । इत्युक्ता सा तदा तेन प्रत्युवाच सुतं शिवा

ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਬੋਲੇ: “ਅੱਜ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਖੋ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਦੇਵੀ) ਨੇ ਤਦ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 25

शिवोवाच । हे तात शृणु मद्वाक्यं द्वारपालो भवाद्य मे । मत्पुत्रस्त्वं मदीयोऽसि नान्यथा कश्चिदस्ति मे

ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਬਾਲਕ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੁਆਰਪਾਲ ਬਣ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।”

Verse 26

विना मदाज्ञां मत्पुत्र नैवायान्म द्गृहान्तरम् । कोऽपि क्वापि हठात्तात सत्यमेतन्मयोदितम्

“ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੋਈ ਵੀ—ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਵੀ—ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਪਿਆਰੇ ਬਾਲਕ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।”

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा च ददौ तस्मै यष्टिं चातिदृढां मुने । तदीयं रूपमालोक्य सुन्दरं हर्षमागता

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡੰਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣਾ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

Verse 28

मुखमाचुंब्य सुप्रीत्यालिंग्य तं कृपया सुतम् । स्वद्वारि स्थापयामास यष्टिपाणिं गणाधिपम्

ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ—ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡੰਡਾ ਧਾਰੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ—ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹਿਰੇ ਲਈ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 29

अथ देवीसुतस्तात गृहद्वारि स्थितो गणः । यष्टिपाणिर्महावीरः पार्वतीहितकाम्यया

ਫਿਰ, ਹੇ ਤਾਤ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਗਣ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ—ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡੰਡਾ ਧਾਰੇ ਮਹਾਵੀਰ—ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ।

Verse 30

स्वद्वारि स्थापयित्वा तं गणेशं स्वसुतं शिवा । स्वयं च मज्जती सा वै संस्थितासीत्सखीयुता

ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਖੜਾ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਆਪ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।

Verse 31

एतस्मिन्नेव काले तु शिवो द्वारि समागतः । कौतुकी मुनिर्शादूल नानालीलाविशारदः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਉਹ ਕੌਤੁਕ-ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹਨ।

Verse 32

उवाच च शिवेशं तमविज्ञाय गणाधिपः । मातुराज्ञां विना देव गम्यतां न त्वया धुना

ਉਸ ਸ਼ਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਕੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਦੇਵ! ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੁਣ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।”

Verse 33

मज्जनार्थं स्थिता माता क्व यासीतो व्रजाधुना । इत्युक्त्वा यष्टिकां तस्य रोधनाय तदाग्रहीत्

ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਖੜੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਹੁਣੇ ਵਾਪਸ ਆ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਲਾਠੀ ਚੁੱਕ ਲਈ।

Verse 34

तं दृष्ट्वा तु शिवः प्राह कं निषेधसि मूढधीः । मां न जानास्यसद्बुद्धे शिवोहमिति नान्यथा

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਬੋਲੇ—“ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ! ਤੂੰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਭਟਕੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ; ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ—ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।”

Verse 35

ताडितस्तेन यष्ट्या हि गणेशेन महेश्वरः । प्रत्युवाच स तं पुत्रं बहुलीलश्च कोपितः

ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਬੋਲੇ।

Verse 36

शिव उवाच । मुर्खोसि त्वं न जानासि शिवोहं गिरिजापतिः । स्वगृहं यामि रे बाल निषेधसि कथं हि माम्

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਗਿਰਿਜਾ ਦਾ ਪਤੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਬਾਲਕ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?”

Verse 37

इत्युक्त्वा प्रविशंतं तं महेशं गणनायकः । क्रोधं कृत्वा ततो विप्र दंडेनाताडयत्पुनः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਜਦੋਂ ਮਹੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਤਦ ਗਣਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ—ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

Verse 38

ततश्शिवश्च संक्रुद्धो गणानाज्ञापयन्निजान् । को वायं वर्तते किंच क्रियते पश्यतां गणाः

ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਲੱਗੇ—“ਇੱਥੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਹੇ ਗਣੋ, ਵੇਖੋ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲਗਾਓ।”

Verse 39

इत्युक्त्वा तु शिवस्तत्र स्थितः क्रुद्धो गृहाद्बहिः । भवाचाररतस्स्वामी बह्वद्भुतसुलीलकः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉੱਥੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ—ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਯੋਗ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸਵਾਮੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਵਿਸਮਯਕਾਰੀ ਲੀਲਾਵਾਂ ਹਨ।