HomeRamayanaBala KandaSarga 63Shloka 2
Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

विश्वामित्रस्य तपोविघ्नः, मेनकाप्रसङ्गः, महर्षिपदप्रदानम्

Visvamitra’s Austerity Obstructed; Menaka Episode; Conferment of Maharshi Status

अब्रवीत्सुमहातेजा ब्रह्मा सुरुचिरं वच:।ऋषिस्त्वमसि भद्रं ते स्वार्जितै: कर्मभिश्शुभै:।।।।

abravīt sumahātejā brahmā suruciraṃ vacaḥ | ṛṣis tvam asi bhadraṃ te svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ ||

ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਨੋਹਰ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਭਦ੍ਰੰ ਤੇ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਮਾਏ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣਿਆ ਹੈਂ।”

abravītspoke
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू) (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमा पुरुष, एकवचन
su-mahā-tejāḥof very great splendor
su-mahā-tejāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsu-mahā-tejas (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: su + mahā + tejas; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण of brahmā
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
su-ruciramvery pleasing
su-ruciram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu-rucira (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: su + rucira; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of vacaḥ
vacaḥwords/speech
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
ṛṣiḥa rishi
ṛṣiḥ:
Pradhāna (प्रधाना/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; predicate nominative
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति, एकवचन
asiare
asi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस्) (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यम पुरुष, एकवचन
bhadramprosperity
bhadram:
Prayojana (प्रयोजन/benediction)
TypeNoun
Rootbhadra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; आशीर्वादार्थक (benedictive nominal)
teto you
te:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
svārjitaiḥself-earned
svārjitaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsva-arjita (प्रातिपदिक; कृदन्त from √arj)
Formकर्मधारय-समास: sva + ārjita; क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषण of karmabhiḥ
karmabhiḥby deeds
karmabhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
śubhaiḥauspicious
śubhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषण of karmabhiḥ

Exceedingly effulgent Brahma spoke to him, "You have become a rishi through the self-earned sacred deeds. Fare you well".

B
Brahmā
V
Viśvāmitra
Ṛṣi (status/title)

FAQs

Dharma emphasizes self-earned virtue: spiritual standing is grounded in one’s own righteous actions, not merely lineage or claim.

Brahmā addresses Viśvāmitra, affirming that his sagehood is the fruit of his own auspicious deeds.

Personal responsibility and disciplined effort (self-earned merit).