Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

अनसूयोपदेशः तथा सीताया स्वयंवरकथा

Anasuya’s Counsel and Sita’s Swayamvara Narrative

नवीकृतं तु तत्सर्वं वाक्यैस्ते धर्मचारिणि।पतिशुश्रूषणान्नार्यास्तपो नान्यद्विधीयते।।2.118.9।।

navīkṛtaṁ tu tat sarvaṁ vākyais te dharma-cāriṇi | pati-śuśrūṣaṇān nāryās tapo nānyad vidhīyate || 2.118.9 ||

ਹੇ ਧਰਮਚਾਰিণੀ, ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਸ਼ਰੂਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਪ ਨਿਯਤ ਨਹੀਂ।

नवीकृतम्renewed/reminded afresh
नवीकृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootनव-√कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘नवीनं कृतम्/पुनः स्मारितम्’
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तत् सर्वम्’ इत्यत्र निर्देशः
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्—‘तत्’
वाक्यैःby (your) words
वाक्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental 3rd), बहुवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/Genitive 6th), एकवचन; ‘तव’ अर्थे
धर्मचारिणिO follower of dharma
धर्मचारिणि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधर्म-चारिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (धर्मं चरति)
पति-शुश्रूषणात्from service to the husband (i.e., beyond it)
पति-शुश्रूषणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootपति-शुश्रूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/Ablative 5th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पतेः शुश्रूषणम्)
नार्याःof a woman
नार्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/Genitive 6th), एकवचन; ‘नार्याः तपः’
तपःausterity/ascetic practice
तपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/Subject), एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अन्यत्other
अन्यत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तपः’ इत्यस्य विशेषणम्
विधीयतेis prescribed/laid down
विधीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

My father, on his own accord, bestowed Urmila, my younger sister of chaste and of pleasing appearance as wife to Lakshmana.

S
Sītā
A
Anasūyā
H
husband (pati, i.e., Rāma implied)

FAQs

The verse frames marital dharma as a disciplined vow: a wife’s highest tapas is faithful, conscientious service to her husband.

After hearing Anasūyā’s counsel, Sītā says it has revived earlier teachings from her elders regarding wifely duty.

Devotion and moral clarity—Sītā affirms a single-minded commitment to her chosen dharmic path in marriage.