Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

अनसूयोपदेशः तथा सीताया स्वयंवरकथा

Anasuya’s Counsel and Sita’s Swayamvara Narrative

सुदीर्घस्य तु कालस्य राघवोऽयं महाद्युतिः।विश्वामित्रेण सहितो यज्ञं द्रष्टुं समागतः।।2.118.44।।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा राम स्सत्यपराक्रमः।

sudīrghasya tu kālasya rāghavo 'yaṃ mahādyutiḥ | viśvāmitreṇa sahito yajñaṃ draṣṭuṃ samāgataḥ || 2.118.44 || lakṣmaṇena saha bhrātrā rāmaḥ satyaparākramaḥ |

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਇਹ ਰਾਘਵ—ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ—ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ।

सुदीर्घस्यof very long
सुदीर्घस्य:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण कालस्य
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (particle: ‘but/indeed’)
कालस्यof time (after a long time)
कालस्य:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘सुदीर्घस्य कालस्य’ = ‘after a long time’ (genitive of time)
राघवःRāghava (Rama)
राघवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण राघवः
महाद्युतिःgreatly radiant
महाद्युतिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहाद्युति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण राघवः; समास: महा + द्युति
विश्वामित्रेणwith Viśvāmitra
विश्वामित्रेण:
Sahartha (सहार्थ/सहकारक)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसह (धातु/प्रातिपदिक) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘accompanied’
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formतुमुन् (Infinitive), ‘to see/observe’
समागतःarrived
समागतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP used in active sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arrived’
लक्ष्मणेनwith Lakṣmaṇa
लक्ष्मणेन:
Sahartha (सहार्थ/सहकारक)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable)
भ्रात्राwith (his) brother
भ्रात्रा:
Sahartha (सहार्थ/सहकारक)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘with (his) brother’
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to राघवः
सत्यपराक्रमःwhose prowess is true (steadfast)
सत्यपराक्रमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्यपराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण रामः; बहुव्रीहि: ‘सत्यः पराक्रमो यस्य’

After a long time, resplendent Rama whose prowess was truth, arrived along with his brother Lakshman and sage Viswamitra in order to witness the sacrifice.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
V
Viśvāmitra
Y
yajña (sacrifice)

FAQs

Dharma is service to righteous purpose: Rāma comes under a sage’s guidance to support sacred duty (yajña), aligning power with truth.

Sītā transitions to Rāma’s arrival in Mithilā with Viśvāmitra and Lakṣmaṇa, connected to witnessing the sacrificial rite.

Rāma’s satya-rooted valor—strength disciplined by truthfulness and obedience to dharmic guidance.