Adhyaya 39

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथं वेनो गतः स्वर्गं पापं त्यक्त्वा प्रदूरतः । तन्नो विस्तरतोऽत्रापि वद सत्यवतां वर

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਵੇਨੋ ਨੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸਵਰਗ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਸਤ੍ਯਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।”

Verse 2

सूतौवाच । ऋषीणां पुण्यसंसर्गात्संवादाच्च द्विजोत्तम । कायस्य मथनात्पापो बहिस्तस्य विनिर्गतः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੁੰਨਮਈ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਪਾਪ—ਦੇਹ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ—ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 3

पश्चाद्वेनः स पुण्यात्मा ज्ञानं लेभे च शाश्वतम् । रेवाया दक्षिणे कूले तपश्चचार स द्विजाः

ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੰਨਾਤਮਾ ਵੇਨੋ ਨੇ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਆਤਮ-ਜ੍ਞਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਸ ਨੇ ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ) ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 4

तृणबिन्दोरृषेश्चैव आश्रमे पापनाशने । वर्षाणां तु शतं साग्रं कामक्रोधविवर्जितः

ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੌ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਵਰ੍ਹੇ ਰਿਹਾ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 5

तस्योग्रतपसादेवः शंखचक्रगदाधरः । प्रसन्नोभून्महाभागा निष्पापस्य नृपस्य वै

ਉਸ ਦੀ ਉਗ੍ਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੰਖ-ਚਕ੍ਰ-ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੋਏ।

Verse 6

उवाच च प्रसन्नोऽस्मि व्रियतां वरौत्तमः । वेन उवाच । यदि देव प्रसन्नोऽसि देहि मे वरमुत्तमम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਸਰਵੋਤਮ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।” ਵੇਨ ਬੋਲਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।”

Verse 7

अनेनापि शरीरेण गंतुमिच्छामि त्वत्पदम् । पित्रा सार्धं महाभाग मात्रा चैव सुरेश्वर । तवैव तेजसा देव तद्विष्णोः परमं पदम्

ਇਸੇ ਦੇਹ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ। ਹੇ ਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 8

श्रीवासुदेव उवाच । क्वगतोऽसौ महामोहो येन त्वं मोहितो नृप । लोभेन मोहयुक्तेन तमोमार्गे निपातितः

ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਮੋਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਲੋਭ ਅਤੇ ਭ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ?”

Verse 9

वेन उवाच । यन्मे पूर्वकृतं पापं तेनाहं मोहितो विभो । अतो मामुद्धरास्मात्त्वं पापाच्चैव सुदारुणात्

ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਵਿਭੋ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਕ੍ਰਿਤ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ—ਅਤੇ ਇਸ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ—ਉੱਧਾਰੋ।”

Verse 10

प्रजप्तव्यमथो पठ्यं तद्वदानुग्रहाद्विभो । भगवानुवाच । साधु भूप महाभाग पापं ते नाशमागतम्

“ਇਹ ਜਪਿਆ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਵਿਭੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਹੇ ਭੂਪ ਮਹਾਭਾਗ; ਤੇਰਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 11

शुद्धोसि तपसा च त्वं ततः पुण्यं वदाम्यहम् । पुरा वै ब्रह्मणा तात पृष्टोहं भवता यथा

ਤੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੰਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ।

Verse 12

तस्मै यदुदितं वत्स तत्ते सर्वं वदाम्यहम् । एकदा ब्रह्मणा ध्यानस्थितेन नाभिपंकजे

ਹੇ ਬੱਚੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ,

Verse 13

प्रादुरास तदा तस्य वरदानाय सुव्रत । तेन पृष्टं महत्पुण्यं स्तोत्रं पापप्रणाशनम्

ਤਦ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾ-ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ।

Verse 14

वासुदेवाभिधानं च सुगतिप्रदमिच्छता । स्तोत्राणां परमं तस्मै वासुदेवाभिधं महत्

ਜੋ ਸੁਗਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਧਾਰੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਰਮ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ ਜੋ “ਵਾਸੁਦੇਵਾਭਿਧ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 15

सर्वसौख्यप्रदं नॄणां पठतां जपतां सदा । उपादिशं महाभाग विष्णुप्रीतिकरं परम्

“ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ ਜੋ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਜਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਭ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।”

Verse 16

विष्णुरुवाच । एतत्सर्वं जगद्व्याप्तं मया त्वव्यक्तमूर्तिना । अतो मां मुनयः प्राहुर्विष्णुं विष्णुपरायणाः

ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੀ ਅਵ੍ਯਕਤ ਮੂਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਪਰਾਇਣ ਮੁਨੀ ਮੈਨੂੰ ‘ਵਿਸ਼ਣੂ’—ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ—ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 17

वसंति यत्र भूतानि वसत्येषु च यो विभुः । स वासुदेवो विज्ञेयो विद्वद्भिरहमादरात्

ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ‘ਵਾਸੁਦੇਵ’ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਮੈਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅੱਗੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 18

संकर्षति प्रजाश्चांते ह्यव्यक्ताय यतो विभुः । ततः संकर्षणो नाम्ना विज्ञेयः शरणागतैः

ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਸਭ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਜਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ‘ਸੰਕਰਸ਼ਣ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 19

इंगिते कामरूपोहं बहु स्यामिति काम्यया । प्रद्युम्नोहं बुधैस्तस्माद्विज्ञेयोस्मि सुतार्थिभिः

ਕੇਵਲ ਸੰਕੇਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੇ ‘ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੋਵਾਂ’—ਅਨੇਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮੈਨੂੰ ‘ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ’ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ-ਅਰਥੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਐਸੇ ਹੀ ਪਛਾਣਣ।

Verse 20

अत्र लोके विना चेशौ सर्वेशौ हरकेशवौ । निरुद्धोहं योगबलान्न केनातोनिरुद्धवत्

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ—ਹਰ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ—ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਨਹੀਂ। ਯੋਗ-ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬੰਧਿਆ ਹੋਵਾਂ।

Verse 21

विश्वाख्योहं प्रतिजगज्ज्ञानविज्ञानसंयुतः । अहमित्यभिमानी च जाग्रच्चिंतासमाकुलः

ਮੈਂ ‘ਵਿਸ਼੍ਵ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ—ਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਪਰ ‘ਮੈਂ’ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭੀ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਗ੍ਰਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 22

तैजसोहं जगच्चेष्टामयश्चेंद्रियरूपवान् । ज्ञानकर्मसमुद्रिक्तः स्वप्नावस्थां गतो ह्यहम्

ਮੈਂ ‘ਤੈਜਸ’ ਹਾਂ—ਜਗਤ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ-ਚੇਸ਼ਟਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਸੁਪਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 23

प्राज्ञोहमधिदैवात्मा विश्वाधिष्ठानगोचरः । सुषुप्तावास्थितो लोकादुदासीनो विकल्पितः

ਮੈਂ ‘ਪ੍ਰਾਜ্ঞ’ ਹਾਂ—ਅਧਿਦੈਵ ਆਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਦਿਵ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪ; ਵਿਸ਼੍ਵ ਦੇ ਆਧਾਰ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਣ ਵਾਲਾ। ਸੁਸ਼ੁਪਤਿ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਲੋਕ ਤੋਂ ਉਦਾਸੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਲਪਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 24

तुरीयोऽहं निर्विकारी गुणावस्थाविवर्जितः । निर्लिप्तः साक्षिवद्विश्व प्रतिबिंबित विग्रहः

ਮੈਂ ‘ਤੁਰੀਯ’ ਹਾਂ—ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਸਾਖੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਵਿਗ੍ਰਹ ਵਿਸ਼੍ਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

चिदाभासश्चिदानंदश्चिन्मयश्चित्स्वरूपवान् । नित्योक्षरो ब्रह्मरूपो ब्रह्मन्नेवमवेहि माम्

ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਭਾਸ ਹਾਂ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹਾਂ, ਚਿਨ੍ਮਯ ਹਾਂ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਿਤ੍ਯ, ਅਕ੍ਸ਼ਰ, ਬ੍ਰਹ੍ਮ-ਰੂਪ ਹਾਂ; ਹੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ, ਮੈਨੂੰ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ।

Verse 26

भगवानुवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे विष्णुः स्वरूपं ब्रह्मणे पुरा । सोपि ज्ञात्वा जगद्व्याप्तिं कृतात्मा समभूत्क्षणात्

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਵਰੂਪ ਅੰਤਰਧਾਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਜਗਤ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਅੰਦਰੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 27

राजंस्त्वमपि शुद्धात्मा पृथोर्जन्मन एव च । तथाप्याराधय विभुं स्तोत्रेणानेन सुव्रत

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ-ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਪૃਥੂ ਵੀ ਜਨਮ ਦੇ ਪਲ ਤੋਂ ਹੀ ਐਸਾ ਸੀ। ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਰਵ-ਵਿਭੂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ।

Verse 28

तुष्टो विष्णुस्तमभ्याह वरं वरय मानद । वेन उवाच । सुगतिं देहि मे विष्णो दुष्कृतात्तारयस्व माम्

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਵਰ ਮੰਗ।” ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਗਤਿ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿਓ।”

Verse 29

शरणं त्वां प्रपन्नोस्मि कारणं वद सद्गतेः । विष्णुरुवाच । पूर्वमेव महाभाग त्वंगेनापि महात्मना

“ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਸਦਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸ।” ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵੀ ਮਹਾਤਮਾ ਅੰਗ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ…”

Verse 30

अहमाराधितस्तेन तस्मै दत्तो वरो मया । प्रयास्यसि महाभाग वैष्णवं लोकमुत्तमम्

“ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇਂਗਾ।”

Verse 31

कर्मणा स्वेन विप्रेंद्र पुण्येन नृपनंदन । आत्मार्थे त्वं महाभाग वरमेव प्रयाचय

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ! ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਆਤਮਿਕ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਹੀ ਵਰ ਮੰਗ।

Verse 32

शृणु वेन महाभाग वृत्तांतं पूर्वसंभवम् । तव मात्रे पुरा दत्तः शापः क्रुद्धेन भूपते

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਵੇਨ, ਪੁਰਾਤਨ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਦੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 33

सुशंखेन सुनीथायै बाल्ये पूर्वं महात्मना । ततस्त्वंगे वरो दत्तो मयैव विदितात्मना

ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਸ਼ੰਖ ਨੇ ਸੁਨੀਥਾ ਨੂੰ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਅੰਗ, ਮੈਂ ਆਪ—ਆਤਮ-ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ—ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 34

त्वां समुद्धर्त्तुकामेन सुपुत्रस्ते भविष्यति । एवमुक्त्वा तु पितरं तवाहं गुणवत्सल

“ਤੈਨੂੰ ਉੱਧਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਇੱਕ ਸੁਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ…

Verse 35

भवदंगात्समुद्भूतः करिष्ये लोकपालनम् । दिवींद्रो हि यथा भाति तथाहं भूतले स्थितः

ਤੇਰੇ ਹੀ ਅੰਗ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਮੈਂ ਚਮਕਾਂਗਾ।

Verse 36

आत्मा वै जायते पुत्र इति सत्यवती श्रुतिः । अतस्त्वं सुगतिं वत्स लभिष्यसि वरान्मम

“ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ”—ਇਹ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਵੇਦ-ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦਾ ਉਚਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ ਵਤਸ, ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੁਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 37

गत्यर्थमात्मनो राजन्दानमेकं समाचर । यस्त्वां पातकरूपोऽहं सुनीथायाः परंतप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਪਰਲੋਕੀ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਇਕੋ ਦਾਨ-ਕਰਮ ਕਰ। ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਮੈਂ—ਜੋ ਪਾਪ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਸੁਨੀਥਾ ਵਾਸਤੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 38

अब्रुवन्नग्नरूपेण कर्तुं त्वां तु विधर्मगम् । अन्यथा तु सुशंखस्य वाक्यमेवान्यथा भवेत्

ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਅਸੀਂ ਨਗਨ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਭਟਕਾ ਦੇਵਾਂਗੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੁਸ਼ੰਖ ਦਾ ਬਚਨ ਝੂਠਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।”

Verse 39

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪਚਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ’ ਨਾਮਕ ਉਨਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 40

दानमेव परं श्रेष्ठं दानं सर्वप्रभावकम् । तस्माद्दानं ददस्व त्वं दानात्पुण्यं प्रवर्तते

ਦਾਨ ਹੀ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਦਾਨ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਦਾਨ ਕਰ; ਦਾਨ ਤੋਂ ਪੁੰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 41

दानेन नश्यते पापं तस्माद्दानं ददस्व हि । अश्वमेधादिभिर्यज्ञैर्यजस्व नृपसत्तम

ਦਾਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰ। ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 42

भूमिदानादिकं दानं ब्राह्मणेभ्यो ददस्व वै । सुदानात्प्राप्यते भोगः सुदानात्प्राप्यते यशः

ਭੂਮੀਦਾਨ ਆਦਿ ਦਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦੇ। ਸੁਦਾਨ ਨਾਲ ਭੋਗ (ਸੰਪੱਤਾ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਦਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

सुदानाज्जायते कीर्तिः सुदानात्प्राप्यते सुखम् । दानेन स्वर्गमाप्नोति फलं तत्र भुनक्ति च

ਸੁਦਾਨ ਨਾਲ ਕੀਰਤੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਸੁਦਾਨ ਨਾਲ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 44

दत्तस्यापि सुदानस्य श्रद्धायुक्तस्य सत्तम । काले प्राप्ते व्रजेत्तीर्थं पुण्यस्यापि फलं त्विदम्

ਹੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਸੁਦਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਯੋਗ ਸਮਾਂ ਆਵੇ ਤਾਂ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉਸ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।

Verse 45

पात्रभूताय विप्राय श्रद्धापूतेन चेतसा । यो ददाति महादानं मयि भावं निवेश्य च

ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਹਾਦਾਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭਾਵ (ਭਕਤੀ) ਟਿਕਾ ਕੇ—ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 46

तस्याहं सकलं दद्मि मनसा यंयमिच्छति । वेन उवाच । कालं दानस्य मे ब्रूहि कीदृक्कालस्य लक्षणम्

“ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਛਾ ਉਠੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਦਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?”

Verse 47

तीर्थस्यापि च यद्रूपं पात्रस्यापि सुलक्षणम् । दानस्यापि जगन्नाथ विधिं विस्तरतो वद

ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ! ਤੀਰਥ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ, ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਸੁਲੱਖਣ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹੋ।

Verse 48

प्रसादसुमुखो भूत्वा दया मे यदि वर्त्तते । श्रीकृष्ण उवाच । दानकालं प्रवक्ष्यामि नित्यं नैमित्तिकं नृप

ਜੇ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਵੱਸਦੀ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਨੈਮਿੱਤਿਕ ਦੋਵੇਂ।”

Verse 49

काम्यं चान्यं महाराज चतुर्थप्रापकं पुनः । सूर्योदयस्य वेलायां पापं नश्यति सर्वतः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਮ੍ਯ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਚੌਥੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਸੂਰਜੋਦਯ ਦੇ ਵੇਲੇ ਪਾਪ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 50

अंधकाराधिका घोरा नराणां नाशकारकाः । दिवि सूर्यो ममांशोऽयं तेजसां कल्पितो निधिः

ਘੋਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ—ਮੇਰਾ ਹੀ ਅੰਸ਼—ਤੇਜ ਦਾ ਨਿਧਾਨ ਬਣਾਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 51

तस्यैव तेजसा दग्धा भस्मतां यांति किल्बिषाः । उदयंतं ममांशं यो दृष्ट्वा दत्ते तु वार्यपि

ਉਸੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਪਾਪ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਉਗਦੇ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੇਵਲ ਜਲ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ-ਭਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 52

तस्य किं कथ्यते भूप नित्यं पुण्यविवर्द्धनम् । संप्राप्तायां सुवेलायां तस्यां पुण्यकरो नरः

ਹੇ ਭੂਪ! ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ? ਇਹ ਨਿੱਤ ਹੀ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਵੇਲਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਪੁੰਨ-ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 53

स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन्देवान्दानदाता भवेत्पुनः । यथाशक्तिप्रभावेन श्रद्धापूतेन चेतसा

ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦਾਨੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ—ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਨਾਲ।

Verse 54

अन्नं पयः फलं पुष्पं वस्त्रं तांबूलभूषणम् । हेमरत्नादिकं चैव तस्य पुण्यमनंतकम्

ਅੰਨ, ਦੁੱਧ, ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਵਸਤ੍ਰ, ਤੰਬੂਲ ਅਤੇ ਭੂਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ-ਰਤਨ ਆਦਿਕ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਨੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 55

मध्याह्ने तु ततो राजन्नपराह्णे तथैव च । मामुद्दिश्य च यो दद्यात्तस्य पुण्यमनंतकम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੱਧਾਹਨ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਰਾਹਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਨੰਤ ਹੈ।

Verse 56

खाद्यपानादिकं मिष्ट लेपनं गंधकुंकुमम् । कर्पूरादिकमेवापि वस्त्रालंकारसंयुतम्

ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ, ਇਤਰ ਅਤੇ ਕੇਸਰ, ਕਪੂਰ ਆਦਿਕ ਵੀ—ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 57

अविच्छिन्नं ददात्येवं भोगसौख्यप्रदायकम् । नित्यकालो मया ख्यातो दानपूजार्थिनां शुभः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਅਵਿਚ্ছਿੰਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਭੋਗ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅਰਥੀ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 58

अथातः संप्रवक्ष्यामि नैमित्तिकमनुत्तमम् । त्रिकालेष्वपि दातव्यं दानमेव न संशयः

ਹੁਣ ਮੈਂ ਨੈਮਿੱਤਿਕ—ਅਵਸਰ-ਅਨੁਸਾਰ—ਅਨੁੱਤਮ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 59

शून्यं दिनं न कर्तव्यमात्मनो हितमिच्छता । यस्मिन्काले प्रदत्तं हि किंचिद्दानं नराधिप

ਜੋ ਆਪਣਾ ਹਿਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਦਿਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਭੀ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 60

तत्प्रभावान्महाप्राज्ञो बहुसामर्थ्यसंयुतः । धनाढ्यो गुणवान्प्राज्ञः पंडितोऽपि विचक्षणः

ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਧਨਵਾਨ, ਗੁਣਵਾਨ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਪੰਡਿਤ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ-ਵਿਵੇਕੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 61

पक्षं मासं दिनं यावन्न दत्तं वै यदाशनम् । तमेव वारयाम्येव भक्ष्याच्चैव नरोत्तमम्

ਜਦ ਤੱਕ ਜੋ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਉਹ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ—ਚਾਹੇ ਪੱਖ, ਮਹੀਨਾ ਜਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਮੈਂ ਉਸੇ ਉੱਤਮ ਨਰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹਾਂ।

Verse 62

स्वमलं भक्षितं चैव अदत्वा दानमुत्तमम् । उत्पादयाम्यहं रोगं सर्वभोगनिवारणम्

ਆਪਣੀ ਮੈਲ ਹੀ ਖਾ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਣਾ—ਮੈਂ ਐਸਾ ਰੋਗ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਭ ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 63

तेषां कायेष्वसंतुष्टो बहुपीडाप्रदायकम् । मंदानलेन संयुक्तं ज्वरसंतापकारकम्

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਮੰਦ ਅਗਨਿ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਜ੍ਵਰ ਦੀ ਤਪਤ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 64

त्रिकालेषु न दत्तं यैर्ब्राह्मणेषु सुरेषु च । स्वयमश्नाति मिष्टं तु तेन पापं महत्कृतम्

ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ-ਅਰਪਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਆਪ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਕੀਤਾ।

Verse 65

प्रायश्चित्तेन रौद्रेण तमेवं परिशोधयेत् । उपवासैर्महाराज कायशोषकरादिकैः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਉਪਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 66

चर्मकारो यथा चर्म कुंडस्थोपरि निर्घृणः । शोधयेच्च कषायैश्च तच्चर्मस्फोटयेद्यथा

ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਦਈ ਚਮੜਾ-ਕਾਰ ਕੂੰਡ ਉੱਤੇ ਚਮੜੇ ਨੂੰ ਕਸੈਲੇ ਘੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—

Verse 67

तथाहं पापकर्तारं शोधयामि न संशयः । औषधीनां सुयोगाच्च कषायैः कटुकैर्ध्रुवम्

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਉਚਿਤ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਕਸੈਲੇ ਅਤੇ ਕੌੜੇ ਕਢਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ।

Verse 68

उष्णोदकैश्च संतापैर्वैद्यरूपेण नान्यथा । अन्ये भुंजन्ति तस्योग्र भोगान्पुण्यान्मनोनुगान्

ਖੌਲਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾੜਦੇ ਸੰਤਾਪਾਂ ਰਾਹੀਂ—ਵੈਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਤੀਖੇ ਭੋਗ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ (ਤੱਥਾਪਿ) ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਘੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 69

किं करोति समर्थश्च न दत्तं दानमुत्तमम् । महता पापरूपेण तमेवं परितापये

ਸਮਰਥ ਮਨੁੱਖ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਪਾਪ-ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 70

नित्यकालस्य यद्दानमात्मार्थं पापिभिर्यथा । न दत्तं राजराजेंद्र श्रद्धापूतेन चेतसा

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ-ਇੰਦਰ, ਜੋ ‘ਦਾਨ’ ਪਾਪੀ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 71

तथा ताञ्जारयाम्येतानुपायैर्दारुणैः किल । वासुदेव उवाच । नैमित्तिकं तथा कालं पुण्यं चैव तवाग्रतः

“ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਸਾ ਦਿਆਂਗਾ।” ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੈਮਿੱਤਿਕ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਰ, ਯੋਗ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹਨ।”

Verse 72

प्रवक्ष्यामि नरश्रेष्ठ सुबुद्ध्या शृणु तत्परः । अमावास्या महाराज पौर्णमासी तथैव च

ਮੈਂ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਸੁਚੱਜੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ ਸੁਣ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਮਾਵਸਿਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਬਾਰੇ—

Verse 73

यदा भवति संक्रांतिर्व्यतीपातो नरेश्वर । वैधृतिश्च यदा प्रोक्ता यदा एकादशी भवेत्

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਜਦੋਂ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਵੈਧ੍ਰਿਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇ—

Verse 74

महामाघी तथाषाढी वैशाखी कार्तिकी तथा । अमासोमसमायोगे मन्वादिषु युगादिषु

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਮਾਘੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾਢੀ, ਵੈਸ਼ਾਖੀ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ-ਉਪਵਾਸ; ਅਤੇ ਅਮਾਵਸਿਆ-ਚੰਦਰ ਸੰਯੋਗ ਵੇਲੇ, ਮਨਵਾਂਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕਰਮ—

Verse 75

गजच्छाया तथा प्रोक्ता पितृक्षया तथैव च । एते नैमित्तिकाः ख्यातास्तवाग्रे नृपसत्तम

‘ਗਜਛਾਇਆ’ ਵੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਪਿਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ਯਾ’ ਭੀ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਇਹ ਸਭ ਨੈਮਿੱਤਿਕ (ਅਕਸਮਾਤ) ਲੱਛਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 76

एतेषु दीयते दानं तस्य दानस्य यत्फलम् । तत्फलं तु प्रवक्ष्यामि श्रूयतां नृपसत्तम

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਵੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾਨ ਤੋਂ ਜੋ ਫਲ ਉਪਜਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਫਲ ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 77

मामुद्दिश्य नरो भक्त्या ब्राह्मणाय प्रयच्छति । तस्याहं निर्विकल्पेन प्रयच्छामि न संशयः

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 78

गृहं सौख्यं महाराज स्वर्गमोक्षादिकं बहु । काम्यं कालं प्रवक्ष्यामि दानस्य फलदायकम्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਘਰ, ਆਰਾਮ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ-ਮੋਖਸ਼ ਆਦਿਕ ਅਨੇਕ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 79

व्रतानामेव सर्वेषां देवादीनां तथैव च । दानस्य पुण्यकालं तु संप्रोक्तं द्विजसत्तमैः

ਸਭ ਵ੍ਰਤਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਦਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਕਾਲ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 80

आभ्युदयिकमेवापि कालं वक्ष्यामि ते नृप । मखानामेव सर्वेषां वैवाहिकमनुत्तमम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਆਭ੍ਯੁਦਯਿਕ ਕਰਮ ਦਾ ਯੋਗ ਕਾਲ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਆਹ-ਯਜ੍ਞ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।

Verse 81

पुत्रस्य जातमात्रस्य चौलमौंज्यादिकं तथा । प्रासादध्वजदेवानां प्रतिष्ठादिककर्मणि

ਨਵਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਚੂੜਾਕਰਮ (ਚੌਲ) ਅਤੇ ਮੌਂਜੀ-ਧਾਰਣ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ, ਧੁਜਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਸਥਾਪਨਾ ਵਰਗੇ ਕਰਮ।

Verse 82

वापीकूपतडागानां गृहवास्तुमयं नृप । तदाभ्युदयिकं प्रोक्तं मातॄणां यत्र पूजनम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਾਪੀ, ਕੂਆਂ ਅਤੇ ਤਲਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਘਰ-ਵਾਸਤੁ ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਰਮ—ਇਹ ‘ਆਭ੍ਯੁਦਯਿਕ’ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਦਾਇਕ) ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਪੂਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 83

तस्मिन्काले ददेद्दानं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । आभ्युदयिक एवायं कालः प्रोक्तो नृपोत्तम

ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਰਵ-ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਇਹੀ ਸਮਾਂ ‘ਆਭ੍ਯੁਦਯਿਕ’ (ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਦਾਇਕ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 84

अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि पापपीडानिवारणम् । मृत्युकाले च संप्राप्ते क्षयं ज्ञात्वा नरोत्तम

ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਪਾਪ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਪਾਯ; ਜਦ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਲਵੇ।

Verse 85

तत्र दानं प्रदातव्यं यममार्गसुखप्रदम् । नित्यनैमित्तिकाः कालाः काम्याभ्युदयिकास्तथा

ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਮ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਨੈਮਿੱਤਿਕ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਮ੍ਯ ਤੇ ਆਭ੍ਯੁਦਯਿਕ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਵੀ।

Verse 86

अंत्यःकालो महाराज समाख्यातस्तवाग्रतः । एते कालाः समाख्याताः स्वकर्मफलदायकाः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 87

तीर्थस्य लक्षणं राजन्प्रवक्ष्यामि तवाग्रतः । सुतीर्थानामियं गंगा भाति पुण्या सरस्वती

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉੱਤਮ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੰਗਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ।

Verse 88

रेवा च यमुना तापी तथा चर्मण्वती नदी । सरयूर्घर्घरा वेणा सर्वपापप्रणाशिनी

ਰੇਵਾ, ਯਮੁਨਾ, ਤਾਪੀ ਅਤੇ ਚਰਮਣਵਤੀ ਨਦੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਯੂ, ਘਰਘਰਾ ਅਤੇ ਵੇਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

Verse 89

कावेरी कपिला चान्या विशाला विश्वतारणी । गोदावरी समाख्याता तुंगभद्रा नरोत्तम

ਕਾਵੇਰੀ, ਕਪਿਲਾ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲਾ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਤਾਰਣੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਹੇ ਨਰੋੱਤਮ।

Verse 90

पापानां भीतिदा नित्यं भीमरथ्या प्रपठ्यते । देविका कृष्णगंगा च अन्याः सरिद्वरोत्तमाः

ਭੀਮਰਥੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਉਹ ਨਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਿਕਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਗੰਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਸਰਿਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ।

Verse 91

एतासां पुण्यकालेषु संति तीर्थान्यनेकशः । ग्रामे वा यदि वारण्ये नद्यः सर्वत्र पावनाः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨ-ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਨਦੀਆਂ ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

Verse 92

तत्र तत्र प्रकर्तव्याः स्नानदानादिकाः क्रियाः । यदा न ज्ञायते नाम तासां तीर्थस्य सत्तमाः

ਉਥੇ ਉਥੇ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਣਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 93

नामोच्चारं प्रकुर्वीत विष्णुतीर्थमिदं नृप । तीर्थस्य देवता तद्वदहमेव न संशयः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਾਮ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇ—ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਤੀਰਥ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 94

मामेवमुच्चरेद्यो वै तीर्थे देवेषु साधकः । तस्य पुण्यफलं जातं मन्नाम्ना नृपनंदन

ਹੇ ਨ੍ਰਪਨੰਦਨ, ਜੋ ਸਾਧਕ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 95

अज्ञातानां सुतीर्थानां देवानां नृपसत्तम । स्नाने दाने महाराज मन्नाम हि समुच्चरेत्

ਹੇ ਨ੍ਰਪਸੱਤਮ, ਅਣਜਾਣੇ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ—ਸਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਵੇਲੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 96

तीर्थानामेव राजेंद्र धात्रा धात्र्य इमाः कृताः । सिंधवः सर्वपुण्यानां सर्वस्थाः क्षितिमंडले

ਹੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਧਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਤੀਰਥ-ਸਰੂਪ ਹੀ ਰਚੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਪੁੰਨ ਦੀ ਵਾਹਕ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ-ਮੰਡਲ ਭਰ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ।

Verse 97

यत्रतत्र प्रकर्त्तव्यं स्नानदानादिकं नृप । अक्षयं फलमाप्नोति सुतीर्थानां प्रसादतः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰਤੱਬ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸੁਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 98

तीर्थरूपा महापुण्याः सागरा सप्त एव च । मानसाद्यास्तथा राजन्सरस्यश्च प्रकीर्तिताः

ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪ ਹੀ ਤੀਰਥ-ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹਾਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮਾਨਸ ਆਦਿ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 99

निर्झराः पल्वलाः प्रोक्तास्तीर्थरूपा न संशयः । स्वल्पा नद्यो महाराज तासु तीर्थं प्रतिष्ठितम्

ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਤਲਾਬ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੀਰਥ-ਸਰੂਪ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 100

खातेष्वेवं च सर्वेषु वर्जयित्वा च कूपकम् । पर्वतास्तीर्थरूपाश्च मेर्वाद्याश्च महीतले

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੋਦ ਕੇ ਬਣਾਏ ਸਭ ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ—ਕੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ—ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਹਾੜ ਵੀ ਤੀਰਥ-ਸਰੂਪ ਹਨ।

Verse 101

यज्ञभूमिश्च यज्ञश्च अग्निहोत्रे यथा स्थितः । श्राद्धभूमिस्तथा शुद्धा देवशाला तथा पुनः

ਜਿਵੇਂ ਅਗ્નਿਹੋਤ੍ਰ ਯਾਗ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞ-ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਯਥਾਵਤ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵ-ਸ਼ਾਲਾ (ਮੰਦਰ-ਮੰਡਪ) ਵੀ।

Verse 102

होमशाला तथा प्रोक्ता वेदाध्ययनवेश्म च । गृहेषु पुण्यसंयुक्तं गोस्थानं वरमुत्तमम्

ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਮ-ਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵੈਸ਼ਮ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਘਰ ਦੇ ਸਭ ਪੁੰਨ-ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ੁਭ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 103

सोमपायी भवेद्यत्र तीर्थं तत्र प्रतिष्ठितम् । आरामो यत्र वै पुण्यो अश्वत्थो यत्र तिष्ठति

ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਪੁੰਨਮਈ ਆਰਾਮ (ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਗ) ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸ਼ਵੱਥ (ਪੀਪਲ) ਵ੍ਰਿੱਖ ਖੜਾ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਥਾਂ ਪਾਵਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 104

ब्रह्मवृक्षो भवेद्यत्र वटवृक्षस्तथैव च । अन्ये च वन्यसंस्थाने तत्र तीर्थं प्रतिष्ठितम्

ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵ੍ਰਿੱਖ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਟ (ਬੜ) ਦਾ ਵ੍ਰਿੱਖ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਵ੍ਰਿੱਖ ਵਨ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਹੋਣ—ਉੱਥੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 105

एते तीर्थाः समाख्याताः पितामाता तथैव च । पुराणं पठ्यते यत्र गुरुर्यत्र स्वयं स्थितः

ਇਹ ਤੀਰਥ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ—ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਵੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਆਪ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 106

सुभार्या तिष्ठते यत्र तत्र तीर्थं न संशयः । सुपुत्रस्तिष्ठते यत्र तत्र तीर्थं न संशयः

ਜਿੱਥੇ ਸੁਭਾਗੀ ਤੇ ਧਰਮਵਤੀ ਪਤਨੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸੁਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 107

एते तीर्थाः समाख्याता राजवेश्म तथैव च । वेन उवाच । पात्रस्य लक्षणं ब्रूहि यस्मै देयं सुरोत्तम

ਇਹ ਤੀਰਥ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੀ। ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸੋ ਜਿਸਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 108

प्रसादसुमुखो भूत्वा कृपया मम माधव । वासुदेव उवाच । शृणु राजन्महाप्राज्ञ पात्रस्यापि सुलक्षणम्

ਹੇ ਮਾਧਵ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਦਇਆਲੁ ਹੋਵੋ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ਼ ਰਾਜਨ, ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਉੱਤਮ ਲੱਛਣ ਸੁਣੋ।

Verse 109

यस्मै देयं सुदानं च श्रद्धापूतैर्महात्मभिः । ब्राह्मणं सुकुलोपेतं वेदाध्ययनतत्परम्

ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਕੁਲ ਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋਵੇ।

Verse 110

शांतं दांतं तपोयुक्तं शुक्लमेव विशेषतः । प्रज्ञावंतं ज्ञानवंतं देवपूजनतत्परम्

ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਨਿਗ੍ਰਹੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ; ਪ੍ਰਜਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋਵੇ।

Verse 111

सत्यवंतं महापुण्यं वैष्णवं ज्ञानपंडितम् । धर्मज्ञं मुक्तलौल्यं च पाखंडैस्तु विवर्जितम्

ਉਹ ਸਤ੍ਯਵਾਨ, ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯਸ਼ਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪੰਡਿਤ ਹੈ; ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਲੋਭ ਤੇ ਚੰਚਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਪਾਖੰਡ-ਕਪਟ ਤੋਂ ਸਰਬਥਾ ਵਿਹੀਣ ਹੈ।

Verse 112

एवं पात्रं समाख्यातमन्यदेवं वदाम्यहम् । एवमेतैर्गुणैर्युक्तं स्वसृपुत्रं नरोत्तमम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇੱਕ ਨਰੋਤਮ, ਅਰਥਾਤ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ।

Verse 113

एतं पात्रं विजानीहि दुहितुस्तनयं ततः । जामातरं महाराज भावैरेतैश्च संयुतम्

ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਜਾਣ—ਤੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ; ਅਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਵਾਈ ਮੰਨ।

Verse 114

गुरुं च दीक्षितं चैव पात्रभूतं नरोत्तम । एतान्येव सुपात्राणि दानयोग्यानि सत्तम

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਗੁਰੂ, ਦੀਖਿਆ-ਪ੍ਰਾਪਤ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਾਤ੍ਰ-ਭੂਤ ਹੈ—ਇਹੀ ਉੱਤਮ ਪਾਤ੍ਰ ਹਨ, ਦਾਨ ਲੈਣ ਯੋਗ, ਹੇ ਸੱਤਮ।

Verse 115

वेदाचारसमोपेतस्तृप्तिं नैव च गच्छति । वर्जयेत्किल तं विप्रं तथा काणं सुधूर्तकम्

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੇਦਿਕ ਆਚਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਦਿੱਸੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਐਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਣੇ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਧੂਰਤ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਵੀ।

Verse 116

अतिकृष्णं महाराज कपिलं परिवर्जयेत् । कर्कटाक्षं सुनीलं च श्यावदन्तं विवर्जयेत्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਕਪਿਲ (ਭੂਰੇ) ਨੂੰ ਤਿਆਗੋ; ਕੈਂਕੜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਨੀਲੇ-ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਵ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਜੋ।

Verse 117

नीलदंतं तथा राजन्पीतदंतं तथैव च । गोघ्नं सुकृष्णदंतं च बर्बरं चातिपांशुलम्

ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਗੋ-ਘਾਤਕ, ਅਤਿ ਕਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਰਬਰ ਅਤੇ ਅਤਿ ਧੂੜ-ਧੁਸਰਿਤ ਨੂੰ ਵੀ (ਵਰਜਣਯੋਗ) ਜਾਣੋ।

Verse 118

हीनांगमधिकांगं च कुष्ठिनं कुनखं तथा । दुश्चर्माणं महाराज खल्वाटं परिवर्जयेत्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਗ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਕੋਢੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਖ ਰੋਗੀ ਹੋਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਚਰਮ-ਰੋਗ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਗੰਜਾ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗੋ।

Verse 119

अन्यायेषु रता यस्य जाया विप्रस्य कस्य च । तस्मै दानं न दातव्यं यदि ब्रह्मसमो भवेत्

ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਨਿਆਇਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ।

Verse 120

स्त्रीजिताय न दातव्यं शाखारंडे महामते । व्याधिताय न दातव्यं मृतभोजिषु भूपते

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਇਸ ਦਾਨ ਨੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਵਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪਖੰਡੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣਾ; ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ-ਸੰਬੰਧੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾ ਦੇਣਾ।

Verse 121

चोराय च न दातव्यं स यद्यत्रिसमो भवेत् । अतृप्ताय न दातव्यं शावं तु परिवर्जयेत्

ਚੋਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਤ੍ਰੀ ਸਮਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਦੇਣਾ; ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਸਤੂ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਦਾਰ, ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ।

Verse 122

अतिस्तब्धाय नो देयं शठाय च विशेषतः । वेदशास्त्रसमायुक्तः सदाचारेण वर्जितः

ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਛਲੀਆ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸਦਾਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 123

श्राद्धे दाने च राजेंद्र नैव युक्तः कदा भवेत् । अथ दानं प्रवक्ष्यामि सफलं पुण्यदायकम्

ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਅਲਸਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਫਲਦਾਇਕ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 124

कालतीर्थसुपात्राणां श्रद्धा योगात्प्रजायते । नास्ति श्रद्धासमं पुण्यं नास्ति श्रद्धासमं सुखम्

ਯੋਗ-ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਸਮੇਂ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸੁਪਾਤ੍ਰ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ।

Verse 125

नास्ति श्रद्धासमं तीर्थं संसारे प्राणिनां नृप । श्रद्धाभावेन संयुक्तो मामेवं परिसंस्मरेत्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਅਭਾਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਸਿਮਰਦਾ ਰਹੇ, ਅਟੱਲ ਯਾਦ ਨਾਲ।

Verse 126

पात्रहस्ते प्रदातव्यं स्वल्पमेव नृपोत्तम । एवंविधस्य दानस्य विधियुक्तस्य यत्फलम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਦਾਨ ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ।

Verse 127

अनंतं तदवाप्नोति मत्प्रसादात्सुखी भवेत्

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।