Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथोच्यंते हनुमतो मंत्राः सर्वेष्टदायकाः । यान्समाराध्य विप्रेंद्र तत्तुल्याचरणा नराः ॥ १ ॥

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੁਣ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਯਕ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਆਚਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ॥ ੧ ॥

Verse 2

मनुः स्वरेंदुसंयुक्तं गगनं च भगान्विताः । हसफाग्निनिशाधीशाःद्वितीयं बीजमीरितम् ॥ २ ॥

‘ਮਨੁ’ ਨੂੰ ‘ਸ੍ਵਰ’ ਅਤੇ ‘ਇੰਦੁ’ ਨਾਲ ਜੋੜੋ, ਅਤੇ ‘ਗਗਨ’ ਨੂੰ ‘ਭਗ’ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਰੋ; ਅਤੇ ‘ਹ-ਸ-ਫ’ ਨੂੰ ‘ਅਗਨੀ’ ਅਤੇ ‘ਨਿਸ਼ਾਧੀਸ਼’ (ਚੰਦਰਮਾ) ਨਾਲ—ਇਹ ਦੂਜਾ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ॥ ੨ ॥

Verse 3

स्वफाग्नयो भगेंद्वाढ्यास्तृतीयं बीजमीरितम् । वियद्भृग्वग्निमन्विंदुयुक्तं स्याञ्च चतुर्थकम् ॥ ३ ॥

‘ਸ੍ਵ’, ‘ਫਾ’ ਅਤੇ ‘ਅਗਨਿ’—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ‘ਭਗ’ ਅਤੇ ‘ਇੰਦੁ’ (ਚੰਦਰ-ਤੱਤ) ਜੁੜੇ ਹੋਣ, ਇਹ ਤੀਜਾ ਬੀਜ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਬੀਜ ‘ਵਿਯਤ’ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਭ੍ਰਿਗੁ’ ਤੇ ‘ਅਗਨਿ’ ਆ ਕੇ ਬਿੰਦੂ-ਯੁਕਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 4

पंचमं भगचंद्राढ्यावियद्भृगुस्वकाग्नयः । मन्विंद्वाढ्यौ हसौ षष्टं ङेंतः स्याद्धनुमांस्ततः ॥ ४ ॥

ਪੰਜਵਾਂ ਸਮੂਹ—‘ਭਗ’ ‘ਚੰਦਰ’ ਯੁਕਤ, ਫਿਰ ‘ਵਿਯਤ’, ‘ਭ੍ਰਿਗੁ’, ‘ਸ੍ਵ’ ਅਤੇ ‘ਅਗਨਿ’। ਛੇਵਾਂ—‘ਮਨ੍ਵਿਨ’, ‘ਦ੍ਵਾਢ੍ਯ’ ਅਤੇ ‘ਹਸੁ’। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਙੇਮ’ ਅੰਤ ਵਾਲਾ ਹਨੁਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 5

हृदयांतो महामंत्रराजोऽयं द्वादशाक्षरः । रामचन्द्रो मुनिश्चास्य जगतीछंद ईरितम् ॥ ५ ॥

ਇਹ ‘ਮਹਾਮੰਤ੍ਰਰਾਜ’ ‘ਹ੍ਰਿਦਯ’ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਹਨ ਅਤੇ ਛੰਦ ‘ਜਗਤੀ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 6

देवता हनुमान्बीजं षष्टं शक्तिर्द्वतीयकम् । षड्बीजैश्च षडंगानि शिरोभाले दृशोर्मुखे ॥ ६ ॥

ਦੇਵਤਾ ਹਨੁਮਾਨ ਹੈ; ਛੇਵਾਂ ਬੀਜ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਛੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਛੇ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ—ਸਿਰ, ਮੱਥਾ, ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 7

गलबाहुद्वये चैव हृदि कुक्षौ च नाभितः । ध्वजे जानुद्वये पादद्वये वर्णान्क्रमान्न्यसेत् ॥ ७ ॥

ਗਲੇ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ, ਹਿਰਦੇ, ਉਦਰ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ; ਧ੍ਵਜ-ਸਥਾਨ, ਦੋਵੇਂ ਘੁੱਟਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ—ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 8

षड्बीजानि पदद्वंद्वं मूर्ध्नि भाले मुखे हृदि । नाभावूर्वोर्जंघयोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् ॥ ८ ॥

ਛੇ ਬੀਜ-ਮੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੇ-ਜੋੜੇ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਮੱਥੇ, ਮੁਖ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਆਸ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਨਾਭੀ, ਜੰਘਾਂ, ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 9

अंजनीगर्भसंभूतं ततो ध्यायेत्कपीश्वरम् । उद्यत्कोट्यर्कसंकाशं जगत्प्रक्षोभकारकम् ॥ ९ ॥

ਫਿਰ ਅੰਜਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਕਪੀਸ਼ਵਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ—ਉਦਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ।

Verse 10

श्रीरामांघ्रिध्याननिष्टं सुग्रीवप्रमुखार्चितम् । वित्रासयंतं नादेन राक्षसान्मारुतिं भजेत् ॥ १० ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਅਰਚਿਤ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੱਜਣ-ਨਾਦ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰੁਤੀ ਦਾ ਭਜਨ-ਪੂਜਨ ਕਰੇ।

Verse 11

ध्यात्वैवं प्रजपेद्भानुसहस्रं विजितैंद्रियः । दशांशं जुहुयाद्बीहीन्पयोदध्याज्यमिश्रितान् ॥ ११ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਭਾਨੁਸਹਸ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਜਪ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਉ ਮਿਲੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ।

Verse 12

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्त्तिं संकल्प्य मूलतः । आवाह्य तत्र संपूज्य पाद्यादिभिरुपायनैः ॥ १२ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਵ-ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਾਦ੍ਯ ਆਦਿ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 13

केशरेष्वंगपूजा स्यात्पत्रेषु च ततोऽर्चयेत् । रामभक्तो महातेजाः कपिराजो महाबलः ॥ १३ ॥

ਫੁੱਲ ਦੇ ਕੇਸਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵ-ਅੰਗ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਸ੍ਰੀਰਾਮ ਦਾ ਭਗਤ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਵਾਨਰਰਾਜ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹੈ।

Verse 14

द्रोणाद्रिहारको मेरुपीठकार्चनकारकः । दक्षिणाशाभास्करश्च सर्वविघ्नविनाशकः ॥ १४ ॥

ਉਹ ਦ੍ਰੋਣਾਦ੍ਰੀ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੂ-ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਸੂਰਜ-ਸਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 15

इत्थं सम्पूज्य नामानि दलाग्रेषु ततोऽर्चयेत् । सुग्रीवमंगद नीलं जांबवंतं नलं तथा ॥ १५ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਅੰਗਦ, ਨੀਲ, ਜਾਮਬਵਾਨ ਅਤੇ ਨਲ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 16

सुषेणं द्विविदं मैंदं लोकपालस्ततोऽर्चयेत् । वज्राद्यानपि संपूज्य सिद्धश्चैवं मनुर्भवेत् ॥ १६ ॥

ਫਿਰ ਸੁਸੇਨ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਮੈੰਦ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਵਜ੍ਰ ਆਦਿ ਦੀ ਵੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਧਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁ-ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

मंत्रं नवशतं रात्रौ जपेद्दशदिनावधि । यो नरस्तस्य नश्यंति राजशत्रूत्थभीतयः ॥ १७ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਦਾ ਨੌਂ ਸੌ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਡਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 18

मातुलिंगाम्रकदलीफलैर्हुत्वा सहस्रकम् । द्वाविंशतिब्रह्मचारि विप्रान्संभोजयेच्छुचीन् ॥ १८ ॥

ਮਾਤੁਲਿੰਗ, ਆਮ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਬਾਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 19

एवंकृते भूतविषग्रहरोगाद्युपद्रवाः । नश्यंति तत्क्षणादेव विद्वेषिग्रहदानवाः ॥ १९ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੂਤ-ਬਾਧਾ, ਵਿਸ਼, ਗ੍ਰਹ-ਪੀੜਾ, ਰੋਗ ਆਦਿ ਉਪਦ੍ਰਵ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵੈਰੀ ਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਦਾਨਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 20

अष्टोत्तरशतेनांबु मंत्रितं विषनाशनम् । भूतापस्मारकृत्योत्थज्वरे तन्मंत्रमंत्रितैः ॥ २० ॥

ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਵਾਰ ਜਪ ਕੇ ਮੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਲ ਵਿਸ਼-ਨਾਸਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭੂਤ-ਬਾਧਾ, ਅਪਸਮਾਰ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਜ਼ੁਕਾਮ/ਜ੍ਵਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਮੰਤਰਿਤ ਜਲ ਦਵਾਈ ਹੈ।

Verse 21

भस्मभिः सलिलैर्वापि ताडयेज्ज्वरिणं क्रुधा । त्रिदिनाज्ज्वरमुक्तोऽसौ सुखं च लभते नरः ॥ २१ ॥

ਭਸਮ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ ਜ੍ਵਰ-ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਤਾਡਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜ੍ਵਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

औषधं वा जलं वापि भुक्त्वा तन्मंत्रमंत्रितम् । सर्वान्रोगान्पराभूय सुखी भवति तत्क्षणात् ॥ २२ ॥

ਉਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਮੰਤਰਿਤ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਉਸੇ ਪਲ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

तज्जप्तभस्मलिप्तांगो भुक्त्वा तन्मंत्रितं पयः । योद्धुं गच्छेच्च यो मंत्री शस्त्रसंघैंर्न बाध्यते ॥ २३ ॥

ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਾਧਕ ਉਸ ਜਪ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਭਸਮ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਲ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਬੌਛਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦਾ।

Verse 24

शस्क्षतं व्रणस्फोटो लूतास्फोटोऽपि भस्मना । त्रिर्जप्तेन च संस्पृष्टाः शुष्यंत्येव न संशयः ॥ २४ ॥

ਕੱਟ, ਫੋੜੇ ਵਾਲਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਅਤੇ ਮੱਕੜੀ ਦੇ ਡੰਸ ਦੀ ਸੁੱਜਣ ਵੀ—ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਪ ਕੀਤੀ ਭਸਮ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 25

जपेदर्कास्तमारभ्य यावदर्कोदयो भवेत् । मन्त्रं सप्तदिनं यावञ्चादाय भस्मकीलकौ ॥ २५ ॥

ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਵਿਧੀ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਭਸਮ ਅਤੇ ਕੀਲਕ ਨੂੰ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 26

निखनेदभिमन्त्र्याशुशत्रूणां द्वार्यलक्षितः । विद्वेषं मिथ आपन्नाः पलायंतेऽरयोऽचिरात् ॥ २६ ॥

ਛੇਤੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੈਰੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਪਾ ਕੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 27

भस्मांबु चंदनं मंत्री मंत्रेणानेन मंत्रितम् । भक्ष्यादियोजितं यस्मै ददाति स तु दासवत् ॥ २७ ॥

ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਾਧਕ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਸਮ, ਜਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਦਾਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ—ਸੱਚਾ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ।

Verse 28

क्रूराश्च जंतवोऽप्येवं भवंति वशवर्तिनः । गृहीत्वेशनदिस्कंस्थं करंजतरुमूलकम् ॥ २८ ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸ਼ਾਨ-ਚੱਕਰ-ਨਿਆਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਈ ਕਰੰਜ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕ੍ਰੂਰ ਜੀਵ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 29

कृत्वा तेनांगुष्टमात्रां प्रतिमां च हनूमतः । कृत्वा प्राणप्रतिष्टां च सिंदूराद्यैः प्रपूज्य च ॥ २९ ॥

ਉਸੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਹੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਸਿੰਦੂਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 30

गृहस्याभिमुखी द्वारे निखनेन्मंत्रमुञ्चरन् । ग्रहाभिचाररोगाग्निविषचौरनृपोद्भवाः ॥ ३० ॥

ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਗਾੜ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹ-ਪੀੜਾ, ਅਭਿਚਾਰ, ਰੋਗ, ਅੱਗ, ਵਿਸ਼, ਚੋਰ ਅਤੇ ਰਾਜ/ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 31

न जायंते गृहे तस्मिन् कदाचिदप्युपद्रवाः । तद्गृहं धनपुत्राद्यैरेधते प्रत्यहं चिरम् ॥ ३१ ॥

ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਉਪਦ੍ਰਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਘਰ ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਬਰਕਤਾਂ ਨਾਲ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਫਲਦਾ-ਫੂਲਦਾ ਹੈ।

Verse 32

निशि यत्र वने भस्म मृत्स्नया वापि यत्नतः । शत्रोः प्रतिकृतिं कृत्वा हृदि नाम समालिखेत् ॥ ३२ ॥

ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਖ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ (ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ) ਨਾਮ ਲਿਖੇ।

Verse 33

कृत्वा प्राणप्रतिष्टांतं भिंद्याच्छस्त्रैर्मनुं जपन् । मंत्रांते प्रोञ्चरेच्छत्रोर्नाम छिंधि च भिंधि च ॥ ३३ ॥

ਪ੍ਰਾਣ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੱਕ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ 'ਛਿੰਧੀ' (ਕੱਟੋ) ਅਤੇ 'ਭਿੰਧੀ' (ਪਾੜੋ) ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 34

मारयेति च तस्यांते दंतैरोष्टं निपूड्य च । पाण्योस्तले प्रपीड्याथ त्यक्त्वा तं स्वगृहं व्रजेत् ॥ ३४ ॥

ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਮਾਰਯ' (ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ) ਕਹਿ ਕੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬੁੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰਗੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 35

कुर्वन्सप्तदिनं चैवं हन्याच्छत्रुं न संशयः । राजिकालवणैर्मुक्तचिकुरः पितृकानने ॥ ३५ ॥

ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਈ ਅਤੇ ਲੂਣ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 36

धत्तूरफलपुष्पैश्च नखरोमविषैरपि । द्विक कौशिकगृध्राणां पक्षैः श्लेष्मांतकाक्षजैः ॥ ३६ ॥

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਨਹੁੰ, ਵਾਲ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ, ਉੱਲੂ ਅਤੇ ਗਿਰਝ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਲਸੂੜੇ (ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਂਤਕ) ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 37

समिद्धिस्त्रिशतं यामयदिङ्मुखो जुहुयान्निशि । एवं सप्तदिनं कुर्वन्मारयेदुद्धतं रिपुन् ॥ ३७ ॥

ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਮਿੱਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੰਕਾਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

वित्रासस्त्रिदिनं रात्रौ श्मशाने षट्शतं जपेत् । ततो वेताल उत्थाय वदेद्भावि शुभाशुभम् ॥ ३८ ॥

ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ‘ਵਿਤ੍ਰਾਸ’ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਛੇ ਸੌ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ। ਤਦ ਵੇਤਾਲ ਉੱਠ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਦੱਸੇਗਾ।

Verse 39

किंकरीभूय वर्त्तेत कुरुते साधकोदितम् । भास्मांबुमंत्रितं रात्रौ सहस्रावृत्तिकं पुनः ॥ ३९ ॥

ਦਾਸ-ਭਾਵ ਧਾਰ ਕੇ ਵਰਤਾਵ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਲਈ ਜੋ ਵਿਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹੀ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਸਮ ਤੇ ਜਲ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਕੇ।

Verse 40

दिनत्रयं च तत्पश्चात्प्रक्षिपेत्प्रतिमासु च । यासु कासु च स्थूलासु लघुष्वपि विशेषतः ॥ ४० ॥

ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ—ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 41

मंत्रप्रभावाञ्चलनं भवत्येव न संशयः । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां कुजे वा रविवासरे ॥ ४१ ॥

ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜਾਗਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਗਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਜਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ।

Verse 42

हनुमत्प्रतिमां पट्टे माषैः स्नेहपरिप्लुतैः । कुर्याद्रम्यां विशुद्धात्मा सर्वलक्षणलक्षिताम् ॥ ४२ ॥

ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਕਪੜੇ ਉੱਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਵੇ—ਘੀ/ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਮਾਸ਼ (ਉੜਦ) ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਰੇ।

Verse 43

तैलदीपं वामभागे घृतदीपं तु दक्षिणे । संस्थाप्यावाहयेत्पश्चान्मूलमंत्रेण मंत्रवित् ॥ ४३ ॥

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘਿਉ ਦਾ ਦੀਵਾ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ।

Verse 44

प्राणप्रतिष्टां कृत्वा च पाद्यादीनि समर्पयेत् । रक्तचंदनपुष्पैश्च सिंदूराद्यैः समर्चयेत् ॥ ४४ ॥

ਪ੍ਰਾਣ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ ਕੇ ਪਾਦ੍ਯ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਸਿੰਦੂਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਮਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 45

धूपं दीपं प्रदायाथ नैवेद्यं च समर्पयेत् । अपूपमोदनं शाकमोदकान्वटकादिकम् ॥ ४५ ॥

ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਭੇਟ ਕਰੇ—ਅਪੂਪ, ਮੋਦਨ (ਪਕਿਆ ਅੰਨ), ਸ਼ਾਕ, ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਵਟਕ ਆਦਿ।

Verse 46

साज्यं च तत्समर्प्याथ मूलमंत्रेण मंत्रवित् । अखंडितान्यहिलतादलानि सप्तविंशतिम् ॥ ४६ ॥

ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਘਿਉ ਸਮੇਤ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਅਹਿਲਤਾ ਬੇਲ ਦੇ ਅਖੰਡ ਸਤਾਈ ਪੱਤੇ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 47

त्रिधा कृत्वा सपूगानि मूलेनैव समर्पयेत् । एवं संपूज्य मंत्रज्ञो जपेद्दशशंत मनुम् ॥ ४७ ॥

ਸੁਪਾਰੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਉਸੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਣੂ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 48

कर्पूरारार्तिकं कृत्वा स्तुत्वा च बहुधा सुधीः । निजेप्सितं निवेद्याथ विधिवद्विसृजेत्ततः ॥ ४८ ॥

ਕਪੂਰ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਭਗਤ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਅਰਦਾਸ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਸਮਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 49

नैवेद्यान्नेन संभोज्य ब्राह्मणान्सप्तसंख्यया । निवेदितानि पर्णानि तेभ्यो दद्याद्विभज्य च ॥ ४९ ॥

ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਦੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਸੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਅਰਪਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 50

दक्षिणां च यथा शक्ति दत्त्वा तान् विसृजेत्सुधीः । तत इष्टगणैः सार्द्धं स्वयं भुंजीत वाग्यतः ॥ ५० ॥

ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਖਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਇੱਛਿਤ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਰੱਖੇ।

Verse 51

तद्दिने भूमिशय्यां च ब्रह्मचर्य्यं समाचरेत् । एवं यः कुरुते मर्त्यः सोऽचिरादेव निश्चितम् ॥ ५१ ॥

ਉਸ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜਲਦੀ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 52

प्राप्नुयात्सकलान्कामान्कपीशस्य प्रसादतः । हनुमत्प्रतिमां भूमौ विलिखेत्तत्पुरो मनुम् ॥ ५२ ॥

ਕਪੀਸ਼ (ਹਨੁਮਾਨ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੰਤਰ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 53

साध्यनाम द्वितीयांतं विमोचय विमोचय । तत्पूर्वं मार्जयेद्वामपाणिनाथ पुनर्लिखेत् । एवमष्टोत्तरशतं लिखित्वा मार्जयेत्पुनः ॥ ५३ ॥

ਸਾਧ੍ਯ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਵਿਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ “ਵਿਮੋਚਯ, ਵਿਮੋਚਯ” ਲਿਖੋ। ਫਿਰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਿਟਾ ਕੇ ਮੁੜ ਲਿਖੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ੧੦੮ ਵਾਰ ਲਿਖ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਮਿਟਾ ਦਿਓ।

Verse 54

एवं कृते महाकारागृहाच्छीघ्रं विमुच्यते । एवमन्यानि कर्माणि कुर्य्यांत्पल्लवमुल्लिखन् ॥ ५४ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਕੈਦਖਾਨੇ ਵਰਗੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਲਵ (ਅੰਕੁਰ) ਨੂੰ ਲਿਖਦੇ/ਉਕੇਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਕਰਮ ਵੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 55

सर्षपैर्वश्यकृद्धोमो विद्वेषे हयमारजैः । कुंकुमैरिध्मकाष्ठैर्वा मरीचैर्जीरकैरपि ॥ ५५ ॥

ਸਰਸੋਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਮ ਵਸ਼੍ਯਤਾ ਦਾ ਕਰਮ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦ੍ਵੇਸ਼ ਲਈ ਹਯਮਾਰਜ ਨਾਲ (ਹੋਮ) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਸਰ, ਸਮਿਧਾ-ਕਾਠ, ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਤੇ ਜੀਰਾ ਨਾਲ ਵੀ (ਹੋਮ) ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 56

ज्वरे दूर्वागुडूचीभिर्दध्ना क्षीरेण वा घृतैः । शूले करंजवातारिसमिद्भिस्तैललोलितैः ॥ ५६ ॥

ਜ੍ਵਰ ਵਿੱਚ ਦੂਰਵਾ ਅਤੇ ਗੁਡੂਚੀ ਨਾਲ ਦਹੀਂ, ਜਾਂ ਦੁੱਧ, ਜਾਂ ਘਿਉ ਦੇ ਨਾਲ (ਉਪਚਾਰ/ਪ੍ਰਯੋਗ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਲ (ਪੇਟ ਦਰਦ) ਵਿੱਚ ਕਰੰਜ ਅਤੇ ਵਾਤਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਪੇਟ ਕੇ/ਹਿਲਾ ਕੇ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 57

तैलाक्ताभिश्च निर्गुंडीसमिद्भिर्वा प्रयत्नतः । सौभाग्ये चंदनैश्चेंद्रलोचनैर्वा लवंगकैः ॥ ५७ ॥

ਯਤਨ ਨਾਲ ਤੇਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਨਿਰਗੁੰਡੀ ਦੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਵੀ (ਕਰਮ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਲਈ ਚੰਦਨ, ਜਾਂ ਇੰਦਰਲੋਚਨ, ਜਾਂ ਲੌਂਗ ਨਾਲ (ਪ੍ਰਯੋਗ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 58

सुगंधपुष्पैर्वस्त्राप्त्यै तत्तद्धान्यैस्तदाप्तये । रिपुपादरजोभिश्च राजीलवणमिश्रितैः ॥ ५८ ॥

ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਸਤ੍ਰ-ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਖਾਸ ਧਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹੋ-ਉਹੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵੈਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਰਾਜੀ (ਕਾਲੀ ਸਰੋਂ) ਅਤੇ ਲੂਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਇੱਛਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 59

होमयेत्सप्तरात्रं च रिपुर्याति यमालयम् । धान्यैः संप्राप्यते धान्यमन्नैरन्नसमुच्छ्रयः ॥ ५९ ॥

ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਨਿਆਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ ਧਾਨੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ ਅੰਨ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 60

तिलाज्यक्षीरमधुभिर्महिषीगोसमृद्धये । किं बहूक्तैर्विषे व्याधौ शांतौ मोहे च मारणे ॥ ६० ॥

ਤਿਲ, ਘੀ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਭੈਂਸਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ—ਵਿਸ਼, ਬਿਮਾਰੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ-ਕਰਮ, ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰਣ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 61

विवादे स्तंभने द्यूते भूतभीतौ च संकटे । वश्ये युद्धे क्षते दिव्ये बंधमोक्षे महावने ॥ ६१ ॥

ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਸਤੰਭਨ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਦਿਊਤ (ਜੂਏ) ਵਿੱਚ, ਭੂਤ-ਭੈ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ; ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਖ਼ਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਦਿਵ੍ਯ-ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਬੰਧਨ-ਮੋਚਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 62

साधितोऽयं नृणां दद्यान्मंत्रः श्रेयः सुनिश्चितम् । वक्ष्येऽथ हनुमद्यंत्रं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ ६२ ॥

ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੰਤਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਨੁਮਾਨ-ਯੰਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 63

लांगूलाकारसंयुक्तं वलयत्रितयं लिखेत् । साध्यनाम लिखेन्मध्ये पाशिबीज प्रवेष्टितम् ॥ ६३ ॥

ਪੂੰਛ ਵਰਗੀ ਵਧਾਈ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਲਯ ਬਣਾਓ। ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਧ੍ਯ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਸ਼ੀ-ਬੀਜ ਨਾਲ ਘੇਰੋ॥

Verse 64

उपर्यष्टच्छदं कृत्वा पत्रेषु कवचं लिखेत् । तद्बहिर्दंहमालिख्य तद्बहिश्चतुरस्रकम् ॥ ६४ ॥

ਉੱਪਰ ਅੱਠ ਪਰਤਾਂ ਦਾ ਢੱਕਣ ਕਰਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ‘ਕਵਚ’ ਲਿਖੋ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਵਲਯ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਚੌਕੋਰ ਬਣਾਓ॥

Verse 65

चतुरसस्रस्य रेखाग्रे त्रिशूलानि समालिखेत् । सौं बीजं भूपुरस्याष्टवज्रेषु विलिखेत्ततः ॥ ६५ ॥

ਚੌਕੋਰ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਬਣਾਓ। ਫਿਰ ਭੂਪੁਰ ਦੇ ਅੱਠ ਵਜ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਉਭਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ‘ਸੌਂ’ ਬੀਜ ਲਿਖੋ॥

Verse 66

कोणेष्वकुंशमालिख्य मालामंत्रेण वेष्टयेत् । तत्सर्वं वेष्टयेद्यंत्रवलयत्रितयेन च ॥ ६६ ॥

ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਕੁੰਡੀ ਵਾਲੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਕੇ, ਮਾਲਾ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇੜ੍ਹੋ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਯੰਤਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਲਯਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੋ॥

Verse 67

शिलायां फलके वस्त्रे ताम्रपत्रेऽथ कुड्यके । ताडपत्रेऽथ भूर्जे वा रोचनानाभिकुंकुभैः ॥ ६७ ॥

ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ, ਫਲਕ ਉੱਤੇ, ਕਪੜੇ ਉੱਤੇ, ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਪੱਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕੰਧ ਉੱਤੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾੜ-ਪੱਤਰ ਜਾਂ ਭੂਰਜ-ਪੱਤਰ ਉੱਤੇ—ਰੋਚਨਾ, ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਲਿਖੋ॥

Verse 68

यंत्रमेतत्समालिख्य निराहारो जितेंद्रियः । कपेः प्राणान्प्रतिष्टाप्य पूजयेत्तद्यथाविधि ॥ ६८ ॥

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਯੰਤਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲਿਖ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਪਿ (ਹਨੁਮਾਨ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 69

अशेषदुःखशान्त्यर्थः यंत्रं संधारयेद् बुधः । मारीज्वराभिचारादिसर्वोपद्रवनाशनम् ॥ ६९ ॥

ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਇਹ ਯੰਤਰ ਧਾਰਨ/ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੇ; ਇਹ ਮਾਰੀ-ਜ੍ਵਰ, ਅਭਿਚਾਰ ਆਦਿ ਸਭ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 70

योषितामपि बालानां धृतं जनमनोहरम् । भूतकृत्यापिशाचानां दर्शनादेव नाशनम् ॥ ७० ॥

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਭੂਤ, ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚ ਆਦਿ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 71

मालामंत्रमथो वक्ष्ये तारो वाग्विष्णुगेहिनी । दीर्घत्रयान्विता माया प्रागुक्तं कूटपञ्चकम् ॥ ७१ ॥

ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਾਲਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਪਹਿਲਾਂ ‘ਤਾਰ’ ਅੱਖਰ, ਫਿਰ ‘ਵਾਕ੍’, ਫਿਰ ‘ਵਿਸ਼ਣੁ-ਗੇਹਿਨੀ’ ਪਦ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਦੀਰਘ ਸਵਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ‘ਮਾਇਆ’—ਇਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਕੂਟ-ਪੰਚਕ ਹੈ।

Verse 72

ध्रुवो हृद्धनुमान्ङेंतोऽथ प्रकटपराक्रमः । आक्रांतदिग्मंडलांते यशोवितानसंवदेत् ॥ ७२ ॥

ਫਿਰ ਧ੍ਰੁਵ—ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ—ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਛਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਯਸ਼ ਦਾ ਵਿਤਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ਗੂੰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 73

धवलीकृतवर्णांते जगत्त्रितयवज्र च । देहज्वलदग्निसूर्य कोट्यंते च समप्रभ ॥ ७३ ॥

ਜਿੱਥੇ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਧਵਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤ੍ਰਿਜਗਤ ਵਜ੍ਰਾਘਾਤ ਨਾਲ ਚਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਉਹ ਜੋਤਿ ਦੇਹ ਅੰਦਰ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਂਗ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

Verse 74

तनूरुहपदांते तु रुद्रावतार संवदेत् । लंकापुरी ततः पश्चाद्दहनोदधिलंघन ॥ ७४ ॥

‘ਤਨੂਰੁਹਪਦ’ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਅਵਤਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਲੰਕਾ-ਨਗਰੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਕਾ-ਦਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ-ਲੰਘਣ ਦਾ ਕਥਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 75

दशग्रीवशिरः पश्चात्कृतांतकपदं वदेत् । सीतांते श्वसनपदं वाय्वंते सुतमीरयेत् ॥ ७५ ॥

‘ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਸ਼ਿਰಃ’ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਕ੍ਰਿਤਾਂਤਕ’ ਪਦ ਉਚਾਰੋ। ‘ਸੀਤਾ’ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ‘ਸ਼ਵਸਨ’ ਪਦ, ਅਤੇ ‘ਵਾਯੁ’ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ‘ਸੁਤ’ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰੋ।

Verse 76

अंजनागर्भसंभूतः श्रीरामलक्ष्मणान्वितः । नंदंति कर वर्णांते सैन्यप्राकार ईरयेत् ॥ ७६ ॥

ਅੰਜਨਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਇਸ ਨੂੰ ‘ਸੈਨ੍ਯ-ਪ੍ਰਾਕਾਰ’ (ਸੈਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ-ਦੀਵਾਰ) ਕਹਿ ਕੇ ਉਚਾਰੋ; ਕਾਰਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 77

सुग्रीवसख्यकादूर्णाद्रणवालिनिवर्हण । कारणद्रोणशब्दांते पर्वतोत्पाटनेति च ॥ ७७ ॥

ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ; ਸੂਤਰ ਵਾਂਗ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਕਰਕੇ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰਨ ਕਰਕੇ; ਕਾਰਣ-ਸਰੂਪ ਹੋਣ ਕਰਕੇ; ‘ਦ੍ਰੋਣ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਕਰਕੇ; ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਉਖਾੜਣ ਕਰਕੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 78

अशोकवनवीथ्यंते दारुणाक्षकुमारक । छेदनांते वनरक्षाकरांते तु समूह च ॥ ७८ ॥

ਹੇ ਦਾਰੁਣਾਕ੍ਸ਼-ਕੁਮਾਰਕ! ਅਸ਼ੋਕ-ਵਨ ਦੀ ਗਲੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਿਰੇ ਤੇ ਵਨ-ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਕੱਠ-ਸਥਾਨ ਹੈ।

Verse 79

विभञ्जनांते ब्रह्मास्त्रब्रह्मशक्ति ग्रसेति च । लक्ष्मणांते शक्तिभेदनिवारणपदं वदेत् ॥ ७९ ॥

‘ਵਿਭੰਜਨਾ’ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੋ—“ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਗ੍ਰਸਿਤ ਹੋ ਜਾਣ।” ਅਤੇ ‘ਲਕਸ਼ਮਣਾ’ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਭੇਦਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਤਿਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੋ।

Verse 80

विशल्योषधिशब्दांते समानयन संपठेत् । बालोदित ततो भानुमंडलग्रसनेति च ॥ ८० ॥

‘ਵਿਸਲਿਆ’ ਅਤੇ ‘ਔਸ਼ਧੀ’ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਕੇ ‘ਸਮਾਨਯਨ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੋ। ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ‘ਭਾਨੁ-ਮੰਡਲ-ਗ੍ਰਸਨ’ ਨਾਮਕ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਜਪੋ।

Verse 81

मेघनादहोमपदाद्विध्वंसनपदं वदेत् । इंद्रजिदूधकारांते णसीतासक्षकेति च ॥ ८१ ॥

‘ਮੇਘਨਾਦ-ਹੋਮ’ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਖੰਡ ਤੋਂ ‘ਵਿਧਵੰਸਨ’ ਪਦ ਉਚਾਰੋ; ਅਤੇ ‘ਇੰਦਰਜਿਤ’ ਖੰਡ ਦੇ ਊਧਕਾਰ-ਅੰਤ ਤੇ ‘ਣ-ਸੀਤਾ-ਸਕ੍ਸ਼ਕੇ’ ਵੀ ਜਪੋ।

Verse 82

राक्षसीसंघशब्दांते विदारणपदं वदेत् । कुंभकर्णादिसंकीर्त्यवधांते च परायण ॥ ८२ ॥

‘ਰਾਕਸ਼ਸੀ-ਸੰਘ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ‘ਵਿਦਾਰਣ’ ਪਦ ਉਚਾਰੋ। ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਣ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਸੰਕੀਰਤਨ ਕਰਕੇ, ਵਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਰਾਯਣ ਵਜੋਂ ਸਮਾਪਤੀ ਪਾਠ ਕਰੋ।

Verse 83

श्रीरामभक्तिवर्णांते तत्परेति समुद्र च । व्योमद्रुमलंघनेति महासामर्थ्य संवदेत् ॥ ८३ ॥

ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ-ਭਕਤੀ ਦੇ ਵਰਣਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ—“ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ-ਪਰਾਇਣ ਹੈ”; ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘਣ ਤੇ ਆਕਾਸ਼-ਸਮ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਦਣ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾ-ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰ।

Verse 84

महातेजःपुंजशब्दाद्विराजमानवोञ्चरेत् । स्वामिवचनसंपादितार्जुनांते च संयुग ॥ ८४ ॥

ਮਹਾਤੇਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਦਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉੰਛਵ੍ਰਿੱਤੀ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰ; ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਵਾਂਗ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੁ।

Verse 85

सहायांते कुमारेति ब्रह्मचारिन्पदंवदेत् । गंभीरशब्दोदयांते दक्षिणापथ संवदेत् । मार्त्ताण्डमेरु शब्दांते वदेत्पर्वतपीटिका ॥ ८५ ॥

ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅੰਤ “ਸਹਾਇਆ” ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ “ਕੁਮਾਰ” ਕਹੋ; ਅਤੇ “ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਨ” ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ “ਪਦ” ਉਚਾਰੋ। “ਗੰਭੀਰ” ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਉਦਯ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ “ਦੱਖਿਣਾਪਥ” ਕਹੋ; ਅਤੇ “ਮਾਰੱਤਾਂਡ” ਤੇ “ਮੇਰੂ” ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ “ਪਰਵਤ-ਪੀਠਿਕਾ” ਉਚਾਰੋ।

Verse 86

अर्चनांते तु सकलमंत्रांते मपदं वदेत् । आचार्यमम शब्दांते सर्वग्रहविनाशन ॥ ८६ ॥

ਅਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅਤੇ ਹਰ ਪੂਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ “ਮ” ਅੱਖਰ ਉਚਾਰੋ। ਅਤੇ “ਆਚਾਰਯ” ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ “ਮਮ” ਜੋੜੋ—ਇਹ ਸਭ ਗ੍ਰਹ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 87

सर्वज्वरोञ्चाटनांते सर्वविषविनाशन । सर्वापत्तिनिवारण सर्वदुष्टनिबर्हण ॥ ८७ ॥

ਹੇ (ਦੇਵ/ਮੰਤ੍ਰ)! ਤੂੰ ਸਭ ਜਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੰਤਿਮ ਉਪਚਾਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹਰ ਆਪੱਤੀ ਨੂੰ ਟਾਲਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਸਭ ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 88

सर्वव्याध्यादि सम्प्रोच्य भयांते च निवारण ॥ ८८ ॥

ਸਭ ਰੋਗ ਆਦਿਕ ਦੇ ਉਪਾਅ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭੈ-ਨਿਵਾਰਕ ਉਪਚਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 89

सर्वशत्रुच्छेदनेति ततो मम परस्य च ॥ ८९ ॥

ਇਸ ਲਈ (ਇਹ ਨਾਮ/ਮੰਤ੍ਰ) ‘ਸਰਬ-ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਛੇਦਨ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਈ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।

Verse 90

ततस्त्रिभुवनांते तु पुंस्त्रीनपुंसकात्मकम् । सर्वजीवपदांते तु जातं वशययुग्मकम् ॥ ९० ॥

ਫਿਰ ‘ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ’ ਪਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰੂਪ ਪੁਲਿੰਗ, ਇਸਤ੍ਰੀਲਿੰਗ ਅਤੇ ਨਪੁੰਸਕਲਿੰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ‘ਸਰਬਜੀਵ’ ਪਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ‘ਵਸ਼ਯ’ ਦੀ ਜੋੜੀ ਧੁਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 91

ममाज्ञाकारकं पश्चात्संपादय युगं पुनः । ततो नानानामधेयान्सर्वान् राज्ञः स संपठेत् ॥ ९१ ॥

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਯੁਗ-ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਫਿਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਤਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਨਾ ਨਾਮ-ਉਪਾਧੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਠ ਕਰੇ।

Verse 92

परिवारान्ममेत्यंते सेवकान् कुरु युग्मकम् । सर्वशस्त्रवीत्यंते षाणि विध्वंसय द्वयम् ॥ ९२ ॥

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ‘ਮਮ’ ਜੋੜ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾਓ; ਅਤੇ ‘ਸਰਬਸ਼ਸਤ੍ਰਵੀਤੀ’ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ‘ਸ਼ਾਣਿ’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੇ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 93

लज्जादीर्घत्रयोपेता होत्रयं चैहि युग्मकम् । विलोमं पंचकूटानि सर्वशत्रून्हनद्वयम् ॥ ९३ ॥

“ਲੱਜਾ” ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦੀਰਘ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਫਿਰ “ਹੋਤ੍ਰਯੰ” ਦਾ ਤ੍ਰਯ ਅਤੇ “ਚੈਹਿ” ਦਾ ਯੁਗਮ ਲਵੋ। ਅਗੇ ਵਿਰੋਮ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੰਜ ਕੂਟ ਬਣਾਕੇ, ਸਭ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ “ਹਨ” ਦ੍ਵੈ ਜੋੜੋ॥੯੩॥

Verse 94

परबलानि परांते सैन्यानि क्षोभयद्वयम् ॥ ९४ ॥

ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ “ਕ੍ਸ਼ੋਭਯ” ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ॥੯੪॥

Verse 95

मम सर्वं कार्यजातं साधयेति द्वयं ततः ॥ ९५ ॥

ਫਿਰ “ਮਮ ਸਰ੍ਵੰ ਕਾਰ੍ਯਜਾਤੰ ਸਾਧਯ” — ਇਸ ਦੋਹਰੇ ਵਾਕ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ॥੯੫॥

Verse 96

सर्वदुष्टदुर्जनांते मुखानि कीलयद्वयम् । धेत्रयं वर्मत्रितयं फट्त्रयं हांत्रयं ततः ॥ ९६ ॥

ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਦੁਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ “ਕੀਲਯ” ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਨਾਲ ਕੀਲਿਤ ਕਰਕੇ ਬੰਦ ਕਰੋ। ਫਿਰ “ਧੇ” ਤਿੰਨ ਵਾਰ, “ਵਰਮ” ਤਿੰਨ ਵਾਰ, “ਫਟ्” ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ “ਹਾਂ” ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜੋੜੋ॥੯੬॥

Verse 97

वह्निप्रियांतो मंत्रोऽयं मालासंज्ञोऽखिलेष्टदः ॥ ९७ ॥

“ਵਹ્નਿਪ੍ਰਿਆ” ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਅੰਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮੰਤਰ “ਮਾਲਾ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਹੈ॥੯੭॥

Verse 98

वस्वष्टबाणवर्णोऽयं मंत्रः सर्वेष्टसाधकः ॥ ९८ ॥

ਇਹ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 99

महाभये महोत्पाते स्मृतोऽयं दुःखनाशनः । द्वादशार्णस्य षट्कूटं त्यक्त्वा बीजं तथादिमम् ॥ ९९ ॥

ਵੱਡੇ ਡਰ ਅਤੇ ਮਹਾ ਉਤਪਾਤ ਵੇਲੇ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕਸ਼ਰੀ ਦੇ ਛਟਕੂਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਦਿ ਬੀਜ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗੋ।

Verse 100

पंचकूटात्मको मंत्रः सर्वकामप्रदायकः । रामचंद्रो मुनिश्चास्य गायत्री छंद ईरितम् ॥ १०० ॥

ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੰਚਕੂਟਾਤਮਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਗਾਇਤਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 101

हनुमान्देवता प्रोक्तो विनियोगोऽखिलाप्तये । पंचबीजैः समस्तेन षडंगानि समाचरेत् ॥ १०१ ॥

ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਵਿਨਿਯੋਗ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਪੰਜ ਬੀਜਾਂ ਸਮੇਤ ਛਡੰਗ ਕਰਮ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੋ।

Verse 102

रामदूतो लक्ष्मणांते प्राणदाताञ्जनीसुतः । सीताशोकविनाशोऽयं लंकाप्रासादभंजनः ॥ १०२ ॥

ਉਹ ਰਾਮਦੂਤ ਹੈ; ਲਖ਼ਮਣ ਦੇ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾਤਾ; ਅੰਜਨੀ ਸੁਤ। ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਹਲ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 103

हनुमदाद्याः पंचैते बीजाद्या ङेयुताः पुनः । षडंगमनवो ह्येते ध्यानपूजादि पूर्ववत् ॥ १०३ ॥

‘ਹਨੁਮਤ’ ਆਦਿ ਇਹ ਪੰਜ ਮੰਤ੍ਰ ਮੁੜ ਬੀਜਾਖਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਜਾਣੋ। ਇਹੀ ਛਡੰਗ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ; ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਸਭ ਪੂਰਵਵਤ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 104

प्रणवो वाग्भवं पद्मा माया दीर्घत्रयान्विता । पंचकूटानि मंत्रोऽयं रुद्रार्णः सर्वसिद्धिदः ॥ १०४ ॥

ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ), ਵਾਗਭਵ ਬੀਜ, ਪਦਮਾ ਬੀਜ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਬੀਜ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੰਬੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜ ਕੂਟ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 105

ध्यानपूजादिकं सर्वमस्यापि पूर्ववन्मतम् । अयमाराधितो मंत्रः सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १०५ ॥

ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਲਈ ਵੀ ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਪੂਰਵਵਤ ਹੀ ਸਮਝਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਧਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 106

नमो भगवते पश्चादनंतश्चंद्रशेखरां । जनेयाय महांते तु बलायांतेऽग्निवल्लभा ॥ १०६ ॥

ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਜੋ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਹੈ; ਜੋ ‘ਜਨੇਯ’ (ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ) ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਹਾਂਤ-ਅੰਤ ਹੈ, ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਬਲ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।

Verse 107

अष्टादशार्णो मंत्रोऽयं सुनिरीश्वरसंज्ञकः । छंदोऽनुष्टुप्देवता तु हनुमान्पवनात्मजः ॥ १०७ ॥

ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ‘ਸੁਨਿਰੀਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਦੇਵਤਾ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਹਨ।

Verse 108

हं बीजं वह्निवनिता शक्तिः प्रोक्ता मनीषिभिः । आंजनेयाय हृदयं शिरश्च रुद्रमूर्तये ॥ १०८ ॥

‘ਹੰ’ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬੀਜ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਵਹ્નਿਵਨਿਤਾ’ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹੀ ਹੈ। ਨਿਆਸ ਵਿੱਚ ਹਿਰਦਾ ਆੰਜਨੇਯ (ਹਨੁਮਾਨ) ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਰੁਦ੍ਰਮੂਰਤੀ ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ।

Verse 109

शिखायां वायुपुत्रायाग्निगर्भाय वर्मणि । रामदूताय नेत्रं स्याद्बह्यास्त्रायास्त्रमीरितम् ॥ १०९ ॥

ਸ਼ਿਖਾ ਵਿੱਚ ਵਾਯੁਪੁਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਰਮ (ਕਵਚ) ਵਿੱਚ ਅਗਨਿਗਰਭ ਦੀ। ਨੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਦੂਤ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹੀ ਬਾਹ੍ਯਾਸਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਤਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ।

Verse 110

तप्तचामीकरनिभं भीघ्नसंविहिताञ्जलिम् । चलत्कुंडलदीप्तास्यं पद्मक्षं मारुतिं स्मरेत् ॥ ११० ॥

ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ, ਵਿਘਨ-ਨਾਸਕ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਮੂਦਰਾ ਵਿੱਚ; ਹਿਲਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁਖ ਚਮਕਦਾ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਮਾਰੁਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।

Verse 111

ध्यात्वैवमयुतं जप्त्वा दशांशं जुहुयात्तिलैः । वैष्णवे पूजयेत्पीठे प्रागुद्दिष्टेन वर्त्मना ॥ १११ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਪ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਤਿਲਾਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰੋ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

Verse 112

अष्टोत्तरशतं नित्यं नक्तभोजी जितेंद्रियः । जपित्वा क्षुद्ररोगेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ ११२ ॥

ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੰਯਮੀ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ੧੦੮ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੋਟੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 113

महारोगनिवृत्त्यै तु सहस्रं प्रत्यहं जपेत् । राक्षसौघं विनिघ्नंतं कपिं ध्यात्वाधनाशनम् ॥ ११३ ॥

ਵੱਡੇ ਰੋਗ ਦੀ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਨ-ਹਾਨੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਪੀ (ਹਨੁਮਾਨ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ॥

Verse 114

अयुतं प्रजपेन्नित्यमचिराज्ज यति द्विषम् । सुग्रीवेण समं रामं संदधानं कपिं स्मरन् ॥ ११४ ॥

ਜੋ ਨਿੱਤ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਕਪੀ (ਹਨੁਮਾਨ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀਰਾਮ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਵਾਈ॥

Verse 115

प्रजपेदयुतं यस्तु संधिं कुर्याद्द्विपद्वयोः । ध्यात्वा लंकां दहंतं तमयुतं प्रजपेन्मनुम् ॥ ११५ ॥

ਜੋ ਦੋ ਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੰਧੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਮੰਤਰ-ਜਪ ਕਰੇ। ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ (ਹਨੁਮਾਨ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ॥

Verse 116

अचिरादेव शत्रूणां ग्रामान्संप्रदहेत्सुधीः । ध्यात्वा प्रयाणसमये हनुमन्तं जपेन्मनुम् ॥ ११६ ॥

ਸੁਧੀ ਮਨੁੱਖ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਵਾਨਗੀ ਵੇਲੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮੰਤਰ-ਜਪ ਕਰੇ॥

Verse 117

यो याति सोऽचिरात्स्वेष्टं साधयित्वा गृहे व्रजेत् । हनुमंतं सदा गेहे योऽर्चयेज्जपतत्परः ॥ ११७ ॥

ਜੋ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਇੱਛਿਤ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ॥

Verse 118

आरोग्यं च श्रियं कांतिं लभते निरुपद्रवम् । कानने व्याघ्रचौरेभ्यो रक्षेन्मनुरयं स्मृतः ॥ ११८ ॥

ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਰੋਗਤਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਕਾਂਤੀ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੱਘਾਂ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਿਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 119

प्रस्वापकाले शय्यायां स्मरेन्मंत्रमनन्यधीः । तस्य दुःस्वप्नचौरादिभयं नैव भवेत्क्वचित् ॥ ११९ ॥

ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ, ਚੋਰ ਆਦਿ ਦਾ ਡਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 120

वियत्सेंदुर्हनुमते ततो रुद्रात्मकाय च । वर्मास्त्रांतो महामंत्रो द्वादशार्णोऽष्टसिद्धिकृत् ॥ १२० ॥

ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਦ੍ਰਾਤਮਕ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਵਰਮ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਖਰੀ ਮਹਾਮੰਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਅਸ਼ਟਸਿੱਧੀ ਦਾਤਾ ਹੈ।

Verse 121

रामचन्द्रो मुनिश्चास्य जगती छन्द ईरितम् । हनुमान्देवतां बीजमाद्यं शक्तिर्हुमीरिता ॥ १२१ ॥

ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਛੰਦ ਜਗਤੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਹਨ। ਆਦਿ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ‘ਹੁੰ’ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 122

षड्दीर्घभाजा बीजेन षडंगानि समाचरेत् । महाशैलं समुत्पाट्य धावंतं रावणं प्रति ॥ १२२ ॥

ਛੇ ਦੀਰਘ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਛਡੰਗ ਨਿਆਸ ਆਦਿ ਕਰੇ। ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਕੇ ਉਹ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 123

लाक्षारक्तारुणं रौद्रं कालांतकयमोपमम् । ज्वलदग्निसमं जैत्रं सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥ १२३ ॥

ਲਾਖ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਰਗਾ ਅਰੁਣ, ਰੌਦ੍ਰ ਸਰੂਪ, ਪ੍ਰਲਯਾਂਤਕ ਯਮ ਦੇ ਸਮਾਨ; ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਜੈਕਾਰਕ, ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦਿਪਤ।

Verse 124

अंगदाद्यैर्महावीरैर्वेष्टितं रुद्ररूपिणम् । तिष्ठ तिष्ठ रणे दुष्ट सृजंतं घोरनिः स्वनम् ॥ १२४ ॥

ਅੰਗਦ ਆਦਿ ਮਹਾਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਮ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ। “ਠਹਿਰ! ਠਹਿਰ! ਰਣ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ!” ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਧੁਨ ਛੱਡੀ।

Verse 125

शैवरूपिणमभ्यर्च्य ध्यात्वा लक्ष जपेन्मनुम् । दशांशं जुहुयाद्वीहीन्पयोदध्याज्यमिश्रितान् ॥ १२५ ॥

ਸ਼ੈਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਉ ਮਿਲੇ ਚੌਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ।

Verse 126

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते । मूर्तिं संकल्प्य मूलेन पूजा कार्या हनूमतः ॥ १२६ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪੀਠ ਉੱਤੇ—ਵਿਮਲਾ ਆਦਿ ਪਰਿਕਰਾਂ ਸਮੇਤ—ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 127

ध्यानैकमात्रोऽपि नृणां सिद्धिरेव न संशयः । अथास्य साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया ॥ १२७ ॥

ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਧਿਆਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 128

हनुमत्साधनं पुण्यं महापातकनाशनम् । एतद्गुह्यतमं लोके शीघ्रसिद्धिकरं परम् ॥ १२८ ॥

ਹਨੁਮਾਨ-ਸਾਧਨਾ ਪਰਮ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਗੁਪਤ, ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 129

मंत्री यस्य प्रसादेन त्रैलोक्यविजयी भवेत् । प्रातः स्नात्वा नदीतीरे उपविश्य कुशासने ॥ १२९ ॥

ਜਿਸ ਮੰਤ੍ਰ (ਮੰਤਰੀ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਤ੍ਰਿਲੋਕ-ਵਿਜੇਤਾ ਬਣੇ—ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੁਸ਼ਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ।

Verse 130

प्राणायामषडंगे च मूलेन सकलं चरेत् । पुष्पांजल्यष्टकं दत्वा ध्यात्वा रामं ससीतकम् ॥ १३० ॥

ਫਿਰ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਛਡੰਗ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਕਰੇ। ਅੱਠ ਪੁਸ਼ਪਾਂਜਲੀਆਂ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਸੀਤਾ-ਸਹਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Verse 131

ताम्रपात्रे ततः पद्ममष्टपत्रं सकेशरम् । कुचंदनेन घृष्टेन संलिखेत्तच्छलाकया ॥ १३१ ॥

ਫਿਰ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਉੱਤੇ ਕੇਸਰ-ਸਹਿਤ ਅੱਠ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ, ਘਿਸੇ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਸ਼ਲਾਕਾ ਨਾਲ ਉਕੇਰੇ।

Verse 132

कर्मिकायां लिखेन्मंत्रं तत्रावाह्य कपीश्वरम् । मूर्तिं मूलेन संकल्प्य ध्यात्वा पाद्यादिकं चरेत् ॥ १३२ ॥

ਕਰਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਲਿਖ ਕੇ ਉੱਥੇ ਕਪੀਸ਼ਵਰ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ। ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਾਦ੍ਯ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰ ਕਰੇ।

Verse 133

गंधपुष्पादिकं सर्वं निवेद्य मूलमंत्रतः । केसरेषु षडंगानि दलेषु च ततोऽर्चयेत् ॥ १३३ ॥

ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਮੂਲ-ਮੰਤਰ ਜਪਦੇ ਹੋਏ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਕੇਸਰਾਂ ਉੱਤੇ ਛਡੰਗ-ਨਿਆਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 134

सुग्रीवं लक्ष्मणं चैव ह्यंगदं नलनीलकौ । जांबवंतं च कुमुदं केसरीशं दलेऽर्चयेत् ॥ १३४ ॥

(ਪਵਿੱਤਰ) ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਤੇ ਅੰਗਦ, ਨਲ-ਨੀਲ, ਜਾਂਬਵਾਨ, ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 135

दिक्पालांश्चापि वज्रादीन्पूजयेत्तदनंतरम् । एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेत्स्वेष्टमात्मनि ॥ १३५ ॥

ਫਿਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਆਯੁਧ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਧਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 136

नदीतीरे कानने वा पर्वते विजनेऽथवा । साधयेत्साधक श्रेष्टो भूमिग्रहणपूर्वकम् ॥ १३६ ॥

ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ—ਪਹਿਲਾਂ ਭੂਮੀ-ਗ੍ਰਹਣ (ਸਥਾਨ ਨਿਰਧਾਰਨ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ) ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਧਕ ਸਾਧਨਾ ਕਰੇ।

Verse 137

जिताहारो जितश्वासो जितवाक्च जितेंद्रियः । दिग्बन्ध नादिकं कृत्वा न्यासध्यानादिपूर्वकम् ॥ १३७ ॥

ਆਹਾਰ, ਸ਼ਵਾਸ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਗਬੰਧ ਅਤੇ ਨਾਡਿਕਾ-ਵਿਧੀ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਨਿਆਸ, ਧਿਆਨ ਆਦਿ ਪੂਰਵਕ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 138

लक्षं जपेन्मंत्रराजं पूजयित्वा तु पूर्ववत् । लक्षांति दिवसं प्राप्य कुर्य्याञ्च पूजनं महत् ॥ १३८ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰਰਾਜ ਦਾ ਇਕ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਲੱਖ-ਪੂਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਆਵੇ, ਤਦ ਮਹਾਨ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼) ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 139

एकाग्रमनसा सम्यग्ध्यात्वा पवननंदनम् । दिवारात्रौ जपं कुर्याद्यावत्संदर्शनं भवेत् ॥ १३९ ॥

ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਪਵਨਨੰਦਨ (ਹਨੁਮਾਨ) ਦਾ ਠੀਕ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਖਾਤ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਜਪ ਕਰਦਾ ਰਹੇ।

Verse 140

सुदृढं साधकं मत्वा निशीथे पवनात्मजः । सुप्रसन्नस्ततो भूत्वा प्रयाति साधकाग्रतः ॥ १४० ॥

ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਨਿਸ਼ੀਥ (ਅੱਧੀ ਰਾਤ) ਵੇਲੇ ਪਵਨਾਤਮਜ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਕਿਰਪਾਲ ਹੋ ਕੇ ਸਾਧਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 141

यथेप्सितं वरं दत्वा साधकाय कपीश्वरः । वरं लब्ध्वा साधकंद्रो विहरेदात्मनः सुखैः ॥ १४१ ॥

ਕਪੀਸ਼ਵਰ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਸਾਧਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੇ ਆਤਮਿਕ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 142

एतद्धि साधनं पुण्यं लोकानां हितकाम्यया । प्रकाशितं रहस्यं वै देवानामपि दुर्लभम् ॥ १४२ ॥

ਇਹ ਸਾਧਨ ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਭੇਦ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 143

अन्यानपिप्रयोगांश्च साधयेदात्मनो हितान् । वियदिंदुयुतं पश्चान्ङेंतं पवननंदनम् ॥ १४३ ॥

ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ ਹੋਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਸਿੱਧ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪਵਨਨੰਦਨ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 144

वह्निप्रियांतो मंत्रोऽयं दशार्णः सर्वकामदः । मुन्यादिकं च पूर्वोक्तं षडंगान्यपि पूर्ववत् ॥ १४४ ॥

ਇਹ ‘ਵਹ્નਿਪ੍ਰਿਆ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਦਸ਼ਾਰ্ণ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਆਦਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਛਡੰਗ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨੇ ਹਨ।

Verse 145

ध्यायेद्रणे हनूमंतं सूर्यकोटिसमप्रभम् । धावंतं रावणं जेतुं दृष्ट्वा सत्वरमुत्थितम् ॥ १४५ ॥

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਕਰੋੜਾਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਕੇ ਰਾਵਣ-ਵਿਜੈ ਲਈ ਦੌੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 146

लक्ष्मणं च महावीरं पतितं रणभूतले । गुरुं च क्रोधमुत्पाद्य ग्रहोतुं गुरुपर्वतम् ॥ १४६ ॥

ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਸਨ। ਤਦ (ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ) ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਜਗਾ ਕੇ ਔਸ਼ਧੀ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 147

हाहाकारैः सदर्पैश्च कंपयंतं जगत्त्रयम् । आब्रह्मांडं समाख्याप्य कृत्वा भीमं कलेवरम् ॥ १४७ ॥

ਭਿਆਨਕ ਹਾਹਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੰਭ ਭਰੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਤਾਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭੀਮਕਾਇ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 148

लक्षं जपेद्दशांशेन जुहुयात्पूर्ववत्सुधीः । पूर्ववत्पूजनं प्रोक्तं मंत्र स्यास्य विधानतः ॥ १४८ ॥

ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਾਧਕ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਇਹੀ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।

Verse 149

एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेदात्मनो हितम् । अस्यापि मंत्रवर्यस्य रहस्यं साधनं तु वै ॥ १४९ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਸਾਧਕ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰੇ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਇਸ ਉੱਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸਾਧਨ-ਰਹੱਸ ਹੈ।

Verse 150

सुगोप्यं सर्वतंत्रेषु न देयं यस्य कस्यचित् । ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय कृतनित्यक्रियः शुचिः ॥ १५० ॥

ਇਹ ਭੇਦ ਸਭ ਤੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੁਪਤ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬ੍ਰਾਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਕੇ, ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ (ਸਾਧਨਾ ਕਰੇ)।

Verse 151

गत्वा नदीं तः स्नात्वा तीर्थमावाह्य चाष्टधा । मूलमंत्रं ततो जप्त्वा सिंचेदादित्यसंख्यया ॥ १५१ ॥

ਨਦੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ; ਅੱਠਧਾ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ (ਜਲ) ਸਿੰਚਨ/ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ।

Verse 152

एवं स्नानादिकं कृत्वा गंगातीरेऽथवा पुनः । पर्वते वा वने वापि भूमिग्रहणपूर्वकम् ॥ १५२ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ—ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਭੂਮੀ-ਗ੍ਰਹਣ (ਉਚਿਤ ਥਾਂ/ਆਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ।

Verse 153

आद्यवर्णैः पूरकं स्यात्पञ्चवर्गैश्च कुम्भकम् । रेचकं च पुनर्याद्यैरेवं प्राणान्नियन्य च ॥ १५३ ॥

ਆਦਿ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਕ ਕਰੇ, ਪੰਜ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਦਿ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਰੇਚਕ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।

Verse 154

विधाय भूतशुद्ध्यादि पीठन्यासावधि पुनः । ध्यात्वा पूर्वोक्तविधिना संपूज्य च कपीश्वरम् ॥ १५४ ॥

ਭੂਤਸ਼ੁੱਧੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੀਠ-ਨਿਆਸ ਤੱਕ ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਕਪੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਰੀ ਕਰੇ।

Verse 155

तदग्रे प्रजपेन्नित्यं साधकोऽयुतमादरात् । सप्तमे दिवसे प्राप्ते कुर्याञ्च पूजनं महत् ॥ १५५ ॥

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਧਕ ਨਿੱਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਪ ਕਰੇ। ਸੱਤਵਾਂ ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 156

एकाग्रमनसा मन्त्री दिवारात्रं जपेन्मनुम् । महाभयं प्रदत्वा त्रिभागशेषासु निश्चितम् ॥ १५६ ॥

ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਾਧਕ ਦਿਨ ਰਾਤ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੇ। ਨਿਯਤ ‘ਮਹਾਭਯ’ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰੇ।

Verse 157

यामिनीषु समायाति नियतं पवनात्मजः । यथेप्सितं वरं दद्यात्साधकाय कपीश्वरः ॥ १५७ ॥

ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਨ-ਪੁੱਤਰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕਪੀਸ਼ਵਰ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 158

विद्यां वापि धनं वापि राज्यं वा शत्रुनिग्रहम् । तत्क्षणादेव चाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः ॥ १५८ ॥

ਉਸੇ ਪਲ ਮਨੁੱਖ ਵਿਦਿਆ, ਧਨ, ਰਾਜ ਜਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਗ੍ਰਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 159

इह लोकेऽखिलान्कामान्भुक्त्वांते मुक्तिमाप्नुयात् । सद्याचितं वायुयुग्मं हनूमंतेति चोद्धरेत् ॥ १५९ ॥

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਾਯੁ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਯੁਗਮ ਨਾਮ ‘ਹਨੂਮਾਨ’ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 160

फलांते फक्रियानेत्रयुक्ता च कामिका ततः । धग्गंते धगितेत्युक्त्वा आयुरास्व पदं ततः ॥ १६० ॥

‘ਫਲ’ ਭਾਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ‘ਫ-ਕ੍ਰਿ-ਯਾ-ਨੇ-ਤ੍ਰ’ ਅੱਖਰ-ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ‘ਕਾਮਿਕਾ’ ਨਾਮਕ ਭਾਗ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ‘ਧੱਗ’ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਧਗਿਤੇ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਆਯੁਰਾਸ੍ਵ’ ਪਦ ਵੱਲ ਜਾਣਾ।

Verse 161

लोहितो गरुडो हेतिबाणनेत्राक्षरो मनुः । मुन्यादिकं तु पूर्वोक्तं प्लीहरोगहरो हरिः ॥ १६१ ॥

‘ਲੋਹਿਤ’, ‘ਗਰੁੜ’, ‘ਹੇਤਿਬਾਣ-ਨੇਤ੍ਰਾਖ਼ਸ਼ਰ’ ਨਾਮਕ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ‘ਮਨੁ’—ਇਹ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ‘ਮੁਨੀ’ ਆਦਿ ਸਮੂਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੀ ਤਿਲੀ (ਪਲੀਹਾ) ਦੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 162

देवता च समुद्दिष्टा प्लीहयुक्तोदरे पुनः । नागवल्लीदलं स्थाप्यमुपर्याच्छादयेत्ततः ॥ १६२ ॥

ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਲੀਹਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੇਟ ਦੀ ਸੂਜ ਵਿੱਚ ਨਾਗਵੱਲੀ (ਪਾਨ) ਦਾ ਪੱਤਾ ਰੱਖ ਕੇ ਉੱਪਰੋਂ ਢੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 163

वस्त्रं चैवाष्टगुणितं ततः साधकसत्तमः । शकलं वंशजं तस्योपरि मुंचेत्कपिं स्मरेत् ॥ १६३ ॥

ਫਿਰ ਸਾਧਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਮ ਜਣੇ ਕੱਪੜਾ ਅੱਠ ਵਾਰ ਮੋੜੇ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਾਂਸ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਰੱਖ ਕੇ ਕਪੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ।

Verse 164

आरण्यसाणकोत्पन्ने वह्नौ यष्टिं प्रतापयेत् । बदरीभूरुहोत्थां तां मंत्रेणानेन सप्तधा ॥ १६४ ॥

ਅਰਣੀ ਰਗੜ ਕੇ ਉਪਜੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਬਦਰੀ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਬਣੀ ਡੰਡੀ ਨੂੰ ਤਪਾਏ; ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਸੱਤ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ।

Verse 165

तया संताडयेद्वंशशकलं जठरस्थितम् । सप्तकृत्वः प्लीहरोगो नाशमायाति निश्चितम् ॥ १६५ ॥

ਉਸ (ਤਪਾਈ ਹੋਈ) ਡੰਡੀ ਨਾਲ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰੇ; ਸੱਤ ਵਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤਿਲੀ ਦਾ ਰੋਗ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 166

तारो नमो भगवते आंजनेयाय चोञ्चरेत् । अमुकस्य श्रृंखलां त्रोटयद्वितयमीरयेत् ॥ १६६ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ‘ਤਾਰ’ (ਓਂ) ਉਚਾਰ ਕੇ ‘ਭਗਵਤੇ ਆੰਜਨੇਯਾਯ ਨਮਹ’ ਜਪੇ; ਫਿਰ ‘ਅਮੁਕ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਤੋੜ’ (ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ) ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 167

बंधमोक्षं कुरुयुगं स्वाहांतोऽयं मनुर्मतः । ईश्वरोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुप्च देवता पुनः ॥ १६७ ॥

ਮੰਤ੍ਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—‘ਬੰਧਮੋක්ෂੰ ਕੁਰੁਯੁਗੰ’, ਅੰਤ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਨਾਲ। ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਈਸ਼ਵਰ, ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੁੜ ਈਸ਼ਵਰ ਹੀ ਹੈ।

Verse 168

श्रृंखलामोचरः श्रीमान्हनूमान्पवनात्मजः । हं बीजं ठद्वयं शक्तिर्बंधमोक्षे नियोगता ॥ १६८ ॥

ਪਵਨ-ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ‘ਜ਼ੰਜੀਰ-ਮੋਚਕ’ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ‘ਹੰ’ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ ‘ਠ’ ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ।

Verse 169

षड्दीर्घवह्रियुक्तेन बीजेनांगानि कल्पयेत् । वामे शैलं वैरिभिदं विशुद्धं टंकमन्यतः ॥ १६९ ॥

ਛੇ ਲੰਬੇ ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਵਰਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ‘ਸ਼ੈਲ’ ਅਤੇ ‘ਵੈਰਿਭਿਦ’ ਰਖੇ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁੱਧ ‘ਟੰਕ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 170

दधानं स्वर्णवर्णं च ध्यायेत्कुंडलिनं हरिम् । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षदशांशं चूतपल्लवैः ॥ १७० ॥

ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਣ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਕੋਮਲ ਅੰਬ ਦੇ ਪੱਲਵਾਂ ਨਾਲ ਲੱਖ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ (ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ) ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 171

जुहुयात्पूर्ववत्प्रोक्तं यजनं वास्य सूरिभिः । महाकारागृहे प्राप्तो ह्ययुतं प्रजपेन्नरः ॥ १७१ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਕਾਰਾਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 172

शीघ्रं कारागृहान्मुक्तः सुखी भवति निश्चितम् । यंत्रं चास्य प्रवक्ष्यामि बन्धमोक्षकरं शुभम् ॥ १७२ ॥

ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਾਰਾਗ੍ਰਿਹ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਯੰਤਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 173

अष्टच्छदांतः षट्कोणं साध्यनामसमन्वितम् । षट्कोणेषु ध्रुवं ङेंतमांजनेयपदं लिखेत् ॥ १७३ ॥

ਅੱਠ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਦਮ-ਆਵਰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੇਕੋਣ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਧ੍ਯ (ਇੱਛਿਤ ਕਾਰਜ) ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖੇ। ਛੇਕੋਣ ਦੇ ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰੁਵ ਅੱਖਰ ‘ਙੇਂ’ ਅਤੇ ‘ਆੰਜਨੇਯ’ ਪਦ ਸਮੇਤ ਲਿਖੇ।

Verse 174

अष्टच्छदेषु विलिखेत्प्रणवो वातुवात्विति । गोरोचनाकुंकुमेन लिखित्वा यंत्रमुत्तमम् ॥ १७४ ॥

ਅੱਠ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਨੂੰ ‘ਵਾਤੁ-ਵਾਤੁ’ ਮੰਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਲਿਖੇ। ਗੋਰੋਚਨਾ ਅਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਤੇ ਇਹ ਯੰਤਰ ਉੱਤਮ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 175

धृत्वा मूर्ध्नि जपेन्मंत्रमयुतं बन्धमुक्तये । यन्त्रमेतल्लिखित्वा तु मृत्तिकोपरि मार्जयेत् ॥ १७५ ॥

ਇਸ ਯੰਤਰ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਬੰਧਨ-ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਪ ਕਰੇ। ਯੰਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ/ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਗੜ ਕੇ (ਲਗਾ ਕੇ) ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰੇ।

Verse 176

दक्षहस्तेन मन्त्रज्ञः प्रत्यहं मंडला वधि । एवं कृते महाकारागृहान्मंत्री विमुच्यते ॥ १७६ ॥

ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਣੂ ਸਾਧਕ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੰਡਲ-ਕਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੱਕ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਇਉਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਕੈਦੀ ਵਾਂਗ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 177

गगनं ज्वलनः साक्षी मर्कटेति द्वयं ततः । तोयं शशेषे मकरे परिमुंचति मुंचति ॥ १७७ ॥

‘ਗਗਨ’, ‘ਜ੍ਵਲਨ’, ‘ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ’ ਅਤੇ ‘ਮਰਕਟ’—ਇਹ ਅੱਗੇ ਯੁਗਮ ਰੂਪ (ਦੋ ਰੂਪਾਂ) ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਤੋਯ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਸ਼’ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਹਿਣ ਤੇ ਅਤੇ ‘ਮਕਰ’ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ‘ਪਰਿਮੁਞ੍ਚਤੀ’ ਅਤੇ ‘ਮੁਞ੍ਚਤੀ’ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 178

ततः श्रृंखलिकां चेति वेदनेत्राक्षरो मनुः । इमं मंत्रं दक्षकरे लिखित्वा वामहस्ततः ॥ १७८ ॥

ਫਿਰ ‘ਸ਼੍ਰਿੰਖਲਿਕਾ’ ਆਖ ਕੇ, ਵੇਦ ਦੇ ‘ਨੇਤਰ’ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਲਿਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਕਰੇ।

Verse 179

दूरिकृत्य जपेन्मंत्रमष्टोत्तरशतं बुधः । त्रिसप्ताहात्प्रबद्धोऽसौ मुच्यते नात्र संशयः ॥ १७९ ॥

ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ-ਵਿਕਸ਼ੇਪ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ੧੦੮ ਵਾਰ ਜਪੇ। ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 180

मुन्याद्यर्चादिकं सर्वमस्य पूर्ववदाचरेत् । लक्षं जपो दशांशेन शुभैर्द्रव्यैश्च होमयेत् ॥ १८० ॥

ਮੁਨੀ-ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰੇ। ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰੇ।

Verse 181

पुच्छाकारे सुवस्त्रे च लेखन्या क्षुरकोत्थया । गन्धाष्टकैर्लिखेद्वूपं कपिराजस्य सुन्दरम् ॥ १८१ ॥

ਪੂੰਛ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਉੱਤੇ, ਖ਼ਸ਼ੁਰ ਬੂਟੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਕਲਮ ਨਾਲ, ਅੱਠ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਪਿਰਾਜ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣਾਵੇ।

Verse 182

तन्मध्येऽष्टदशार्णं तु शत्रुनामान्वितं लिखेत् । तेन मन्त्राभिजप्तेन शिरोबद्ध्वेन भूमिपः ॥ १८२ ॥

ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋੜ ਕੇ ਅਠਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 183

जयत्यरिगणं सर्वं दर्शनादेव निश्चितम् । चन्द्रसूर्यो परागादौ पूर्वोक्तं लेखयेद्ध्वजे ॥ १८३ ॥

ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ-ਦਲ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਝੰਡੇ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਲਿਖੇ॥੧੮੩॥

Verse 184

ध्वजमादाय मन्त्रज्ञः संस्पर्शान्मोक्षणावधि । मातृकां जापयेत्पश्चाद्दशांशेन च होमयेत् ॥ १८४ ॥

ਝੰਡਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਣੂ ਪੁਰਖ ਉਸ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਕ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੋਖਣ (ਵਿਸਰਜਨ) ਤੱਕ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਪ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰੇ॥੧੮੪॥

Verse 185

तिलैः सर्षपसंमिश्रैः संस्कृते हव्यवाहने । गजे ध्वजं समारोप्य गच्छेद्युद्ध्वाय भूपतिः ॥ १८५ ॥

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਸਰੋਂ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇ॥੧੮੫॥

Verse 186

गजस्थं तं ध्वजं दृष्ट्वा पलायन्तेऽरयो ध्रुवम् । महारक्षाकरं यन्त्रं वक्ष्ये सम्यग्धनूमतः ॥ १८६ ॥

ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਉਸ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੈਰੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਧਨੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਮਹਾਨ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਯੰਤਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ॥੧੮੬॥

Verse 187

लिखेद्वसुदलं पद्मं साध्याख्यायुतकर्णिकम् । दलेऽष्टकोणमालिख्य मालामन्त्रेण वेष्टयेत् ॥ १८७ ॥

ਅੱਠ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਬਣਾਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਰਨਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਧ੍ਯ (ਇੱਛਿਤ ਲਕਸ਼) ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖੇ। ਪੰਖੁੜੀ ਉੱਤੇ ਅੱਠ-ਕੋਣ ਬਣਾਕੇ, ਮਾਲਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਦੇਵੇ॥੧੮੭॥

Verse 188

तद्बहिर्माययावेष्ट्य प्राणस्थापनमाचरेत् । लिखितं स्वर्णलेखन्या भूर्जपत्रे सुशोभने ॥ १८८ ॥

ਫਿਰ ਬਾਹਰੋਂ ਮਾਇਆ-ਰੂਪ ਰੱਖਿਆ-ਆਵਰਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰੇ। ਸੁੰਦਰ ਭੂਰਜਪੱਤਰ ਉੱਤੇ ਸੁਵਰਨ ਲੇਖਣੀ ਨਾਲ ਲਿਖੇ।

Verse 189

काश्मीररोचनाभ्यां तु त्रिलोहेन च वेष्टितम् । सम्पातसाधितं यंत्रं भुजे वा मूर्ध्नि धारयेत् ॥ १८९ ॥

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਰੋਚਨਾ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਧਾਤੂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਯੰਤਰ ‘ਸੰਪਾਤ’ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰੇ।

Verse 190

रणे दुरोदरे वादे व्यवहारे जयं लभेत् । ग्रहैर्विघ्नैर्विषैः शस्त्रैश्चौरैर्नैवाभिभूयते ॥ १९० ॥

ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਖਤਰਨਾਕ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਗ੍ਰਹ, ਵਿਘਨ, ਵਿਸ਼, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤੇ ਚੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।

Verse 191

सर्वान्रो गानपाकृत्य चिरं जीवेच्छतं समाः । षड्दीर्घयुक्तं गगन वह्न्याख्यं तारसंपुटम् ॥ १९१ ॥

ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਭ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ—ਅਰਥਾਤ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ—ਜੀਵੇ। ਇਸ ਲਈ ‘ਤਾਰ-ਸੰਪੁਟ’ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ‘ਗਗਨ’ ਅਤੇ ‘ਵਹ્નਿ’ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਦੀਰਘ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।

Verse 192

अष्टार्णोऽयं महामंत्रो मालामंत्रोऽथ कथ्यते । प्रणवो वज्रकायेति वज्रतुंडेति संपठेत् ॥ १९२ ॥

ਇਹ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਲਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ‘ਵਜ੍ਰਕਾਯ’ ਅਤੇ ‘ਵਜ੍ਰਤੁੰਡ’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 193

कपिलांते पिंगलेति उर्द्ध्वकेशमहापदम् । बलरक्तमुखांते तु तडिज्जिह्व महा ततः ॥ १९३ ॥

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ‘ਕਪਿਲਾ’ ਰੂਪ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ‘ਪਿੰਗਲਾ’; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਊਰਧ੍ਵਕੇਸ਼’ ਨਾਮਕ ਮਹਾਪਦ। ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀ-ਭਰੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ‘ਤਡਿਜ੍ਜਿਹਵਾ’ (ਬਿਜਲੀ-ਜਿਹਵਾ) ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 194

रौद्रदंष्ट्रोत्कटं पश्चात्कहद्वंद्वं करालिति । महदृढप्रहारेण लंकेश्वरवधात्ततः ॥ १९४ ॥

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਰੌਦ੍ਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰੋਤਕਟ’, ਫਿਰ ‘ਕਹਦ੍ਵੰਦ੍ਵ’ ਅਤੇ ‘ਕਰਾਲ’ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ। ਮਹਾਨ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਤਦ ਲੰਕੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਵਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 195

वायुर्महासेतुपदं बंधांते च महा पुनः । शैलप्रवाह गगनेचर एह्येहि संवदेत् ॥ १९५ ॥

‘ਹੇ ਵਾਯੂ! ਮਹਾਸੇਤੁ-ਪਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ; ਹੇ ਮਹਾਬਲ! ਬੰਧਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਪਹਾੜੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵੇਗਵਾਨ; ਹੇ ਗਗਨਚਰ—ਆਓ, ਆਓ!’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੇ।

Verse 196

भगवन्महाबलांते पराक्रमपदं वदेत् । भैरवाज्ञापयैह्येहि महारौद्रपदं ततः ॥ १९६ ॥

‘ਹੇ ਭਗਵਨ, ਹੇ ਮਹਾਬਲ’—ਇਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ‘ਪਰਾਕ੍ਰਮ’ ਪਦ ਉਚਾਰੋ। ਫਿਰ ਭੈਰਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ ‘ਏਹਿ ਏਹਿ’ (ਆਓ, ਆਓ) ਕਹੋ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਮਹਾਰੌਦ੍ਰ’ ਪਦ ਬੋਲੋ।

Verse 197

दीर्घपुच्छेन वर्णांते वदेद्वेष्टय वैरिणम् । जंभयद्वयमाभाष्य वर्मास्त्रांतो मनुर्मतः ॥ १९७ ॥

ਲੰਮੀ ਪੁੱਛ ਵਾਲੇ ਵਰਣ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ‘ਵੇਸ਼ਟਯ’ ਕਹੇ। ‘ਜੰਭਯ’ ਦੇ ਦੋ ਪਦ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅੰਤ ‘ਵਰਮਾਸਤਰ’ (ਰੱਖਿਆ-ਕਵਚ-ਅਸਤ੍ਰ) ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 198

मालाह्वयो द्विजश्रेष्ट शरनेत्रधराक्षरः । मालामंत्राष्टार्णयोश्च मुन्याद्यर्चा तु पूर्ववत् ॥ १९८ ॥

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ‘ਮਾਲਾ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਮੰਤਰ ਸ਼ਰ‑ਨੇਤ੍ਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਲਾ‑ਮੰਤਰ ਦੀ ਵੀ ਮੁਨੀ‑ਆਦਿ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 199

जप्तो युद्धे जयं दद्याद्व्याधौ व्याधिविनाशनः । एवं यो भजते मंत्री वायुपुत्रं कपीश्वरम् ॥ १९९ ॥

ਇਸ (ਮੰਤਰ) ਦਾ ਜਪ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰੋਗਨਾਸ਼ਕ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰਸਾਧਕ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਾਯੁ‑ਪੁੱਤਰ, ਕਪੀਸ਼ਵਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 200

सर्वान्स लभते कामान्दे वैरपि सुदुर्लभान् । धनं धान्यं सुतान्पौत्रान्सौभाग्यमतुलं यशः ॥ २०० ॥

ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹਨ—ਧਨ, ਧਾਨ, ਪੁੱਤਰ‑ਪੌਤਰ, ਅਤੁਲ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਯਸ਼।