Adhyaya 9: Vasiṣṭha and Viśvāmitra’s Mutual Curse: The Āḍi–Baka Battle and Brahmā’s Pacification

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे हरिश्चन्द्रोपाख्यानं नामाष्टमोऽध्यायः । नवमोऽध्यायः पक्षिण ऊचुः राज्यच्युते हरिश्चन्द्रे गते च त्रिदशालयम् । निश्चक्राम महातेजा जलवासात् पुरोहितः ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰੋਪਾਖਿਆਨ’ ਨਾਮਕ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਤਦ ਤੇਜਸਵੀ ਕੁਲਪੁਰੋਹਿਤ ਆਪਣੇ ਜਲ-ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।

Verse 2

वशिष्ठो द्वादशाब्दान्ते गङ्गापर्युषितो मुनिः । शुश्राव च समस्तन्तु विश्वामित्रविचेष्टितम् ॥

ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣਿਆ।

Verse 3

हरिश्चन्द्रस्य नाशञ्च राज्ञश्चोदारकर्मणः । चण्डालसम्प्रयोगञ्च भार्यातनयविक्रयम् ॥

ਉਸ ਨੇ ਸਤਕਰਮੀ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ, ਚੰਡਾਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵੀ ਸੁਣੀ।

Verse 4

स श्रुत्वा सुमहाभागः प्रीतिमानवनīपतौ । चकार कोपं तेजस्वी विश्वामित्रऋषिं प्रति ॥

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਸਨੇਹ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 5

वशिष्ठ उवाच मम पुत्रशतं तेन विश्वामित्रेण घातितम् । तत्रापि नाभवत् क्रोधस्तादृशो यादृशो 'द्य मे ॥

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ— ‘ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵਰਗਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਉਠਿਆ।’

Verse 6

श्रुत्वा नराधिपमिमं स्वराज्यादवरīपितम् । महात्मानं महाभागं देवब्राह्मणपूजकम् ॥

ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਾਜ-ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ, ਮਹਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਪੂਜਕ ਸੀ—ਤਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

Verse 7

यस्मात् स सत्यवाक् शान्तः शत्रावपि विमत्सरः । अनागाश्चैव धर्मात्मा अप्रमत्‍तो मदाश्रयः ॥

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਵੈਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ; ਨਿਰਦੋਸ਼, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸਾਵਧਾਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਮੰਨ ਕੇ ਭਗਤ ਸੀ।

Verse 8

सपत्नीभृत्यपुत्रस्तु प्रापितो 'न्त्यां दशां नृपः । स राज्याच्च्यावितो 'नेन बहुशश्च खिलीकृतः ॥

ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਤਿਮ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 9

तस्माद् दुरात्मा ब्रह्मद्विट् प्राज्ञानामवरोपितः । मच्छापोपहतो मूढः स बकत्वमवाप्स्यति ॥

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਦ੍ਵੇਸ਼ੀ—ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਗਾਇਆ—ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਆਘਾਤਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬਕ (ਬਗਲਾ/ਸਾਰਸ) ਦੀ ਜੋਨਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 10

पक्षिण ऊचुः श्रुत्वा शापं महातेजा विश्वामित्रो 'पि कौशिकः । त्वमप्याडिर्भवस्तेवति प्रतिशापमयच्छत ॥

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: ‘ਤੂੰ ਵੀ ਆਡੀ ਬਣੇਂਗਾ।’

Verse 11

अन्यो 'न्यशापात् तौ प्राप्तौ तिर्यक्त्वं परमद्युतī । वशिष्ठः स महातेजा विश्वामित्रश्च कौशिकः ॥

ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ—ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਕੌਸ਼ਿਕ—ਤਿਰ੍ਯਕ (ਅਮਾਨਵੀ) ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 12

अन्यजातिसमायोगं गतावप्यamitaujasau । यuyudhāte 'तिसंरब्धौ महाबलपराक्रमau ॥

ਹੋਰ ਜਨਮ/ਜੋਨਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਅਨੰਤ-ਵੀਰਯ ਵਾਲੇ—ਮਹਾਕ੍ਰੋਧੀ, ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ—ਯੁੱਧ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 13

योजनानां सहस्रे द्वे प्रमाणेनाडिरुच्छ्रितः । यन्नवत्यधिकं ब्रह्मन् ! सहस्रत्रितयं बकः ॥

ਆਡੀ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਉਠਿਆ; ਅਤੇ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਕ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੱਬੇ (ਯੋਜਨ) ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ।

Verse 14

तौ तु पक्षप्रहाराभ्यामन्योन्यस्योरुविक्रमौ । प्रहरन्तौ भयं तीव्रं प्रजानाञ्चक्रतुस् तदा ॥

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਘਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਭੈ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 15

विधूय पक्षाणि बको रक्तोद्वृत्ताक्षिराहनत् । आडिं सोऽप्युन्नतग्रीवो बकं पद्भ्यामताडयत् ॥

ਬਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਖ ਝਟਕੇ—ਲਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਆਡੀ ਨੇ ਵੀ ਗਰਦਨ ਉੱਚੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਬਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

Verse 16

तयोः पक्षानिलापास्ताः प्रपेतुर्गिरयो भुवि । गिरिप्रपाताभिहता चकम्पे च वसुन्धरा ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਤੋਂ ਉਠੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ।

Verse 17

क्ष्मा कम्पमाना जलधीनुद्वृत्ताम्बूंश्चकार च । ननामा चैकपार्श्वेन पातालगमनोनमुखी ॥

ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਉਛਾਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਪਾਸੇ ਝੁਕ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਉਤਰਣ ਨੂੰ ਮੁੜੀ ਹੋਵੇ।

Verse 18

केचिद् गिरिनिपातेन केचिद् अम्भोधिवारिणा । केचिन् महीसञ्चलनात् प्रययुः प्राणिनः क्षयम् ॥

ਕੁਝ ਜੀਵ ਡਿੱਗਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਕੁਝ—ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਬਣ ਕਾਰਨ—ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 19

इति सर्वं परित्रस्तं हाहाभूतम् अचेतनम् । जगदासीद् सुसम्भ्रान्तं पर्यस्तक्षितिमण्डलम् ॥

ਤਦ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠਿਆ—‘ਹਾ ਹਾ’ ਦੀਆਂ ਆਰਤ ਪੁਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਧ-ਬੁੱਧ ਗੁਆ ਬੈਠਾ; ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ-ਮੰਡਲ ਹੀ ਉਲਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਸੰਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕ ਗਿਆ।

Verse 20

हा वत्स ! हा कान्त ! शिशो ! प्रयाह्येषोऽस्मि संस्थितः । हा प्रियॆ ! कान्त ! शैलोऽयं पतत्याशु पलायताम् ॥

“ਹਾਇ ਬੱਚੇ! ਹਾਇ ਪਿਆਰੇ! ਓ ਨਿੱਕੇ—ਜਾ, ਜਾ! ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ। ਹਾਇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਪਿਆਰੇ—ਇਹ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਛੇਤੀ ਭੱਜ!”

Verse 21

इत्याकुलीकृते लोके संत्रासविमुखे तदा । सुरैः परिवृतः सर्वैराजगाम पितामहः ॥

ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਕੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 22

प्रत्युवाच च विश्वेशास्तावुभावतिको पितौ । युद्धं वा विरमत् वेतल्लोकाः स्वास्थ्यं व्रजन्तु च ॥

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਇਹ ਯੁੱਧ ਰੁਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਮੁੜ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ।”

Verse 23

शृण्वन्तावपि तौ वाक्यं ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । कोपामर्षसमाविष्टौ युयुधाते न तस्थतुः ॥

ਅਵ੍ਯਕਤ-ਜਨਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਅਮਰਖ ਨਾਲ ਘਿਰੇ—ਲੜਦੇ ਹੀ ਰਹੇ; ਰੁਕੇ ਨਹੀਂ।

Verse 24

ततः पितामहो देवस्तं दृष्ट्वा लोकसङ्क्षयम् । तयोश्च हितमन्विच्छन् तिर्यग्भावमपानुदत् ॥

ਤਦ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਸ਼ੂ-ਭਾਵ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 25

ततस्तौ पूर्वदेहस्थौ प्राह देवः प्रजापतिः । व्युदस्ते तामसे भावे वशिष्ठ०-कौशिकर्षभौ ॥

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆ ਗਏ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਾਮਸਿਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਏ ਉਹ ਦੋ ਮੁਨੀ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਵਸਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ—ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 26

जहि वत्स वशिष्ठ त्वं त्वञ्च कौशिक सत्तम । तामसं भावमाश्रित्य ईदृग्युद्धं चिकीर्षितम् ॥

‘ਰੁਕ ਜਾ, ਵਤਸ—ਹੇ ਵਸਿਸ਼ਠ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤਾਮਸਿਕ ਸੁਭਾਉ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।’

Verse 27

राजसूयविपाकोऽयं हरिश्चन्द्रस्य भूपतेः । युवयोर्विग्रहश्चायं पृथिवीक्षयकारकः ॥

‘ਇਹ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਝਗੜਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।’

Verse 28

न चापि कौशिकश्रेष्ठस्तस्य राज्ञोऽपरध्यते । स्वर्गप्राप्तिकरो ब्रह्मन्नपकारपदे स्थितः ॥

‘ਅਤੇ ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਾ ਕਰ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹਾਨੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।’

Verse 29

तपो विघ्नस्य कर्तारौ कामक्रोधवशं गतौ । परित्यजत भद्रं वो ब्रह्म हि प्रचुरं बलम् ॥

ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ ਹੋ। ਇਹ ਛੱਡ ਦਿਓ—ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਹੀ ਮਹਾਨ ਬਲ ਹੈ।

Verse 30

एवमुक्तौ ततस्तेन लज्जितौ तावुभावपि । क्षमयामासतुः प्रीत्या परिष्वज्य परस्परम् ॥

ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੱਜਿਤ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਪਰਸਪਰ ਗਲੇ ਮਿਲੇ।

Verse 31

ततः सुरैर्वन्द्यमानो ब्रह्मा लोकं निजं ययौ । वशिष्ठोऽप्यात्मनः स्थानं कौशिकोऽपि स्वामाश्रयम् ॥

ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸ্তুਤੀ ਪਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਵੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 32

एतदाडिबकं युद्धं हरिश्चन्द्रकथां तथा । कथयिष्यन्ति ये मर्त्याः सम्यक् श्रोष्यन्ति चैव ये ॥

ਜੋ ਮਰਤ ਲੋਕ ਇਸ ਆਡਿਬਕ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ—ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣਨਗੇ—

Verse 33

तेषां पापापनॊदन्तु श्रुतं ह्येव करिष्यति । न चैव विघ्नकार्याणि भविष्यन्ति कदाचन ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰਵਣ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਉੱਠਣਗੇ।