Adhyaya 85: The Gods’ Hymn to the Goddess and the Emergence of Kaushiki; Shumbha Sends His Envoy

Verse 1

ऋषिरुवाच पुरा शुम्भनिशुम्भाभ्यामसुराभ्यां शचीपतेः । त्रैलोक्यं यज्ञभागाश्च हृता मदबलाश्रयात् ॥

਋ਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਅਸੁਰ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਅਤੇ ਯਜ्ञ-ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 2

तावेव सूर्यतां तद्वदधिकारं तथैन्दवम् । कौबेरमथ याम्यं च चक्राते वरुणस्य च ॥

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਦ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਬੈਠੇ; ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਦਿਕਪਾਲੀ ਸ਼ਾਸਨ-ਅਧਿਕਾਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਏ।

Verse 3

तावेव पवनार्धि च चक्रतुर्वह्निकर्म च । अन्येषाञ्चाधिकारान् स स्वयमेवाधितिष्ठति ॥ ततो देवा विनिर्धूता भ्रष्टराज्याः पराजिताः ॥

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਦ ਵੀ ਧਾਰ ਲਏ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਾਜਿਤ ਅਤੇ ਕੱਢੇ ਗਏ।

Verse 4

हृताधिकारास्त्रिदशास्ताभ्यां सर्वे निराकृताः । महासुराभ्यां तां देवीं संस्मरन्त्यपराजिताम् ॥

ਉਹ ਤੀਹ ਦੇਵਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਦਾਂ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਅਜਿੱਤ ਦੇਵੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 5

तयास्माकं वरो दत्तो यथाऽपत्त्सु स्मृताखिलाः । भवतां नाशयिष्यामि तत्क्षणात् परमापदः ॥

ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ— ‘ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋਗੇ, ਤਦੋਂ-ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ।’

Verse 6

इति कृत्वा मतिं देवा हिमवन्तं नगेश्वरम् । जग्मुस्तत्र ततो देवीं विष्णुमायां प्रतुṣ्टुवुः ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਮਵੰਤ ਕੋਲ ਗਏ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ—ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ—ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 7

देवा ऊचुः नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म ताम् ॥

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ, ਭਦ੍ਰਾ (ਮੰਗਲਮਈ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਨਿਵੀਂ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

Verse 8

रौद्रायै नमो नित्यायै गौर्यै धात्र्यै नमो नमः । नमो जगत्प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः ॥

ਰੌਦ੍ਰਾ, ਨਿਤਿਆ, ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀ—ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਗਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਸਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰਿਤਿਆ—ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਬਾਰੰਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 9

द्योत्स्नायै चेन्दुरूपिण्यै सुखायै सततं नमः । कल्याण्यै प्रणतां वृद्ध्यै सिद्ध्यै कुर्मो नमो नमः ॥

ਜੋ ਚਾਂਦਨੀ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰ-ਸਰੂਪਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਰੂਪਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਲਿਆਣੀ, ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ—ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 10

नैरृत्यै भूभृतां लक्ष्म्यै शर्वाण्यै ते नमो नमः । दुर्गायै दुर्गपारायै सारायै सर्वकारिण्यै । ख्यात्यै तथैव कृष्णायै धूम्रायै सततं नमः ॥

ਨੈਰ੍ਰਤੀ, ਪਰਬਤ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਵਾਣੀ—ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੁਰਗਾ, ਦੁਰਗਤੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਾਰ-ਸਰੂਪਾ, ਸਰਵਕਰਤਰੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਿੱਤ ਨਮਸਕਾਰ। ਖਿਆਤੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਤੇ ਧੂਮ੍ਰਾ—ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਬਾਰੰਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 11

अतिसौम्यातिरौद्रायै नतास्तस्यै नमो नमः । (म)नो जगत्प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः ॥

ਅਤਿ ਸੌਮਿਆ ਅਤੇ ਅਤਿ ਰੌਦ੍ਰਾ—ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ; ਨਤ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਗਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਸਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰਿਤਿਆ—ਤੈਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 12

या देवी सर्वभूतेषु विष्णुमायेति शब्दिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਸ਼ਣੁ-ਮਾਇਆ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 13

या देवी सर्वभूतेषु चेतनेत्यभिधीयते । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਚੇਤਨਾ’ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 14

या देवी सर्वभूतेषु बुद्धिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 15

या देवी सर्वभूतेषु निद्रारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 16

या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 17

या देवी सर्वभूतेषु छायारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 18

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 19

या देवी सर्वभूतेषु तृष्णारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ)-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 20

या देवी सर्वभूतेषु क्षान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਸ਼ਾਂਤੀ/ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 21

या देवी सर्वभूतेषु जातिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤਿ/ਜਨਮ-ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 22

या देवी सर्वभूतेषु लज्जारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਜਾ/ਸੰਯਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 23

या देवी सर्वभूतेषु शान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 24

या देवी सर्वभूतेषु श्रद्धारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 25

या देवी सर्वभूतेषु कान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਤੀ (ਤੇਜ/ਸੌੰਦਰਯ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 26

या देवी सर्वभूतेषु लक्ष्मीरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਸੌਭਾਗ੍ਯ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 27

या देवी सर्वभूतेषु धृतिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਤੀ (ਧੀਰਜ/ਅਡੋਲਤਾ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 28

या देवी सर्वभूतेषु वृत्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੱਤੀ/ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 29

या देवी सर्वभूतेषु स्मृतिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਤੀ (ਯਾਦ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 30

या देवी सर्वभूतेषु दयारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 31

या देवी सर्वभूतेषु नीतिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ/ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 32

या देवी सर्वभूतेषु तुष्टिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तasyai namastasyai namo namaḥ ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤੀ/ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 33

या देवी सर्वभूतेषु पुष्टिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 34

या देवी सर्वभूतेषु मातृरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤ੍ਰਤਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 35

या देवी सर्वभूतेषु भ्रान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै namastasyai namo namaḥ ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਅਤੇ ਭ੍ਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 36

इन्द्रियाणामधिष्ठात्री भूतानां चाखिलेषु या । भूतेषु सततं तस्यै व्याप्तिदेव्यै नमो नमः ॥

ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਕੇ ਜੋ ਦੇਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 37

चितिरूपेण या कृत्स्नमेतद् व्याप्य स्थिता जगत् । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

ਜੋ ਦੇਵੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 38

स्तुता सुरैः पूर्वमभीष्टसंश्रयात् तथासुरेन्द्रेण दिनेṣu सेविता । करोतु सा नः शुभहेतुरीश्वरी शुभानि भद्राण्यभिहन्तु चापदः ॥

ਜਿਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਨ ਵਜੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਵੇਲੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਉਹੀ ਸਰਵਾਧਿਪਤਿ ਦੇਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ; ਵਰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਵਿਪਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ।

Verse 39

या साम्प्रतं चोद्धतदैत्यतापितैरस्माभिरीशा च सुरैर्नमस्यते । या च स्मृता तत्क्षणमेव हन्ति नः सर्वापदो भक्तिविनम्रकूर्तिभिः ॥

ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸੀਂ ਤੜਫਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸੇ ਪਲ ਸਾਡੀਆਂ ਸਭ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਵੇ ਹੋਏ ਭਗਤਾਂ ਲਈ।

Verse 40

ऋषिरुवाच एवṃ स्तवादियुक्तानां देवानां तत्र पार्वती । स्त्रातुमभ्याययौ तोये जाह्नव्याः नृपनन्दन ॥

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਾ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜਨੰਦਨ, ਪਾਰਵਤੀ ਉੱਥੇ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਆਈ।

Verse 41

साऽब्रवीत्तान् सुरान् सुभ्रूर्भवद्भिः स्तूयतेऽत्र का । शरीरकोशतश्चास्याः समुद्भूता ब्रवीच्छिवा ॥

ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—‘ਇੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?’ ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਦੇਹ-ਕੋਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ—ਉਹ ਸ਼ਿਵਾ ਸੀ।

Verse 42

स्तोत्रं ममैैतत् क्रियते शुम्भदैत्यनिराकृतैः । देवैः समेतैः समरे निशुम्भेन पराजितैः ॥

‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ; ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਇਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ—ਜੋ ਸ਼ੁੰਭ ਦੈਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਵੱਲੋਂ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।’

Verse 43

शरीरकोशाद्यत्तस्याः पार्वत्या निःसृताम्बिका । कौशिकीति समस्तेषु ततो लोकेषु गीयते ॥

ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਕੋਸ਼ (ਦੇਹ-ਆਵਰਨ) ਵਿਚੋਂ ਅੰਬਿਕਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਕੌਸ਼ਿਕੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 44

तस्यां विनिर्गतायां तु कृष्णाभूत् सापि पार्वती । कालीकेति समाख्याता हिमाचलकृताश्रया ॥

ਉਹ (ਅੰਬਿਕਾ/ਕੌਸ਼ਿਕੀ) ਨਿਕਲ ਗਈ ਤਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਆਪ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਦੀ ਹੋ ਗਈ; ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਤਦ ‘ਕਾਲਿਕਾ’ ਕਹਲਾਈ।

Verse 45

ततोऽम्बिकां परं रूपं बिभ्राणां सुमनोहरम् । ददर्श चण्डो मुण्डश्च भृत्यौ शुम्भनिशुम्भयोः ॥

ਤਦ ਸ਼ੁੰਭ-ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਸੇਵਕ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਨੇ ਪਰਮ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਅੰਬਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 46

ताभ्यां शुम्भाय चाख्याता अतीव सुमनोहरा । काप्यास्ते स्त्री महाराज भासयन्ती हिमाचलम् ॥

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੰਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—‘ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਹੈ, ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ; ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।’

Verse 47

नैव तादृक् क्वचिद्रूपं दृष्टं केनचिदुत्तमम् । ज्ञायतां काप्यसौ देवी गृह्यतां चासुरेश्वर ॥

ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਅਨੁਪਮ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵੀ ਕੌਣ ਹੈ—ਅਤੇ ਹੇ ਅਸੁਰੇਸ਼ਵਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਓ।

Verse 48

स्त्रीरत्नमतिचार्वङ्गी द्योतयन्ती दिशस्त्विषा । सा तु तिष्ठति दैत्येन्द्र तां भवान् द्रष्टुमर्हति ॥

ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚ ਰਤਨ ਹੈ, ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ; ਆਪਣੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜ, ਉਹ ਓਥੇ ਖੜੀ ਹੈ—ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ।

Verse 49

यानि रत्नानि मणयो गजाश्वादीनि वै प्रभो । त्रैलोक्ये तु समस्तानि साम्प्रतं भान्ति ते गृहे ॥

ਹੇ ਨਾਥ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਧਨ—ਰਤਨ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਆਦਿ—ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 50

ऐरावतः समानीतो गजरत्नं पुरन्दरात् । पारिजाततरुश्चायं तथैवोच्चैः श्रवा हयः ॥

ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਗਜ-ਰਤਨ ਐਰਾਵਤ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦਾ ਰੁੱਖ, ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜਾ ਵੀ।

Verse 51

विमानं हंससंयुक्तमेतत्तिष्ठति तेऽङ्गणे । रत्नभूतमिहानीतं यदासीद्वेधसोऽद्भुतम् ॥

ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਹ ਵਿਮਾਨ ਤੇਰੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਰਤਨ-ਸਮਾਨ ਵਸਤੂ ਵੀ ਲਿਆਈ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਵੇਧਸ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੋਲ ਅਚੰਭੇ ਵਜੋਂ ਸੀ।

Verse 52

निधिरेष महापद्मः समानीतो धनेश्वरात् । किञ्जल्किनीं ददौ चाब्धिर्मालामम्लानपङ्कजाम् ॥

ਧਨੇਸ਼ਵਰ (ਕੁਬੇਰ) ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਮਹਾਪਦਮ ਨਿਧਿ ਲਿਆਈ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਕੇਸਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇੱਕ ਮਾਲਾ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 53

छत्रं ते वारुणं गेहे काञ्चनास्त्रावि तिष्ठति । तथायं स्यन्तनवरो यः पुरासीत् प्रजापतेः ॥

ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਦਾ ਛਤਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਵਰਨਮਈ ਧਨੁਸ਼-ਆਯੁਧ ਵੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਸੀ।

Verse 54

मृत्योः उत्क्रान्तिदा नाम शक्तिरीश त्वया हृता । पाशः सलिलराजस्य भ्रातुस्तव परिग्रहे ॥

ਤੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ‘ਉਤਕ੍ਰਾਂਤਿਦਾ’ ਨਾਮਕ ਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਰੁਣ ਦਾ ਪਾਸ਼ ਵੀ ਤੇਰੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦਾ ਵੀ।

Verse 55

निशुम्भस्य अब्धिजाताश्च समस्ता रत्नजातयः । वह्निरपि ददौ तुभ्यमग्निशौचे च वाससी ॥

ਨਿਸੁੰਭ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਜਨਮੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਤੇਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਗਨੀ ਨੇ ਵੀ ‘ਅਗਨਿਸੌਚ’ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਵਸਤ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਹਨ।

Verse 56

एवं दैत्येन्द्र रत्नानि समस्तान्याहृतानि ते । स्त्रीरत्नमेषा कल्याणी त्वया कस्मान्न गृह्यते ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ‘ਇਸਤ੍ਰੀ-ਰਤਨ’ ਹੈ—ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ?

Verse 57

ऋषिरुवाच । निशम्येति वचः शुम्भः स तदा चण्डमुण्डयोः । प्रेषयामास सुग्रीवं दूतं देव्याः महासुरः ॥

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ—ਉਹ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ।

Verse 58

शुम्भ उवाच । इति चेति च वक्तव्या सा गत्वा वचनान्मम । यथा चाभ्येति संप्रीत्या तथा कार्यं त्वया लघु ॥

ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਉਸਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦੇ; ਅਤੇ ਐਸਾ ਤੁਰੰਤ ਉਪਾਅ ਕਰ ਕਿ ਉਹ ਸਦਭਾਵ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਵੇ।

Verse 59

स तत्र गत्वा यत्रास्ते शैलोद्देशेऽतिशोभने । तां च देवीं ततः प्राह श्लक्ष्णं मधुरया गिरा ॥

ਫਿਰ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੂਤ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਸੁਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 60

दूत उवाच । देवि दैत्येश्वरः शुम्भस्त्रैलोक्ये परमेश्वरः । दूतोऽहं प्रेषितस्तेन त्वत्सकाशमिहागतः ॥

ਦੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸ਼ੁੰਭ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਨਮੁਖ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 61

अव्याहताज्ञः सर्वासु यः सदा देवयोनिṣu । निर्जिताखिलदैत्यारिः स यदाह शृणुष्व तत् ॥

ਜਿਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਵੈਰੀ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ—ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ।

Verse 62

मम त्रैलोक्यमखिलं मम देवा वशानुगाः । यज्ञभागानहं सर्वानुपाश्नामि पृथक् पृथक् ॥

‘ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਹਰ ਯੱਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹਾਂ।’

Verse 63

त्रैलोक्ये वररत्नानि मम वश्यान्यशेषतः । तथैव गजरत्नं च हृत्वा देवेन्द्रवाहनम् ॥

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਉੱਤਮ ਰਤਨ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਸਮਾਨ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਾਹਨ ਐਰਾਵਤ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

Verse 64

क्षीरोदमथनोद्भूतमश्वरत्नं ममामरैः । उच्चैःश्रवससंज्ञं तत्प्रणिपत्य समर्पितम् ॥

ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਮਥਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਘੋੜਾ-ਰਤਨ ‘ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ’ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।

Verse 65

यानि चान्यानि देवेषु गन्धर्वेषूरगेषु च । रत्नभूतानि भूतानि तानि मय्येव शोभने ॥

ਦੇਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਰ ‘ਰਤਨ-ਸੁਭਾਉ’ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਨ।

Verse 66

स्त्रीरत्नभूतां त्वां देवि लोके मन्यामहे वयम् । सा त्वमस्मानुपागच्छ यतो रत्नभुजो वयम् ॥

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ‘ਸਤ੍ਰੀ-ਰਤਨ’ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ/ਮਾਲਕ ਹਾਂ।

Verse 67

मां वा ममानुजं वापि निशुम्भमुरुविक्रमम् । भज त्वं चञ्चलापाङ्गि रत्नभूतासि वै यतः ॥

ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਲੈ, ਜਾਂ ਮਹਾਂ ਬਲ-ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਿਸੁੰਭ ਨੂੰ; ਹੇ ਚੰਚਲ ਪਾਸੇ-ਨਿਗਾਹਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਲ ਸੰਗਤ/ਸੇਵਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਹੈਂ।

Verse 68

परमैश्वर्यमतुलं प्राप्स्यसे मत्परिग्रहात् । एतद्बुद्ध्या समालोच्य मत्परिग्रहतां व्रज ॥

ਮੇਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਪਰਮ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਸਰਵਭੌਮ ਰਾਜ-ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ/ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾ।

Verse 69

ऋषिरुवाच इत्युक्ता सा तदा देवी गम्भीरान्तःस्मिता जगौ । दुर्गा भगवती भद्रा ययेदं धार्यते जगत् ॥

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਅੰਤਰ-ਹਾਸ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕਿਹਾ—ਦੁਰਗਾ, ਭਗਵਤੀ, ਸ਼ੁਭਾ; ਜਿਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਇਹ ਜਗਤ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 70

देव्युवाच सत्यं उक्तत्वया नात्र मिथ्या किञ्चित्त्वयोदितम् । त्रैलोक्याधिपतिः शुम्भो निशुम्भश्चापि तादृशः ॥

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੂੰ ਜੋ ਆਖਿਆ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੁੰਭ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।

Verse 71

किं त्वत्र यत्प्रतिज्ञातं मिथ्या तत्क्रियते कथम् । श्रूयतामल्पबुद्धित्वात् प्रतिज्ञा या कृता पुरा ॥

ਪਰ ਇੱਥੇ ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਝੂਠੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਸੁਣ—ਤੇਰੀ ਅਲਪ-ਬੁੱਧੀ ਕਰਕੇ—ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ।

Verse 72

यो मां जयति संग्रामे यो मे दर्पं व्यपोहति । यो मे प्रतिबलो लोके स मे भर्ता भविष्यति ॥

ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ—ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 73

तदागच्छतु शुम्भोऽत्र निशुम्भो वा महासुरः । मां जित्वा किं चिरेणात्र पाणिं गृह्णातु मे लघु ॥

ਹੁਣ ਸ਼ੁੰਭ ਇੱਥੇ ਆਵੇ—ਜਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨਿਸ਼ੁੰਭ। ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੀ ਦੇਰ ਕਿਉਂ? ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਕਰੇ।

Verse 74

दूत उवाच अवलिप्तासि मैवं त्वं देवि ब्रूहि ममाग्रतः । त्रैलोक्ये कः पुमांस्तिष्ठेदग्रे शुम्भनिशुम्भयोः ॥

ਦੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਐਸਾ ਨਾ ਬੋਲ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਖ ਸ਼ੁੰਭ-ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 75

अन्येषामपि दैत्यानां सर्वे देवा न वै युधि । तिष्ठन्ति सम्मुखे देवि किं पुनः स्त्री त्वमेकिका ॥

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੁਖ਼ਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਕੱਲੀ ਔਰਤ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕੇਂਗੀ?

Verse 76

इन्द्राद्याः सकला देवास्तस्थुर्येषां न संयुगे । शुम्भादीनां कथं तेषां स्त्री प्रयास्यसि सम्मुखम् ॥

ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟ ਨਹੀਂ ਸਕੇ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਔਰਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁੰਭ ਆਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗੀ?

Verse 77

सा त्वं गच्छ मयैवोक्ता पार्श्वं शुम्भनिशुम्भयोः । केशाकर्षणनिर्धूतगौरवा मा गमिष्यसि ॥

ਇਸ ਲਈ ਜਾ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਕੋਲ। ਕਿਤੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘਸੀਟ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਲੁੱਟੀ ਜਾਵੇ।

Verse 78

देव्युवाच एवमेतद् बली शुम्भो निशुम्भश्चातिवीर्यवान् । किं करोमि प्रतिज्ञा मे यदनालोचिता पुरा ॥

ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹਾਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਸ਼ੁੰਭ ਬਲਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਅਤਿ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਵਰਤ-ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

Verse 79

स त्वं गच्छ मयोक्तं ते यदेतत्सर्वमादृतः । तदाचक्ष्वासुरेन्द्राय स च युक्तं करोतु तत् ॥

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝ। ਇਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਕਰੇ।