Adhyaya 26: Madālasa Names Alarka and Reorients Him Toward Kshatriya Duty

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपाख्याने पञ्चविंशोऽध्यायः । षड्विंशोऽध्यायः । जड उवाच वर्धमानं सुतं सा तु राजपत्नी दिने दिने । तमुल्लापादिना बोधमनयन्निर्ममात्मकम् ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਦਾਲਸਾ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪੱਚੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਛੱਬੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੜ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਪੁੱਤਰ ਵਧਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਣੀ ਲੋਰੀਆਂ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਧ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨਾਸਕਤ, ਅਪਰਿਗ੍ਰਹੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਗਈ।

Verse 2

यथायथं बलं लेभे यथा लेभे मतिं पितुः । तथा तथात्मबोधञ्च सोऽवापन्मातृभाषितैः ॥

ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਬੋਧ ਉਮੀਦ ਸੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ; ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

Verse 3

इत्थं तया स तनयो जन्मप्रभृति बोधितः । चकार न मतिं प्राज्ञो गार्हस्थ्यं प्रति निर्ममः ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ—ਅਪਰਿਗ੍ਰਹੀ ਹੋ ਕੇ—ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਂਦਾ ਸੀ।

Verse 4

द्वितीयोऽस्याः सुतो जज्ञे तस्य नामाकरोत्पिता । सुबाहुरयमित्युक्ते सा जाहास मदालसा ॥

ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ; ਜਦੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ—‘ਇਹ ਸੁਬਾਹੁ ਹੈ’—ਤਾਂ ਮਦਾਲਸਾ ਹੱਸ ਪਈ।

Verse 5

तमप्येवं यथापूर्वं बालमुल्लापनादिना । प्राह बाल्यात् स च प्राप तथा बोधं माहामतिः ॥

ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਰੀਆਂ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਵੀ ਉਹੀ ਬੋਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 6

तृतीयं तनयं जातं स राजा शत्रुमर्दनम् । यदाह तेन सा सुभ्रूर्जहासातिचिरं पुनः ॥

ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਉੱਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ “ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਰਦਨ” ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹੱਸਦੀ ਰਹੀ।

Verse 7

तथैव सोऽपि तन्वङ्ग्या बालत्वादवबोधितः । क्रियाश्चकार निष्कामो न किञ्चिदुपकारकम् ॥

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਵੀ—ਸੁਕਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ—ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਲਾਭ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 8

चतुर्थस्य सुतस्याथ चिकीर्षुर्नाम भूमिपः । ददर्श तां शुभाचारामीषद्धासां मदालसाम् । तामाह राजा हसतीं किञ्चित् कौतूहलान्वितः ॥

ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਚੌਥੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਮਦਾਲਸਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ। ਕੁਝ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 9

राजोवाच क्रियमाणेऽसकृन्नाम्नि कथ्यतां हास्यकारणम् । विक्रान्तश्च सुबाहुश्च तथान्यः शत्रुमर्दनः ॥

ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਨਾਮ ਰੱਖਦੇ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਹੱਸਦੀ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ। ਮੈਂ ਵਿਕਰਾਂਤ, ਸੁਬਾਹੂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਰਦਨ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।”

Verse 10

शोभनानीति नामानि मया मन्ये कृतानि वै । योग्यानि क्षत्रबन्धूनां शौर्याटोपयुतानि च ॥

“ਮੈਂ ਜੋ ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚੰਗੇ ਹਨ—ਖ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।”

Verse 11

असन्त्येतानि चेद्भद्रे ! यदि ते मनसि स्थितम् । तदस्य क्रियतां नाम चतुर्थस्य सुतस्य मे ॥

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਜੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਹ (ਨਾਂ) ਢੁੱਕਵੇਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਇਸ ਚੌਥੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਇੱਕ ਨਾਮ ਰੱਖ।

Verse 12

मदालसोवाच मयाज्ञा भवतः कार्याः महाराज ! यथात्थ माम् । तथा नाम करिष्यामि चतुर्थस्य सुतस्य ते ॥

ਮਦਾਲਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਮੇਰਾ ਕਰਤੱਬ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚੌਥੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਾਂਗੀ।

Verse 13

अलर्क इति धर्मज्ञः ख्यातिं लोके प्रयास्यति । कनीयानेष ते पुत्रो मतिमांश्च भविष्यति ॥

ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਅਲਰਕ’ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤੀ ਪਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 14

तच्छ्रुत्वा नाम पुत्रस्य कृतं मात्रा महीपतिः । अलर्क इत्यसंबद्धं प्रहस्येदमथाब्रवीत् ॥

ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ‘ਅਲਰਕ’ ਨੂੰ ਅਸੰਬੰਧ/ਅਜੀਬ ਸਮਝ ਕੇ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।

Verse 15

राजोवाच भवत्या यदिदं नाम मत्पुत्रस्य कृतं शुभे । किमीदृशमसंबद्धमर्थः कोऽस्य मदालसे ॥

ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਨਾ ਅਸੰਗਤ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਹੇ ਮਦਾਲਸਾ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?

Verse 16

मदालसोवाच कल्पनेयं महाराज ! कृता सा व्यावहारिको / त्वत्कृतानां तथा नाम्नां शृणु भूप ! निरर्थताम्

ਮਾਦਾਲਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਲੋਕ-ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਕਲਪਿਤ ਰੀਤ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਰੱਖੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਨਿਰਰਥਕਤਾ ਸੁਣ।

Verse 17

वदन्ति पुरुषाः प्राज्ञा व्यापिनं पुरुषं यतः / क्रान्तिश्च गतिरुद्दिष्टा देशाद्देशान्तरं तु या

ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ‘ਵਿਆਪੀ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ‘ਕ੍ਰਾਂਤੀ’ ਨੂੰ ਗਤੀ—ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਜਾਣਾ—ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 18

सर्वगो न प्रयातीति व्यापी देहेश्वरो यतः / ततो विक्रान्तसंज्ञेयं मता मम निरर्थिका

ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਤੇ ਵੀ ‘ਜਾਂਦਾ’ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਵਿਕ੍ਰਾਂਤ’ ਨਾਮ ਨਿਰਰਥਕ ਹੈ।

Verse 19

सुबाहुरिति या संज्ञा कृतान्यस्य सुतस्य ते / निरर्था साप्यमूर्तत्वात् पुरुषस्य महीपते

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਤੇਰੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ‘ਸੁਬਾਹੁ’ ਨਾਮ ਵੀ ਨਿਰਰਥਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਖ (ਆਤਮਾ) ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ।

Verse 20

पुत्रस्य यद् कृतं नाम तृतीयस्यारिमर्दनः / मन्ये तदप्यसंबद्धं शृणु चाप्यत्र कारणम्

ਤੇਰੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ‘ਅਰਿਮਰਦਨ’ ਨਾਮ ਵੀ ਮੈਂ ਅਸੰਗਤ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸੁਣ।

Verse 21

एक एव शरीरेषु सर्वेषु पुरुषो यदा / तदास्य राजन् ! कः शत्रुः को वा मित्रमिहेष्यते

ਜਦੋਂ ਸਭ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਇੱਕੋ ਪੁਰਖ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦਾ ਵੈਰੀ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮਿੱਤਰ ਕਿਹਨੂੰ ਲੱਭੀਏ?

Verse 22

भूतैर्भूतानि मृद्यन्ते अमूर्तो मृद्यते कथम् / क्रोधादीनां पृथग्भावात् कल्पनेयं निरर्थिका

ਜੀਵ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਿਰਾਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੈ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਰਥਕ।

Verse 23

यदि संव्यवहारार्थमसन्नाम प्रकल्प्यते / नाम्नि कस्मादलर्काख्ये नैरर्थ्यं भवतो मतम्

ਜੇ ਲੋਕ-ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਅਸੱਤ ਨਾਮ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ‘ਅਲਰਕ’ ਨਾਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ‘ਅਰਥਹੀਨਤਾ’ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ?

Verse 24

जड उवाच एवमुक्तस्तया साधु महीष्या स महीपतिः / तथे त्याह महाबुद्धिर्दयितां तथ्यवादिनीम्

ਜੜ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਆਰਿਆ ਰਾਣੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਭੂਪਤੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਐਵਮਸਤੁ।”

Verse 25

तञ्चापि सा सुतं सुभ्रूर्यथा पूर्वसुतांस्तथा / प्रोवाच बोधजननं तामुवाच स पार्थिवः

ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਭ੍ਰੂ ਨੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ—ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ—ਗਿਆਨ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 26

करोषि किमिदं मूढे ! ममाभावाय सन्ततेः । दुष्टावबोधदानेन यथापूर्वं सुतेषु मे ॥

ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ—ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਚ੍ਛੇਦ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੂਟਿਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੁਣ ਵੀ ਉਲਟਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈਂ!

Verse 27

यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि ग्राह्यं वचो मम । तदेनं तनयं मार्गे प्रवृत्तेः सन्नियोजय ॥

ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਨਪਸੰਦ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ—ਤਾਂ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ-ਮਾਰਗ, ਅਰਥਾਤ ਲੋਕਧਰਮ ਦੇ ਕਰਮ-ਪਥ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ।

Verse 28

कर्ममार्गः समुच्छेदं नैवं देवि ! गमिष्यति । पितृपिण्डनिवृत्तिश्च नैवं साध्वि ! भविष्यति ॥

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ-ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਕਟੇਗਾ। ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਵੀ ਮੁੱਕੇਗਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 29

पितरो देवलोकस्थास्तथा तिर्यक्त्वमागताः । तद्वन्मनुष्यतां याता भूतवर्गे च संस्थिताः ॥

ਪਿਤਰ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀ (ਪਸ਼ੂ ਅਵਸਥਾ) ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਭੂਤ-ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Verse 30

सपुण्यानसपुण्यांश्च क्षुत्क्षामान् तृट्परिप्लुतान् । पिण्डोदकप्रदानेन नरः कर्मण्यवस्थितः ॥

ਉਹ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ—ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਜਲ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਦੇ ਕੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।

Verse 31

सदाप्यायते सुभ्रु ! तद्वद्देवातिथोऽनपि । देवैर्मनुष्यैः पितृभिः प्रेतैर्भूतैः सगुह्यकैः ॥

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਵੀ ਸਦਾ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਦੇਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ।

Verse 32

वयोभिः कृमिकीडैश्च नर एवोपजीव्यते । तस्मात् तन्वङ्गि ! पुत्रं यत्कार्यं क्षत्रयोनिभिः ॥

ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਵੀ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਮੀਆਂ-ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਕੁਮਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ।

Verse 33

ऐहिकामुष्मिकफलं तत् सम्यक् प्रतिपादय ॥

ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਲੋਕਿਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕਿਕ—ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ।

Verse 34

जड उवाच तेनैवमुक्ता सा भर्त्रा वरनारी मदालसा । अलर्कं नाम तनयमुवाचोल्लापवादिनी ॥

ਜੜ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਨਿਪੁਣ ਉਹ ਉੱਤਮ ਇਸਤਰੀ ਮਦਾਲਸਾ, ਅਲਰਕ ਨਾਮਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।

Verse 35

पुत्र वर्धस्व मद्भर्तुर्मनो नन्दय कर्मभिः । मित्राणामुपकाराय दुर्हृदां नाशनाय च ॥

ਪੁੱਤਰ, ਵਧ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ; ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ—ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਅਤੇ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਵੀ।

Verse 36

धन्योऽसि रे यो वसुधामशत्रुरेकश्चिरं पालयितासि पुत्र । तत्पालनादस्तु सुखोपभोगो धर्मात्फलं प्राप्स्यसि चामरत्वम् ॥

ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ—ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੈਰ-ਰਹਿਤ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਂਗਾ। ਉਸ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਭੋਗੇਂਗਾ; ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਫਲ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 37

धरामरान् पर्वसु तर्पयेथाः समीहितं बन्धुषु पूरयेथाः । हितं परस्मै हृदि चिन्तयेथाः मनः परस्त्रीषु निवर्तयेथाः ॥

ਪੁੰਨ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ; ਆਪਣੇ ਸਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯੋਗ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ; ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਰਹਿਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਰੱਖ; ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਮਨ ਹਟਾ।

Verse 38

यज्ञौरनेकैर्विबुधानजस्त्रमर्थैर्द्विजान् प्रीणय संश्रितांश्च । स्त्रियश्च कामैरतुलैश्चिराय युद्धैश्चारींस्तोṣयितासि वीर ॥

ਬਹੁਤ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ; ਧਨ ਨਾਲ ਦਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ। ਅਨੁਪਮ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰੱਖ; ਅਤੇ ਹੇ ਵੀਰ, ਧਰਮੀ ਯੁੱਧਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ।

Verse 39

बालो मनो नन्दय बान्धवानां गुरोस्तथाज्ञाकरनैः कुमारः । स्त्रीणां युवा सत्कुलभूषणानां वृद्धो वने वत्स ! वनॆचराणाम् ॥

ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਕਰ; ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ। ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਭਲੇ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਬਣ; ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।

Verse 40

राज्यं कुर्वन् सुहृदो नन्दयेथाः साधून् रक्षंस्तात ! यज्ञैर्यजेथाः । दुष्टान्निघ्रन् वैरिणश्चाजिमध्ये गोविप्रार्थे वत्स ! मृत्युं व्रजेथाः ॥

ਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖ; ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਯੱਗ ਕਰ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਿਆਂ—ਜੇ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹੋਵੇ, ਬੱਚੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਵੀ ਚਲਾ ਜਾ।