Adhyaya 79

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भक्तिमहिमवर्णनं नामाष्टसप्ततितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं पूज्यो महादेवो मर्त्यैर्मन्दैर्महामते कल्पायुषैर् अल्पवीर्यैर् अल्पसत्त्वैः प्रजापतिः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਭਕਤੀ-ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਉਨਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ! ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਇਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਅਲਪ ਆਯੁ, ਅਲਪ ਵੀਰਯ ਅਤੇ ਅਲਪ ਸੱਤਵ ਵਾਲੇ ਮਰਤ੍ਯ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ?

Verse 2

संवत्सरसहस्रैश् च तपसा पूज्य शङ्करम् न पश्यन्ति सुराश्चापि कथं देवं यजन्ति ते

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜਿਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਉਹ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਉਪਾਸਨਾ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਗੇ?

Verse 3

सूत उवाच कथितं तथ्यम् एवात्र युष्माभिर् मुनिपुङ्गवाः तथापि श्रद्धया दृश्यः पूज्यः संभाष्य एव च

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਜੋ ਆਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਿਨਮ੍ਰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 4

प्रसंगाच्चैव सम्पूज्य भक्तिहीनैरपि द्विजाः भावानुरूपफलदो भगवानिति कीर्तितः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਮੌਕੇ ਵਸ਼ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਜੇ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ‘ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 5

उच्छिष्टः पूजयन्याति पैशाचं तु द्विजाधमः संक्रुद्धो राक्षसं स्थानं प्राप्नुयान् मूढधीर् द्विजाः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਅਧਮ ਦ੍ਵਿਜ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪਿਸਾਚ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 6

अभक्ष्यभक्षी सम्पूज्य याक्षं प्राप्नोति दुर्जनः गानशीलश् च गान्धर्वं नृत्यशीलस्तथैव च

ਅਭੱਖ੍ਯ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਵੀ ਯਕ੍ਸ਼-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਗੰਧਰਵ-ਅਵਸਥਾ, ਅਤੇ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਵਸਥਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

ख्यातिशीलस् तथा चान्द्रं स्त्रीषु सक्तो नराधमः मदार्तः पूजयन् रुद्रं सोमस्थानमवाप्नुयात्

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਰਾਧਮ—ਖਿਆਤੀ ਵਾਲਾ, ਚੰਦ੍ਰ-ਸੁਭਾਉ ਦਾ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਅਤੇ ਮਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ—ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸੋਮ-ਸਥਾਨ (ਚੰਦਰ ਲੋਕ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

गायत्र्या देवमभ्यर्च्य प्राजापत्यमवाप्नुयात् ब्राह्मं हि प्रणवेनैव वैष्णवं चाभिनन्द्य च

ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੇਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਪਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਭਿਨੰਦਨ-ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਦ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 9

श्रद्धया सकृदेवापि समभ्यर्च्य महेश्वरम् रुद्रलोकमनुप्राप्य रुद्रैः सार्धं प्रमोदते

ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਮੋਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

संशोध्य च शुभं लिङ्गम् अमरासुरपूजितम् जलैः पूतैस्तथा पीठे देवमावाह्य भक्तितः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਦਰਯੋਗ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 11

दृष्ट्वा देवं यथान्यायं प्रणिपत्य च शङ्करम् कल्पिते चासने स्थाप्य धर्मज्ञानमये शुभे

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 12

वैराग्यैश्वर्यसम्पन्ने सर्वलोकनमस्कृते ओङ्कारपद्ममध्ये तु सोमसूर्याग्निसंभवे

ਹੇ ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ! ਓੰਕਾਰ-ਪਦਮ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸੋਮ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਤੇਜ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।

Verse 13

पाद्यमाचमनं चार्घ्यं दत्त्वा रुद्राय शंभवे स्नापयेद्दिव्यतोयैश् च घृतेन पयसा तथा

ਰੁਦ੍ਰ—ਮੰਗਲਸਰੂਪ ਸ਼ੰਭੂ—ਨੂੰ ਪਾਦ੍ਯ, ਆਚਮਨੀਯ ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 14

दध्ना च स्नापयेद्रुद्रं शोधयेच्च यथाविधि ततः शुद्धांबुना स्नाप्य चन्दनाद्यैश् च पूजयेत्

ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੋਧਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 15

रोचनाद्यैश् च सम्पूज्य दिव्यपुष्पैश् च पूजयेत् बिल्वपत्रैरखण्डैश् च पद्मैर्नानाविधैस् तथा

ਰੋਚਨਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਲੇਪਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਮਲ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 16

नीलोत्पलैश् च राजीवैर् नद्यावर्तैश् च मल्लिकैः चम्पकैर् जातिपुष्पैश्च बकुलैः करवीरकैः

ਨੀਲੋਤਪਲ, ਰਾਜੀਵ, ਨੰਦਿਆਵਰਤ, ਮੱਲਿਕਾ, ਚੰਪਕ, ਜਾਤੀ-ਫੁੱਲ, ਬਕੁਲ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ (ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ) ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 17

शमीपुष्पैर् बृहत्पुष्पैर् उन्मत्तागस्त्यजैरपि अपामार्गकदम्बैश् च भूषणैरपि शोभनैः

ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਵੱਡੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਉਨਮੱਤਾ ਅਤੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ—ਸੁੰਦਰ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਸਮੇਤ—ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਜਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 18

दत्त्वा पञ्चविधं धूपं पायसं च निवेदयेत् दधिभक्तं च मध्वाज्यपरिप्लुतमतः परम्

ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਧੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਪਾਇਸ (ਖੀਰ) ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਰਪਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਧਿਭਕਤ (ਦਹੀਂ-ਚੌਲ) ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਜਾ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 19

शुद्धान्नं चैव मुद्गान्नं षड्विधं च निवेदयेत् अथ पञ्चविधं वापि सघृतं विनिवेदयेत्

ਸ਼ੁੱਧ ਅੰਨ ਅਤੇ ਮੁਦਗ (ਮੂੰਗ) ਦਾ ਅੰਨ—ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ—ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵਜੋਂ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਜਾਂ ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

केवलं चापि शुद्धान्नम् आढकं तण्डुलं पचेत् कृत्वा प्रदक्षिणं चान्ते नमस्कृत्य मुहुर्मुहुः

ਕੇਵਲ ਸ਼ੁੱਧ ਅੰਨ ਵੀ—ਇੱਕ ਆਢਕ ਮਾਪ ਦੇ ਚੌਲ ਲੈ ਕੇ—ਪਕਾਏ। ਫਿਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 21

स्तुत्वा च देवमीशानं पुनः सम्पूज्य शङ्करम् ईशानं पुरुषं चैव अघोरं वाममेव च

ਈਸ਼ਾਨ ਦੇਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਮੁੜ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ, ਪੁਰੁਸ਼ (ਤਤਪੁਰੁਸ਼), ਅਘੋਰ ਅਤੇ ਵਾਮ (ਵਾਮਦੇਵ) ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 22

सद्योजातं जपंश्चापि पञ्चभिः पूजयेच्छिवम् अनेन विधिना देवः प्रसीदति महेश्वरः

ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪੰਚਬ੍ਰਹਮ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਇਸੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 23

वृक्षाः पुष्पादिपत्राद्यैर् उपयुक्ताः शिवार्चने गावश्चैव द्विजश्रेष्ठाः प्रयान्ति परमां गतिम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ ਆਦਿ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ—ਉਹ ਸਭ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 24

पूजयेद्यः शिवं रुद्रं शर्वं भवमजं सकृत् स याति शिवसायुज्यं पुनरावृत्तिवर्जितम्

ਜੋ ਕੋਈ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸ਼ਿਵ—ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਰਵ, ਭਵ, ਅਜ—ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੁਨਰਾਵ੍ਰਿੱਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

अर्चितं परमेशानं भवं शर्वमुमापतिम् सकृत्प्रसंगाद्वा दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਪੂਜਿਤ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ—ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਉਮਾਪਤੀ—ਦਾ ਇਕ ਵਾਰ, ਸੰਜੋਗਵਸ਼ ਵੀ, ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

पूजितं वा महादेवं पूज्यमानमथापि वा दृष्ट्वा प्रयाति वै मर्त्यो ब्रह्मलोकं न संशयः

ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਰਤ੍ਯ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

श्रुत्वानुमोदयेच्चापि स याति परमां गतिम् यो दद्याद् घृतदीपं च सकृल्लिङ्गस्य चाग्रतः

ਜੋ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਨੁਮੋਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘਿਉ ਦਾ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਕੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਨ্নਿਧ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪਦ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 28

स तां गतिम् अवाप्नोति स्वाश्रमैर् दुर्लभां स्थिराम् दीपवृक्षं पार्थिवं वा दारवं वा शिवालये

ਉਹ ਉਸ ਅਡੋਲ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਇਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਦੀਪ-ਵ੍ਰਿਖ਼ (ਦੀਪ-ਸਤੰਭ) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਉਹ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

दत्त्वा कुलशतं साग्रं शिवलोके महीयते आयसं ताम्रजं वापि रौप्यं सौवर्णिकं तथा

ਸੌ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਪੂਰਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (ਇਹ ਦਾਨ) ਲੋਹੇ ਦਾ, ਤਾਂਬੇ ਦਾ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 30

शिवाय दीपं यो दद्याद् विधिना वापि भक्तितः सूर्यायुतसमैः श्लक्ष्णैर् यानैः शिवपुरं व्रजेत्

ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਯਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

कार्तिके मासि यो दद्याद् घृतदीपं शिवाग्रतः सम्पूज्यमानं वा पश्येद् विधिना परमेश्वरम्

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘਿਉ ਦਾ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 32

स याति ब्रह्मणो लोकं श्रद्धया मुनिसत्तमाः आवाहनं सुसान्निध्यं स्थापनं पूजनं तथा

ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਆਵਾਹਨ, ਸ਼ੁਭ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ-ਸਥਾਪਨਾ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਪੂਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

सम्प्रोक्तं रुद्रगायत्र्या आसनं प्रणवेन वै पञ्चभिः स्नपनं प्रोक्तं रुद्राद्यैश् च विशेषतः

ਆਸਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਰੁਦ੍ਰ-ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਨਪਨ (ਅਭਿਸ਼ੇਕ) ਪੰਜ ਸ਼ੁੱਧੀ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 34

एवं सम्पूजयेन्नित्यं देवदेवमुमापतिम् ब्रह्माणं दक्षिणे तस्य प्रणवेन समर्चयेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਤ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਉਮਾਪਤੀ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਲ ਸਮਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 35

उत्तरे देवदेवेशं विष्णुं गायत्रिया यजेत् वह्नौ हुत्वा यथान्यायं पञ्चभिः प्रणवेन च

ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਆਹੁਤੀਆਂ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 36

स याति शिवसायुज्यम् एवं सम्पूज्य शङ्करम् इति संक्षेपतः प्रोक्तो लिङ्गार्चनविधिक्रमः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਾਧਕ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 37

व्यासेन कथितः पूर्वं श्रुत्वा रुद्रमुखात्स्वयम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪਤੀ-ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਧੇ ਹੋਏ ਪਸ਼ੂ-ਜੀਵ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ।