Shloka 79

वासिष्ठकथनम् (आदित्य–सोमवंशवर्णनम् तथा रुद्रसहस्रनाम-प्रशंसा)

Devanagari script

तीक्ष्णोपायश् च हर्यश्वः सहायः कर्मकालवित् विष्णुः प्रसादितो यज्ञः समुद्रो वडवामुखः

Transliteration

tīkṣṇopāyaś ca haryaśvaḥ sahāyaḥ karmakālavit viṣṇuḥ prasādito yajñaḥ samudro vaḍavāmukhaḥ

Translation

ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਅਟੱਲ ਉਪਾਅ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਹਰ੍ਯਸ਼ਵ—ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ; ਸਦਾ ਸਹਾਇਕ; ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜਿਤ; ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਯੱਗ ਹੈ; ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਵਡਵਾਮੁਖ ਅੱਗ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।

Word by Word

• तीक्ष्णोपायः: one whose means (upāya) are sharp/decisive and effective

• च: and

• हर्यश्वः: he of tawny/swift horses (swift-moving power)

• सहायः: helper, supporter

• कर्मकालवित्: knower of the right time (kāla) for actions/rituals

• विष्णुः: all-pervading one (also indicating Hari as Shiva’s pervasion)

• प्रसादितः: the one who is pleased/propitiated, bestower of grace

• यज्ञः: sacrifice, the embodied yajña

• समुद्रः: ocean, cosmic depth

• वडवामुखः: the mare-faced submarine fire (vaḍavānala), devouring power within the waters

Speaker

Suta Goswami