Adhyaya 25
लिङ्गार्चनपूर्वकं स्नानाचमनविधिः (Snana–Achamana as Preparation for Linga-Archana)
ਰਿਸ਼ੀ ਸੂਤ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ—ਲਿੰਗਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਸੂਤ ਕੈਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੰਦੀ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸ ਕੇ ਵਿਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਅਨਿਵਾਰਯ ਕਹਿ ਕੇ ਵਰੁਣ-ਸਨਾਨ, ਆਗਨੇਯ-ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਨਾਨ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਪੰਚਬ੍ਰਹਮ/ਪਵਿਤ੍ਰਕ ਆਦਿ ਦੇ ਜਪ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ—ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੇ ਭਾਵ ਹੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹਨ; ਭਾਵ ਬਿਨਾਂ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਫਲ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰਯੁਕਤ ਆਚਮਨ, ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ-ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੱਸ ਕੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਲਿੰਗਾਰਚਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः कथं पूज्यो महादेवो लिङ्गमूर्तिर्महेश्वरः वक्तुमर्हसि चास्माकं रोमहर्षण सांप्रतम्
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ! ਲਿੰਗ-ਮੂਰਤੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
Verse 2
सूत उवाच देव्या पृष्टो महादेवः कैलासे तां नगात्मजाम् अङ्कस्थामाह देवेशो लिङ्गार्चनविधिं क्रमात्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਪਹਾੜ-ਕੰਨਿਆ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ।
Verse 3
तदा पार्श्वे स्थितो नन्दी शालङ्कायनकात्मजः श्रुत्वाखिलं पुरा प्राह ब्रह्मपुत्राय सुव्रताः
ਤਦ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸ਼ਾਲੰਕਾਯਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨੰਦੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਸਨਤਕੁਮਾਰ) ਨੂੰ ਕਹਿ ਗਿਆ—ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ!
Verse 4
सनत्कुमाराय शुभं लिङ्गार्चनविधिं परम् तस्माद्व्यासो महातेजाः श्रुतवाञ्छ्रुतिसंमितम्
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨ ਦੀ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ; ਉਥੋਂ ਹੀ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਿਆ ਜੋ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਸੀ।
Verse 5
स्नानयोगोपचारं च यथा शैलादिनो मुखात् श्रुतवान् तत्प्रवक्ष्यामि स्नानाद्यं चार्चनाविधिम्
ਸ਼ੈਲਾਦੀ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਨਾਨ-ਯੋਗ ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ।
Verse 6
शैलादिरुवाच अथ स्नानविधिं वक्ष्ये ब्राह्मणानां हिताय च सर्वपापहरं साक्षाच् छिवेन कथितं पुरा
ਸ਼ੈਲਾਦੀ ਬੋਲੇ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸਨਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਸਰਵ ਪਾਪ ਹਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਵਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਖਾਤ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ।
Verse 7
अनेन विधिना स्नात्वा सकृत्पूज्य च शङ्करम् ब्रह्मकूर्चं च पीत्वा तु सर्वपापैः प्रमुच्यते
ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਕੂਰਚ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਨ ਪੀ ਕੇ ਜੀਵ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 8
त्रिविधं स्नानमाख्यातं देवदेवेन शंभुना हिताय ब्राह्मणाद्यानां चतुर्मुखसुतोत्तम
ਹੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ! ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਸਨਾਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
Verse 9
वारुणं पुरतः कृत्वा ततश्चाग्नेयमुत्तमम् मन्त्रस्नानं ततः कृत्वा पूजयेत्परमेश्वरम्
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰੁਣ ਸਨਾਨ (ਜਲ-ਸ਼ੁੱਧੀ) ਕਰੇ, ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਆਗਨੇਯ (ਅਗਨੀ-ਸ਼ੁੱਧੀ) ਕਰੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
Verse 10
भावदुष्टो ऽम्भसि स्नात्वा भस्मना च न शुध्यति भावशुद्धश्चरेच्छौचम् अन्यथा न समाचरेत्
ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ ਜਾਂ ਭਸਮ ਲਾ ਲਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ੌਚ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 11
सरित्सरस्तडागेषु सर्वेष्व् आ प्रलयं नरः स्नात्वापि भावदुष्टश्चेन् न शुध्यति न संशयः
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਸਭ ਨਦੀਆਂ, ਸਰੋਵਰਾਂ ਤੇ ਤਲਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਅੰਦਰਲਾ ਭਾਵ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 12
नृणां हि चित्तकमलं प्रबुद्धमभवद्यदा प्रसुप्तं तमसा ज्ञानभानोर्भासा तदा शुचिः
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ-ਕਮਲ ਜਦੋਂ ਤਮਸ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗਿਆਨ-ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਅੰਦਰਲਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 13
मृच्छकृत्तिलपुष्पं च स्नानार्थं भसितं तथा आदाय तीरे निःक्षिप्य स्नानतीर्थे कुशानि च
ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਚਿਕਣੀ ਮਿੱਟੀ, ਤਿਲ ਤੇ ਫੁੱਲ, ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਲੈ ਕੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਰੱਖੇ; ਅਤੇ ਸਨਾਨ-ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ ਵੀ ਟਿਕਾਏ।
Verse 14
प्रक्षाल्याचम्य पादौ च मलं देहाद्विशोध्य च द्रव्यैस्तु तीरदेशस्थैस् ततः स्नानं समाचरेत्
ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੇਹ ਦੀ ਮੈਲ ਦੂਰ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੇ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
Verse 15
उद्धृतासीतिमन्त्रेण पुनर्देहं विशोधयेत् मृदादाय ततश्चान्यद् वस्त्रं स्नात्वा ह्यनुल्बणम्
‘ਉੱਧ੍ਰਿਤਾਸੀਤੀ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਸਾਫ਼, ਬੇਦਾਗ਼ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨੇ।
Verse 16
गन्धद्वारां दुराधर्षाम् इति मन्त्रेण मन्त्रवित् कपिलागोमयेनैव खस्थेनैव तु लेपयेत्
ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦ ‘ਗੰਧਦ੍ਵਾਰਾਂ ਦੁਰਾਧਰ੍ਸ਼ਾਮ੍’ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੋ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਉਸੇ ਨਾਲ—ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ—ਲਿੰਗ-ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਪੂਜਾ-ਸਥਲ ਦਾ ਲੇਪਨ ਕਰੇ।
Verse 17
पुनः स्नात्वा परित्यज्य तद्वस्त्रं मलिनं ततः शुक्लवस्त्रपरीधानो भूत्वा स्नानं समाचरेत्
ਮੁੜ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੈਲਾ ਕੱਪੜਾ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ। ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕਰੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਢੀਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣੇ।
Verse 18
सर्वपापविशुद्ध्यर्थम् आवाह्य वरुणं तथा सम्पूज्य मनसा देवं ध्यानयज्ञेन वै भवम्
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਵਰੁਣ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਮਨ ਨਾਲ ਦੇਵ ਦੀ ਸੰਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ-ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰੇ।
Verse 19
आचम्य त्रिस्तदा तीर्थे ह्य् अवगाह्य भवं स्मरन् पुनराचम्य विधिवद् अभिमन्त्र्य महाजलम्
ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਡੁੱਬਕੀ ਲੈ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡੇ ਜਲ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰੇ।
Verse 20
अवगाह्य पुनस्तस्मिन् जपेद्वै चाघमर्षणम् तत्तोये भानुसोमाग्निमण्डलं च स्मरेद्वशी
ਉਸੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਡੁੱਬਕੀ ਲੈ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸਾਧਕ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ-ਸਮਰਨ ਕਰੇ।
Verse 21
आचम्य च पुनस्तस्माज् जलादुत्तीर्य मन्त्रवित् प्रविश्य तीर्थमध्ये तु पुनः पुण्यविवृद्धये
ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦ ਉਸ ਜਲ ਤੋਂ ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੁੜ ਤੀਰਥ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ।
Verse 22
शृङ्गेण पर्णपुटकैः पालाशैः क्षालितैस् तथा सकुशेन सपुष्पेण जलेनैवाभिषेचयेत्
ਸਿੰਗ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਪਲਾਸ਼ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਜਲ ਨਾਲ, ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ ਲਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰੇ।
Verse 23
रुद्रेण पवमानेन त्वरिताख्येन मन्त्रवित् तरत्समन्दीवर्गाद्यैस् तथा शान्तिद्वयेन च
ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦ ਪਵਮਾਨ ਅਤੇ ਤ੍ਵਰਿਤ ਨਾਮਕ ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਤਰਤਸਮੰਦੀ ਵਰਗ ਆਦਿ ਅਤੇ ਦੋਹਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਕਰਮ ਕਰੇ।
Verse 24
शान्तिधर्मेण चैकेन पञ्चब्रह्मपवित्रकैः तत्तन्मन्त्राधिदेवानां स्वरूपं च ऋषीन् स्मरन्
ਇਕੋ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੰਚਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਧਿਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ।
Verse 25
एवं हि चाभिषिच्याथ स्वमूर्ध्नि पयसा द्विजाः ध्यायेच्च त्र्यम्बकं देवं हृदि पञ्चास्यम् ईश्वरम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦੁੱਧ ਛਿੜਕੋ; ਫਿਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਦੇਵ—ਪੰਜਾਸ੍ਯ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
Verse 26
आचम्याचमनं कुर्यात् स्वसूत्रोक्तं समीक्ष्य च पवित्रहस्तः स्वासीनः शुचौ देशे यथाविधि
ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਆਚਮਨ ਕਰੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਸੁੱਚੇ ਥਾਂ ਤੇ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਤਦ ਉਹ ਪਤੀ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 27
अभ्युक्ष्य सकुशं चापि दक्षिणेन करेण तु पिबेत्प्रक्षिप्य त्रिस्तोयं चक्री भूत्वा ह्यतन्द्रितः
ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ ਦਾ ਅਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣ ਕਰਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਸਮੇਤ ਲੈ ਕੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੀਵੇ। ਫਿਰ ਜਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ‘ਚਕ੍ਰੀ’ ਬਣੇ—ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ—ਅਤੰਦਰਿਤ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ-ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪਤੀ-ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਵਧ ਕੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 28
प्रदक्षिणं ततः कुर्याद् धिंसापापप्रशान्तये एवं संक्षेपतः प्रोक्तं स्नानाचमनमुत्तमम्
ਫਿਰ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 29
सर्वेषां ब्राह्मणानां तु हितार्थे द्विजसत्तमाः
ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਏ।
Frequently Asked Questions
The chapter enumerates Varuna-snana (invoking and honoring Varuna), Agneya-snana (fire-associated purification), and Mantra-snana (purification through consecrated water empowered by mantra), after which one proceeds to worship Parameshvara.
True shuddhi depends on awakened, clarified consciousness: if bhava is impure, bathing and even ash application do not purify; if bhava is pure, one should maintain proper shaucha and proceed according to vidhi.
The sequence includes repeated achamana, remembrance of Bhava (Shiva), mantra-empowerment of water, Aghamarshana-japa, mental visualization of Surya–Soma–Agni mandalas in the water, abhisheka with sanctified water (often with kusa and leaves), and concluding achamana with pradakshina.