Adhyaya 31
Kapardeśvara at Piśācamocana — Liberation of a Piśāca and the Brahmapāra Hymn
ਪਿਛਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਤ ਜੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪਿਸਾਚਮੋਚਨ ਤੀਰਥ ‘ਤੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਲਿੰਗ ‘ਕਪੜੇਸ਼ਵਰ’ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਤਰਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਪਰ ਬੋਧਕ ਘਟਨਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਮੰਦਰ ਨੇੜੇ ਬਾਘ ਹਿਰਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ, ਗਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਥਾਂ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਹੈਰਾਨ ਜੈਮਿਨੀ ਆਦਿ ਅਚ੍ਯੁਤ/ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਕਪੜੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਇੱਥੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ: ਤਪਸਵੀ ਸ਼ੰਕੁਕਰਣ ਨੂੰ ਇਕ ਭੁੱਖਾ ਪਿਸਾਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੂਜਾ-ਦਾਨ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੰਕੁਕਰਣ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਕਪੜੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵੇਦ-ਸਰੂਪ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਕੁਕਰਣ ‘ਬ੍ਰਹਮਪਾਰ’ ਨਾਮਕ ਵੇਦਾਂਤੀ ਸਤੋਤ੍ਰ ਗਾ ਕੇ ਅਦ੍ਵੈਤ ਗਿਆਨ-ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਲਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਸੁਣਨ-ਪਾਠ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागेत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच समाभाष्य मुनीन् धीमान् देवदेवस्य शूलिनः / जगाम लिङ्गं तद् द्रष्टुं कपर्देश्वरमव्ययम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕੂਰਮਪੁਰਾਣ ਦੀ ਛਟਸਾਹਸਤ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬਾਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਧੀਮਾਨ ਦੇਵਦੇਵ ਸ਼ੂਲਿਨ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕਪર્દੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਚਲ ਪਿਆ।
Verse 2
स्नात्वा तत्र विधानेन तर्पयित्वा पितॄन् द्विजाः / पिशाचमोचने तीर्थे पूजयामास शूलिनम्
ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ, ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ‘ਪਿਸਾਚਮੋਚਨ’ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲਿਨ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
Verse 3
तत्राश्चर्यमपश्यंस्ते मुनयो गुरुणा सह / मेनिरे क्षेत्रमाहात्म्यं प्रणेमुर्गिरिशं हरम्
ਉੱਥੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਗੁਰੂ ਸਮੇਤ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੰਨੀ ਅਤੇ ਗਿਰੀਸ਼ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
Verse 4
कश्चिदभ्याजगामेदं शार्दूलो घोररूपधृक् / मृगीमेकां भक्षयितुं कपर्देश्वरमुत्तमम्
ਤਦ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਬਾਘ, ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਗੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਕਪર્દੇਸ਼ਵਰ ਧਾਮ ਵੱਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Verse 5
तत्र सा भीतहृदया कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणम् / धावमाना सुसंभ्रान्ता व्याघ्रस्य वशमागता
ਉੱਥੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦੀ ਦੌੜਦੀ ਬਾਘ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
Verse 6
तां विदार्य नखैस्तीक्ष्णैः शार्दूलः सुमहाबलः / जगाम चान्यं विजनं देशं दृष्ट्वा मुनीश्वरान्
ਤੀਖੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਬਾਘ, ਮੁਨੀਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੋਰ ਇਕ ਸੁੰਨਸਾਨ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
Verse 7
मृतमात्रा च सा बाला कपर्देशाग्रतो मृगी / अदृश्यत महाज्वाला व्योम्नि सूर्यसमप्रभा
ਉਹ ਨਿੱਕੀ ਹਿਰਣੀ ਮਰੀ ਹੋਈ ਜਿਹੀ ਕਪર્દੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਤਦ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲੀ ਮਹਾਂ ਜਵਾਲਾ ਦਿਸੀ।
Verse 8
त्रिनेत्रा नीलकण्ठा च शशाङ्काङ्कितमूर्धजा / वृषाधिरूढा पुरुषैस्तादृशैरेव संवृता
ਉਹ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ, ਨੀਲਕੰਠੀ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਉਸੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੈ।
Verse 9
पुष्पवृष्टिं विमुञ्चिन्ति खेचरास्तस्य मूर्धनि / गणेश्वरः स्वयं भूत्वा न दृष्टस्तत्क्षणात् ततः
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 10
दृष्ट्वैतदाश्चर्यवरं जैमिनिप्रमुखा द्विजाः / कपर्देश्वरमाहात्म्यं पप्रच्छुर्गुरुमच्युतम्
ਇਹ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੈਮਿਨੀ ਆਦਿ ਦ੍ਵਿਜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਕਪર્દੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
Verse 11
तेषां प्रोवाच भगवान् देवाग्रे चोपविश्य सः / कपर्देशस्य माहात्म्यं प्रणम्य वृषभध्वजम्
ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਕੇ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਕਪર્દੇਸ਼ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
Verse 12
इदं देवस्य तल्लिङ्गं कपर्दोश्वरमुत्तमम् / स्मृत्वैवाशेषपापौघं क्षिप्रमस्य विमुञ्चति
ਇਹ ਦੇਵ ਦਾ ਉਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਹੈ—ਉੱਤਮ ਕਪર્દੋਸ਼ਵਰ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਸਾਰੇ ਪਾਪ-ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 13
कामक्रोधादयो दोषा वाराणसीनिवासिनाम् / विघ्नाः सर्वे विनश्यन्ति कपर्देश्वरपूजनात्
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਕਪર્દੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 14
तस्मात् सदैव द्रष्टव्यं कपर्देश्वरमुत्तमम् / पूजितव्यं प्रयत्नेन स्तोतव्यं वैदिकैः स्तवैः
ਇਸ ਲਈ ਉੱਤਮ ਕਪર્દੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਸਤਵਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 15
ध्यायतामत्र नियतं योगिनां शान्तचेतसाम् / जायते योगसंसिद्धिः सा षण्मासे न संशयः
ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤ-ਚਿੱਤ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਜੋਗੀ ਜੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉਪਜਦੀ ਹੈ—ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 16
ब्रह्महत्यादयः पापा विनश्यन्त्यस्य पूजनात् / पिशाचमोचने कुण्डे स्नातस्यात्र समीपतः
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਿਸਾਚਮੋਚਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 17
अस्मिन् क्षेत्रे पुरा विप्रास्तपस्वी शंसितव्रतः / शङ्कुकर्ण इति ख्यातः पूजयामास शङ्करम् / जजाप रुद्रमनिशं प्रणवं ब्रह्मरूपिणम्
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਸ਼ੰਸਿਤ ਵ੍ਰਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ‘ਸ਼ੰਕੁਕਰਣ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਰੂਪ ਰੁਦ੍ਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਜਪ ਕਰਦਾ ਸੀ।
Verse 18
पुष्पधूपादिभिः स्तोत्रैर्नमस्कारैः प्रदक्षिणैः / उवास तत्र योगात्मा कृत्वा दीक्षां तु नैष्ठिकीम
ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਅਰਪਣ, ਸਤੋਤ੍ਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਉਹ ਯੋਗਾਤਮਾ ਪੁਰਖ ਨੈਸ਼ਠਿਕੀ ਦੀਖਿਆ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਿਆ।
Verse 19
कदाचिदागतं प्रेतं पश्यति स्म क्षुधान्वितम् / अस्थिचर्मपिनद्धाङ्गं निः श्वसन्तं मुहुर्मुहुः
ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ਼ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਹੱਡੀ ਤੇ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਮੁੜ ਮੁੜ ਹੱਫਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
Verse 20
तं दृष्ट्वा स मुनिश्रेष्ठः कृपया परया युतः / प्रोवाच को भवान् कस्माद् देशाद् देशमिमंश्रितः
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਮ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬੋਲੇ—“ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ?”
Verse 21
तस्मै पिशाचः क्षुधया पीड्यमानो ऽब्रवीद् वचः / पूर्वजन्मन्यहं विप्रो धनधान्यसमन्वितः / पुत्रपौत्रादिभिर्युक्तः कुटुम्बभरणोत्सुकः
ਤਦ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਪਿਸਾਚ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।”
Verse 22
न पूजिता मया देवा गावो ऽप्यतिथयस्तथा / न कदाचित् कृतं पुण्यमल्पं वा स्वल्पमेव वा
“ਮੈਂ ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ—ਨਾ ਵੱਡਾ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ।”
Verse 23
एकदा भगवान् देवो गोवृषेश्वरवाहनः / विश्वेश्वरो वाराणस्यां दृष्टः स्पृष्टे नमस्कृतः
“ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਵਾਹਨ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ; ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਛੂਹ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।”
Verse 24
तदाचिरेण कालेन पञ्चत्वमहमागतः / न दृष्टं नन्मया घोरं यमस्य वदनं मुने
“ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਚਤੱਤਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ (ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ)। ਪਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਯਮ ਦਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਮੁਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।”
Verse 25
ईदृशीं योनिमापन्नः पैशाचीं क्षुधयान्वितः / पिपासयाधुनाक्रान्तो न जानामि हिताहितम्
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਪਿਸਾਚ-ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਤ੍ਰਿਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਿਤ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਅਹਿਤ ਕੀ।
Verse 26
यदि कञ्चित् समुद्धर्तुमुपायं पश्यसि प्रभो / कुरुष्व तं नमस्तुभ्यं त्वामहं शरणं गतः
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਉਬਾਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹੀ ਕਰ ਦਿਓ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।
Verse 27
इत्युक्तः शङ्कुकर्णो ऽथ पिशाचमिदमब्रवीत् / त्वादृशो न हि लोके ऽस्मिन् विद्यते पुण्यकृत्तमः
ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸ਼ੰਕੁਕਰਣ ਨੇ ਉਸ ਪਿਸਾਚ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।”
Verse 28
यत् त्वया भगवान् पूर्वं दृष्टो विश्वेश्वरः शिवः / संस्पृष्टो वन्दितो भूयः को ऽन्यस्त्वत्सदृशो भुवि
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ—ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮੁੜ ਵੰਦਨਾ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ?
Verse 29
तेन कर्मविपाकेन देशमेतं समागतः / स्नानं कुरुष्व शीघ्रं त्वमस्मिन् कुण्डे समाहितः / येनेमां कुत्सितां योनिं क्षिप्रमेव प्रहास्यसि
ਉਸ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਸ ਥਾਂ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਸਨਾਨ ਕਰ; ਇਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਸ ਨਿੰਦਿਤ ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਂਗਾ।
Verse 30
स एवमुक्तो मुनिना पिशाचो दयालुना देववरं त्रिनेत्रम् / स्मृत्वा कपर्देश्वरमीशितारं चक्रे समाधाय मनो ऽवगाहम्
ਦਇਆਲੂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਪਿਸਾਚ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਕਪર્દੇਸ਼ਵਰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਗਹਿਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 31
तदावगाढो मुनिसंनिधाने ममार दिव्याभरणोपपन्नः / अदृश्यतार्कप्रतिमे विमाने शशाङ्कचिह्नाङ्कितचारुमौलिः
ਤਦ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਗਹਿਰੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਇਕ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਤਾਰਿਆਂ ਵਰਗੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸੀਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਮੌਲੀ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੰਕਿਤ ਸੀ।
Verse 32
विभाति रुद्रैरभितो दिवस्थैः समावृतो योगिभैरप्रमेयैः / सबालखिल्यादिभिरेष देवो यथोदये भानुरशेषदेवः
ਉਹ ਦੇਵ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ, ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਖਿਲ੍ਯ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਵਲਯਿਤ ਹੋ ਕੇ ਐਸਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਦਯ ਵੇਲੇ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 33
स्तुवन्ति सिद्धा दिवि देवसङ्घा नृत्यन्ति दिव्याप्सरसो ऽभिरामाः / मुञ्चन्ति वृष्टिं कुसुमाम्बुमिश्रां गन्धर्वविद्याधरकिंनराद्याः
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਸੰਘ ਸਤੁਤੀ ਗਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੁੰਦਰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ, ਕਿੰਨਰ ਆਦਿ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਵਰਖਾ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Verse 34
संस्तूयमानो ऽथ मुनीन्द्रसङ्घै- रवाप्य बोधं भगवात्प्रसादात् / समाविशन्मण्डलमेतदग्र्यं त्रयीमयं यत्र विभाति रुद्रः
ਫਿਰ ਮੁਨੀ-ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬੋਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਜੋ ਤ੍ਰਯੀਮਯ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
Verse 35
दृष्ट्वा विमुक्तं स पिशाचभूतं मुनिः प्रहृष्टो मनसा महेशम् / विचिन्त्य रुद्रं कविमेकमग्निं प्रणम्य तुष्टाव कपर्दिनं तम्
ਪਿਸਾਚ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਨੀ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਮਹੇਸ਼—ਰੁਦ੍ਰ, ਇਕੋ ਕਵੀ-ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ, ਅਗਨੀ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ—ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਪર્દੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 36
शङ्कुकर्ण उवाच कपर्दिनं त्वां परतः परस्ताद् गोप्तारमेकं पुरुषं पुराणम् / व्रजामि योगेश्वरमीशितार- मादित्यमग्निं कपिलाधिरूढम्
ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਕਪર્દੀ! ਤੂੰ ਪਰਾਤਪਰ, ਇਕੋ ਰਖਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁਰਖ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ, ਸਰਵ-ਅਧਿਪਤੀ ਨਿਯੰਤਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਗਨੀ-ਸਰੂਪ, ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਉੱਤੇ ਅਧਿਰੂੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ।
Verse 37
त्वां ब्रह्मपारं हृदि सन्निविष्टं हिरण्मयं योगिनमादिमन्तम् / व्रजामि रुद्रं शरणं दिवस्थं महामुनिं ब्रह्ममयं पवित्रम्
ਤੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ-ਪਾਰ, ਹਿਰਣ੍ਯਮਯ, ਆਦਿ ਯੋਗੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਸ ਰੁਦ੍ਰ—ਮਹਾਮੁਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਮਯ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ—ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
Verse 38
सहस्त्रपादाक्षिशिरो ऽभियुक्तं सहस्त्रबाहुं नमसः परस्तात् / त्वां ब्रहामपारं प्रणमामि शंभुं हिरण्यगर्भाधिपतिं त्रिनेत्रम्
ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਨਮਸਕਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈਂ—ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ! ਉਸ ਅਨੰਤ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ, ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 39
यतः प्रसूतिर्जगतो विनाशो येनावृतं सर्वमिदं शिवेन / तं ब्रह्मपारं भगवन्तमीशं प्रणम्य नित्यं शरणं प्रपद्ये
ਜਿਸ ਤੋਂ ਜਗਤ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪਿਆ ਹੈ—ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ-ਪਾਰ ਭਗਵਾਨ ਈਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
Verse 40
अलिङ्गमालोकविहीनरूपं स्वयंप्रभं चित्पतिमेकरुद्रम् / तं ब्रह्मपारं परमेश्वरं त्वां नमस्करिष्ये न यतो ऽन्यदस्ति
ਹੇ ਅਲਿੰਗ, ਲੋਕ-ਅਲੋਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸਵੈ-ਪ੍ਰਭ, ਚਿੱਤ ਦੇ ਪਤੀ ਏਕ ਰੁਦ੍ਰ! ਤੂੰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਪਾਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
Verse 41
यं योगिनस्त्यक्तसबीजयोगा लब्ध्वा समाधिं परमार्थभूताः / पश्यन्ति देवं प्रणतो ऽस्मि नित्यं तं ब्रह्मपारं भवतः स्वरूपम्
ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਸਬੀਜ-ਯੋਗ ਵੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਮਾਧੀ ਪਾ ਕੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਪਾਰ ਹੈ—ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 42
न यत्र नामादिविशेषकॢप्ति- र् न संदृशे तिष्ठति यत्स्वरूपम् / तं ब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यं स्वयंभुवं त्वां शरणं प्रपद्ये
ਜਿੱਥੇ ਨਾਮ ਆਦਿ ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਠਦੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਧਾਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ-ਪਾਰ ਤੱਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸਵਯੰਭੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
Verse 43
यद् वेदवादाभिरता विदेहं सब्रह्मविज्ञानमभेदमेकम् / पश्यन्त्यनेकं भवतः स्वरूपं सब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यम्
ਵੇਦ-ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਲੋਕ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਹ-ਰਹਿਤ, ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਜ਼ਿਆਨ ਸਰੂਪ, ਅਭੇਦ ਇਕ ਤੱਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 44
यतः प्रधानं पुरुषः पुराणो विवर्तते यं प्रणमन्ति देवाः / नमामि तं ज्योतिषि संनिविष्टं कालं बृहन्तं भवतः स्वरूपम्
ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਤੇਰੇ ਸਰੂਪ ਰੂਪ ਮਹਾਕਾਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 45
व्रजामि नित्यं शरणं गुहेशं स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुरारिम् / शिवं प्रपद्ये हरमिन्दुमौलिं पिनाकिनं त्वां शरणं व्रजामि
ਮੈਂ ਸਦਾ ਗੁਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਅਚਲ ਸਥਾਣੂ, ਗਿਰੀਸ਼, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਚੰਦਰਮੌਲੀ ਹਰ-ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।
Verse 46
स्तुत्वैवं शङ्कुकर्णो ऽसौ भगवन्तं कपर्दिनम् / पपात दण्डवद् भूमौ प्रोच्चरन् प्रणवं परम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਕਪર્દਿਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਦੰਡਵਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ।
Verse 47
तत्क्षणात् परमं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम् / ज्ञानमानन्दमद्वैतं कोटिकालाग्निसन्निभम्
ਉਸੇ ਪਲ ਪਰਮ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ, ਅਦ੍ਵੈਤ, ਗਿਆਨ-ਆਨੰਦਮਯ, ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਪ੍ਰਲਯਾਗਨੀ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ।
Verse 48
शङ्कुकर्णो ऽथ मुक्तात्मा तदात्मा सर्वगो ऽमलः / निलिल्ये विमले लिङ्गे तद्भुतमिवाभवत्
ਫਿਰ ਮੁਕਤਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਉਸੇ ਤੱਤ੍ਵ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ—ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲ। ਉਹ ਵਿਮਲ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਾਨੋ ਅਦਭੁਤ ਹੋ ਉਠਿਆ।
Verse 49
एतद् रहस्यमाख्यातं माहात्म्यं वः कपर्दिनः / न कश्चिद् वेत्ति तमसा विद्वानप्यत्र मुह्यति
ਕਪર્દਿਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਇਹ ਗੁਪਤ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਤਮਸ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 50
य इमां शृणुयान्नित्यं कथां पापप्रणाशिनीम् / भक्तः पापविशुद्धात्मा रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਾਲਾ ਭਗਤ ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸਾਨ্নਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 51
पठेच्च सततं शुद्धो ब्रह्मपारं महास्तवम् / प्रातर्मध्याह्नसमये स योगं प्राप्नुयात् परम्
ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਧ ਪੁਰਖ ‘ਬ੍ਰਹਮਪਾਰ’ ਨਾਮਕ ਇਸ ਮਹਾ-ਸਤਵ ਦਾ ਸਦਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਪਾਠ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮ ਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 52
इहैव नित्यं वत्स्यामो देवदेवं कपर्दिनम् / द्रक्ष्यामः सततं देवं पूजयामो ऽथ शूलिनम्
ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਵੱਸਾਂਗੇ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਕਪර්ਦੀਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੇ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ (ਸ਼ੂਲਿਨ) ਦੀ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੇ।
Verse 53
इत्युक्त्वा भगवान् व्यासः शिष्यैः सह महामुनिः / उवास तत्र युक्तात्मा पूजयन् वै कपर्दिनम्
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ—ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ—ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਯੋਗ-ਯੁਕਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਪර්ਦੀਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
Frequently Asked Questions
Because the narrative exemplifies ‘release from piśāca-hood’: a hungry piśāca, instructed to bathe and remember Kapardeśvara, enters samādhi and is liberated from the degraded womb, illustrating the site’s purificatory power.
Ritual bath at Piśācamocana, worship of Kapardeśvara with hymns/prostrations/circumambulation, steady meditation (samādhi), and recitation/hearing of the Brahmapāra stotra—together framed as destroying sins and granting yogic accomplishment.
The hymn presents Rudra/Śiva as the signless, self-luminous supreme Brahman beyond name-form distinctions; liberation is depicted as identity/absorption into that non-dual reality, dramatized when Śaṅkukarṇa dissolves into the spotless liṅga of pure knowledge-bliss.