Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 27
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
यथादृष्टस्य मार्गस्यकर्त्तव्यस्यविधीयते / लक्षणंपर्यवस्यापिवर्त्तिका मपिवर्त्तते
Transliteration
yathādṛṣṭasya mārgasyakarttavyasyavidhīyate / lakṣaṇaṃparyavasyāpivarttikā mapivarttate
Translation
ਜਿਵੇਂ ਰਾਹ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਰਤੱਬ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਲੱਛਣ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਵ੍ਰਿੱਤਿਕਾ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
Word by Word
यथाas/according to
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘as/according to’)
दृष्टस्यof what is seen/observed
दृष्टस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP) ‘दृष्ट’, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Gen.), एकवचन; विशेषण
मार्गस्यof the path/way
मार्गस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
कर्तव्यस्यof what ought to be done
कर्तव्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्तव्य (प्रातिपदिक; कृ-धातु से तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्यय (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘to be done’ as substantive
विधीयतेis prescribed/is laid down
विधीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (is prescribed/ordained)
लक्षणम्a mark/definition
लक्षणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
पर्यवस्यconclude/determine
पर्यवस्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + अव + सो (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आदेश (command)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: ‘also/even’)
वर्त्तिकाम्a gloss/annotation (vārttikā)
वर्त्तिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्त्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: ‘also/even’)
वर्त्ततेexists/continues/is in use
वर्त्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन