Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 28
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
याथातथ्येन वक्ष्यामि मासोद्भवमुखोद्भव / त्रयोविंशतिशीतिस्तु विज्ञातपवदैवतम्
Transliteration
yāthātathyena vakṣyāmi māsodbhavamukhodbhava / trayoviṃśatiśītistu vijñātapavadaivatam
Translation
ਹੇ ਮਾਸੋਦਭਵ, ਹੇ ਮੁਖੋਦਭਵ! ਮੈਂ ਯਥਾਰਥ ਹੀ ਆਖਾਂਗਾ; ਤੇਈਵੀਂ ‘ਸ਼ੀਤੀ’ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਦੇਵਤੱਵ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
Word by Word
याथातथ्येनaccording to the truth/as it is
याथातथ्येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयाथातथ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘यथातथ्येन’ = ‘as it truly is’
वक्ष्यामिI will speak
वक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
मासोद्भवO month-born
मासोद्भव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमास + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मासात् उद्भवः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
मुखोद्भवO mouth-born
मुखोद्भव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुख + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मुखात् उद्भवः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
त्रयोविंशतिशीतिःtwenty-three and sixty (numbers)
त्रयोविंशतिशीतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रयः + विंशति + शीतिः (प्रातिपदिक)
Formसंख्यासमाहार-प्राय द्वन्द्व/समुच्चय-समास (त्रयोविंशतिः + शीतिः = 23 and 60), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
विज्ञातपवदैवतम्having known the deity ‘Pava’/whose Pava-deity is known
विज्ञातपवदैवतम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविज्ञात + पवदैवत (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (विज्ञातं पवदैवतं यस्य/यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण