Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 26
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
एवमेवाद्यलङ्कारे विपर्यस्तो विगर्हितः / क्रियमाणो ऽप्यलङ्कारो नागं यश्चैव दर्शयत्
Transliteration
evamevādyalaṅkāre viparyasto vigarhitaḥ / kriyamāṇo 'pyalaṅkāro nāgaṃ yaścaiva darśayat
Translation
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਅਲੰਕਾਰ ਉਲਟਾ ਹੋ ਕੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਬਣ ਗਿਆ; ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਅਲੰਕਾਰ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਨਾਗ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thus’)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
आद्यलङ्कारेin the first ornamentation/at the initial ornament
आद्यलङ्कारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआद्य + अलङ्कार (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (आद्यः अलङ्कारः), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
विपर्यस्तःreversed/misplaced
विपर्यस्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + परि + अस्/स्था (धातु)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
विगर्हितःcensured/blameworthy
विगर्हितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + गर्ह् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
क्रियमाणःbeing made/done
क्रियमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formशानच्-प्रत्यय (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
अपिeven/though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-अव्यय (particle: ‘also/even/though’)
अलङ्कारःornament
अलङ्कारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअलङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नागम्a serpent/elephant (nāga)
नागम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
यःwho/which
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
दर्शयत्showed/caused to be seen
दर्शयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन