Sutra 9
Devanagari script
विगृह्य कथनमसभ्यमप्रत्यक्षमश्रद्धेयमनृतं च वाक्यमुच्चैरनर्मणि हासं वातष्ठीवने च शब्दवती न कुर्यात् ॥ कZ_०५.४.०९ ॥
Transliteration
vigṛhya kathanam asabhyam apratyakṣam aśraddheyam anṛtaṃ ca vākyam uccair anarmaṇi hāsaṃ vātaṣṭhīvane ca śabdavatī na kuryāt
Translation
ਉਹ ਝਗੜਾਲੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਬੋਲੇ; ਨਾ ਅਸ਼ਲੀਲ, ਨਾ ਬਿਨਾਂ ਪਰਖੇ/ਅਪ੍ਰਤੱਖ, ਨਾ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ, ਨਾ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਕਹੇ; ਨਾ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ, ਨਾ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਹੱਸੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਥੁੱਕਣ ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਰ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰੇ।
Word by Word
विगृह्यhaving quarreled / after starting a dispute
विगृह्य:
TypeVerb (absolutive)
Rootग्रह् (वि-√ग्रह्)
Formकृदन्त; ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (क्त्वार्थे); उपसर्ग: वि-; अर्थ: ‘विग्रहं कृत्वा/विवादं कृत्वा’
कथनम्speaking; utterance
कथनम्:
TypeNoun
Rootकथ्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भाववाचक संज्ञा
असभ्यम्indecent; improper
असभ्यम्:
TypeAdjective
Rootसभ्य (अ-सभ्य)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (न-सभ्य)
अप्रत्यक्षम्not evident; not directly perceived
अप्रत्यक्षम्:
TypeAdjective
Rootप्रत्यक्ष (अ-प्रत्यक्ष)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; नञ्-तत्पुरुष
अश्रद्धेयम्not worthy of belief; unreliable
अश्रद्धेयम्:
TypeAdjective
Rootश्रद्धेय (अ-श्रद्धेय)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; नञ्-तत्पुरुष
अनृतम्untrue; false
अनृतम्:
TypeAdjective/Noun
Rootऋत (अन्-ऋत)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; नञ्-तत्पुरुष
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
वाक्यम्speech; statement
वाक्यम्:
TypeNoun
Rootवच्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
उच्चैःaloud; loudly
उच्चैः:
TypeAdverb
Rootउच्चैः
Formक्रियाविशेषण अव्यय
अनर्मणिwhen it is not a time for jest; in a non-joking situation
अनर्मणि:
TypeNoun (locative)
Rootनर्मन् (अ-नर्मन्)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; नञ्-तत्पुरुष; अर्थ: ‘अनर्मणि’ = ‘अ-नर्मणि’ (अविनोद-स्थितौ)
हासम्laughter; joking
हासम्:
TypeNoun
Rootहस्
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
वातwind
वात:
TypeNoun
Rootवात
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (समासे पूर्वपद)
ष्ठीवनेin (the act of) spitting (and in wind-breaking)
ष्ठीवने:
TypeNoun (locative)
Rootष्ठीव्
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; ‘वात-ष्ठीवने’ इति द्वन्द्वसमासः (वाते च ष्ठीवने च)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
शब्दवतीnoisy; making sound
शब्दवती:
TypeAdjective
Rootशब्दवत्
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘शब्दवत्’ (मतुप्/वतुप्-प्रत्ययान्त)
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
कुर्यात्should do / should make (here: should not do)
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचन; लोट्/विध्यर्थ: ‘should do’ (न कुर्यात् = should not do)
FAQs
It discourages rumor-driven governance and forces reliance on verified, credible inputs for state decisions.