Sutra 15
Devanagari script
स्थावरस्तु प्रयासभोग्यः फलभोग्यो वा प्रक्षेपवृद्धिमूल्यशुद्धमाजीवममूल्यक्षयेणोपनयेत् ॥ कZ_०३.१२.१५ ॥
Transliteration
sthāvaras tu prayāsabhogyaḥ phalabhogyo vā prakṣepa-vṛddhi-mūlyaśuddham ājīvam amūlya-kṣayeṇopanayet
Translation
ਅਚਲ ਗਿਰਵੀ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ/ਸਿੱਧੇ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਫਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਧਾਰਕ ਨਿਵੇਸ਼, ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਮੁੱਲ-ਸਮਾਂਜਸ ਘਟਾ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਮਦਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੱਢਲੀ ਰਕਮ ਦਾ ਮੁੱਲ ਘਟੇ ਨਾ।
Word by Word
स्थावरःan immovable (property/asset)
स्थावरः:
TypeNoun/Adjective
Rootस्थावर
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विशेष्य (implicit: द्रव्यः/वस्तुः)
तुbut; however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपातः; विरोध/विशेषार्थे
प्रयासभोग्यःenjoyable only through effort/expenditure
प्रयासभोग्यः:
TypeAdjective
Rootप्रयास-भोग्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; स्थावरस्य विशेषणम्; 'प्रयासेण भोग्यः'
फलभोग्यःenjoyable by (its) produce/fruits
फलभोग्यः:
TypeAdjective
Rootफल-भोग्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; स्थावरस्य विशेषणम्; 'फलेन/फलरूपेण भोग्यः'
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formनिपातः; विकल्पार्थे
प्रक्षेपवृद्धिमूल्यशुद्धम्(a holding) with value correctly determined after accounting for investment, increase, and price
प्रक्षेपवृद्धिमूल्यशुद्धम्:
TypeAdjective
Rootप्रक्षेप-वृद्धि-मूल्य-शुद्ध
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; 'आजीवम्' इति विशेषणम्; अर्थः—प्रक्षेपेण (निवेशेन) वृद्ध्या च मूल्येन च शुद्धम् (सम्यक्-निर्धारितम्)
आजीवम्a livelihood/means of subsistence (grant/holding)
आजीवम्:
TypeNoun
Rootआजीव
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; कर्मपदम् (उपनयेत् इत्यस्य)
अमूल्यक्षयेणwithout loss/diminution of value
अमूल्यक्षयेण:
TypeNoun (instrumental phrase)
Rootअ-मूल्य-क्षय
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसक-भावः; करण/हेतौ प्रयोगः; 'मूल्यस्य अ-क्षयः' = मूल्य-हानिरहितत्वेन
उपनयेत्should assign/settle/provide
उपनयेत्:
TypeVerb
Rootउप-नी
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; लट्-आदेशार्थे विधिः; अर्थः—समर्पयेत्/प्रदद्यात्/व्यवस्थापयेत्
Entities Mentioned
P
pledge-holderD
debtorFAQs
Standardized accounting of usufruct and improvements so collateral use does not become a vehicle to erode the debtor’s principal value.