Sutra 14
Devanagari script
धारणिकासम्निधाने वा विनाशभयादुद्गतार्घं धर्मस्थानुज्ञातो विक्रीणीत आधिपालप्रत्ययो वा ॥ कZ_०३.१२.१४ ॥
Transliteration
dhāraṇikāsamnidhāne vā vināśabhayād udgatārghaṃ dharmasthānujñāto vikrīṇīta ādhipāla-pratyayo vā
Translation
ਧਾਰਣਿਕ (ਰਖਵਾਲ) ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਨਾਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਜੇ ਉਸਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗਿਰਵੀ ਵੇਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਗਿਰਵੀ-ਰਖਵਾਲੇ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ/ਭਰੋਸੇ ‘ਤੇ (ਵਿਕਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ)।
Word by Word
धारणिका-सम्निधानेin the presence of the treasury officer (cashier/treasury authority)
धारणिका-सम्निधाने:
TypeNoun
Rootधारणिका; सम् + नि + धा (सम्निधान)
Formसप्तमी एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम् (सम्निधानम्) — ‘धारणिकायाः सम्निधाने’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
विनाश-भयात्from fear of loss/destruction
विनाश-भयात्:
TypeNoun
Rootविनाश; भय
Formपञ्चमी एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम् (भयम्) — ‘विनाशस्य भयात्’
उद्गत-अर्घम्goods whose price has risen / high-priced goods
उद्गत-अर्घम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootउद् + गम् (उद्गत); अर्घ
Formद्वितीया एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम् — ‘उद्गतः अर्घः यस्य तत्’
धर्मस्थान-अनुज्ञातःauthorized by the court (dharma-court/judicial authority)
धर्मस्थान-अनुज्ञातः:
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootधर्मस्थान; अनु + ज्ञा (अनुज्ञात)
Formप्रथमा एकवचनम्; पुंलिङ्गम् — ‘धर्मस्थानेन अनुज्ञातः’
विक्रीणीतhe should sell
विक्रीणीत:
TypeVerb
Rootवि + क्री (विक्रय)
Formविधिलिङ्/आज्ञार्थे लोट्-प्रयोगसदृशः; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचनम् — ‘विक्रयम् कुर्यात्/विक्रयेत्’
आधिपाल-प्रत्ययःor (there is) proof/assurance from the owner/master
आधिपाल-प्रत्ययः:
TypeNoun
Rootआधिपाल; प्रत्यय
Formप्रथमा एकवचनम्; पुंलिङ्गम् — ‘आधिपालस्य प्रत्ययः’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
Entities Mentioned
C
custodial officials (dhāraṇikā)C
court (dharma-sthāna)P
pledge-guardian/surety (ādhipāla)S
seller/holder (implicit)FAQs
To prevent fraudulent disposal of collateral and to create verifiable, state-recognized liquidation when preservation is impracticable.