Sutra 22
Devanagari script
शुल्बेन शुल्बापसारितम् वेल्लकेन वेल्लकापसारितं शुल्बार्धसारेण हेम्ना हेमापसारितम् ॥ कZ_०२.१४.२२ ॥
Transliteration
śulbena śulbāpasāritam vellakena vellakāpasāritaṃ śulbārdhasāreṇa hemnā hemāpasāritam
Translation
ਤਾਂਬੇ ਨਾਲ ਘਟਾਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ‘ਸ਼ੁਲਬਾਪਸਾਰਿਤ’; ਵੇੱਲਕ ਨਾਲ ਘਟਾਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ‘ਵੇੱਲਕਾਪਸਾਰਿਤ’; ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਤਾਂਬੇ-ਅੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ (ਸ਼ੁਲਬਾਰਧਸਾਰ) ਨਾਲ ਘਟਾਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ‘ਹੇਮਾਪਸਾਰਿਤ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Word by Word
शुल्बेनwith a measuring cord
शुल्बेन:
TypeNoun
Rootशुल्ब
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (करणे)
शुल्ब-अपसारितम्measured/marked off by the measuring cord
शुल्ब-अपसारितम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootअप-सृ (सारणे)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त) ‘अपसारित’
वेल्लकेनwith a measuring rod/pole
वेल्लकेन:
TypeNoun
Rootवेल्लक
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (करणे)
वेल्लक-अपसारितम्measured/marked off by the measuring rod
वेल्लक-अपसारितम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootअप-सृ (सारणे)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त) ‘अपसारित’
शुल्ब-अर्ध-सारेणwith the half-length standard of the measuring cord
शुल्ब-अर्ध-सारेण:
TypeNoun (instrumental phrase)
Rootसार
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; समास-विग्रहः: शुल्बस्य अर्धः सारः (करणे)
हेम्नाwith gold
हेम्ना:
TypeNoun
Rootहिम/हेमन् (हेम)
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (करणे); ‘हेमन्’ इत्यस्य तृतीया ‘हेम्ना’
हेम-अपसारितम्measured/assessed by gold
हेम-अपसारितम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootअप-सृ (सारणे)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त) ‘अपसारित’
Entities Mentioned
C
copper (śulba)V
vellaka (metal/alloy term)G
gold (hema)FAQs
It provides a controlled vocabulary for adulteration modes, enabling consistent audits, records, and penalties across officials and regions.