Adhyaya 265
Vināyaka-snāna (The Vinayaka Bath) — Obstacle-Removal and Consecratory Bathing Rite
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਇਕ-ਦੋਸ਼ (ਕਰਮਜਨਿਤ ਵਿਘਨ) ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਾਨ/ਸਨਾਪਨ-ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਕੁਨ ਅਤੇ ਲੱਛਣ—ਭਿਆਨਕ ਦਰਸ਼ਨ, ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਡਰ, ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਸਫਲਤਾ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਣਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ—ਗਿਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ (ਹਸਤ, ਪੁਸ਼੍ਯ, ਅਸ਼੍ਵਯੁਜ, ਸੌਮ੍ਯ), ਵੈਸ਼ਣਵ ਮੌਕਾ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਪੀਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਰੋਂ-ਘਿਉ ਦਾ ਅਭ੍ਯੰਗ, ਔਸ਼ਧੀ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦਾ ਲੇਪ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਕਲਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ; ਸ਼ੁੱਧੀ-ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਗੋਸ਼ਾਲਾ, ਵਲਮੀਕ, ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਵਰਗੇ ਸੀਮਾਂਤ/ਸ਼ਕਤੀਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਰੁਣ, ਭਗ, ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਇੰਦਰ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਮਿਤ, ਸਮ੍ਮਿਤ, ਸ਼ਾਲਕ, ਕਣ੍ਟਕ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ, ਰਾਜਪੁਤਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਨਾਇਕ-ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਨ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਇਕ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे दिक्पालादिस्नानं नाम चतुःषष्ठ्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः विनायकस्नानं पुष्कर उवाच विनायकोपसृष्टानां स्नानं सर्वकरं वदे विनायकः कर्मविघ्नसिद्ध्यर्थं विनियोजितः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਨੇਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਦਿਕਪਾਲਾਦਿ-ਸਨਾਨ’ ਨਾਮਕ ੨੬੪ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ੨੬੫ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ—‘ਵਿਨਾਯਕ-ਸਨਾਨ’ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਵਿਨਾਯਕ ਤੋਂ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵਫਲਦਾਇਕ ਸਨਾਨ-ਵਿਧੀ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਵਿਨਾਯਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ/ਪਰਿਣਤੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈ।
Verse 2
गणानामाधिपत्ये च केशवेशपितामहैः स्वप्नेवगाहते ऽत्यर्थं जलं मुण्डांश् च पश्यति
ਜਦੋਂ ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਪਤਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਈਸ਼ ਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਹੋਏ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
Verse 3
विनायकोपसृष्टस्तु क्रव्यादानधिरोहति व्रजमानस् तथात्मानं मन्यते ऽनुगतम्परैः
ਪਰ ਵਿਨਾਯਕ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਚਲਦਿਆਂ-ਫਿਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਿਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
Verse 4
विमना विफलारम्भः संसीदत्यनिमित्ततः कन्या वरं न चाप्नोति न चापत्यं वराङ्गना
ਮਨੁੱਖ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਢਹਿ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
Verse 5
आचार्यत्वं श्रोत्रियश् च न शिष्यो ऽध्ययनं लभेत् धनी न लाभमाप्नोति न कृषिञ्च कृषीबलः
ਆਚਾਰਯਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯੋਗ੍ਯ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਉਸ ਤੋਂ ਸੱਚਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਬਲ ਵਾਲਾ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 6
राजा राज्यं न चाप्नोति स्नपनन्तस्य कारयेत् हस्तपुष्याश्वयुक्सौम्ये वैष्णवे भद्रपीठके
ਸਨਾਪਨ (ਅਭਿਸੇਕ-ਸਨਾਨ) ਕਰਵਾਏ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜਾ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਹਸਤ, ਪੁਸ਼੍ਯ, ਅਸ਼੍ਵਯੁਜ ਜਾਂ ਸੌਮ੍ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਵੈਸ਼੍ਣਵ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ, ਭਦ੍ਰਪੀਠ ਉੱਤੇ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 7
गौरसर्षपकल्केन साज्येनोत्सादितस्य च सर्वौषधैः सर्वगन्धैः प्रलिप्तशिरसस् तथा
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀਲੀ ਸਰੋਂ ਦੇ ਕਲਕ ਨੂੰ ਘਿਉ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਲੇਪਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
Verse 8
चतुर्भिः कलसैः स्नानन्तेषु सर्वौषाधौ क्षिपेत् अश्वस्थानाद्गजस्थानाद्वल्मीकात् सङ्गमाद्ध्रदात्
ਸਨਾਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਲਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ‘ਸਰਵੌਸ਼ਧੀ’ ਜਲ ਡਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—(ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੱਗਰੀ) ਘੋੜੇ ਦੇ ਠਾਣੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਠਾਣੇ, ਵਲਮੀਕ (ਚੀਂਟੀ ਦਾ ਟੀਲਾ), ਦਰਿਆ-ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਹ੍ਰਦ (ਝੀਲ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ।
Verse 9
मृत्तिकां रोचनाङ्गन्धङ्गुग्गुलुन्तेषु निक्षिपेत् सहस्राक्षं शतधारमृषिभिः पावनं कृतम्
ਉਨ੍ਹਾਂ (ਪਾਤਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ, ਰੋਚਨਾ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਗੁੱਗੁਲ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ‘ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼’ ਅਤੇ ‘ਸ਼ਤਧਾਰ’ ਨਾਮਕ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਹੈ।
Verse 10
तेन त्वामभिषिञ्चामि पावमान्यः पुनन्तु ते भगवन्ते वरुणो राजा भगं सूर्यो वृहस्पतिः
ਉਸ (ਅਭਿਸੇਕ-ਜਲ/ਵਿਧੀ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਾਵਮਾਨ (ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਮੰਤ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ। ਭਗਵਾਨ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ, ਅਤੇ ਭਗ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ।
Verse 11
भगमिन्द्रश् च वायुश् च भगं सप्तर्षयो ददुः यत्ते केशेषु दौर्भाग्यं सीमन्ते यच्च मूर्धनि
ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ, ਅਤੇ ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ‘ਭਗ’ (ਸੌਭਾਗ) ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਂਗ (ਸੀਮੰਤ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਵੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
Verse 12
ललाटे कर्णयोरक्ष्णोरापस्तद्घ्नन्तु सर्वदा दर्भपिञ्जलिमादाय वामहस्ते ततो गुरुः
ਮੱਥੇ, ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ—ਜਲ ਸਦਾ ਉਸ ਦੋਸ਼/ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਰਭਾ-ਘਾਹ ਦੀ ਗੱਛੀ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 13
हस्तपुष्याश्वयुक्सौम्यवैष्णवेषु शुभेषु चेति घ , ञ च साज्येनासादितस्य चेति क , छ च इमा आप इति छ , ञ स्नातस्य सार्षपन्तैलं श्रुवेणौडुम्बरेण च जुहुयान्मूर्धनि कुशान् सव्येन परिगृह्य च
ਹਸਤ, ਪੁਸ਼੍ਯ, ਅਸ਼ਵਯੁਜ, ਸੌਮ੍ਯ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਣਵ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ/ਅਵਸਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਇਮਾ ਆਪਃ…’ ਆਦਿ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਦੁੰਬਰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸ਼੍ਰੁਵਾ (ਹੋਮ-ਚਮਚ) ਨਾਲ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕਰੇ।
Verse 14
मितश् च सम्मितश् चैव तथा शालककण्टकौ कुष्माण्डो राजपुत्रश् च एतैः स्वाहासमन्वितैः
‘ਮਿਤ’ ਅਤੇ ‘ਸੰਮਿਤ’, ਅਤੇ ‘ਸ਼ਾਲਕ’ ‘ਕੰਟਕ’, ਨਾਲ ਹੀ ‘ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ’ ਅਤੇ ‘ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ’—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਚਾਰ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 15
नामभिर्बलिमन्त्रैश् च नमस्कारसमन्वितैः दद्याच्चतुष्पथे शूर्पे कुशानास्तीर्य सर्वतः
ਉਚਿਤ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਬਲੀ-ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਮਸਕਾਰ ਸਮੇਤ, ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਸੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਕੁਸ਼ ਵਿਛਾ ਕੇ ਬਲੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 16
कृताकृतांस्तण्डुलांश् च पललौदनमेव च मत्स्यान्पङ्कांस्तथैवामान् पुष्पं चित्रं सुरां त्रिधा
ਪੱਕੇ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਅਤੇ ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਓਦਨ (ਪਲਲ-ਓਦਨ); ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਛੀ, ਕੀਚੜ/ਅਸ਼ੁੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕੱਚੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ; ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲ; ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੁਰਾ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।
Verse 17
मूलकं पूरिकां पूपांस्तथैवैण्डविकास्रजः दध्यन्नं पायसं पिष्टं मोदकं गुडमर्पयेत्
ਮੂਲੀ, ਪੂਰੀਕਾ, ਪੂਪ (ਤਲੇ ਹੋਏ ਪਕਵਾਨ), ਅਤੇ ਐਂਡਵਿਕਾ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ; ਨਾਲ ਹੀ ਦਧਿਆਨ੍ਹ, ਪਾਇਸ, ਪਿਸ਼ਟ, ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਗੁੜ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।
Verse 18
विनायकस्य जननीमुपतिष्ठेत्ततो ऽम्बिकां दूर्वासर्षपपुष्पाणां दत्वार्घ्यं पूर्णमञ्जलिं
ਫਿਰ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਜਨਨੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਦੂರ್ವਾ ਘਾਹ, ਸਰੋਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਅੰਜਲੀ ਨਾਲ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।
Verse 19
रूपं देहि यशो देहि सौभाग्यं सुभगे मम पुत्रं देहि धनं देहि सर्वान् कामांश् च देहि मे
ਮੈਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਹ, ਯਸ਼ ਦੇਹ, ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਦੇਹ। ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਹ, ਧਨ ਦੇਹ, ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ।
Verse 20
भोजयेद्ब्राह्मणान्दद्याद्वस्त्रयुग्मं गुरोरपि विनायकं ग्रहान्प्रार्च्य श्रियं कर्मफलं लभेत्
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਵਿਨਾਇਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
Dream-omens (deep plunging into water, seeing shaven-headed men) and practical disruptions: repeated failure of initiatives, sudden collapse without cause, obstacles to marriage/progeny, loss of teaching efficacy, lack of profit, and insecurity of kingship.
Auspicious timing (Hasta, Puṣya, Aśvayuj, Saumya; Vaiṣṇava occasion), mustard-ghee unction, sarvauṣadhi and fragrance anointing, four kalaśa pourings with mixed clay/rocanā/guggulu, mantra-led abhiṣeka, mustard-oil oblation with an udumbara ladle, and a crossroads bali arranged on a winnowing tray ringed with kuśa.
By framing obstacle-removal as a dharmic, mantra-governed purification that restores right action (karma) and its fruition, it supports artha and kāma without violating dharma, thereby stabilizing the practitioner for higher sādhana oriented toward mokṣa.