Adhyaya 322
Mantra-shastraAdhyaya 32221 Verses

Adhyaya 322

The Six Limbs (Ṣaḍaṅga) of the Aghora-Astra (अघोरास्त्राणि षडङ्गानि)

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼ੁਪਤ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਅਘੋਰਾਸਤਰ ਦੇ ਸ਼ਡੰਗਾਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਜਪ, ਹੋਮ, ਨਿਆਸ ਅਤੇ ਕਵਚ ਰਾਹੀਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ। ਈਸ਼ਵਰ ਹੰਸ-ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਖੇਪ ਸੂਤਰ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਅਤੇ ਰੋਗ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਦੂರ್ವਾ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਮੋਹਨੀ, ਜ੍ਰੰਭਣੀ, ਵਸ਼ੀਕਰਨ, ਅੰਤਰਧਾਨ ਆਦਿ ਅਪਾਯ-ਨਿਵਾਰਕ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਕ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਭੰਡਾਰ, ਚੋਰ-ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਗ੍ਰਹ ਪੀੜਾ ਨਿਵਾਰਣ, ਖੇਤਰਪਾਲ-ਬਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਆਵਰਤਨ (ਵਾਪਸ ਮੋੜਨ) ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਚੌਲ ਧੋਣਾ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਪ, ਧੂਪਨ ਦੇ ਨੁਸਖੇ, ਤਿਲਕ-ਯੋਗ, ਵਿਵਾਦ-ਜੈ, ਆਕਰਸ਼ਣ, ਭਾਗ-ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ-ਉਪਾਅ ਵਰਗੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਵਿਹਾਰਕ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਵ ਸਿਧਾਂਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਈਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਬ੍ਰਹਮ (ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ, ਵਾਮਦੇਵ, ਅਘੋਰ, ਤਤ੍ਪੁਰੁਸ਼, ਈਸ਼ਾਨ) ਨੂੰ ਅੰਗ-ਵਿਨਿਆਸ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਵਚ ਰਾਹੀਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਦਾਸ਼ਿਵ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे पाशुपतशान्तिर्नामैकविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः असाध्यमपीति ख अथ द्वाविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः षडङ्गान्यघोरास्त्राणि ईश्वर उवाच ॐ ह्रूं हंस+इति मन्त्रेण मृत्युरोगादि शास्यति लक्षाहुतिभिर्दूर्वाभिः शान्तिं पुष्टिं प्रसाधयेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਪਾਸ਼ੁਪਤ-ਸ਼ਾਂਤੀ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ 321ਵਾਂ ਹੈ। ਅਗਲਾ 322ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ—‘ਅਘੋਰਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਛਡੰਗ’। ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—‘ਓਂ ਹ੍ਰੂੰ ਹੰਸ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੌਤ, ਰੋਗ ਆਦਿ ਦਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂರ್ವਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਿੱਧ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 2

अथ वा प्रणवेनैव मायया वा षडानन दिव्यान्तरीक्षभौमानां शान्तिरुत्पातवृक्षके

ਜਾਂ ਫਿਰ, ਹੇ ਛਡਾਨਨ! ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮਾਇਆ (ਰੱਖਿਆ-ਮੰਤ੍ਰ) ਨਾਲ ਵੀ, ਦਿਵ੍ਯ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਅਤੇ ਭੌਮ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਤਪਾਤ-ਲੱਛਣ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 3

ॐ नमो भगवति गन्ङे कालि महाकालि मांसशोणितभोजने रक्तकृष्णमुखि वशमानय मानुषान् स्वाहा ॐ लक्षं जप्त्वा दशांशेन हुत्वा स्यात् सर्वकर्मकृत् वशं नयति शक्रादीन्मानुषेष्वेषु क कथा

“ਓਂ। ਭਗਵਤੀ ਗੰਗਾ, ਕਾਲੀ, ਮਹਾਕਾਲੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਜੋ ਮਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ੋਣਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਲਾਲ-ਕਾਲੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਹੈ—‘ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ’—ਸ੍ਵਾਹਾ। ਓਂ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਸਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ।”

Verse 4

अन्तर्धानकरी विद्या मोहनी जृम्भनी तथा वशन्नयति शत्रूणां शत्रुबुद्धिप्रमोहिनी

ਅੰਤರ್ಧਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆ, ਮੋਹਿਨੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਜ੍ਰੰਭਣੀ (ਸਤੰਭਨ/ਜੜਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਵਿਦਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਹੈ।

Verse 5

कामधेनुरियं विद्या सप्तधा परिकीर्तिता मन्त्रराजं प्रवक्ष्यामि शत्रुचौरादिमोहनम्

ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਾਂਗ ਸਭ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਤਰੂ, ਚੋਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 6

महाभयेषु सर्वेषु स्मर्तव्यं हरपूजितं लक्षं जप्त्वा तिलैर् होमः सिद्ध्येदुद्धरकं शृणु

ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਭਯਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ/ਵਿਧੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰਕੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਉੱਧਾਰਕ ਸੁਣੋ।

Verse 7

ॐ हले शूले एहि ब्रह्मसत्येन विष्णुसत्येन रुद्रसत्येन रक्ष मां वाचेश्वराय स्वाहा दुर्गात्तारयते यस्मात्तेन दुर्गा शिवा मता ॐ चण्डकपालिनि दन्तान् किटि क्षिटि गुह्ये फट् ह्रीं अनेन मन्त्रराजेन क्षालयित्वा तु तण्डुलान्

ॐ। ਹਲ ਤੇ ਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਆਓ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਤ੍ਯ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਤ੍ਯ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਤ੍ਯ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਵਾਚੇਸ਼ਵਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਜੋ ਦੁৰ্গਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੁਰਗਾ, ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਿਵਾ ਮੰਨੀ ਗਈ। ॐ। ਹੇ ਚੰਡਕਪਾਲਿਨੀ—ਦੰਦਾਂ ਲਈ ‘ਕਿਟਿ ਕ੍ਸ਼ਿਟਿ’; ਗੁਹ੍ਯ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ‘ਫਟ੍’; ‘ਹ੍ਰੀਂ’। ਇਸ ਰਾਜਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਧੋ ਕੇ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ।

Verse 8

त्रिंशद्वारानि जप्तानि तच्चौरेषु प्रदापयेत् दन्तैश्चूर्णानि शुक्लानि पतितानि हि शुद्धये

ਤੀਹ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਪ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਚਿੱਟਾ ਚੂਰਨ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 9

अपिलजटाभारभास्वर विद्रावण त्रैलोक्यडामर दर भ्रम आकट्ट तोटय मोटय दह पच एवं सिद्धिरुद्रो ज्ञापयति यदि ग्रहोपगतः स्वर्गलोकं देवलोकं वा आरामविहाराचलं तथापि तमावर्तयिष्यामि वलिं गृह्ण ददामि ते स्वहेति क्षेत्रपालबलिं दत्वा ग्रहो न्यासाध्रदं व्रजेत् शत्रवो नाशमायान्ति रणे वैरगणक्षयः

“ਜਟਾਭਾਰ ਨਾਲ ਦਿਪਤ, ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ ਡਾਮਰ! ਡਰ, ਭ੍ਰਮ—ਆਕੱਟ! ਤੋਟਯ! ਮੋਟਯ! ਦਹ! ਪਚ!”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਜੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸਵਰਗਲੋਕ, ਦੇਵਲੋਕ, ਜਾਂ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ, ਵਿਹਾਰ-ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। “ਬਲੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਸਵਾਹਾ!” ਖੇਤਰਪਾਲ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦੇ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਆਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉੱਥੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਤਰੂ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਦਲ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

हंसबीजन्तु विन्यस्य विषन्तु त्रिविधं हरेत् अगुरुञ्चन्दनं कुष्ठं कुङ्कुमं नागकेशरम्

ਹੰਸਬੀਜ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਗਰੂ, ਚੰਦਨ, ਕੁਠ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਨਾਗਕੇਸਰ ਨਾਲ।

Verse 11

नखं वै देवदारुञ्च समं कृत्वाथ दूपकः माक्षिकेन समायुक्तो देहवस्त्रादिधूपनात्

ਨਖ ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਰੂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧੂਪ ਬਣਾਓ; ਇਸ ਨੂੰ ਮੱਖੀ ਦੇ ਮੋਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਰੀਰ, ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਦੀ ਧੂਪਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਧੂਪ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 12

विवादे मोहने स्त्रीणां भण्डने कलहे शुभः कन्याया वरणे भाग्येमायामन्त्रेण मन्त्रितः

ਮਾਇਆ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਭੰਡਨ ਤੇ ਕਲਹ ਵਿੱਚ, ਕਨਿਆ-ਵਰਨ (ਵਿਆਹ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭਾਗ੍ਯ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 13

ह्रीं रोचनानागपुष्पाणि कुङ्कुमञ्च महःशिला ललाटे तिलकं कृत्वा यं पश्येत्स वशी भवेत्

“ਹ੍ਰੀਂ” ਉਚਾਰ ਕੇ ਰੋਚਨਾ, ਨਾਗਪੁਸ਼ਪ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਮਹಃਸ਼ਿਲਾ ਨਾਲ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿਲਕ ਕਰੋ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਉਹ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

शतावर्यास्तु चूर्णन्तु दुग्धपीतञ्च पुत्रकृत् नागकेशरचूर्णन्तु घृतपक्वन्तु पुत्रकृत्

ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਗਕੇਸਰ ਦਾ ਚੂਰਨ ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 15

पालाशवीजपानेन लमेत पुत्रकन्तथा ॐ उत्तिष्ठ चामुण्डे जम्भय मोहय अमुकं वशमानय स्वाहा निघ्नान्त्वति ख , छ च षड्विंशा सिद्धविद्या सा नदीतीरमृदा स्त्रियम्

ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਕਢਾ ਪਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰਕ (ਬੱਚਾ) ਵੀ ਨਰਮ ਅਤੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਪ ਕਰੋ—“ਓਂ ਉੱਤਿਸ਼ਠ ਚਾਮੁੰਡੇ, ਜੰਭਯ, ਮੋਹਯ, ਅਮੁਕੰ ਵਸ਼ਮਾਨਯ, ਸ੍ਵਾਹਾ।” ਫਿਰ “ਨਿਘਨਾਨ্তু” ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ “ਖ” ਅਤੇ “ਛ” ਅੱਖਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਚਾਰ ਕੇ ਇਹ ਛੱਬੀਵੀਂ ਸਿੱਧ-ਵਿਦਿਆ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ-ਕੰਢੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ, ਇਸਤਰੀ-ਵਿਸ਼ਯਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 16

कृत्वोन्मत्तरसेनैव नामालिख्यार्कपत्रके मूत्रोत्सर्गन्ततः कृत्वा जपेत्तामानयेत्स्त्रियम्

ਉਨਮੱਤ-ਰਸ (ਮੋਹਕ ਸਾਰ) ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਅਰਕ (ਆਕ) ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖੋ। ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੂਤਰ-ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੋ; ਇਸ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 17

ॐ क्षुंसः वषट् महामृत्युञ्जयो मन्त्रो जप्याद्धोमाच्च पुष्टिकृत् ॐ हंसः ह्रूं हूं स ह्रः सौंः मृतसञ्जीवनी विद्यां अष्टार्णा जयकृद्रणे

ਮਹਾਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁੰਜਯ ਮੰਤ੍ਰ—“ਓਂ ਕ੍ਸ਼ੁੰਸਃ ਵਸ਼ਟ”—ਦਾ ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਓਂ ਹੰਸਃ ਹ੍ਰੂੰ ਹੂੰ ਸ ਹ੍ਰਃ ਸੌਂ” ਇਹ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ ਵਿਦਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 18

मन्त्रा ईशानमुख्याश् च धर्मकामादिदायकाः ईशानः सर्वविद्यानामीश्वरःसर्वभूतानां

ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ—ਧਰਮ, ਕਾਮ ਆਦਿ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਈਸ਼ਾਨ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ।

Verse 19

ब्रह्मणश्चाधिपतिर्ब्रह्म शिवो मे ऽस्तु सदाशिवः ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि तन्नो रुद्रः प्रचोदयात् ॐ अघोरेभ्यो ऽथ घोरेभ्यो धोरहरेभ्यस्तु सर्वतः

ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੀ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਸ਼ਿਵ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੋਣ। ॐ: ਅਸੀਂ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ। ॐ: ਅਘੋਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਘੋਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਜੋ ਘੋਰਤਾ ਨੂੰ ਹਰਦੇ ਹਨ—ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 20

सर्वेभ्यो नमस्ते रुद्ररूपेभ्यः ॐ वामदेवाय नमो ज्येष्ठाय नमः रुद्राय नमः कालाय नमः कलविकरणाय नमो बलविकरणाय नमो बलप्रमथनाय नमः सर्वभूतदमनाय नमो मनोन्मानाय नमः ॐ सद्योजातं प्रवक्ष्यामि सद्योजाताय वै नमः भवे भवे ऽनादिभवे भजस्व मां भवोद्भव

ਰੁਦ੍ਰ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਸਭ ਸਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ॐ ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਕਾਲ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਕਲਾ-ਵਿਕਰਣ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਬਲ-ਵਿਕਰਣ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਬਲ-ਪ੍ਰਮਥਨ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਦਮਨਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਮਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਹ। ॐ ਹੁਣ ਮੈਂ ‘ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ’ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਨੂੰ ਨਮਹ। ਹੇ ਅਨਾਦਿ ਭਵ, ਹਰ ਭਵ ਵਿੱਚ ਮੇਹਰ ਕਰ, ਹੇ ਭਵੋਦ੍ਭਵ।

Verse 21

पञ्चब्रह्माङ्गषट्कञ्च वक्ष्ये ऽहं भुक्तिमुक्तिदं ॐ नमः परमात्मने पराय कामदाय परमेश्वराय योगाय योगसम्भवाय सर्वकराय कुरु सत्य भव भवोद्भव वामदेव सर्वकार्यकर पापप्रशमन सदाशिव प्रसन्न नमो ऽस्तु ते स्वाहा पञ्चब्रह्माङ्गफट्कारमिति ञ हृदयं सर्वार्थदन्तु सप्तत्यक्षरसंयुतं हा शिखा ॐ शिवात्मक महातेजः सर्वज्ञ प्रभुरावर्तय महाघोर कवच पिङ्गल नमः महाकवच शिवाज्ञया हृदयं बन्ध घूर्णय चूर्णय सूक्ष्मवज्रधर वज्रपाश धनुर्वज्राशनिवज्रशरीर मम शरीरमनुप्रविश्य सर्वदुष्टान् स्तम्भय हूं अक्षराणान्तु कवचं शतं पञ्चाक्षराधिकम्

ਮੈਂ ਪੰਚਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਛਡੰਗ ਮੰਤ੍ਰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ‘ॐ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਪਰਾਯ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਕਾਮਦਾਯ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਾਯ ਨੂੰ ਨਮਹ; ਯੋਗਾਯ ਨੂੰ ਨਮਹ, ਯੋਗਸੰਭਵਾਯ ਨੂੰ ਨਮਹ; ਸਰਵਕਰਾਯ ਨੂੰ ਨਮਹ। ਸੱਚ ਕਰ; ਭਵ; ਹੇ ਭਵੋਦ੍ਭਵ; ਹੇ ਵਾਮਦੇਵ, ਸਰਵਕਾਰ੍ਯਕਰ; ਪਾਪ-ਪ੍ਰਸ਼ਮਨ; ਹੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ—ਨਮੋ’ਸਤੁ ਤੇ; ਸ੍ਵਾਹਾ।’ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਚਬ੍ਰਹਮਾਂਗ-ਫਟਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਞ’ ਹ੍ਰਿਦਯ ਹੈ—ਸਰਵਾਰਥਦਾਇਕ, ਸੱਤਰ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ; ‘ਹਾ’ ਸ਼ਿਖਾ ਹੈ। ‘ॐ ਸ਼ਿਵਾਤਮਕ ਮਹਾਤੇਜਸ ਸਰਵਜ੍ਞ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਵਰਤਯ; ਮਹਾਘੋਰ—ਕਵਚ; ਪਿੰਗਲ—ਨਮਹ।’ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ: ‘ਹ੍ਰਿਦਯ ਬੰਧ; ਘੂਰਨਯ, ਚੂਰਨਯ; ਹੇ ਸੂਖਮ ਵਜ੍ਰਧਰ, ਵਜ੍ਰਪਾਸ਼, ਧਨੁਰਵਜ੍ਰ, ਅਸ਼ਨਿਵਜ੍ਰ-ਸ਼ਰੀਰ! ਮੇਰੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਸਭ ਦੁਰਾਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤੰਭਿਤ ਕਰ—ਹੂੰ।’ ਇਹ ਕਵਚ ਸੌ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰ ਵਧ।

Frequently Asked Questions

It repeatedly uses a standard tantric workflow: lakṣa-japa (100,000 repetitions) followed by daśāṃśa-homa (one-tenth oblations), then nyāsa/kavaca for embodiment and protection, and bali offerings (notably to Kṣetrapāla) for boundary-control and removal of afflictive forces.

The practical rites culminate in Īśāna and the Pañcabrahman framework, where Sadāśiva and the five faces (Sadyojāta, Vāmadeva, Aghora, Tatpuruṣa, Īśāna) become the doctrinal ground for aṅga-nyāsa and kavaca—recasting protection and power as expressions of Śiva’s sovereignty rather than isolated technique.