Verse 11
Atma
अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते निर्ममो निरहं सुखी । कामान् निष्कामरूपी सञ्चरत्येकचरो मुनिः ॥
अनात्मकम् । असत् । तुच्छम् । किम् । नु । तस्य । अवभासकम् । वेद-शास्त्र-पुराणानि । भूतानि । सकलानि । अपि । येन । अर्थ-वन्ति । तम् । किम् । नु । विज्ञातारम् । प्रकाशयेत् । क्षुधाम् । देह-व्यथाम् । त्यक्त्वा । बालः । क्रीडति । वस्तुनि । तथा । एव । विद्वान् । रमते । निर्ममः । निरहम् । सुखी । कामान् । निष्काम-रूपी । सञ्चरति । एक-चरः । मुनिः ।
anātmakam asat tucchaṃ kiṃ nu tasyāvabhāsakam | vedaśāstrapurāṇāni bhūtāni sakalāny api || yena arthavanti taṃ kiṃ nu vijñātāraṃ prakāśayet | kṣudhāṃ dehavyathāṃ tyaktvā bālaḥ krīḍati vastuni || tathaiva vidvān ramate nirmamo nirahaṃ sukhī | kāmān niṣkāmarūpī sañcaraty ekacaro muniḥ ||
ଅନାତ୍ମ—ଅସତ୍ ଓ ତୁଚ୍ଛ—ସେ ଆତ୍ମାକୁ କ’ଣ ପ୍ରକାଶିତ କରିପାରିବ? ଯେନ ଦ୍ୱାରା ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର, ପୁରାଣ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଅର୍ଥବାନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଇ ଆତ୍ମାର ଜ୍ଞାତାକୁ କିଏ ପ୍ରକଟ କରିବ? ଭୁଖ ଓ ଦେହବ୍ୟଥା ଛାଡ଼ି ଶିଶୁ ବସ୍ତୁରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ; ସେପରି ଜ୍ଞାନୀ ନିର୍ମମ, ନିରହଂ, ସୁଖୀ ହୋଇ ରମେ। ବିଷୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚରି ନିଷ୍କାମରୂପ ଧାରି ଏକାକୀ ମୁନି ବିହରେ।
What is non-self, unreal, and trifling—what could illumine That (Self)? The Vedas, śāstras, Purāṇas, and all beings too become meaningful through That; what could make the Knower of that (Self) manifest? Having set aside hunger and bodily pain, a child plays with an object; so too the knower delights—without possessiveness, without ego, happy. Moving among objects, taking the form of desirelessness, the solitary sage wanders.