Adhyaya 7

Verse 1

अगस्त्य उवाच । तीर्थमन्यत्प्रवक्ष्यामि क्षीरोदकमिति स्मृतम् । सीताकुण्डाच्च वायव्ये वर्त्तते गुणसुन्दरम् । पुण्यैकनिचयस्थानं सर्वदुःखविनाशनम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—‘କ୍ଷୀରୋଦକ’ ନାମରେ ସ୍ମୃତ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି। ସୀତାକୁଣ୍ଡର ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ଏହା ଗୁଣସୁନ୍ଦର; ପୁଣ୍ୟସଞ୍ଚୟସ୍ଥାନ ଓ ସର୍ବଦୁଃଖବିନାଶକ।

Verse 2

पुरा दशरथो राजा पुत्रेष्टिनाम नामतः । चकार विधिवद्यज्ञं पुत्रार्थं यत्र चादरात्

ପୁରା ରାଜା ଦଶରଥ ପୁତ୍ରଲାଭ ଆଶାରେ ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ‘ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି’ ନାମକ ଯଜ୍ଞ ଆଦରରେ କରିଥିଲେ।

Verse 3

क्रतुं समापयामास सानन्दो भूरिदक्षिणम् । यज्ञान्ते क्रतुभुक्तत्र मूर्तिमान्समदृश्यत

ସେ ଆନନ୍ଦରେ ବହୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସେଇ କ୍ରତୁକୁ ସମାପ୍ତ କଲେ। ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ସେଠାରେ ହବିଭୋକ୍ତା ଦେବତା ସାକାରରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 4

हस्ते कृत्वा हेमपात्रं हविःपूर्णमनुत्तमम् । तस्मिन्हविषि संकीर्णं वैष्णवं तेज उत्तमम् । चतुर्विधं विभज्यैव पत्नीभ्यो दत्तवान्नृपः

ଅନୁତ୍ତମ ହବିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣପାତ୍ରକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ; ସେହି ହବିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ ତେଜ ମିଶ୍ରିତ ଥିଲା। ନୃପ ତାହାକୁ ଚାରି ଭାଗ କରି ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ।

Verse 5

यत्र तत्क्षीरसंप्राप्तिर्जाता परमदुर्लभा । क्षीरोदकमिति ख्यातं तत्स्थानं पापनाशनम् । उदकेनाभिव्यक्तं च उत्तमं च फलप्रदम्

ଯେଉଁଠି ସେ ପରମ ଦୁର୍ଲଭ ‘କ୍ଷୀର-ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତି’ ଘଟିଥିଲା, ସେ ସ୍ଥାନ ‘କ୍ଷୀରୋଦକ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହା ପାପନାଶକ; ନିଜ ଜଳରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦାନ କରେ।

Verse 6

तत्र स्नात्वा नरो धीमान्विजितेन्द्रिय आदरात् । सर्वान्कामानवाप्नोति पुत्रांश्च सुबहुश्रुतान्

ସେଠାରେ ଆଦରସହ ସ୍ନାନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନର ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏବଂ ବହୁଶ୍ରୁତ (ଅତି ବିଦ୍ୱାନ) ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 7

आश्विने शुक्लपक्षस्य एकादश्यां जितव्रतः । तत्र स्नात्वा विधानेन दत्त्वा शक्त्या द्विजन्मने

ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ଦିନ, ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ସେଠାରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ କରୁ।

Verse 8

विष्णुं संपूज्य विधिवत्सर्वान्कामानवाप्नुयात् । पुत्रानवाप्नुयाद्विद्धि धर्मांश्च विधिवन्नरः

ବିଧିଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜା କଲେ ନର ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଜାଣ, ସେ ଯୋଗ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଏ, ଏବଂ ବିଧିମତ ଆଚରଣରେ ଧର୍ମଫଳ ମଧ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 9

तस्मात्क्षीरोदकस्थानान्नैरृते दिग्दले श्रितम् । ख्यातं बृहस्पतेः कुण्डमुद्दंडाचंडमंडितम्

ଏହିପରି କ୍ଷୀରୋଦକ-ସ୍ଥାନର ସମୀପରେ, ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗଭାଗରେ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥିତ; ଏହା ଉଚ୍ଚ ଓ ଭବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ।

Verse 10

सर्वपापप्रशमनं पुण्यामृततरंगितम् । यत्र साक्षात्सुरगुरुर्निवासं किल निर्ममे

ଏହା ସର୍ବପାପ-ପ୍ରଶମନକାରୀ, ପୁଣ୍ୟାମୃତର ତରଙ୍ଗରେ ତରଙ୍ଗିତ; ଯେଉଁଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ନିଜ ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 11

यज्ञं च विधिवच्चक्रे बृहस्पतिरुदारधीः । नानामुनिगणैर्युक्तं रम्यं बहुफलप्रदम् । सुपर्णच्छायसंपन्नं कुण्डं तत्पापिदुर्ल्लभम्

ଉଦାରଧୀ ବୃହସ୍ପତି ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ଯଜ୍ଞ କଲେ—ନାନା ମୁନିଗଣ ସହିତ—ଏବଂ ସେଇ ରମ୍ୟ କୁଣ୍ଡକୁ ବହୁଫଳପ୍ରଦ କରିଦେଲେ। ସୁପର୍ଣ୍ଣର ଛାୟାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ସେ ତୀର୍ଥକୁଣ୍ଡ ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 12

इन्द्रादयोऽपि विबुधा यत्र स्नात्वा प्रयत्नतः । मनोभीष्टफलं प्राप्ताः सौंदर्यौदार्यतुंदिलाः

ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପ୍ରୟାସପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି ମନୋଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇଲେ; ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଔଦାର୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 13

यत्र स्नानेन दानेन नरो मुच्येत किल्बिषात्

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 14

भाद्रे शुक्ले तु पंचम्यां यात्रा तत्र फलप्रदा । अन्यदापि गुरोर्वारे स्नानं बहुफलप्रदम्

ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀରେ ସେଠାରେ ଯାତ୍ରା ଫଳପ୍ରଦ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁବାର ଦିନ ସ୍ନାନ ବହୁଫଳପ୍ରଦ।

Verse 15

बृहस्पतेस्तथा विष्णोः पूजां तत्र य आचरेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके स मोदते

ଯେ ସେଠାରେ ବୃହସ୍ପତି ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କରେ, ସେ ସର୍ବପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 16

भवेद्बृहस्पतेः पीडा यस्य गोचरवेधतः । तेनात्र विधिवत्स्नानं कार्यं संकल्पपूर्वकम्

ଯାହାର ପ୍ରତିକୂଳ ଗୋଚରବେଧରୁ ବୃହସ୍ପତି ପୀଡା ହୁଏ, ସେ ଏଠାରେ ସଙ୍କଳ୍ପପୂର୍ବକ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

होमं कृत्वा गुरोर्मूर्तिः सुवर्णेन विनिर्मिता । स्थित्वा जले प्रदेया वै पीतांबरसमन्विता

ହୋମ କରି ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି)ଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣନିର୍ମିତ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପୀତାମ୍ବର ଶୋଭିତ କରି ଜଳରେ ରଖି ଦାନରୂପେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

वेदज्ञायातिशुचये स्नात्वा पीडापनुत्तये । होमं च कारयेत्तत्र ग्रहजाप्यविधानतः

ପୀଡା ନିବାରଣ ପାଇଁ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅତିଶୁଚି ବେଦଜ୍ଞଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ଗ୍ରହଜପ ବିଧାନଅନୁସାରେ ସେଠାରେ ହୋମ କରିବା (କିମ୍ବା କରାଇବା) ଉଚିତ।

Verse 19

एवं कृते न संदेहो ग्रहपीडा प्रणश्यति

ଏଭଳି କଲେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଗ୍ରହଜନିତ ପୀଡା ନଶିଯାଏ।

Verse 20

तद्दक्षिणे मुनिश्रेष्ठ रुक्मिणीकुण्डमुत्तमम् । चकार यत्स्वयं देवी रुक्मिणी कृष्णवल्लभा

ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଦକ୍ଷିଣେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତମ ରୁକ୍ମିଣୀକୁଣ୍ଡ ଅଛି; ଯାହାକୁ ସ୍ୱୟଂ ଦେବୀ ରୁକ୍ମିଣୀ—ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣପ୍ରିୟା—ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

Verse 21

तत्र विष्णुः स्वयं चक्रे निवासं सलिले तदा । वरप्रदानात्स्नेहेन भार्यायाः प्रगुणीकृतम्

ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ତେବେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱୟଂ ନିବାସ କଲେ; ବରଦାନ ଦେଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟାପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ, ତାହାକୁ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।

Verse 22

तत्र स्नानं तथा दानं होमं वैष्णवमंत्रकम् । द्विजपूजां विष्णुपूजां कुर्वीत प्रयतो नरः

ସେଠାରେ ନିୟମଶୀଳ ନର ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ବୈଷ୍ଣବମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରୁ; ଦ୍ୱିଜପୂଜା ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁପୂଜା ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ କରୁ।

Verse 23

तत्र सांवत्सरी यात्रा कर्त्तव्या सुप्रयत्नतः । ऊर्जकृष्णनवम्यां च सर्वपापापनुत्तये

ସେଠାରେ ବାର୍ଷିକ ଯାତ୍ରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଊର୍ଜ (କାର୍ତ୍ତିକ) ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ନବମୀରେ, ସର୍ବପାପ ନିବାରଣ ପାଇଁ।

Verse 24

पुत्रवाञ्जायते वन्ध्यो यात्रां कृत्वा न संशयः । नारीभिर्वा नरैर्वापि कर्त्तव्यं स्नानमादरात्

ଯାତ୍ରା କଲେ ବନ୍ଧ୍ୟା ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରବତୀ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ନାରୀ ହେଉ କି ନର, ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଆଦରରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

भुक्त्वा भोगान्समग्रांश्च विष्णुलोके स मोदते । लक्ष्मीकामनया तत्र स्नातव्यं च विशेषतः

ସମଗ୍ର ଭୋଗ ଭୁଞ୍ଜି ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ପ୍ରାପ୍ତିର କାମନାରେ ସେଠାରେ ବିଶେଷତଃ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

सर्वकाममवाप्नोति तत्र स्नानेन मानवः । रुक्मिणीश्रीपतिप्रीत्यै दातव्यं च स्वशक्तितः

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଶ୍ରୀପତି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

कर्त्तव्या विधिवत्पूजा ब्राह्मणानां विशेषतः । ध्येयो लक्ष्मीपतिस्तत्र शंखचक्रगदाधरः

ବିଧିମତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି। ସେଠାରେ ଶଂଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 28

पीतांबरधरः स्रग्वी नारदादिभिरीडितः । तार्क्ष्यासनो मुकुटवान्महेन्द्रादिविभूषितः

ପୀତାମ୍ବର ପରିଧାନ କରି, ବନମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ନାରଦାଦି ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ) ଆସନରେ ଆସୀନ, ମୁକୁଟଧାରୀ ଏବଂ ମହେନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ—ଏମିତି ହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହୁଏ।

Verse 29

सर्वकामफलावाप्त्यै वक्षोलक्षितकौस्तुभः । अतसीकुसुमश्यामः कमलामललोचनः

ସମସ୍ତ ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଯାହାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଶୋଭିତ, ଯେ ଅତସୀ ପୁଷ୍ପ ପରି ଶ୍ୟାମ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ନୟନ ନିର୍ମଳ କମଳ ସଦୃଶ—ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 30

एवं कृते न संदेहः सर्वान्कामानवाप्नुयात् । इह लोके सुखं भुक्त्वा हरिलोके स मोदते

ଏପରି କଲେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସମସ୍ତ କାମ୍ୟଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗି ପରେ ସେ ହରିଲୋକରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 31

अतः परं प्रवक्ष्यामि तीर्थमन्यदघापहम् । कलिकिल्विषसंहारकारकं प्रत्ययात्मकम्

ଏହା ପରେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ତୀର୍ଥ କହିବି, ଯାହା ପାପହର। ଏହା କଳିଯୁଗର କଲ୍ମଷକୁ ସଂହାର କରେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇଥାଏ।

Verse 32

परं पवित्रमतुलं सर्वकामार्थसिद्धिदम् । धनयक्षैतिख्यातं परं प्रत्ययकारकम्

ଏହା ପରମ ପବିତ୍ର ଓ ଅତୁଳ; ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ କାମନାର ପୂରଣ ଦେଏ। ‘ଧନ-ଯକ୍ଷ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଏହା ପରମ ନିଶ୍ଚୟ ଦାନ କରେ।

Verse 33

रुक्मिणीकुण्डवायव्यदिग्दले संस्मृतं शुभम् । हरिश्चन्द्रस्य राजर्षेरासीत्तत्र धनं महत्

ରୁକ୍ମିଣୀ-କୁଣ୍ଡର ବାୟବ୍ୟ ଦିଗଭାଗରେ ଏକ ଶୁଭ ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ସେଠାରେ ରାଜର୍ଷି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମହାଧନ ନିଧି ଥିଲା।

Verse 34

तस्य रक्षार्थमत्यर्थं रक्षितो यक्षौच्चकैः । विश्वामित्रो मुनिः पूर्वं यदा चैव पराजयत्

ସେଇ ଧନର ଅତ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯକ୍ଷବୀରମାନେ ତାହାକୁ କଡାକଡି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ପୂର୍ବକାଳରେ ଯେତେବେଳେ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ଜିତି ପରାଜିତ କଲେ...

Verse 35

हरिश्चंद्रं नरपतिं राज्यसूयकरं परम् । राज्यं जग्राह सकलं चतुरंगबलान्वितम्

ପରମ ରାଜସୂୟକର୍ତ୍ତା ନରପତି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନାସହିତ ହରଣ କରାଗଲା।

Verse 36

तद्वशेऽदाच्च स मुनिर्धनं सकलमुत्तमम् । तद्रक्षायै प्रयत्नेन यक्षं स्थापितवानसौ

ବଶୀଭୂତ କରି ସେ ମୁନି ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଧନ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଇଲେ; ପରେ ତାହାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଏକ ଯକ୍ଷକୁ ପାଳକ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 37

प्रमंथुर इति ख्यातं प्रमोदानन्दमंदिरम् । रक्षां विदधतस्तस्य बहुयत्नेन सर्वशः

ସେ ପାଳକ ‘ପ୍ରମନ୍ଥୁର’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲା—ପ୍ରମୋଦ ଓ ଆନନ୍ଦର ନିକେତନ—ଯେ ସର୍ବଦିଗରେ ବହୁ ଯତ୍ନରେ ନିତ୍ୟ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲା।

Verse 38

तुतोष स मुनिर्द्धीमान्कदाचिद्विजितेन्द्रियः । उवाच मधुरं वाक्यं प्रीत्या परमया युतः

ସେତେବେଳେ ଧୀମାନ୍, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ମୁନି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ପରମ ପ୍ରୀତିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମଧୁର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 39

विश्वामित्र उवाच । वरं वरय धर्मज्ञ क्षिप्रमेव विमत्सरः । भक्त्या परमया धीर संतुष्टोऽस्मि विशेषतः

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମତ୍ସରରହିତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଏକ ବର ଚୟନ କର। ହେ ଧୀର, ତୋର ପରମ ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ବିଶେଷତଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।

Verse 40

यक्ष उवाच । वरं प्रयच्छसि यदि विप्रवर्य मदीप्सितम् । ममांगमतिदुर्गंधि शापाच्च नृपतेरभूत् । सुगन्धयितुं ब्रह्मर्षे तत्प्रसीद मुनीश्वर

ଯକ୍ଷ କହିଲା—ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯଦି ଆପଣ ବର ଦେବେ, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅନ୍ତୁ। ରାଜାଙ୍କ ଶାପରୁ ମୋ ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗନ୍ଧମୟ ହୋଇଛି। ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! କୃପା କରି ମୋତେ ସୁଗନ୍ଧିତ କରନ୍ତୁ।

Verse 41

अगस्त्य उवाच । एवमुक्ते तु यक्षेण मुनिर्ध्यानस्थलोचनः । तं विविच्यानया भक्त्या अभिषेकं चकार सः

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଯକ୍ଷ ଏପରି କହିଲାପରେ, ଧ୍ୟାନରେ ସ୍ଥିର ନୟନ ଥିବା ମୁନି ତାହାକୁ ବିଚାର କରି, ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କର ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 42

तीर्थोदकेन विधिवत्कृत्वा संकल्पमादरात् । ततः सोऽभूत्क्षणेनैव सुगन्धोत्तरविग्रहः

ତୀର୍ଥଜଳରେ ବିଧିପୂର୍ବକ, ଆଦରସହିତ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଗନ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଦେହଧାରୀ ହେଲା।

Verse 43

तथाभूतः स मधुरं प्रोवाच प्रांजलिस्ततः । पुनः पुरः स्थितो धीमान्विनयावनतस्तदा

ଏପରି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ମଧୁର ବଚନ କହିଲା; ପୁନଃ ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡି ସେ ଧୀମାନ୍ ବିନୟରେ ନତ ହେଲା।

Verse 44

यक्ष उवाच । त्वत्कृपाभिरहं धीर जातः सुरभिविग्रहः । एतत्स्थानं यथा ख्यातिं याति सर्वज्ञ तत्कुरु

ଯକ୍ଷ କହିଲା—ହେ ଧୀର! ଆପଣଙ୍କ କୃପାରୁ ମୁଁ ସୁରଭି ଦେହଧାରୀ ହୋଇଛି। ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ! ଏହି ସ୍ଥାନ ଯେପରି ଖ୍ୟାତି ପାଉ, ସେପରି କରନ୍ତୁ।

Verse 45

त्वत्प्रसादेन विप्रर्षे तथा यत्नं विधेहि वै

ଏହେତୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଋଷି, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ନିଶ୍ଚୟ ତଦନୁରୂପ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତୁ।

Verse 46

अगस्त्य उवाच । एवमुक्तः क्षणं ध्यात्वा मुनिः स्तिमितलोचनः । यक्षं प्रति प्रसन्नात्मा ह्युवाच श्लक्ष्णया गिरा

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏଭଳି କୁହାଯାଇ ମୁନି ସ୍ଥିରନୟନ ହୋଇ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଧ୍ୟାନ କଲେ; ପରେ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତରେ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ମୃଦୁ ବାଣୀରେ କହିଲେ।

Verse 47

विश्वामित्र उवाच । प्रसिद्धिमतुलां यक्ष एतत्स्थानं गमिष्यति । धनयक्ष इति ख्यातिमेतत्तीर्थं गमिष्यति

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ହେ ଯକ୍ଷ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତୁଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇବ। ଏହି ତୀର୍ଥ ‘ଧନଯକ୍ଷ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିବ।

Verse 48

सौंदर्य्यदं शरीरस्य परं प्रत्ययकारकम् । यत्र स्नात्वा विधानेन दौर्गंध्यं त्यजति क्षणात् । तत्र स्नानं प्रयत्नेन कर्त्तव्यं पुण्यकांक्षिभिः

ଏହି (ତୀର୍ଥ) ଶରୀରକୁ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଇ ପରମ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଜନ୍ମାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କଲେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନଶିଯାଏ। ତେଣୁ ପୁଣ୍ୟକାମୀମାନେ ସେଠାରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

दानं श्रद्धास्वशक्तिभ्यां लक्ष्मीपूजा विशेषतः । तत्र स्नानेन दानेन लक्ष्मीप्रीत्यै विशेषतः

ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଲକ୍ଷ୍ମୀପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ—ବିଶେଷକରି—ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ କରାଯାଏ।

Verse 50

पूजया तु निधीनां च नवानामपि सुव्रत । इह लोके सुखं भुक्त्वा परलोके स मोदते

ହେ ସୁବ୍ରତ! ନବ ନିଧିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଇହଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗି ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 51

महापद्मस्तथा पद्मः शंखो मकरकच्छपौ । मुकुन्दकुंदनीलाश्च खर्वश्च निधयो नव

ସେହି ନବ ନିଧି ହେଲେ—ମହାପଦ୍ମ, ପଦ୍ମ, ଶଙ୍ଖ, ମକର, କଚ୍ଛପ, ମୁକୁନ୍ଦ, କୁନ୍ଦ, ନୀଳ ଓ ଖର୍ବ।

Verse 52

एतेषामपि कुण्डेऽत्र संनिधिर्भविताऽनघ । एतेषां तु विशेषेण पूजा बहुफलप्रदा

ହେ ଅନଘ! ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ଏମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହିବ; ଏଠାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ ବହୁ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 53

जलमध्ये प्रकर्त्तव्यं निधिलक्ष्मीप्रपूजनम्

ଜଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ନିଧି-ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 54

अन्नं बहुविधं देयं वासांसि विविधानि च

ବହୁ ପ୍ରକାର ଅନ୍ନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ।

Verse 55

सुवर्णादि यथाशक्त्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । गुप्तं दानं प्रयत्नेन कर्त्तव्यं सुप्रयत्नतः

ଯଥାଶକ୍ତି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଧନରେ କଞ୍ଜୁସି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଦାନ ଗୁପ୍ତଭାବେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୟତ୍ନ ଓ ସାବଧାନତାରେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 56

फलानि च सुवर्णानि देयानि च विशेषतः

ଫଳ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ—ବିଶେଷତଃ—ଦାନରେ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 57

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नानं बहुफलप्रदम् । श्रद्धया परया युक्तैः कर्त्तव्यं श्रद्धयाधिकम्

କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସ୍ନାନ ବହୁଫଳଦାୟକ। ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଆହୁରି ଅଧିକ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 58

माघे कृष्णचतुर्दश्यां यात्रा सांवत्सरी भवेत् । तत्र स्नानं पितॄणान्तु तर्पणं च विशेषतः

ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଯାତ୍ରା କଲେ ସାଂବତ୍ସରିକ ଫଳ ମିଳେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଶେଷତଃ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 59

आब्रह्मस्तम्बपर्यंतं जगत्तृप्यत्विति ब्रुवन् । अपसव्येन विधिवत्तर्प्पयेदंजलित्रयम्

“ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତୃଣପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ଜଗତ ତୃପ୍ତ ହେଉ” ବୋଲି କହି, ଯଜ୍ଞୋପବୀତକୁ ଅପସବ୍ୟ କରି ବିଧିମତେ ତିନି ଅଞ୍ଜଳି ଜଳରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 60

एवं कुर्वन्नरो यक्ष न मुह्यति कदाचन । अत्र स्नातो दिवं याति अत्र स्नातः सुखी भवेत्

ହେ ଯକ୍ଷ! ଏହିପରି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ନର କେବେ ମୋହିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ସୁଖୀ ହୁଏ।

Verse 61

अत्र स्नातेन ते यक्ष कर्त्तव्यं पूजनं पुरः । त्वत्पूजनेन विधिवन्नृणां पापक्षयो भवेत्

ହେ ଯକ୍ଷ! ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସାରିଲେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବିଧିପୂର୍ବକ ତୁମ ପୂଜା କଲେ ଲୋକମାନଙ୍କର ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 62

नमः प्रमथराजेति पूजामन्त्र उदाहृतः । तीर्थमध्ये प्रकर्त्तव्यं पूजनं श्रवणादिकम्

‘ନମଃ ପ୍ରମଥରାଜାୟ’—ଏହି ପୂଜାମନ୍ତ୍ର ଘୋଷିତ। ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶ୍ରବଣ ଆଦି କ୍ରିୟାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 63

निधिलक्ष्म्यो तथा यक्ष तव पूजा विशेषतः । एवं यः कुरुते धीरः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ହେ ଯକ୍ଷ! ନିଧି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମ ପୂଜା ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ। ଏଭଳି କରୁଥିବା ଧୀର ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 64

धनार्थी धनमाप्नोति पुत्रार्थी पुत्रमाप्नुयात् । मोक्षार्थी मोक्षमाप्नोति तत्किं न यदिहाप्यते

ଧନ ଚାହୁଁଥିବା ଧନ ପାଏ, ପୁତ୍ର ଚାହୁଁଥିବା ପୁତ୍ର ପାଏ; ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ମୋକ୍ଷ ପାଏ। ଏଠାରେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ କ’ଣ ଅଛି?

Verse 65

यस्तु मोहान्नरो यक्ष स्नानं न कुरुते किल । तस्य सांवत्सरं पुण्यं त्वं ग्रहीष्यसि सर्वशः

ହେ ଯକ୍ଷ! ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ମୋହବଶେ ସ୍ନାନ କରେନାହିଁ, ତାହାର ବର୍ଷଭରି ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ତୁମେ ସର୍ବଥା ହରଣ କରିବ।

Verse 66

इति दत्त्वा वरांस्तस्मै विश्वामित्रो मुनीश्वरः । अन्तर्दधे मुनिवरस्तदा स च तपोनिधिः

ଏହିପରି ତାହାକୁ ବରଦାନ ଦେଇ ମୁନୀଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର—ତପୋନିଧି ସେ ମୁନିବର—ତେବେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 67

तदाप्रभृति तत्स्थानं परमां ख्यातिमाययौ । तस्य तीर्थस्य सकला भूमिः स्वर्णविनिर्मिता

ସେହି ସମୟରୁ ସେ ସ୍ଥାନ ପରମ ଖ୍ୟାତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ସେ ତୀର୍ଥର ସମଗ୍ର ଭୂମି ଯେନ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣନିର୍ମିତ ହୋଇଗଲା।

Verse 68

दिव्यरत्नौघखचिता समंतादुपशोभिता । एवं यः कुरुते विद्वन्स याति परमां गतिम्

ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନର ଢେରରେ ଖଚିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୋଭିତ—ହେ ବିଦ୍ୱାନ! ଏଭଳି କରୁଥିବା ଜନ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 69

धनयक्षादुत्तरस्मिन्दिग्भागे संस्थितं द्विज । वसिष्ठकुण्डं विख्यातं सर्वपापापहं सदा

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଧନାଧିପତି (କୁବେର) ଅଧିଷ୍ଠିତ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବସିଷ୍ଠକୁଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥିତ; ଏହା ସଦା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 70

वसिष्ठस्य सदा तत्र निवासः सुतपोनिधेः । अरुन्धती सदा यस्य वर्तते निर्मलव्रता

ସେଠାରେ ସଦା ମହାତପୋନିଧି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି। ତାଙ୍କ ସହ ନିର୍ମଳବ୍ରତଧାରିଣୀ ଅରୁନ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ସଦା ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 71

अत्र स्नानं विशेषेण श्राद्धपूर्वमतंद्रितः । यः कुर्यात्प्रयतो धीमांस्तस्य पुण्यमनुत्तमम्

ଏଠାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପୂର୍ବକ, ଅଲସତା ବିନା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମିତ ଜ୍ଞାନୀ ଏହା କଲେ ଅନୁତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 72

वामदेवस्य तत्रैव संनिधिर्वर्ततेऽनघ । वशिष्ठवामदेवौ तु पूजनीयौ प्रयत्नतः

ହେ ନିଷ୍ପାପ, ସେଠାରେ ହିଁ ବାମଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର ସନ୍ନିଧି ରହିଛି। ବଶିଷ୍ଠ ଓ ବାମଦେବ—ଉଭୟଙ୍କୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 73

पतिव्रता पूजनीयाऽरुन्धती च विशेषतः । स्नातव्यं विधिना सम्यग्दातव्यं च स्वशक्तितः

ପତିବ୍ରତା ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବିଧିଅନୁସାରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 74

सर्वकामफलप्राप्तिर्जायते नात्र संशयः । अत्र यः कुरुते स्नानं स वशिष्ठसमो भवेत्

ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ସମାନ ହୁଏ।

Verse 75

भाद्रे मासि सिते पक्षे पंचम्यां नियतव्रतः । तस्य सांवत्सरी यात्रा कर्त्तव्या विधिपूर्विका

ଭାଦ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ନିୟତବ୍ରତୀ ଭକ୍ତ ଵିଧିପୂର୍ବକ ବାର୍ଷିକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 76

विष्णुपूजा प्रयत्नेन कर्तव्या श्रद्धयात्र वै । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके महीयते

ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ବିଷ୍ଣୁପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସର୍ବପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ମହିମା ପାଏ।

Verse 77

वसिष्ठकुण्डाद्विप्रेंद्र प्रत्यग्दिग्दलमाश्रितम् । विख्यातं सागरं कुण्डं सर्वकामार्थसिद्धिदम् । यत्र स्नानेन दानेन सर्वकामानवाप्नुयात्

ବସିଷ୍ଠକୁଣ୍ଡର ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଖ୍ୟାତ ସାଗରକୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ସର୍ବକାମ ଓ ଅର୍ଥସିଦ୍ଧିଦାୟକ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 78

पौर्णमास्यां समुद्रस्य स्नानाद्यत्पुण्यमाप्नुयात् । तत्पुण्यं पर्वणि स्नातो नरश्चाक्षयमाप्नुयात्

ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ନାନରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଏଠାରେ ପର୍ବଦିନରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନର ଅକ୍ଷୟରୂପେ ପାଏ।

Verse 79

तस्मादत्र विधानेन स्नातव्यं पुत्रकांक्षया । आश्विने पौर्णमास्यां तु विशेषात्स्नानमाचरेत्

ଏହେତୁ ପୁତ୍ରକାମନାରେ ଏଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କର।

Verse 80

एवं कुर्वन्नरो विद्वान्सर्वपापैः प्रमुच्यते । अत्र स्नात्वा नरो दत्त्वा यथाशक्त्या दिवं व्रजेत्

ଏହିପରି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ ଦେଇ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 81

सागरान्नैरृते भागे योगिनीकुण्डमुत्तमम् । यत्राऽसते चतुःषष्टियोगिन्यो जलसंस्थिताः

ସାଗରର ନୈଋତ୍ୟ ଭାଗରେ ଉତ୍ତମ ଯୋଗିନୀ-କୁଣ୍ଡ ଅଛି; ସେଠାରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ନିବାସ କରନ୍ତି।

Verse 82

सर्वार्थसिद्धिदाः पुंसां स्त्रीणां चैव विशेषतः । परसिद्धिप्रदाः सर्वाः सर्वकामफलप्रदाः

ସେମାନେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପରସିଦ୍ଧି ଦେଇ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 83

आश्विने शुक्लपक्षस्य अष्टम्यां च विशेषतः । स्नातव्यं च प्रयत्नेन योगिनीप्रीतये नृभिः

ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ବିଶେଷତଃ, ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଯତ୍ନସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 84

अत्र स्नानं तथा दानं सर्वं सफलतां व्रजेत् । यक्षिणीप्रभृतयः सिद्धा भवंत्यत्र न संशयः

ଏଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ—ସବୁକିଛି ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ଯକ୍ଷିଣୀ ଆଦି ସତ୍ତାମାନେ ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଅନୁକୂଳ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 85

योगिनीकुंडतः पूर्वमुर्वशीकुण्डमुत्तमम् । यत्र स्नातो नरो विद्वन्नुर्वशीं दिवि संश्रयेत्

ଯୋଗିନୀ-କୁଣ୍ଡର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଉତ୍ତମ ଉର୍ବଶୀ-କୁଣ୍ଡ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁରୁଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟସୁଖ ପାଏ।

Verse 86

पुरा किल मुनिर्धीरो रैभ्यो नाम तपोधनः । चचार हिमवत्पार्श्वे निराहारो जितेन्द्रियः

ପୁରାକାଳରେ ରୈଭ୍ୟ ନାମକ ଧୀର ମୁନି ଥିଲେ, ତପୋଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ। ସେ ହିମାଳୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନିରାହାର ରହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 87

तत्तपो विपुलं दृष्ट्वा भीतः सुरपतिस्ततः । उर्वशीं प्रेषयामास तपोविघ्नाय चादरात्

ସେଇ ବିପୁଳ ତପସ୍ୟା ଦେଖି ଦେବପତି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତେଣୁ ତପୋବିଘ୍ନ କରିବାକୁ ସେ ଆଦରସହ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।

Verse 88

ततः सा प्रेषिता तेनाजगाम गजगामिनी । उवास हिमवत्पार्श्वे रैभ्याश्रममनुत्तमम्

ତାପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେଷିତ ଗଜଗାମିନୀ ଉର୍ବଶୀ ଯାତ୍ରା କରି ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ହିମାଳୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ଅନୁତ୍ତମ ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କଲେ।

Verse 89

वनफुल्ललताकुञ्जे मञ्जुकूजद्विहंगमे । किन्नरीकेलिसंगीतस्तिमितांगकुरंगके

ବନରେ ଫୁଲିଥିବା ଲତାକୁଞ୍ଜରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର କୂଜନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ କିନ୍ନରୀମାନଙ୍କ କ୍ରୀଡା-ସଙ୍ଗୀତରେ ମୋହିତ ହୋଇ ହରିଣମାନେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ—ସେଠାରେ ସେ ବାସ କଲେ।

Verse 90

पुन्नागकेशराशोकच्छिन्नकिजल्कपिंजरे । कल्पिते कांचनगिरौ द्वितीय इव वेधसा

ପୁନ୍ନାଗ, କେଶର ଓ ଅଶୋକ ପୁଷ୍ପର ପରାଗରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଉଦ୍ୟାନରେ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେନେ ବିଧାତା ଦ୍ୱିତୀୟ କାଞ୍ଚନଗିରି ଗଢ଼ିଦେଇଛନ୍ତି।

Verse 91

सा बभौ कांतिसर्वस्वकोशः कुसुमधन्वनः । उर्वश्यनल्पसामान्यलावण्यामृतवाहिनी

ସେ କୁସୁମଧନ୍ୱା କାମଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଯେନେ ସମସ୍ତ କାନ୍ତିର ଭଣ୍ଡାର; ଉର୍ବଶୀ ଆଦିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଲାବଣ୍ୟାମୃତ ବହାଉଥିବା ନଦୀ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 92

अंगप्रभासुवर्णेन सितमौक्तिकशोभिता । तारुण्यरुचिरत्वेन तारुण्येन विभूषिता

ଅଙ୍ଗପ୍ରଭାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭାରେ ସେ ସୁନା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା ଏବଂ ଶ୍ୱେତ ମୌକ୍ତିକ ପରି ଶୋଭିତ; ନବତାରୁଣ୍ୟର ରୁଚି ଯେନେ ତାକୁ ନିଜେ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲା।

Verse 93

विलोमलोचनापांगतरंगधवलत्विषा । नवपल्लवसच्छायं कल्पयन्ती निजाधरम्

ତିର୍ଯ୍ୟକ ଦୃଷ୍ଟିର କୋଣରୁ ଉଠୁଥିବା ତରଙ୍ଗମୟ ଧବଳ କାନ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ ଅଧରକୁ ନବପଲ୍ଲବର କୋମଳ ଛାୟା ପରି କରୁଥିବା ଭାବ ଦେଖାଇଲା।

Verse 94

कर्णोपलम्बिसंघुष्यद्भृङ्गाढ्यचूतमञ्जरी । सुधागर्भसमुद्भूता पारिजातलता यथा

କାନ ପାଖେ ଝୁଲୁଥିବା, ଭୃଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଖର ଆମ୍ରମଞ୍ଜରୀଟି ଯେନେ ସୁଧାଗର୍ଭରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ପାରିଜାତଲତା ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।

Verse 95

तनुमध्या पृथुश्रोणिर्वर्णोद्भिन्नपयोधरा । निःशाणितशरस्येव शक्तिः कुसुमधन्वनः

ସେ ସୁକୁମାର କଟିଯୁକ୍ତା, ପୃଥୁଶ୍ରୋଣୀ ଓ ବର୍ଣ୍ଣପ୍ରଭାରେ ଉନ୍ନତ ପୂର୍ଣ୍ଣସ୍ତନୀ ଥିଲା; ପୁଷ୍ପଧନୁ କାମଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରି, ଭଲଭାବେ ଧାର ଦିଆ ଶରର ପ୍ରବଳ ବଳ ପରି ଦିଶୁଥିଲା।

Verse 96

अपश्यदाश्रमे तस्मिन्मुनिरायतलोचनाम् । नयनानलदाहेन विदग्धेन मनोभुवा

ସେଇ ଆଶ୍ରମରେ ମୁନି ବିଶାଳନେତ୍ରୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ; ତାହାର ନୟନାଗ୍ନିର ଦାହରେ ମନୋଭବ କାମଦେବ ଯେନ ତାଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରୁଥିଲେ।

Verse 97

त्रिनेत्रवंचनायैव कल्पितां ललनातनुम् । तामाश्रमलतापुष्पकांचीरचितकुण्डलाम्

ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ମାତ୍ର ତାହାର ନାରୀଦେହ କଳ୍ପିତ ହୋଇଥିଲା; ତାହାର କୁଣ୍ଡଳ ଆଶ୍ରମର ଲତାପୁଷ୍ପରୁ ଗଢ଼ା ଭଳି ଦିଶୁଥିଲା।

Verse 98

विलोक्य तां विशालाक्षीं मुनिर्व्याकुलितेन्द्रियः । बभूव रोषसंतप्तः शशाप च बहु ज्वलन्

ସେଇ ବିଶାଳାକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି ମୁନିଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା; କ୍ରୋଧରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପରି ହୋଇ ସେ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 99

रैभ्य उवाच । कुरूपतां व्रज क्षिप्रं या त्वं सौंदर्यगर्विता । समागता तपोविघ्नहेतवे मम सन्निधौ

ରୈଭ୍ୟ କହିଲେ— ହେ ସୌନ୍ଦର୍ୟଗର୍ବିତେ! ତୁ ଶୀଘ୍ର କୁରୂପତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେ; କାରଣ ମୋ ତପସ୍ୟାରେ ବିଘ୍ନ କରିବା ହେତୁ ତୁ ମୋ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 100

अगस्त्य उवाच । इति शप्ता रुषा तेन मुनिना सा शुभेक्षणा । उवाच वनिता भूत्वा प्रांजलिर्मुनिमादरात्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ସେଇ ମୁନିଙ୍କ କ୍ରୋଧଜନିତ ଶାପରେ ଶୁଭନୟନା ସେ ମାନବୀ ନାରୀରୂପ ଧାରଣ କଲା। ପରେ କରଯୋଡ଼ି ଆଦରରେ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 101

उर्वश्युवाच । भगवन्मे प्रसीद त्वं पराधीना यतस्त्वहम् । त्वच्छापस्य कथं मुक्तिर्भविता नियतव्रत

ଉର୍ବଶୀ କହିଲା—ହେ ଭଗବନ୍, ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ; କାରଣ ମୁଁ ପରାଧୀନା। ହେ ନିୟତବ୍ରତ, ଆପଣଙ୍କ ଶାପରୁ ମୋର ମୁକ୍ତି କିପରି ହେବ?

Verse 102

रैभ्य उवाच । अयोध्यायामस्ति तीर्थं पावनं परमं महत् । तत्र स्नानं कुरुष्वाद्य सौंदर्यं परमाप्नुहि

ରୈଭ୍ୟ କହିଲେ—ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ପରମ ପାବନ ଓ ଅତି ମହାନ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଆଜି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କର; ଅନୁପମ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ପାଇବୁ।