Adhyaya 8

Verse 1

भोजराज उवाच । प्रभो सारस्वत मया श्रुतं माहात्म्यमुत्तमम् । वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य गिरे रैवतकस्य च

ଭୋଜରାଜ କହିଲେ— ହେ ପ୍ରଭୁ ସାରସ୍ୱତ! ମୁଁ ବସ୍ତ୍ରାପଥ କ୍ଷେତ୍ରର ଏବଂ ରୈବତକ ଗିରିର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିଛି।

Verse 2

विशेषेण स्वर्णरेखाभवस्य च जलस्य च । इदानीं श्रोतुमिच्छामि तीर्थोत्पत्तिं वदस्व मे

ବିଶେଷକରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେଖାଭବର ଜଳ ବିଷୟରେ; ଏବେ ମୁଁ ଏହି ତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି— ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

ब्रह्मविष्णुशिवादीनां मध्ये कोऽयं व्यवस्थितः । केयं नदी स्वर्णरेखा सर्वपातकनाशिनी

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଆଦିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଠାରେ କିଏ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ? ଏବଂ ସର୍ବ ପାପନାଶିନୀ ଏହି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେଖା ନଦୀ କେଉଁଟି?

Verse 4

कस्माद्ब्रह्मादया देवा अस्मिंस्तीर्थे समागताः । कथं नारायणो देवः स्वयमेव समागतः

କେଉଁ କାରଣରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବଗଣ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସମାଗତ ହେଲେ? ଏବଂ ଦେବ ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ଏଠାକୁ କିପରି ଆସିଲେ?

Verse 5

हेमालयं परित्यज्य भवानी गिरिमूर्द्धनि । संस्थिता स्कन्दमादाय देवैरिन्द्रादिभिः सह

ହେମାଲୟକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଭବାନୀ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ସହ ନେଇ ପର୍ବତଶିଖରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ।

Verse 6

सारस्वत उवाच । शृणु सर्वं महाराज कथयिष्ये सविस्तरम् । येन वै कथ्यमानेन सर्वपापक्षयो भवेत्

ସାରସ୍ୱତ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି। ଯାହାର କଥନ-ଶ୍ରବଣରେ ସର୍ବପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 7

पुरा ब्रह्मदिनस्यांते जगदेतच्चराचरम् । संहृत्य भगवान्रुद्रो ब्रह्मविष्णुपुरस्कृतः

ପୁରାତନ କାଳରେ, ବ୍ରହ୍ମଦିନର ଶେଷେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରସ୍କୃତ ଥିବାବେଳେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ଏହି ଚରାଚର ଜଗତକୁ ସଂହାରରେ ଲୀନ କଲେ।

Verse 8

तां च ते सकलां रात्रिमेकमूर्त्तिभवास्त्रयः । तिष्ठन्ति रात्रि पर्यन्ते पुनर्भिन्ना भवंति ते

ସେହି ସମଗ୍ର ରାତିରେ ସେ ତିନିଜଣ ଏକମୂର୍ତ୍ତି ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି; ରାତି ଶେଷେ ସେମାନେ ପୁନଃ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 9

ब्रह्मविष्णुशिवा देवा रजःसत्त्वतमोमयाः । सृष्टिं करोति भगवान्ब्रह्मा पालयते हरिः

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ—ଏହି ଦେବମାନେ ରଜଃ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମୋଗୁଣମୟ। ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏବଂ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ପାଳନ କରନ୍ତି।

Verse 10

सर्वं संहरते रुद्रो जगत्कालप्रमाणतः । तेनादौ भगवान्सृष्टो दक्षो नाम प्रजापतिः

ରୁଦ୍ର ଜଗତର କାଳପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଂହାର କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଆଦିରେ ‘ଦକ୍ଷ’ ନାମକ ଭଗବାନ ପ୍ରଜାପତି ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 11

सर्वे संक्षेपतः कृत्वा ब्रह्माण्डं सचरा चरम् । भिन्ना देवास्त्रयो जाताः सत्यलोकव्यवस्थिताः

ଚରାଚର ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ (ପୁନଃ ସଂକୁଚିତ) କରି, ତିନି ଦେବ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ ଏବଂ ସତ୍ୟଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 12

त्रयो भुवं समासाद्य कौतुकाविष्टचेतसः । कैलासं ते गिरिवरं समारूढाः सुरेर्वृताः

ସେଇ ତିନିଜଣ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି କୌତୁହଳରେ ଆବିଷ୍ଟଚିତ୍ତ ହେଲେ; ଦେବଗଣେ ଘେରିଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୈଲାସ ପର୍ବତକୁ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 13

अहं ज्येष्ठो अहं ज्येष्ठो वादोऽभूद्ब्रह्मरुद्रयोः । तदा क्रुद्धो महादेवो ब्रह्माणं हन्तुमुद्यतः

‘ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ’—ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେଲା। ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ମହାଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 14

विष्णुना वारितो ब्रह्मा न ते वादस्तु युज्यते । तत्त्वं नाहं यदा नेदं ब्रह्मांडं सचराचरम्

ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ରୋକି କହିଲେ—“ଏହି ବିବାଦ ତୁମକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତତ୍ତ୍ୱତଃ, ଯେତେବେଳେ ଚରାଚର ସହିତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ (ଏହି ପୃଥକ ଅହଂଭାବରେ) ନଥିଲି…”

Verse 15

एक एव तदा देवो जले शेते महेश्वरः । जागर्ति च यदा देवः स्वेच्छया कौतुकात्ततः

ସେତେବେଳେ ଏକମାତ୍ର ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ। ଏବଂ ସେ ଦେବ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ, ଦିବ୍ୟ କୌତୁକବଶେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ, ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲୀଳାର ବିସ୍ତାର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

Verse 16

अनेन त्वं कृतः पूर्वमहं पश्चात्त्वया कृतः । ब्रह्मांडं कूर्मरूपेण धृतमस्य प्रसादतः

ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଗଢ଼ାଗଲ; ପରେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଗଢ଼ାଗଲି। ଏହି ପ୍ରସାଦବଳରେ କୂର୍ମରୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଧାରିତ ହେଲା।

Verse 17

अनुप्रविष्टा ब्रह्मांडं प्रसादाच्छं करस्य च । सृष्टिस्त्वया कृता सर्वा मयि रक्षा व्यवस्थिता

ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କଲି। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ତୁମ ଦ୍ୱାରା କୃତ; ଲୋକରକ୍ଷାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୋ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 18

उदासीनवदासीनः संसारात्सारमीक्षते । एक एव शिवो देवः सर्वव्यापी महेश्वरः

ସେ ଉଦାସୀନଭାବେ ଆସୀନ ହୋଇ ସଂସାରର ସାରକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଏକମାତ୍ର ଦେବ ଶିବ—ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମହେଶ୍ୱର।

Verse 19

पितामहत्वं संजातं प्रसादाच्छंकरस्य ते । प्रसादयामास हरं श्रुत्वा ब्रह्मा वचो हरेः

ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମ ପିତାମହତ୍ୱ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ହରିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

Verse 20

अनादिनिधनो देवो बहुशीर्षो महाभुजः । इत्यादिवेदवचनैस्ततस्तुष्टो महेश्वरः । प्राह ब्रह्मन्वरं यत्ते वृणीष्व मनसि स्थितम्

“ଦେବ ଅନାଦି-ଅନନ୍ତ, ବହୁଶିର ଓ ମହାବାହୁ”—ଏପରି ବେଦବଚନରେ ସ୍ତୁତ ହୋଇ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତୁମ ମନରେ ଯେ ବର ଅବସ୍ଥିତ, ସେହି ବର ବରଣ କର।”