Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

दामोदरं रैवतके भवं वस्त्रापथे तथा । एतद्रैवतकं क्षेत्रं वस्त्रापथमिति स्मृतम्

Transliteration

dāmodaraṃ raivatake bhavaṃ vastrāpathe tathā | etadraivatakaṃ kṣetraṃ vastrāpathamiti smṛtam

Translation

ରୈବତକରେ ଦାମୋଦର ବିରାଜିତ, ଏବଂ ବସ୍ତ୍ରାପଥରେ ଭବ (ଶିବ) ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହି ରୈବତକ କ୍ଷେତ୍ର ‘ବସ୍ତ୍ରାପଥ’ ନାମରେ ସ୍ମୃତ।

Word by Word

• दामोदरम्: Dāmodara (name of Kṛṣṇa)
• दामोदरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दामोदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• रैवतके: in Raivataka (mountain/region)
• रैवतके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रैवतक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• भवम्: Bhava (Śiva)
• भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• वस्त्रापथे: in Vastrāpatha
• वस्त्रापथे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्रापथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• तथा: also; likewise
• तथा: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय/उपमानार्थक (also/likewise)

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/उद्देश्य), एकवचन; विशेषणम्

• रैवतकं: Raivataka-related
• रैवतकं: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रैवतक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• क्षेत्रम्: sacred field; holy place
• क्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/उद्देश्य), एकवचन

• वस्त्रापथम्: Vastrāpatha (name)
• वस्त्रापथम्: Predicate nominative (नाम)
• Type: Noun
• Root: वस्त्रापथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/उद्देश्य), एकवचन; (नामरूपेण)

• इति: thus; as
• इति: Discourse marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• स्मृतम्: is remembered/called
• स्मृतम्: Predicate (भाव/कर्मणि)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘is called/remembered’

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Raivataka/Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A split yet unified landscape: Raivataka mountain crowned with a Dāmodara shrine, and nearby plains/settlement holding a Bhava (Śiva) liṅga temple; a single sacred boundary encircles both, labeled ‘Vastrāpatha’.

Characters & Entities

• Dāmodara (Kṛṣṇa)
• Raivataka
• Bhava (Śiva)
• Vastrāpatha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha is sanctified by the living presence of both Hari (Kṛṣṇa) and Hara (Śiva), presenting a unified sacred landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha-kṣetra in the Raivataka region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse establishes the deity-presence that grounds later prescriptions.