Adhyaya 1
Prabhasa KhandaVastrapatha Kshetra MahatmyaAdhyaya 1

Adhyaya 1

ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ବସ୍ତ୍ରାପଥର “କ୍ଷେତ୍ର-ଗର୍ଭ” (ଆନ୍ତରିକ ପବିତ୍ରତା) ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି—ରୈବତକଗିରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେବା ଓ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ କୁଣ୍ଡମାନ, ବିଶେଷକରି ମୃଗୀକୁଣ୍ଡ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପିତୃତୃପ୍ତି ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼େ। ଦେବୀ ଅଧିକ ବିସ୍ତାର ଚାହିଁଲେ; ତେବେ ଈଶ୍ୱର ପୂର୍ବକଥା କହନ୍ତି—ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗାତଟରେ ରାଜା ଗଜ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସଙ୍ଗତା ଶୁଦ୍ଧି ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ଆସନ୍ତି। ସେଠାରେ ଭଦ୍ରଋଷି ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ସହ ଆସି, କାଳ-ଦେଶ-କ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ “ଅକ୍ଷୟ” ସ୍ୱର୍ଗ କିପରି ମିଳେ ବୋଲି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି। ଭଦ୍ରଋଷି ନାରଦ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ମାସଭିତ୍ତିକ ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥର ଫଳ କହି, ଶେଷରେ ଦାମୋଦର ତୀର୍ଥ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ବିଶେଷତଃ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ଭୀଷ୍ମପଞ୍ଚକ ସମୟରେ, ଦାମୋଦର ଜଳରେ ସ୍ନାନାଦି କଲେ ଅସାଧାରଣ ଫଳ ମିଳେ। ପରେ ସୋମନାଥ-ରୈବତକ ନିକଟରେ ବସ୍ତ୍ରାପଥର ଭୂଗୋଳ, ଖନିଜସମୃଦ୍ଧ ଭୂମି, ପବିତ୍ର ଉଦ୍ଭିଦ-ପଶୁ ଓ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ପତ୍ର-ପୁଷ୍ପ-ଜଳ ଅର୍ପଣ, ଅନ୍ନଦାନ, ଦୀପଦାନ, ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ, ଧ୍ୱଜା ସ୍ଥାପନ ଇତ୍ୟାଦି କର୍ମର ଫଳଶ୍ରୁତି କ୍ରମେ କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ହରି (ଦାମୋଦର) ଓ ଭବ (ଶିବ) ଉଭୟଙ୍କ ଭକ୍ତି ଉତ୍ତମ ଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ ବୋଲି ଦ୍ୱିଭକ୍ତି ନୀତି ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ରାଜା ଗଜ କାର୍ତ୍ତିକ ଯାତ୍ରା କରି ବହୁ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପ କରନ୍ତି; ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଆସି ତାଙ୍କ ଆରୋହଣ ହୁଏ। ପାଠ-ଶ୍ରବଣରେ ପାପଶୁଦ୍ଧି ଓ ପରମଗତି ମିଳେ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି ସହ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ ते संप्रवक्ष्यामि क्षेत्रगर्भं महोदयम् । तद्वस्त्रापथमाहात्म्यं यत्र रैवतको गिरिः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ଷେତ୍ରଗର୍ଭ ନାମକ ମହୋଦୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ ବିଷୟ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କହିବି; ଅର୍ଥାତ୍ ଯେଉଁଠାରେ ରୈବତକ ପର୍ବତ ଅଛି ସେଇ ବସ୍ତ୍ରାପଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ।

Verse 2

दामोदरं रैवतके भवं वस्त्रापथे तथा । एतद्रैवतकं क्षेत्रं वस्त्रापथमिति स्मृतम्

ରୈବତକରେ ଦାମୋଦର ବିରାଜିତ, ଏବଂ ବସ୍ତ୍ରାପଥରେ ଭବ (ଶିବ) ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହି ରୈବତକ କ୍ଷେତ୍ର ‘ବସ୍ତ୍ରାପଥ’ ନାମରେ ସ୍ମୃତ।

Verse 3

सुवर्णरेवा यत्रस्था नदी पातकनाशनी । यत्र साक्षात्स्थितः कृष्णो दामोदर इति स्मृतः

ଯେଉଁଠାରେ ପାପନାଶିନୀ ‘ସୁବର୍ଣ୍ଣରେବା’ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ କୃଷ୍ଣ ‘ଦାମୋଦର’ ନାମରେ ବିରାଜିତ।

Verse 4

यत्र स्थितं मृगीकुण्डं महापातकनाशनम् । सकृच्छ्राद्धे कृते यत्र कल्पकोटिसहस्रकम् । पितॄणां जायते तृप्तिरपुनर्भवकांक्षिणी

ଯେଉଁଠି ମୃଗୀକୁଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠା ମହାପାତକନାଶକ। ସେଠି ଏକଥର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ସମ ତୃପ୍ତି ମିଳେ, ଯାହା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରେନାହିଁ।

Verse 5

देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि दामोदरमहोदयम् । क्षेत्रगर्भस्य माहात्म्यं कर्णिकारूपसंस्थितम्

ଦେବୀ କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ, ଦାମୋଦରଙ୍କ ମହାଗୌରବକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ; ଏବଂ କର୍ଣିକା-ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କ୍ଷେତ୍ରଗର୍ଭର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।

Verse 6

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि दामोदरहरिं प्रति । इतिहासं पुराख्यातमृषिभिः कल्पवासिभिः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ହେ ଦେବି, ଶୁଣ; ଦାମୋଦର-ହରିଙ୍କ ବିଷୟରେ, କଳ୍ପବାସୀ ଋଷିମାନେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିବା ସେହି ପୁରାତନ ଇତିହାସକୁ ମୁଁ କହିବି।

Verse 7

गंगातीरे शुभे रम्ये पुण्ये जनपदाकुले । ऋषिभिः सेविते नित्यं स्वर्गमार्गप्रदे ध्रुवम्

ଗଙ୍ଗାତୀରର ଶୁଭ, ରମ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ—ଜନପଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଠାରେ—ଋଷିମାନେ ନିତ୍ୟ ସେବା କରନ୍ତି; ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 8

तत्र ज्ञानविदो विप्रा यजंति विविधैर्मखैः । ऋषयः सांख्ययोगेन दानेनैवेतरे जनाः

ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞମଖରେ ଯଜନ କରନ୍ତି; ଋଷିମାନେ ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସାଧନା କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଦାନ ଦ୍ୱାରାହିଁ ପୁଣ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି।

Verse 9

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा स्वर्गमभीप्सवः । सेवंते तज्जलं दिव्यं देवानामपि दुर्लभम्

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ସ୍ୱର୍ଗଲାଭ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ—ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଜଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।

Verse 10

तत्र राजा गजोनाम बली सर्वजनाधिपः । गंगाजलाभिषेकार्थं त्यक्वा राज्यं जगाम ह

ସେଠାରେ ‘ଗଜ’ ନାମକ ପ୍ରବଳ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଅଧିପତି, ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 11

भार्या तस्य सती साध्वी पुत्रिणी रूपसंयुता । साऽप्ययात्सह तेनैव भर्त्रा वै भर्तृवत्सला

ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସତୀ-ସାଧ୍ୱୀ, ପୁତ୍ରବତୀ ଓ ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ଥିଲେ; ଭର୍ତ୍ତୃବତ୍ସଳା ହେତୁ ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପତିଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 12

संगता नाम नाम्ना च दक्षा दाक्षायणी यथा । एवं निवसतोस्तत्र वर्षाणामयुतं गतम्

ତାଙ୍କ ନାମ ‘ସଙ୍ଗତା’; ସେ ଦକ୍ଷା, ଯେପରି ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ଦାକ୍ଷାୟଣୀ। ଏଭଳି ସେଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲା।

Verse 13

आजगाम ऋषिस्तत्र भद्रोनाम महायशाः । सहितो बहुभिर्विप्रैर्जपहोमपरायणैः

ତାପରେ ସେଠାକୁ ‘ଭଦ୍ର’ ନାମକ ମହାଯଶସ୍ବୀ ଋଷି ଆସିଲେ; ଜପ ଓ ହୋମରେ ପରାୟଣ ଅନେକ ବିପ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।

Verse 14

त्यक्त्वा संसारमार्गं तु स्वर्गमार्गजिगीषवः । गंगानिषेवणं कृत्वा स्फोटयित्वाऽत्मजं मलम्

ସଂସାରମାର୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ ଲାଭ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକମାନେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବନ କରି, ଆତ୍ମଜ ମଲିନତାକୁ ଝାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 15

जलं दत्त्वा तु भूतेभ्यः पूजयित्वा जनार्द्दनम् । यावद्यांति नदीतीर ऋषयो भद्रकादयः । तावत्पश्यंति राजानं गजं वरगजोपमम्

ଭୂତପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଜଳଦାନ କରି ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଭଦ୍ରକାଦି ଋଷିମାନେ ନଦୀତୀରକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ରାଜା ଗଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 16

तेनैव दृष्टा मुनयो राज्ञा निहतकल्मषाः । सप्तर्षयो यथा स्वर्गे सुरराजेन धीमता

ପାପ ନଶିଥିବା ସେଇ ରାଜା ସେ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୁରରାଜ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 17

तमृषिं स च संप्रेक्ष्य पदानि दश पंच च । आगच्छन्त्वत्र पूजार्हा भवतो मम मन्दिरम्

ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପନ୍ଦର ପଦ ଆଗକୁ ବଢ଼ି କହିଲେ—“ପୂଜାର୍ହ ମହାତ୍ମାମାନେ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ; କୃପାକରି ମୋ ମନ୍ଦିରକୁ ପଧାରନ୍ତୁ।”

Verse 18

पश्यंतु संगतां सर्वे मम भार्यां यशस्विनीम् । तस्याः पूजां समादाय यो मार्गो मनसि स्थितः

“ସମସ୍ତେ ମୋର ଯଶସ୍ୱିନୀ ପତ୍ନୀ ସଙ୍ଗତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଯେ ମାର୍ଗ ନିଶ୍ଚିତ, ସେହି ମାର୍ଗରେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତୁ।”

Verse 19

तं गच्छध्वं महाभागाः पुण्याः पुण्यमभीप्सवः । एवमुक्तास्तु ते राज्ञा ऋषयः कौतुकान्विताः । आजग्मुर्मंदिरं शुभ्रं पुरंदरपुरोपमम्

“ସେଠାକୁ ଯାଆ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ—ତୁମେ ପବିତ୍ର, ପୁଣ୍ୟକାମୀ।” ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶରେ କୌତୁହଳଭରା ଋଷିମାନେ ପୁରନ୍ଦରପୁର-ସଦୃଶ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 20

आसनानि विचित्राणि दत्त्वा तेषां मनस्विनी । संगता राजराजेन सार्द्धमग्रे व्यवस्थिता

ତାଙ୍କୁ ବିଚିତ୍ର ସୁନ୍ଦର ଆସନ ଦେଇ ସେ ମନସ୍ବିନୀ ନାରୀ ରାଜରାଜଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସମ୍ମୁଖଭାଗରେ ବସିଲେ।

Verse 21

कृत्वा करपुटं राजा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम् । बभाषे वचनं राजा भद्रो भद्रं सुसंगतम्

ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାଜା କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 22

वसुधा वसुसंपूर्णा मंडिता नगरी पुरी । पर्वतैश्च समुद्रैश्च सरिद्भिश्च सरोवरैः

ଧନନିଧିରେ ସମ୍ପନ୍ନ ବସୁଧା ସେହି ନଗରୀ-ପୁରୀକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କଲା; ପର୍ବତ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ ଓ ସରୋବରରେ ତାହା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 23

ग्रामैश्चतुष्पथैर्घोरैर्गोकुलैराकुलीकृता । नररत्नैरश्वरत्नैर्गजरत्नैस्तु संकुला

ସେଠା ଗ୍ରାମ, ଭିଡ଼ଭରା ଚତୁଷ୍ପଥ ଓ ଗୋକୁଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ଏବଂ ନରରତ୍ନ, ଅଶ୍ୱରତ୍ନ ଓ ଗଜରତ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସଂକୁଳ ଥିଲା।

Verse 24

दुस्त्यजा भोगभोक्तृणां परं ज्ञानमजानताम् । संसारेऽत्र महाघोरे पुनरावृत्तिकारिणि

ଯେମାନେ କେବଳ ଭୋଗରେ ଲୀନ ଓ ପରମ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମହାଘୋର ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରିବା କଠିନ—ଏହା ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ କରାଏ।

Verse 25

पतंति पुरुषा भद्र पत्राणीव पुनःपुनः । कृतेन येन विप्रेंद्र स्वर्गं प्राप्नोति निर्मलम् । दानेन तपसा चैव तत्त्वमा चक्ष्व सुव्रत

ହେ ଭଦ୍ର! ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ପୁନଃପୁନଃ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! କେଉଁ କର୍ମରେ ନିର୍ମଳ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ? ଦାନ ଓ ତପ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ କହ, ହେ ସୁବ୍ରତ।

Verse 26

भद्र उवाच । तीर्थानि तोयपूर्णानि देवाः पाषाणमृन्मयाः । आत्मस्थं ये न पश्यंति ते न पश्यंति तत्परम्

ଭଦ୍ର କହିଲେ—ତୀର୍ଥମାନେ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳମାତ୍ର; ଦେବମାନେ ପାଷାଣ କିମ୍ବା ମୃଣ୍ମୟ ପ୍ରତିମା। ଯେମାନେ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପରମକୁ ସତ୍ୟରେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 27

संति तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च । पुण्यतोया पवित्रश्च सरितः सागरास्तथा । बहुपुण्यप्रदा पृथ्वी स्थानेस्थाने पदेपदे

ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଓ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ-ଆୟତନ ଅଛି। ନଦୀ ଓ ସାଗର ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର; ସେମାନଙ୍କ ଜଳ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ପୃଥିବୀ ସ୍ଥାନେସ୍ଥାନେ, ପଦେପଦେ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।

Verse 28

यद्यस्ति तव राजेंद्र ज्ञानं ज्ञानवतां वर । विष्णुं जिष्णुं हृषीकेशं शंखिनं गदिनं तथा

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯଦି ତୁମ ପାଖରେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଅଛି—ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ତେବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜାଣ: ଜିଷ୍ଣୁ, ହୃଷୀକେଶ, ଶଂଖଧାରୀ ଏବଂ ଗଦାଧାରୀ।

Verse 29

चतुर्भुजं महाबाहुं प्रभासे दैत्यसूदनम् । वाराहं वामनं चैव नारसिंहं बलार्जुनम्

ପ୍ରଭାସେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ମହାବାହୁ, ଦୈତ୍ୟସୂଦନ ପ୍ରଭୁ—ତାଙ୍କୁ ବରାହ, ବାମନ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନସମ ପରାକ୍ରମୀ ବଳବାନ ନରସିଂହ ରୂପେ ଜାଣ।

Verse 30

रामं रामं च रामं च पुरुषोत्तममेव च । पुंडरीकेक्षणं चैव गदापाणिं तथैव च

‘ରାମ—ରାମ—ରାମ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କର; ଏବଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ପୁଣ୍ଡରୀକ-ନେତ୍ର ପ୍ରଭୁ, ହାତରେ ଗଦାଧାରୀ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କର।

Verse 31

राघवं शक्रदमनं गोविंदं बहुपुण्यदम् । जयं च भूधरं चैव देवदेवं जनार्द्दनम्

ରାଘବ, ଶକ୍ରଦମନ, ଗୋବିନ୍ଦ—ଯିଏ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି; ଜୟ, ଭୂଧର, ଦେବଦେବ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ—ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।

Verse 32

सुरोत्तमं श्रीधरं च हरिं योगीश्वरं तथा । कपिलेशं भूतनाथं श्वेतद्वीपपतिं हरिम्

ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀଧର, ହରି, ଯୋଗୀଶ୍ୱର; କପିଲେଶ, ଭୂତନାଥ; ଏବଂ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପପତି ହରି—ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।

Verse 33

बदर्याश्रमवासौ च नरनारायणौ तथा । पद्मनाभं सुनाभं च हयग्रीवं विशां पते

ବଦରୀ-ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବା ନର-ନାରାୟଣ, ଏବଂ ପଦ୍ମନାଭ, ସୁନାଭ, ହୟଗ୍ରୀବ—ହେ ପ୍ରଜାପତି—ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।

Verse 34

द्विजनाथं धरानाथं खड्गपाणिं तथैव च । दामोदरं जलावासं सर्वपापहरं हरिम्

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ନାଥ, ଧରାର ନାଥ, ଖଡ୍ଗଧାରୀ; ଦାମୋଦର; ଜଳରେ ଯାହାଙ୍କ ନିବାସ; ଏବଂ ସର୍ବପାପହର ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

एतान्येव हि स्थानानि देवदेवस्य चक्रिणः । गच्छते यत्र तत्रैव मुच्यते सर्वपातकैः

ଏହିମାନେ ହିଁ ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ। ଯେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି (ଏହି ତୀର୍ଥକୁ) ଯାଏ, ସେଠି ସେଠି ସେ ସମସ୍ତ ମହାପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 36

गंगा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती । दृषद्वती गोमती च तापी कावेरिणी तथा

ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା, ଏବଂ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ; ଦୃଷଦ୍ୱତୀ ଓ ଗୋମତୀ; ତାପୀ ଏବଂ ସେହିପରି କାବେରୀ।

Verse 37

नर्मदा शर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा । शतद्रुश्च तथा विंध्या पयोष्णी वरदा तथा

ନର୍ମଦା ଓ ଶର୍ମଦା, ଏବଂ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ; ଶତଦ୍ରୁ ଓ ସେହିପରି (ନଦୀ) ବିନ୍ଧ୍ୟା; ପୟୋଷ୍ଣୀ ଓ ବରଦା ମଧ୍ୟ।

Verse 38

चर्मण्वती च सरयूर्गंडकी चंडपापहा । चंद्रभागा विपाशा च शोणश्चैव पुनःपुनः

ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ଓ ସରୟୂ; ଗଣ୍ଡକୀ—ଯେ ପ୍ରଚଣ୍ଡଭାବେ ପାପ ନାଶ କରେ; ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ବିପାଶା ଓ ଶୋଣ ମଧ୍ୟ—ପୁନଃପୁନଃ (ସ୍ତୁତ୍ୟ)।

Verse 39

एताश्चान्याश्च बहवो हिमवत्प्रभवाः शुभाः । तासु स्नातो नरः स्वर्गं याति पातकवर्जितः

ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ହିମବତ୍‌-ପ୍ରଭବ ଶୁଭ ନଦୀ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 40

वनानि नंदनादीनि पर्वता मंदरादयः । नामोच्चारेण येषां हि पापं याति रसातले

ନନ୍ଦନାଦି ବନ ଓ ମନ୍ଦରାଦି ପର୍ବତ—ଯାହାଙ୍କ ନାମ ମାତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ପାପ ରସାତଳକୁ ପତିତ ହୁଏ।

Verse 41

गज उवाच । भद्रं हि भाषितं भद्र आख्यानममृतोपमम् । पृच्छामि सर्वधर्मज्ञ त्वामहं किंचिदेव हि

ଗଜ କହିଲା—ହେ ଭଦ୍ର! ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ତାହା ମଙ୍ଗଳମୟ; ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ଅମୃତସମ। ହେ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ! ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

Verse 42

यस्मिन्मासे दिने यस्मिंस्तीर्थे यस्मिन्क्रमान्नरैः । अक्षयं सेव्यते स्वर्गस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत

କେଉଁ ମାସରେ, କେଉଁ ଦିନ, କେଉଁ ତୀର୍ଥରେ, ଏବଂ ଲୋକେ କେଉଁ କ୍ରମ/ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସେବନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ—ହେ ସୁବ୍ରତ! ତାହା ମୋତେ କହ।

Verse 43

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । अक्षयो येन वै स्वर्गस्तन्मे गदितुमर्हसि

ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଥିରେ ସ୍ୱର୍ଗଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ତାହା ମୋତେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 44

भद्र उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल कथां कथयतो मम । यां श्रुत्वा मुच्यते पापान्नरो नरवरोत्तम

ଭଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ! ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 45

ऋषीणां कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना

ପୂର୍ବେ ମହାତ୍ମା ନାରଦ ଏହି କଥା ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।

Verse 46

एवं पृष्टश्च तैः सर्वैर्नारदो मुनिसत्तमः । कथयामास संहृष्टो मेघदुदुभिनिस्वनैः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପଚାରିବାରୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ହର୍ଷିତ ହୋଇ, ମେଘଦୁନ୍ଦୁଭି ପରି ଗମ୍ଭୀର ନାଦମୟ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 47

रम्ये हिमवतः पृष्ठे समवाये मया श्रुतम् । तदहं तव वक्ष्यामि श्रोतुकामं नरर्षभ

ହିମବତର ରମ୍ୟ ପର୍ବତପୃଷ୍ଠରେ ହୋଇଥିବା ସୁନ୍ଦର ସମାବେଶରେ ମୁଁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଥିଲି। ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ତୁମକୁ, ହେ ନରର୍ଷଭ, ମୁଁ ଏହା କହିବି।

Verse 48

तीर्थान्येव हि सर्वाणि पुनरावर्त्तकानि तु । अक्षयांल्लभते लोकांस्तत्तीर्थं कथयामि ते

ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ପୁନରାବର୍ତ୍ତନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; କିନ୍ତୁ ସେହି ତୀର୍ଥରୁ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 49

मार्गशीर्षे कान्यकुब्ज उषित्वा राजसत्तम । न शोचति नरो नारी स्वर्गं याति परावरम्

ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରେ ବାସ କଲେ ନ ପୁରୁଷ ନ ନାରୀ ଶୋକ କରେ; ସେମାନେ ପରମ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 50

पौषस्य पौर्णमासी या यदि सा क्रियतेऽर्बुदे । वर्षाणामर्बुदं स्वर्गे मोदते पितृभिः सह

ଅର୍ବୁଦରେ ପୌଷ ମାସର ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ଏକ କୋଟି ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 51

माघ्यां यदि गयाश्राद्धं पितॄणां यच्छते नरः । त्रयाणामपि देवानां चतुर्थः स प्रजायते

ମାଘ ମାସରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ତିନି ବର୍ଗରେ ମାନୋ ‘ଚତୁର୍ଥ’ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ପଦ ପାଏ।

Verse 52

फाल्गुन्यां हिमवत्पृष्ठे वसन्नेकां निशां नरः । स याति परमं स्थानं यत्र देवो जनार्द्दनः

ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ହିମବତ ପର୍ବତର ଢାଳରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ରାତି ବାସ କରେ, ସେ ଯେଉଁ ପରମ ଧାମରେ ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବିରାଜନ୍ତି ସେଠାକୁ ଯାଏ।

Verse 53

चैत्र्यां श्राद्धं प्रभासे तु ये कुर्वंति मनीषिणः । न ते मर्त्त्या भवन्तीह कुलजैः सह सत्तमाः

ଚୈତ୍ର ମାସରେ ପ୍ରଭାସରେ ଯେ ମନୀଷୀମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ କେବଳ ମର୍ତ୍ୟ ହୋଇ ରହନ୍ତି ନାହିଁ; କୁଳଜନଙ୍କ ସହ ଉତ୍ତମ ପଦ ପାଆନ୍ତି।

Verse 54

चतुर्भुजे तु वैशाख्यां ये कुर्वंति जलप्रिये । तथावंत्यां नरः कश्चित्स याति परमां गतिम्

ବୈଶାଖ ମାସରେ, ହେ ଜଳପ୍ରିୟେ, ଚତୁର୍ଭୁଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେ ବିଧିପୂର୍ବକ କର୍ମ କରେ, ଏବଂ ଅବନ୍ତୀରେ ମଧ୍ୟ ଯେ କରେ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 55

ज्यैष्ठ्यां ज्येष्ठर्क्षयुक्तायां श्राद्धं च त्रितकूपके । कुर्युर्युगानि ते त्रीणि वसंति नाकसद्मनि

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରଯୋଗ ଥିବାବେଳେ, ତ୍ରିତକୂପକରେ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ତିନି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗଧାମରେ ବସେ।

Verse 56

यो व्रजेशवने नद्यां दिनानि नव पंच च । तिष्ठते च नरः स्वर्गं वैकुण्ठमभिगच्छति

ବ୍ରଜେଶବନର ନଦୀତଟେ ଯେ ଚୌଦ ଦିନ ରହେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇ ନିଶ୍ଚୟେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚେ।

Verse 57

श्रावणस्य तु मासस्य पूर्णायां पूर्वसागरे । स्नानं दानं जपं श्राद्धं नरः कुर्वन्न शोचति

ଶ୍ରାବଣ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ପୂର୍ବସାଗରେ ଯେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ପରେ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ।

Verse 58

तथा भाद्रपदे क्षेत्रे प्रभासे शशिभूषणम् । पूजयित्वा नरो लिंगं देवलिंगी भवेत्ततः

ଭାଦ୍ରପଦରେ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ଶଶିଭୂଷଣ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରି, ମନୁଷ୍ୟ ପରେ ‘ଦେବ-ଲିଙ୍ଗୀ’—ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗଭାବଯୁକ୍ତ—ହୋଇଯାଏ।

Verse 59

आश्विने चंद्रभागायां श्राद्धं स्नानं करोति यः । स्थानं युगसहस्राणां कृतं तेन त्रिविष्टपे

ଯେ ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ରେ ସହସ୍ର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥାନ ପାଏ।

Verse 60

अष्टाक्षरैश्चतुर्बाहुं ध्यायंति मुनिसत्तमाः । बहुनाऽत्र किमुक्तेन गजाहं प्रवदामि ते

ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅଧିକ କହି କ’ଣ? ହେ ଗଜ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କହୁଛି।

Verse 61

दामोदरसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । मासानां कार्त्तिकः श्रेष्ठः कार्त्तिके भीष्मपंचकम्

ଦାମୋଦର ସମାନ ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ତ୍ତିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କାର୍ତ୍ତିକରେ ଭୀଷ୍ମ-ପଞ୍ଚକ ବିଶେଷ ପବିତ୍ର।

Verse 62

तत्रापि द्वादशी श्रेष्ठा राजन्दामोदरे जले । किमन्यैर्बहुभिस्तीर्थेः कि क्षेत्रैः कि महावनैः । दामोदरे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, ଦାମୋଦର ଜଳରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତେବେ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ, ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର କିମ୍ବା ମହାବନ କାହିଁକି? ଦାମୋଦରରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 63

गज उवाच । भद्र भद्रं त्वया प्रोक्तं रसायनमिवापरम् । भूयोऽहं श्रोतुमिच्छामि तीर्थस्यास्य महाफलम्

ଗଜ କହିଲା— ହେ ଭଦ୍ର, ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଯେନ ଅନ୍ୟ ଏକ ରସାୟନ-ଅମୃତ। ଏହି ତୀର୍ଥର ମହାଫଳ ମୁଁ ପୁନଃ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 64

के देशाः किं प्रमाणं तु का नदी केः च पर्वताः । जना वसंति के तत्र ऋषयः के तपस्विनः

ସେଠାରେ କେଉଁ କେଉଁ ଦେଶ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରମାଣ କେତେ, କେଉଁ ନଦୀ ଅଛି, ଏବଂ କେଉଁ ପର୍ବତ ଅଛି? ସେଠାରେ କେଉଁ ଲୋକ ବସନ୍ତି, ଏବଂ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ କେଉଁ ଋଷି ଓ ତପସ୍ବୀ ନିବାସ କରନ୍ତି?

Verse 65

भद्र उवाच । पृथिवी वसुसंपूर्णा सागरेण तु वेष्टिता । मंडिता नगरैर्ग्रामैः सुरैः परपुरंजय

ଭଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ପରପୁରଞ୍ଜୟ! ପୃଥିବୀ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସାଗରଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି; ନଗର-ଗ୍ରାମ ଓ ଦେବଗଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୋଭିତ।

Verse 66

वाराणसी प्रभासं च संगमं सितकृष्णयोः । एवं साराणि तीर्थानि यस्मान्मृत्युहराणि च

ବାରାଣସୀ, ପ୍ରଭାସ, ଏବଂ ଶ୍ୱେତ-କୃଷ୍ଣା ନଦୀଦ୍ୱୟର ସଙ୍ଗମ—ଏହିମାନେ ସାରଭୂତ ତୀର୍ଥ; କାରଣ ଏମାନେ ମୃତ୍ୟୁଭୟ ଓ ମର୍ତ୍ୟବନ୍ଧନ ହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 67

दामोदरेति ये नूनं स्मरंतो यत्र तत्र हि । ते वसंति हरेर्गेहं न सरंति कदाचन

ଯେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ଦାମୋଦର’ ନାମ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଥାଆନ୍ତୁ—ହରିଙ୍କ ଗୃହରେ ବସନ୍ତି ଏବଂ କେବେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଅବସ୍ଥାରୁ ଖସନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 68

सोमनाथस्य सान्निध्य उदयन्तो गिरिर्महान् । तस्य पश्चिमभागे तु रैवतक इति स्मृतः

ସୋମନାଥଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ‘ଉଦୟନ୍ତ’ ନାମକ ମହା ପର୍ବତ ଅଛି; ତାହାର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ‘ରୈବତକ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ (ପର୍ବତ) ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 69

वाहिनी वहते तत्र नदी कांचनशेखरात् । धातवस्तत्र ते रक्ताः श्वेता नीलास्तथाऽसिताः

ସେଠାରେ କାଞ୍ଚନଶେଖରରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ବାହିନୀ ନଦୀ ବହେ। ସେଠାରେ ରକ୍ତ, ଶ୍ୱେତ, ନୀଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣର ଧାତୁ ମିଳେ।

Verse 70

पाषाणाः कुञ्जराकाराश्चान्ये सैरिभसन्निभाः । चणकाकृतयश्चान्ये अन्ये गोक्षुरकप्रभाः

ସେଠାରେ କେତେକ ପାଷାଣ ହାତୀ ଆକାରର, ଅନ୍ୟ କେତେକ ବଳବାନ ମହିଷ ସଦୃଶ। କେତେକ ଚଣା ଆକୃତିର, ଅନ୍ୟ କେତେକ ଗୋକ୍ଷୁର ଫଳ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 71

वृक्षा वल्ल्यश्च गुल्माश्च संतानाः संत्यनेकशः । सर्वं तत्कांचनमयं मूलं पुष्पं फलं दलम्

ସେଠାରେ ଅନେକ ବୃକ୍ଷ, ଲତା ଓ ଝାଡ଼ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ ଓ ପତ୍ର—ସବୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ।

Verse 72

न हि पश्यति पापात्मा मुक्तः पापेन पश्यति । सेव्यते स गिरिर्नित्यं धातुवादपरैर्नरैः

ପାପବଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ତାହାକୁ ଯଥାର୍ଥ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ; ପାପମୁକ୍ତ ଜନ ମାତ୍ର ଦେଖିପାରେ। ତେଣୁ ଧାତୁବାଦରେ ନିରତ ନରମାନେ ସେ ଗିରିକୁ ନିତ୍ୟ ସେବନ କରନ୍ତି।

Verse 73

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैः शूद्रानुगैर्बहिः । पक्षिणस्तत्र बहवः शिवाशिवगिरस्तदा

ବାହାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଶୂଦ୍ରାନୁଗ ଅନେକ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେମାନେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ।

Verse 74

हंससारसचक्राह्वाः शुककोकिलबर्हिणः । मृगाश्च वानरेन्द्राश्च हंसा व्याघ्रास्तथैव च

ସେଠାରେ ହଂସ, ସାରସ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ, ଶୁକ, କୋକିଳ ଓ ମୟୂର ଥିଲେ। ଏହା ସହ ମୃଗ ଓ ବାନରେନ୍ଦ୍ରମାନେ; ହଂସ ଏବଂ ବ୍ୟାଘ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 76

सर्वे विमानमारूढा गच्छन्ति हरिमन्दिरम् । वायुना पातितं यत्र पत्रपुष्पफलादिकम्

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିର-ଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଠାରେ ବାୟୁଦ୍ୱାରା ପତିତ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ ଆଦି—

Verse 77

तस्या नद्या जलं स्पृष्ट्वा सर्वं वै मुक्तिमाप्नुते । सा नदी पृथिवीं भित्त्वा पातालादागता नृप

ସେହି ନଦୀର ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ହେ ନୃପ! ସେ ନଦୀ ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି ପାତାଳରୁ ଉପରକୁ ଆସିଛି।

Verse 78

पूर्वं पन्नगराजस्तु तेन मार्गेण चागतः । स्नातुं दामोदरे तीर्थे यममृत्युप्रघातिनि

ପୂର୍ବେ ନାଗରାଜ ମଧ୍ୟ ସେହି ମାର୍ଗରେ ଆସିଥିଲେ—ଯମ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଦାମୋଦର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ।

Verse 79

स्वर्गादागत्य चन्द्रोऽपि यष्टुं यज्ञं सुपुष्कलम् । यक्ष्मरोगाद्विनिर्मुक्तो गतः स्वर्गं निरामयः

ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅବତରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁପୁଷ୍କଳ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ନିରାମୟ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 80

बलिना चैव दानानि दत्तान्यागत्य कार्तिके । हरिश्चन्द्रेण विधिना नलेन नहुषेण च

ବଳି ମଧ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକେ ଏଠାକୁ ଆସି ଦାନ ଦେଲେ; ଏହିପରି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ବିଧିପୂର୍ବକ, ଏବଂ ନଳ ଓ ନହୁଷ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 81

नाभागेनांबरीषाद्यैः कृतं कर्म सुदुष्करम् । दत्त्वा दानान्यनेकानि गजा गावो हया रथाः

ନାଭାଗ, ଅମ୍ବରୀଷ ଆଦିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କଲେ—ବହୁ ଦାନ ଦେଇ: ହାତୀ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ।

Verse 82

अनडुत्कांचना भूमिं रत्नानि विविधानि च । छत्राणि विप्रमुख्येभ्यो यानानि चैव वाससी

ସେମାନେ ବଳଦ, ସୁନା, ଭୂମି ଓ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଛତ୍ର, ଯାନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।

Verse 83

अन्नानि रसमिश्राणि दत्त्वा दामोदराग्रतः । गतास्ते विष्णु भुवनं नागच्छंति महीतले

ଦାମୋଦରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରସମିଶ୍ରିତ ଅନ୍ନ ଅର୍ପଣ କରି ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଗଲେ; ପୁଣି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 84

पत्रं पुष्पं फलं तोयं तस्मिंस्तीर्थे ददाति यः । द्विजानां भक्तिसंयुक्तः स याति जलशायिनम्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିସହ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଜଳଶାୟୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 85

प्रकृतिं चापि यो दद्यान्मुष्टिं वाथ क्षुधार्थिने । विमानवरमारूढः स सोमं प्रति गच्छति

ଯେ ଭୁକ୍ତାକୁ ଅଳ୍ପ ଅନ୍ନ, ଏପରିକି ଏକ ମୁଠିମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସୋମଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 86

दामोदराग्रतः कृत्वा पर्वतानन्नसंभवान् । पूजितान्फलपुष्पैश्च दीपं दद्यात्सवर्त्तिकम्

ଦାମୋଦରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅନ୍ନର ‘ପର୍ବତ’ ତିଆରି କରି, ଫଳ-ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରି, ବତିସହିତ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 87

अवाप्य दुष्करं स्थानं कुलानां तारयेच्छतम् । चतुरंगुलमात्रेपि दत्ते दामोदराग्रतः

ଦାମୋଦରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ପଦ ପାଇ ଶତ କୁଳକୁ ତାରେ।

Verse 88

दाने युगसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । मा गच्छ हिमवत्पृष्ठं मलयं मा च मन्दरम्

ଏପରି ଦାନରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସହସ୍ର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ହିମବତର ଶିଖରକୁ, ମଲୟକୁ, ମନ୍ଦରକୁ ଯାଅ ନାହିଁ।

Verse 89

गच्छ रैवतकं शैलं यत्र दामोदरः स्थितः । कृत्वा मासोपवासं तु द्विजो दामोदराग्रतः

ରୈବତକ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଦାମୋଦର ଅବସ୍ଥିତ। ଦାମୋଦରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ମାସ ଉପବାସ କରି ଦ୍ୱିଜ (ପ୍ରତିଜ୍ଞାତ ଫଳ) ପାଏ।

Verse 90

न निवर्तति कालेन दामोदरपुरं व्रजेत् । करोत्यनशनं यश्च नरो नार्यथवा पुनः । सर्व लोकानतिक्रम्य स हरेर्गेहमाप्नुयात्

ସେ କାଳକ୍ରମେ ଫେରେ ନାହିଁ; ଦାମୋଦରଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଯାଏ। ଯେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କରି ହରିଙ୍କ ଧାମ ପାଏ।

Verse 91

विघ्नानि तत्र तिष्ठन्ति नित्यं पञ्चशतानि च । धर्मविध्वंसकर्तॄणि नरस्तत्र न गच्छति

ସେଠାରେ ନିତ୍ୟ ପାଞ୍ଚଶେ ବିଘ୍ନ ରହିଥାଏ, ଧର୍ମବିଧ୍ୱଂସକ; ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 92

प्रद्युम्नबलशैनेयगदाचक्रादिभिः सदा । शतलक्षप्रमाणैस्तु सेव्यते स गिरिर्महान्

ସେ ମହାନ୍ ଗିରି ସଦା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବଳ, ଶୈନେୟ, ଗଦା, ଚକ୍ର ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଶତଲକ୍ଷ ପ୍ରମାଣରେ—ସେବିତ ହୁଏ।

Verse 93

क्रीडंति नार्यस्तेषां हि नित्यं दामोदराग्रतः । सुचन्द्रवदना गौर्यः श्यामाश्चैव सुमध्यमाः

ସେମାନଙ୍କ ନାରୀମାନେ ନିତ୍ୟ ଦାମୋଦରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି—କେହି ଚନ୍ଦ୍ରସମ ମୁଖବତୀ, କେହି ଗୌରବର୍ଣ୍ଣା, କେହି ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା; ସମସ୍ତେ ସୁମଧ୍ୟମା।

Verse 94

नितंबिन्यः सुकेशाश्च शुभ्राः स्वायतलोचनाः । सुगंडा ललिताश्चैव सुकक्षाः सुपयोधराः

ସେମାନେ ନିତମ୍ବିନୀ, ସୁକେଶୀ, ଦୀପ୍ତିମତୀ ଓ ବିଶାଳନେତ୍ରୀ; ସୁଗଣ୍ଡା, ଲଲିତା, ସୁଗଠିତ କଟିବତୀ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣସ୍ତନୀ।

Verse 95

शोभमानाः सुजंघाश्च सुपादाः सुन्दरांगुलीः । राजपुत्र्यो गिरौ तस्मिन्हसंति च रमंति च

ଦୀପ୍ତିମତୀ, ସୁନ୍ଦର ପିଣ୍ଡଳୀ, ମନୋହର ପାଦଯୁଗଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ଆଙ୍ଗୁଳିଯୁକ୍ତ ରାଜକନ୍ୟାମାନେ ସେହି ପର୍ବତରେ ହସନ୍ତି ଓ କ୍ରୀଡାରେ ରମନ୍ତି।

Verse 96

कौसुंभं पादयुगले कुंकुमं पीतकंचुकम् । ब्राह्मणीभ्यो ददन्तीह स्पर्द्धमानाः पृथक्पृथक्

ଏଠାରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧା କରି ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍—ପାଦଯୁଗଳ ପାଇଁ କୌସୁମ୍ଭ ରଙ୍ଗ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ପୀତ କଞ୍ଚୁକ—ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 97

भक्ष्यं भोज्यं च पेयं च लेह्यं चोष्यं च पिच्छिलम् । तांबूलं पुष्पसंयुक्तं कार्तिके हरिवासरे

କାର୍ତ୍ତିକରେ ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ବାସରେ ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ, ପେୟ, ଲେହ୍ୟ, ଚୋଷ୍ୟ ଓ ମୃଦୁ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ; ଏବଂ ପୁଷ୍ପସଂଯୁକ୍ତ ତାମ୍ବୂଳ ଅର୍ପିତ ହୁଏ।

Verse 98

दृष्ट्वा तु रेवतीकुंडं प्रदद्यात्फलमुत्तमम् । पुत्रिणी ऋद्धिसंपन्ना सुभगा जायते सती

ରେବତୀକୁଣ୍ଡ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ଉତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ—ସତୀ ନାରୀ ପୁତ୍ରବତୀ, ଋଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ ହୁଏ।

Verse 99

एवं कृत्वा तु सा रात्रि नीयते निद्रया विना । वेदघोषैः सुपुण्यैस्तु भारताख्यानवाचनैः

ଏଭଳି କରି ସେଇ ରାତ୍ରି ନିଦ୍ରା ବିନା କଟେ—ଅତିପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବେଦଘୋଷ ଓ ଭାରତାଖ୍ୟାନ ପାଠରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ।

Verse 100

हुंकृतैस्तलशब्दैश्च तालशब्दैः पुनःपुनः । देशभाषाविभाषिण्यो रामामण्डलमध्यतः । हास्यनृत्यसमायुक्ता राजन्दामोदराग्रतः

ହୁଂକାର, କରତାଳଧ୍ୱନି ଓ ପୁନଃପୁନଃ ତାଳନାଦ ସହ, ଦେଶଭାଷାରେ କଥା କହୁଥିବା ସେମାନେ ରମଣୀମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ହାସ୍ୟ-ନୃତ୍ୟଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ଦାମୋଦରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ।

Verse 101

पञ्चपाषाणकं हर्म्यं यः करोति शिवालयम् । पंचवर्षसहस्राणि स्वर्ग लोके महीयते

ଯେ କେହି ପାଞ୍ଚଟି ପାଷାଣରେ ଗୃହରୂପ ଶିବାଳୟ ନିର୍ମାଣ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 102

दशपाषाणसंयुक्तं कृत्वा दामोदराग्रतः । दशवर्षसहस्राणि स्वर्गे हल्लति मल्लति

ଦାମୋଦରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଶଟି ପାଷାଣ ଯୋଗେ ଯୁକ୍ତ ନିର୍ମାଣ କରିଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ କ୍ରୀଡ଼ା କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 103

शतपाषाणकं हर्म्यं यः करोति महन्नृप । मन्दिरं सुन्दरं शुभ्रं स याति हरिमन्दिरम्

ହେ ମହାନ୍ ନୃପ! ଯେ କେହି ଶତ ପାଷାଣରେ ସୁନ୍ଦର, ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ମନ୍ଦିରଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରେ, ସେ ହରିମନ୍ଦିର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 104

कृत्वा साहस्रिकं चैत्यं बहुरूपसमन्वितम् । सर्वांल्लोकानतिक्रम्य परं ब्रह्माधिगच्छति

ସହସ୍ରଗୁଣ ଚୈତ୍ୟ, ବହୁରୂପସମନ୍ୱିତ, ନିର୍ମାଣ କରି ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପରବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 105

पंचवर्णध्वजं दद्याद्दामोदरगृहोपरि । तं तु प्रमाणवर्षाणि दिव्यानि स दिवं व्रजेत्

ଦାମୋଦର-ଗୃହ (ମନ୍ଦିର) ଉପରେ ପଞ୍ଚବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 106

तस्य गव्यूतिमात्रेण क्षेत्रं वस्त्रापथं शुभम् । यद्दृष्ट्वा सर्वपापानि विलीयन्ते बहूनि च

ସେଇ ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ରାପଥ କ୍ଷେତ୍ର କେବଳ ଗୋଟିଏ ଗବ୍ୟୂତି ପରିମାଣ; ତାହା ଦେଖିଲେ ଅନେକ—ଅର୍ଥାତ୍ ସମସ୍ତ—ପାପ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 107

राजंस्तत्पदमायाति यद्गत्वा न निवर्त्तते । पूजयित्वा भवं देवं भवसंभवनाशनम्

ହେ ରାଜନ୍, ସେ ସେଇ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଇଲେ ପୁଣି ଫେରା ନାହିଁ—ଭବଦେବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଯିଏ ସଂସାର-ଭବର ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 108

नरो नारी नृपश्रेष्ठ शिवलोके महीयते । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य भद्रस्य च सुभाषितम्

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରୁଷ ହେଉ କି ନାରୀ—ସମସ୍ତେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭଦ୍ରଙ୍କ ସୁଭାଷିତ ବଚନ ଶୁଣି (କଥା ଆଗକୁ ବଢ଼େ)।

Verse 109

आगतः कार्तिकीं कर्त्तुं देवे दामोदरे ततः । ऋग्यजुःसामसंयुक्तैर्ब्राह्मणैर्ब्रह्मवित्तमैः

ତାପରେ ସେ ଦେବ ଦାମୋଦରଙ୍କ ନିକଟେ କାର୍ତ୍ତିକୀ ବ୍ରତ କରିବାକୁ ଆସିଲା; ଋଗ୍-ଯଜୁଃ-ସାମବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ।

Verse 110

क्षत्रियैः क्षत्रधर्मज्ञैर्वैश्यैर्दानपरायणैः । सह शूद्रैः समायातस्तस्मिंस्तीर्थे गजो नृपः

କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଜ୍ଞ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଦାନପରାୟଣ ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ରାଜା ଗଜ ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ସମେତ ଆସିଲେ।

Verse 111

दत्त्वा दानान्यनेकानि हुत्वा हविर्हुताशने । अग्निष्टोमादिकान्यज्ञान्हयमेधादिकान्बहून् । चकार विधिवद्राजा गजस्तत्र समाहितः

ବହୁ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଇ ଏବଂ ହୁତାଶନ ଅଗ୍ନିରେ ହବି ଅର୍ପଣ କରି, ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ରାଜା ଗଜ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଦି ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧାଦି ବହୁ ଯଜ୍ଞ କଲେ।

Verse 112

ततश्च न्यवसत्तत्र तपः कर्तुं सहर्षिभिः । ऊर्द्ध्वपादाः स्थिता विप्राः पीत्वा धूममधोमुखाः । शुष्कपत्राशनाश्चान्ये अन्ये वै फलभोजनाः

ତାପରେ ସେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ତପ କରିବାକୁ ସେଠାରେ ରହିଲେ। କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱପାଦ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ିଥିଲେ; କେହି ଅଧୋମୁଖ ହୋଇ ଧୂମ ପାନ କରୁଥିଲେ; କେହି ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଫଳାହାରରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 113

मूलानि चान्ये भक्षंति अन्ये वार्यंशना द्विजाः । आलोकंति स्वमन्ये च तथान्ये जलशायिनः

କେହି ମୂଳ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଦ୍ୱିଜ କେବଳ ଜଳାହାରରେ ଥିଲେ। କେହି ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିର କରୁଥିଲେ, ତଥା କେହି ଜଳଶୟନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 114

पञ्चाग्निसाधकाश्चान्ये शिलाचूर्णस्य भक्षकाः । जपंति चान्ये संशुद्धा गायत्रीं वेदमातरम् । सावित्रीं मनसा चान्ये देवीमन्ये सरस्वतीम्

କେହି ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନା କରୁଥିଲେ, କେହି ଶିଳାଚୂର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ବେଦମାତା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଜପ କରୁଥିଲେ; କେହି ମନସା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।

Verse 115

सूक्तानि हि पवित्राणि ब्रह्मणा निर्मितानि च । अन्येऽवसंस्तदा तत्र द्वादशाक्षरचिन्तकाः

ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକ ପବିତ୍ରକାରୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ। ସେ ସମୟରେ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରଚିନ୍ତକ ହୋଇ ବସୁଥିଲେ।

Verse 116

आलोक्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनःपुनः । इदमेव सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा

ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅବଲୋକନ କରି ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ବିଚାର କରି ଏହି ଏକମାତ୍ର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍କର୍ଷ—ନାରାୟଣ ହିଁ ସଦା ଧ୍ୟେୟ।

Verse 117

आराधितः सुदुष्पारे भवे भगवतो विना । तथा नान्यो महादेवात्पतन्तं योऽभिरक्षति

ଏହି ସୁଦୁଷ୍ପାର ଭବସାଗରରେ ଭଗବାନ୍‌ ବିନା ଅନ୍ୟ କେହି ଆରାଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏବଂ ପତନଶୀଳକୁ ମହାଦେବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ରକ୍ଷା କରେନାହିଁ।

Verse 118

गतागतानि वर्तंते चंद्रसूर्यादयो ग्रहाः । अद्यापि न निवर्तंते द्वादशाक्षरचिंतकाः

ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟାଦି ଗ୍ରହମାନେ ଆସିବା-ଯିବାରେ ଚଳିତ; କିନ୍ତୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରଚିନ୍ତକମାନେ ନିଜ ଦୃଢ଼ ସାଧନାରୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 119

येऽक्षरा ऋषयश्चान्ये देवलोकजिगीषवः । प्राप्नुवंति ततः स्थानं दग्धबीजं च तत्तथा

ଯେ ଅକ୍ଷୟ ଋଷିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେବଲୋକ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ବୀଜ ଦଗ୍ଧ ହେଲା ପରି ହୁଏ—ଅର୍ଥାତ ପୁନର୍ଜନ୍ମର କାରଣ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 120

सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् । बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति

ଯେ କେହି ଏକଥର ମାତ୍ର ‘ହରି’—ଏହି ଦ୍ୱିଅକ୍ଷର ନାମ—ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ତାହାର ମୋକ୍ଷସାଧନ ସୁଦୃଢ଼ ହୁଏ ଏବଂ ମୋକ୍ଷଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

Verse 121

एकभक्तं तथा नक्तमयाच्यमुषितं तथा । एवमादीनि चान्यानि कृत्वा दामोदराग्रतः । कृतकृत्या भवंतीह यावदाभूतसंप्लवम्

ଏକଭକ୍ତ (ଦିନକୁ ଏକଥର ଭୋଜନ), ନକ୍ତ (ରାତିରେ ଭୋଜନ), ଅଯାଚ୍ୟବାସ (ଭିକ୍ଷା ନ ମାଗି ବାସ) ଇତ୍ୟାଦି ବ୍ରତ ଦାମୋଦରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଜୀବନରେ ହିଁ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତେଣୁ ରହେ।

Verse 122

स राजा ऋषिभिः सार्द्धं यावत्तिष्ठति तत्र वै । विमानानि सहस्राणि तावत्तत्रागतानि च

ସେ ରାଜା ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ଯେତେଦିନ ସେଠାରେ ରହେ, ସେତେଦିନ ହଜାର ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚେ।

Verse 123

गंधर्वाप्सरस्तत्र सिद्धचारणकिन्नराः । सर्वे विमानमारूढाः शतशोऽथ सहस्रशः

ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ-ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନର—ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ—ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ସମବେତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 124

सर्वैर्जनपदैः सार्द्ध स राजा भार्यया सह । गतो विमानमारूढो यत्तत्पदमनामयम्

ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ରାଣୀ ସହିତ ସେ ରାଜା ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ, ସେଇ ନିର୍ମଳ ଓ ଦୁଃଖରହିତ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 125

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वाऽपि मानवः । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं ब्रह्माधिगच्छति

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ପାଠ କରେ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, ସେ ସର୍ବପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 785

तत्तीर्थस्य प्रभावेन न दुष्टान्याचरंति ते । कालेन मृत्युमायांति पशुपक्षिसरीसृपाः

ସେଇ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ ସମୟ ଆସିଲେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସରୀସୃପମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ସ୍ୱାଭାବିକ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।