Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

पश्चिमे सागरादित्यात्स्थितं धनुश्चतुष्टये । पापघ्नं सर्वजन्तूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि

Transliteration

paścime sāgarādityātsthitaṃ dhanuścatuṣṭaye | pāpaghnaṃ sarvajantūnāṃ darśanātsparśanādapi

Translation

ସାଗରାଦିତ୍ୟଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ ଏହା ଚାରି ଧନୁ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଦର୍ଶନରେ ଓ ସ୍ପର୍ଶରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ପାପ ନାଶ କରେ।

Word by Word

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; दिक्-निर्देश

• सागरादित्यात्: from Sāgarāditya
• सागरादित्यात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सागर + आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः सागरस्य आदित्यः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• स्थितम्: situated
• स्थितम्: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• धनुः: a bow; a dhanus-measure
• धनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• चतुष्टये: in a set of four
• चतुष्टये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुष्टय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• पापघ्नम्: sin-destroying
• पापघ्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + घ्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः पापं हन्ति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• सर्वजन्तूनाम्: of all beings
• सर्वजन्तूनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; समासः सर्वे जन्तवः

• दर्शनात्: from seeing; by sight
• दर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• स्पर्शनात्: from touching; by touch
• स्पर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्पर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• अपि: also; even
• अपि: Sambandha (Addition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mṛtyuñjayeśvara (near Sāgarāditya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim stands before Mṛtyuñjayeśvara after passing the Sāgarāditya marker; the act of seeing and touching the liṅga is shown as washing away dark stains (sins) into light.

Characters & Entities

• Sāgarāditya
• Mṛtyuñjayeśvara-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred contact is emphasized: darśana and sparśana at a holy shrine are portrayed as tangible means of purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mṛtyuñjayeśvara-liṅga area within Prabhāsa Kṣetra, referenced relative to Sāgarāditya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform darśana and, where appropriate, reverent sparśana; the verse also gives the navigation detail (west of Sāgarāditya, four dhanu away).