Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि अघोरेश्वरमुत्तमम् । षष्ठं लिंगं समाख्यातं तद्वक्त्रं भैरवं स्मृतम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi aghoreśvaramuttamam | ṣaṣṭhaṃ liṃgaṃ samākhyātaṃ tadvaktraṃ bhairavaṃ smṛtam

Translation

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଉତ୍ତମ ଅଘୋରେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ଷଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଏହାର ଦିବ୍ୟ ‘ବକ୍ତ୍ର’ ଭୈରବ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अव्यय-प्रकारः—सम्बन्ध/अनन्तर्ये (adverb: then/thereafter)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• महादेवि: O Mahādevī
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• अघोरेश्वरम्: Aghoreśvara
• अघोरेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अघोर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• उत्तमम्: supreme, excellent
• उत्तमम्: Karma-viśeṣaṇa (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifier)

• षष्ठम्: sixth
• षष्ठम्: Karma-viśeṣaṇa (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); क्रमवाचक-विशेषण (ordinal)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• समाख्यातम्: is declared/called
• समाख्यातम्: Karma-samānādhikaraṇa (Object-complement/कर्मसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-ख्या (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)

• वक्त्रम्: face, mouth
• वक्त्रम्: Karma-samānādhikaraṇa (Object-complement/कर्मसमानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• भैरवम्: Bhairava (terrible)
• भैरवम्: Karma-samānādhikaraṇa (Object-complement/कर्मसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषणम्

• स्मृतम्: is remembered/considered
• स्मृतम्: Karma-samānādhikaraṇa (Object-complement/कर्मसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aghoreśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Devī to proceed to Aghoreśvara; the shrine is darker, guarded, with Bhairava symbolism—trident, skull-cup motifs—yet the liṅga remains serene at the center, signifying Aghora’s ‘non-terrifying’ essence beneath Bhairava’s form.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahādevī (Pārvatī)
• Aghoreśvara
• Bhairava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is framed as a guided encounter with specific Śiva-manifestations, each with a distinct sacred aspect.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aghoreśvara-liṅga within the Prabhāsakṣetra sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is to visit (gacchet) Aghoreśvara as part of the ordered liṅga-darśana/pilgrimage sequence.