Adhyaya 90

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चतुर्थं रुद्रमुत्तमम् । वृषभेश्वरनामानं कल्पलिंगं सुरप्रियम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ଉତ୍ତମ ଚତୁର୍ଥ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ‘ବୃଷଭେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାଙ୍କ କଳ୍ପଲିଙ୍ଗ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 2

बालरूपी महादेवि यत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । तस्यैव चोत्तरे भागे धनुषां त्रितये स्थितम्

ହେ ମହାଦେବୀ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଦିବ୍ୟ ବାଳରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେହି ସ୍ଥାନର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ତିନି ଧନୁଷ ଦୂରେ (ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ) ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 3

आद्यं महाप्रभावं हि नापुण्यो वेद मानवः । तस्यैव कल्पनामानि सांप्रतं प्रब्रवीमि ते

ନିଶ୍ଚୟ, ଅପୁଣ୍ୟ ମାନବ ତାହାର ଆଦ୍ୟ ମହାପ୍ରଭାବକୁ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ କଳ୍ପନାମଗୁଡ଼ିକ କହୁଛି।

Verse 4

पूर्वकल्पे महादेवि ब्रह्मेश्वर इति स्मृतः । ब्रह्मणाराधितः पूर्वं वर्षाणामयुतं प्रिये

ହେ ମହାଦେବୀ, ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ସେ ‘ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ସ୍ମୃତ ଥିଲେ; ପ୍ରିୟେ, ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ।

Verse 5

सृष्टिकामेन देवेन ततस्तुष्टो महेश्वरः । चतुर्विधां भूतसृष्टिं ततश्चक्रे पितामहः

ସୃଷ୍ଟିକାମୀ ଦେବ (ବ୍ରହ୍ମା) ଆରାଧନା କରିବାରୁ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ତାପରେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଭୂତମାନଙ୍କର ଚତୁର୍ବିଧ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 6

ब्रह्मणस्त्वीशभावेन गतस्तुष्टिं यतो हरः । तेन ब्रह्मेश्वरं नाम तस्मिंल्लिंगे पुराऽभवत्

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଈଶ୍ୱରଭାବଯୁକ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ହର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ତେଣୁ ପୁରାତନକାଳରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ‘ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା।

Verse 7

ततो द्वितीयकल्पे तु संप्राप्ते वरवर्णिनि । रैवतेश्वरनामेति प्रख्यातं धरणीतले

ତାପରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନି, ଦ୍ୱିତୀୟ କଳ୍ପ ଆସିଲେ, ତାହା ପୃଥିବୀତଳେ ‘ରୈବତେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ହେଲା।

Verse 8

रैवतो नाम राजाऽभूद्ब्रह्मांडे सचराचरे । जगद्योनिर्जिगायेदं तल्लिंगस्य प्रभावतः

ଏହି ସଚରାଚର ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ‘ରୈବତ’ ନାମରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ। ସେହି ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ଏହି ଜଗତ୍—ଜଗଦ୍ୟୋନିରୂପ—କୁ ଜୟ କଲେ।

Verse 9

रैवतेश्वरनामाभूत्तेन लिंगं महाप्रभम् । पुनस्तृतीयकल्पे तु संप्राप्ते वरवर्णिनि

ଏହିପରି ସେ ମହାପ୍ରଭ ଲିଙ୍ଗ ‘ରୈବତେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା। ପୁନଃ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନି, ତୃତୀୟ କଳ୍ପ ଆସିଲେ…

Verse 10

वृषभेश्वरनामाभूत्तस्य लिंगस्य भामिनि । ममैव वाहनं योऽसौ धर्मोयं वृषरूपधृक्

ହେ ଭାମିନି, ସେହି ଲିଙ୍ଗର ନାମ ତେବେ ‘ବୃଷଭେଶ୍ୱର’ ହେଲା। ଧର୍ମରୂପ ଧାରଣ କରି ବୃଷଭରୂପ ଧରିଥିବା ସେହି ବୃଷଭଟି ମୋର ନିଜ ବାହନ।

Verse 11

तेन तत्पूजितं लिंगं दिव्याब्दानां सहस्रकम् । ततस्तुष्टेन देवेशि नीतः सायुज्यतां वृषः

ସେ ଏକ ସହସ୍ର ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲା। ତାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବେଶ୍ୱର, ହେ ଦେବେଶି, ବୃଷକୁ ସାୟୁଜ୍ୟ—ପରମ ଏକତ୍ୱ—ଦେଲେ।

Verse 12

तेन तल्लिंगमभवद्वृषभेशेति भूतले । ततश्चतुर्थे संप्राप्ते वाराहेकल्प संज्ञिते

ସେହି କାରଣରୁ ସେ ଲିଙ୍ଗ ଭୂତଳରେ ‘ବୃଷଭେଶ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ପରେ ‘ବାରାହକଳ୍ପ’ ନାମକ ଚତୁର୍ଥ କଳ୍ପ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ମହିମା ପ୍ରଚାରିତ ହେଲା।

Verse 13

अष्टाविंशतिमे तत्र त्रेतायुगमुखे तदा । इक्ष्वाकुर्नाम राजाऽभूत्सूर्यवंशविभूषणः

ସେଠାରେ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗର ଆରମ୍ଭେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ନାମକ ରାଜା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ—ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଭୂଷଣ ଥିଲେ।

Verse 14

स लिंगं पूजयामास त्रिकालं भक्तिभावितः । एकाहारो जिताहारो भूभिशायी जितेंद्रियः

ଭକ୍ତିଭାବରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ତ୍ରିକାଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜୁଥିଲା। ସେ ଏକାହାରୀ, ଆହାର-ନିୟମୀ, ଭୂମିରେ ଶୟନକାରୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଥିଲା।

Verse 15

एवं काले बहुविधे ततस्तुष्टो महेश्वरः । ददौ राज्यं महोदग्रं संततिं पुत्र पौत्रिकीम्

ଏଭଳି ବହୁବିଧ ସାଧନାରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ କଟିଗଲାପରେ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ତାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସହିତ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସନ୍ତତି ଦାନ କଲେ।

Verse 16

इक्ष्वाक्वीश्वरनामाभूत्तेनेदं लिंगमुत्तमम् । यस्तं पूजयते भक्त्या देवं वृषभवाहनम्

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ‘ଇକ୍ଷ୍ୱାକ୍ୱୀଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ବୃଷଭବାହନ ଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 17

सप्तजन्मकृतैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । त्रिंशद्धनुष्प्रमाणेन तस्य क्षेत्रचतुर्द्दिशम्

ସେ ସାତ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେହି କ୍ଷେତ୍ର ଚାରି ଦିଗରେ ତିରିଶ ଧନୁଷ-ପ୍ରମାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 18

स्नानं जाप्यं बलिं होमं पूजां स्तोत्रमुदीरणम् । तस्मिंस्तीर्थे तु यः कुर्यात्तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्

ସ୍ନାନ, ଜପ, ବଳି, ହୋମ, ପୂଜା ଓ ସ୍ତୋତ୍ରପାଠ—ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ କିଛି କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ପୁଣ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 19

चतुष्कोणांतरा क्षेत्रमेवं मात्राप्रमाणतः । एकरात्रोषितो भूत्वा तस्य लिंगस्य सन्निधौ

ମାପ-ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଚତୁଷ୍କୋଣ (ଚତୁର୍ଭୁଜ) ପରିଧିବିଶିଷ୍ଟ। ସେହି ଲିଙ୍ଗର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଏକ ରାତି ରହିଲେ ଭକ୍ତ ଫଳଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 20

ब्रह्मचर्येण जागर्त्ति स पापैः संप्रमुच्यते । होमजाप्यसमाधिस्थो नृत्यगीतादिवादनैः

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରି ଯେ ଜାଗରଣ କରେ, ସେ ପାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ହୋମ, ଜପ ଓ ସମାଧିରେ ନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ଭକ୍ତିରେ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶୁଦ୍ଧିଫଳ ପାଏ।

Verse 21

गोघ्नो वा ब्रह्महा पापी मुच्यते दुष्कृतैर्नरः । यः संप्रीणयते विप्रांस्तत्र भोज्यैः पृथग्विधैः

ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ପାପୀ ମଧ୍ୟ, ଯେ ତାହାଁରେ ନାନାପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟରେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ, ସେ ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 22

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता । भैरवं चैव केदारं पुष्करं द्रुतिजंगमम्

ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ମଧ୍ୟ କୋଟିଜନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଥିବା ପରି ଫଳ ମିଳେ। ସେଠାରେ ଭୈରବ, କେଦାର, ପୁଷ୍କର ଓ ଦ୍ରୁତିଜଙ୍ଗମ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ।

Verse 23

वाराणसी कुरुक्षेत्रं महा कालं च नैमिषम् । एतत्तीर्थाष्टकं देवि तस्मिंल्लिंगे व्यवस्थितम्

ହେ ଦେବୀ! ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ମହାକାଳ ଓ ନୈମିଷ—ଏହି ସମଗ୍ର ତୀର୍ଥାଷ୍ଟକ ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 24

माघे कृष्णचतुर्द्दश्यां तत्र यो जागृयान्निशि । संपूज्य विधिना देवं स तीर्थाष्टफलं लभेत्

ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ ଯେ ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ତୀର୍ଥାଷ୍ଟକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।

Verse 25

ददाति तत्र यः पिण्डं नष्टेन्दौ शिवसंनिधौ । तृप्यन्ति पितरस्तस्य यावद्ब्रह्मदिनान्तकम्

ଯେ ସେଠାରେ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଶିବସନ୍ନିଧିରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ବ୍ରହ୍ମଦିନର ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 26

दधिक्षीर घृतेनैव पंचगव्यकुशोदकैः । कुंकुमागरुकर्पूरैस्तल्लिगं पूजयेन्निशि

ରାତ୍ରିରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦହି, କ୍ଷୀର ଓ ଘୃତରେ; ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଏବଂ କୁଶାଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳରେ; ତଥା କୁଙ୍କୁମ, ଅଗରୁ ଓ କର୍ପୂରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

संमंत्र्याघोरमंत्रेण ध्यात्वा देवं सदाशिवम् । एवं कृत्वा महादेवि मुच्यते पंचपातकैः

ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆହ୍ୱାନ କରି ଏବଂ ଦେବ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ହେ ମହାଦେବୀ—ଏପରି କରିଲେ ପଞ୍ଚ ମହାପାତକରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 28

अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां दध्ना संस्नापयेद्यदि । स ब्राह्मणश्चतुर्वेदो जायते नात्र संशयः

ଯଦି ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଦହିରେ (ପ୍ରଭୁଙ୍କ) ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ଚତୁର୍ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 29

क्षीरेण स्नापयेद्देवि यदि तं वृषभेश्वरम् । सप्तधेनुसहस्राणां स फलं विंदते महत्

ହେ ଦେବୀ, ଯଦି କେହି ବୃଷଭେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କ୍ଷୀରରେ ଅଭିଷେକ କରେ, ତେବେ ସେ ସାତ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ସମତୁଲ୍ୟ ମହାଫଳ ପାଏ।

Verse 30

जन्मांतरेण यत्पापं सांप्रतं यत्कृतं प्रिये । तत्सर्वं नाशमायाति घृतस्नानेन भामिनि

ହେ ପ୍ରିୟେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କରା ପାପ ଓ ଏହି ଜନ୍ମରେ ବର୍ତ୍ତମାନ କରା ପାପ—ହେ ଭାମିନୀ—ଘୃତରେ ଅଭିଷେକ କଲେ ସେସବୁ ନାଶ ପାଏ।

Verse 31

पंचगव्येन यो देवि स्नापयेद्वृषभेश्वरम् । स दहेत्सर्वपापानि सर्वयज्ञफलं लभेत्

ହେ ଦେବୀ! ଯେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟରେ ବୃଷଭେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଦେଇ ସର୍ବଯଜ୍ଞଫଳ ଲାଭ କରେ।

Verse 32

तद्दृष्ट्वा ब्रह्महा गोघ्नः स्तेयी च गुरुतल्पगः । शरणागतघाती च मित्रविश्रंभघातकः

ସେହି (ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗ/ଦିବ୍ୟ ସନ୍ନିଧି) ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା, ଗୋହନ୍ତା, ଚୋର, ଗୁରୁତଳ୍ପଗ, ଶରଣାଗତଘାତୀ ଓ ମିତ୍ରବିଶ୍ୱାସଘାତକ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ କମ୍ପିତ ହୋଇ ଦୂରେ ହଟେ।

Verse 33

दुष्टपापसमाचारो मातृहा पितृहा तथा । मुच्यते सर्वपापैस्तु तल्लिंगाराधनोद्यतः

ଦୁଷ୍ଟ ପାପାଚାରରେ ଲିପ୍ତ—ମାତୃହନ୍ତା କିମ୍ବା ପିତୃହନ୍ତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଯଦି ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଆରାଧନାରେ ଉଦ୍ୟତ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 34

कार्तिकं सकलं यस्तु पूजयेद्ब्रह्मणा सह । ब्रह्मेश्वरं महालिंगं स मुक्तः पातकैर्भवेत्

ଯେ ସମଗ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 35

तेन दत्तं भवेत्सर्वं गुरवस्तेन तोषिताः । श्राद्धं कृतं गयातीर्थे तेन तप्तं महत्तपः । येन देवाधिदेवोऽसौपूजितो वृषभेश्वरः

ଯେ ଦେବାଧିଦେବ ବୃଷଭେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଛି, ସେ ଯେନ ସମସ୍ତ ଦାନ ଦେଇସାରିଛି; ସେ ଯେନ ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛି; ସେ ଯେନ ଗୟାତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛି; ସେ ଯେନ ମହାତପ କରିଛି—କାରଣ ସେ ବୃଷଭେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଛି।

Verse 36

इति ते कथितं देवि माहात्म्यं देवपूजितम् । वृषभेश्वरदेवस्य कल्पलिंगस्य भामिनि

ହେ ଦେବୀ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ବୃଷଭେଶ୍ୱରଦେବଙ୍କ କଳ୍ପଲିଙ୍ଗର ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।

Verse 37

यः शृणोति महादेवि माहात्म्यं दैवदेवतम् । मूर्खो वा पंडितो वाऽपि स याति परमां गतिम्

ହେ ମହାଦେବୀ! ଯେ କେହି ଏହି ଦୈବଦେବତାଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣେ—ମୂର୍ଖ ହେଉ କି ପଣ୍ଡିତ—ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 90

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये वृषवाहनेश्वरमाहाम्यवर्णनंनाम नवतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ଏକାଦଶରୁଦ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ବୃଷବାହନେଶ୍ୱର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।