Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

देव्युवाच । दिव्यं तेजो नमस्यामि यन्मे दृष्टं पुरातने । कालाग्निरुद्रमध्यस्थं प्रभासे शंकरोद्भवम्

Transliteration

devyuvāca | divyaṃ tejo namasyāmi yanme dṛṣṭaṃ purātane | kālāgnirudramadhyasthaṃ prabhāse śaṃkarodbhavam

Translation

ଦେବୀ କହିଲେ: ମୁଁ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ତେଜକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପୁରାତନ କାଳରେ ଦେଖିଥିଲି—ପ୍ରଭାସରେ ଶଙ୍କରଠାରୁ ଉଦ୍ଭବିତ, କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तेजः: splendour; radiance
• तेजः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• नमस्यामि: I bow to; I worship
• नमस्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस्/नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• मे: by me/to me; my
• मे: Anubhava-karta/Genitive (Experiencer/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-रूप (Genitive/Dative), एकवचन; सर्वनाम

• दृष्टम्: seen
• दृष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुरातने: in ancient times
• पुरातने: Kāla-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पुरातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषण (context: काले)

• कालाग्निरुद्रमध्यस्थम्: situated in the midst of Kālāgnirudra
• कालाग्निरुद्रमध्यस्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कालाग्निरुद्र (प्रातिपदिक) + मध्यस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कालाग्निरुद्रस्य मध्ये स्थितम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• शंकरोद्भवम्: arisen from Śaṅkara
• शंकरोद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शंकर (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शंकरात् उद्भवम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (Somēśvara-udbhava locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī speaks in reverence, hands folded, recalling an ancient vision: a column or burst of divine radiance emerging from Śaṅkara at Prabhāsa, with a fierce Kālāgnirudra aura surrounding or centralizing the scene.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)
• Prabhāsa
• Śaṅkara
• Kālāgnirudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional reverence (namas) is directed to the divine presence manifested at a sacred site, affirming that tīrthas reveal transcendent radiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the divine tejas is said to arise from Śaṅkara.

What ritualistic prescription is mentioned?

The act expressed is namaskāra (obeisance); no formal vow or donation is specified in this verse.