Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

तत्र यद्दीयते दानं तस्य संख्या न विद्यते । अर्द्धक्रोशप्रमाणं हि विष्णुक्षेत्रं प्रकीर्त्तितम्

Transliteration

tatra yaddīyate dānaṃ tasya saṃkhyā na vidyate | arddhakrośapramāṇaṃ hi viṣṇukṣetraṃ prakīrttitam

Translation

ସେଠାରେ ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ ତାହାର ଗଣନା ନାହିଁ; ସେଇ ବିଷ୍ଣୁକ୍ଷେତ୍ର ଅର୍ଧକ୍ରୋଶ ପରିମାଣର ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• यत्: whatever (that)
• यत्: Karma (Object of passive/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• दीयते: is given
• दीयते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट् (present); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• दानम्: a gift/charity
• दानम्: Karta (Subject in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• तस्य: of it
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• संख्या: number/measure
• संख्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• विद्यते: exists/is found
• विद्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (present); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• अर्द्धक्रोशप्रमाणम्: (its) measure is half a krośa
• अर्द्धक्रोशप्रमाणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्द्ध + क्रोश + प्रमाण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (अर्द्धक्रोशस्य प्रमाणम्)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक (indeed)

• विष्णुक्षेत्रम्: Viṣṇu’s sacred region
• विष्णुक्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः क्षेत्रम्)

• प्रकीर्त्तितम्: is proclaimed
• प्रकीर्त्तितम्: Kriya (Predicative participle/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: प्र + कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘is proclaimed’

Speaker

Śiva (deduced from Mahādevī-addressed dialogue in this adhyāya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇu-kṣetra (within Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutor seeking Prabhāsa’s merits

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims within a clearly marked sacred precinct offer gifts to brāhmaṇas/ascetics near a Viṣṇu shrine; a subtle boundary marker indicates ‘half-krośa’ extent; the sea-coast atmosphere of Prabhāsa surrounds the scene.

Characters & Entities

• Dāna
• Viṣṇukṣetra
• Krośa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Giving in a sanctified kṣetra yields immeasurable spiritual return; place amplifies dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Viṣṇu-kṣetra within the Prabhāsa sacred region, defined as half a krośa in extent.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charitable giving) at the kṣetra is praised as yielding immeasurable merit.