Adhyaya 82

Verse 1

। देव्युवाच । चक्रतीर्थेति किं नाम त्वया प्रोक्तं वृषध्वज । कुत्र तिष्ठति तत्तीर्थं किं प्रभावं वदस्व मे

ଦେବୀ କହିଲେ— ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ! ଆପଣ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ବୋଲି କହିଲେ; ସେ ନାମ କ’ଣ? ସେ ତୀର୍ଥ କେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ, ତାହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ? ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 2

ईश्वर उवाच । पुरा देवासुरे युद्धे हत्वा दैत्याञ्जनार्द्दनः । चक्रं प्रक्षालयामास तत्र वै रक्तरंजितम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ପୂର୍ବେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ରକ୍ତରେ ରଞ୍ଜିତ ନିଜ ଚକ୍ରକୁ ସେଠାରେ ଧୋଇଥିଲେ।

Verse 3

अष्टकोटिसुतीर्थानि तत्रानीय स्वयं हरिः । तीर्थे प्रकल्पयामास शुद्धिं कृत्वा सुदर्शने । तीर्थस्य चक्रे नामापि चकतीर्थमिति श्रुतम्

ସ୍ୱୟଂ ହରି ସେଠାକୁ ଆଠ କୋଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଆଣି ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ସେ ତୀର୍ଥର ନାମ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ରଖିଲେ; ତାହା ଏଭଳି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 4

अष्टायुतानि तीर्थानामष्टौ कोट्यस्तथैव च । तत्र संति महादेवि चक्रतीर्थे न संशयः

ହେ ମହାଦେବୀ! ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ଅଷ୍ଟାୟୁତ ଏବଂ ସେହିପରି ଅଷ୍ଟକୋଟି ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 5

यस्तत्र कुरुते स्नानमेकचित्तो नरोत्तमः । सर्वतीर्थाभिषेकस्य स प्राप्नोत्यखिलं फलम्

ହେ ନରୋତ୍ତମ! ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଅଭିଷେକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।

Verse 6

तीर्थानामष्टकोटिस्तु निवसंति वरानने । एकादश्यां विशेषेण चन्द्रसूर्यग्रहे तथा

ହେ ବରାନନେ! ସେଠାରେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ଅଷ୍ଟକୋଟି ବାସ କରନ୍ତି—ବିଶେଷକରି ଏକାଦଶୀରେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 7

तत्र स्नात्वा महादेवि यज्ञकोटिफलं लभेत् । तस्यैव कल्पनामानि शृणु ते कथयाम्यहम्

ହେ ମହାଦେବୀ! ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏବେ ସେହି ତୀର୍ଥର କଳ୍ପାନୁସାର ନାମଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣ; ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 8

कोटितीर्थं पूर्वकल्पे श्रीनिधानं द्वितीयके । तृतीये शतधारं च चक्रतीर्थं चतुर्थके

ପୂର୍ବକଳ୍ପରେ ଏହା ‘କୋଟିତୀର୍ଥ’, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ‘ଶ୍ରୀନିଧାନ’; ତୃତୀୟରେ ‘ଶତଧାରା’ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥରେ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।

Verse 9

एवं ते कल्पनामानि ह्यतीतान्यखिलानि वै । कथितान्येवमन्यानि ज्ञेयानि विबुधैः क्रमात्

ଏଭଳି ଅତୀତ କଳ୍ପସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ କଳ୍ପନାମ ତୁମକୁ କହିଦିଆଗଲା; ଅବଶିଷ୍ଟ ନାମମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କ୍ରମେ ଜାଣିବାଯୋଗ୍ୟ।

Verse 10

तत्र यद्दीयते दानं तस्य संख्या न विद्यते । अर्द्धक्रोशप्रमाणं हि विष्णुक्षेत्रं प्रकीर्त्तितम्

ସେଠାରେ ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ ତାହାର ଗଣନା ନାହିଁ; ସେଇ ବିଷ୍ଣୁକ୍ଷେତ୍ର ଅର୍ଧକ୍ରୋଶ ପରିମାଣର ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 11

ब्रह्महत्या नोपसर्पेत्सत्यमेतन्मयोदितम् । मासोपवासी तत्क्षेत्रे अग्निहोत्री यतव्रतः

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ସେଠାରେ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ ନାହିଁ—ଏହା ମୋର କଥିତ ସତ୍ୟ; ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେ ମାସୋପବାସୀ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଓ ନିୟମବ୍ରତୀ—

Verse 12

स्वाध्यायी यज्ञयाजी च तपश्चांद्रायणा दिकम् । तिलोदकं पितॄणां च श्राद्धं च विधिपूर्वकम्

ସେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିଷ୍ଠ ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ହୁଏ; ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଆଦି ତପ କରେ; ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତିଲୋଦକ ଅର୍ପଣ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ।

Verse 13

एकरात्रं त्रिरात्रं वा कृच्छ्रं सांतपनं तथा । मासोपवासं तच्चैव अन्यद्वा पुण्यकर्म तत्

ଏକରାତ୍ରି କିମ୍ବା ତ୍ରିରାତ୍ରି ଉପବାସ, କୃଚ୍ଛ୍ର ଓ ସାନ୍ତପନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, କିମ୍ବା ମାସୋପବାସ—ଅଥବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟକର୍ମ—(ସେଠାରେ) ବିଶେଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 14

दैत्यारिक्षेत्रमासाद्य यत्किंचित्कुरुते नरः । अन्यक्षेत्रात्कोटिगुणं पुण्यं भूयान्न संशयः

ଦୈତ୍ୟାରି-କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ଯାହା କିଛି—ଅଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରଠାରୁ କୋଟିଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 15

सुदर्शने वरे तीर्थे गोदानं तत्र दापयेत् । सम्यग्यात्राफलप्रेप्सुः सर्वपापविशुद्धये

ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ, ଯେ ସମ୍ୟକ୍ ଯାତ୍ରାଫଳ ଚାହେ ଏବଂ ସର୍ବପାପ-ଶୁଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଠାରେ ଗୋଦାନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 16

चंडालः श्वपचो वाऽपि तिर्यग्योनिगतस्तथा । तस्मिंस्तीर्थे मृतः सम्यगाच्युतं लोकमाप्नुयात्

ଚାଣ୍ଡାଳ ହେଉ କି ଶ୍ୱପଚ ହେଉ, କିମ୍ବା ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମିତ ହେଉ—ଯଦି ସେ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରେ, ତେବେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 17

इति संक्षेपतः प्रोक्तं चक्रतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं सर्वपापघ्नं सर्वकामफलप्रदम्

ଏହିପରି ସଂକ୍ଷେପରେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତିବୃତ୍ତାନ୍ତ କୁହାଗଲା; ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସର୍ବପାପନାଶକ ଏବଂ ସର୍ବକାମ୍ୟ ଫଳଦାୟକ।

Verse 82

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दैत्यसूदन माहात्म्यप्रसंगेन चक्रतीर्थोत्पत्तिवृत्तान्तमाहात्म्यवर्णनंनाम द्व्यशीतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ଦୈତ୍ୟସୂଦନ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥୋତ୍ପତ୍ତି-ବୃତ୍ତାନ୍ତ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱ୍ୟଶୀତିତମ (ବିରାଶିତମ) ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।