Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तृतीयं तस्य देवस्य गालवेश्वरसंज्ञितम् । कलौ युगे तु संप्राप्ते शाकल्योनाम वै मुनिः

Transliteration

tṛtīyaṃ tasya devasya gālaveśvarasaṃjñitam | kalau yuge tu saṃprāpte śākalyonāma vai muniḥ

Translation

ସେଇ ଦେବଙ୍କର ତୃତୀୟ ନାମ ‘ଗାଲବେଶ୍ୱର’ ବୋଲି ଘୋଷିତ। ଏବଂ କଳିଯୁଗ ଆସିଲାବେଳେ ‘ଶାକଲ୍ୟ’ ନାମକ ଏକ ମୁନି ଥିଲେ।

Word by Word

• तृतीयम्: the third
• तृतीयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• तस्य: of it / of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• गालवेश्वरसंज्ञितम्: named ‘Gālav-eśvara’
• गालवेश्वरसंज्ञितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गालव + ईश्वर + संज्ञित (सम्+ज्ञा धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (गालवेश्वर-इति संज्ञितम् = named ‘Gālav-eśvara’)

• कलौ: in Kali (yuga)
• कलौ: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण (time)

• युगे: in the age
• युगे: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण (time)

• तु: indeed / but
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• संप्राप्ते: when (it) had arrived
• संप्राप्ते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)

• शाकल्यः: Śākalya
• शाकल्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाकल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• नाम: named
• नाम: Visheshana (Apposition/विशेषण-भाव)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अव्ययवत् प्रयोगः (‘named’)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic)

• मुनिः: sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Speaker

Śiva (to Devī/Umā, inferred)

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Gālavēśvara
• Kali Yuga
• Śākalya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering the divine names tied to sacred history strengthens faith and links the pilgrim to an unbroken tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, through the yuga-associated naming of its Śiva-liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, kīrtana/smaraṇa of the deity’s names as part of tīrtha devotion; the verse introduces the Kali-yuga episode.