Adhyaya 74

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शाकल्येश्वरमुत्तमम् । दैत्यसूदनवायव्ये धनुषां त्रिंशता स्थितम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତ୍ପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଦୈତ୍ୟସୂଦନର ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ତିରିଶ ଧନୁ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉତ୍ତମ ଶାକଲ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

शाकल्येन महादेवि पूजितं सर्वकामदम् । शाकल्योनाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महत्तपः

ହେ ମହାଦେବୀ, ଏହା ଶାକଲ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଏବଂ ସର୍ବ କାମନାଦାୟକ। ଯେଉଁଠାରେ ଶାକଲ୍ୟ ନାମକ ରାଜର୍ଷି ମହାନ ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 3

समाराध्य महादेवं प्रत्यक्षीकृतवान्भवम् । लिंगेऽवतारयामास प्रसन्नं तं महेश्वरम्

ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ ଆରାଧନା କରି ସେ ଭବଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରିଲେ; ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ସେହି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗରେ ଅବତାରିତ (ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ) କରିଲେ।

Verse 4

तस्मिन्दृष्टे वरारोहे सप्तजन्मकृतं नृणाम् । पापं प्रणश्यते शीघ्रं तमः सूर्योदये यथा

ହେ ବରାରୋହେ, ତାହାକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ—ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟେ ଅନ୍ଧକାର ନଶେ।

Verse 5

तत्राष्टम्यां चतुर्द्दश्यां स्नापयेत्पयसा शिवम् । पूजयेच्च विधानेन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात्

ସେଠାରେ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ପୟସା ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ପରେ ବିଧିଅନୁସାରେ କ୍ରମେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦିଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

हिरण्यं तत्र दातव्यं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः । चत्वारि तस्य नामानि कथ्यमानानि मे शृणु

ସେଠାରେ ଯାତ୍ରାର ସମ୍ୟକ୍ ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ତାହାର ଚାରିଟି ନାମ ଶୁଣ।

Verse 7

आदौ कृतयुगे देवि कीर्तितो भैरवेश्वरः । ततः सावर्णिमनुना सम्यगाराधितः प्रिये

ହେ ଦେବୀ! ଆଦି କୃତଯୁଗରେ ସେ ‘ଭୈରବେଶ୍ୱର’ ଭାବେ କୀର୍ତ୍ତିତ ଥିଲେ। ପରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 8

सावर्णिकेश्वरं नाम त्रेतायां तस्य संज्ञितम् । ततस्तु द्वापरे देवि गालवेन महात्मना । सम्यगाराधितस्तत्र लिंगरूपीवृषध्वजः

ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ତାଙ୍କର ନାମ ‘ସାବର୍ଣ୍ଣିକେଶ୍ୱର’ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲା। ପରେ ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ, ହେ ଦେବୀ, ମହାତ୍ମା ଗାଲବ ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ବିରାଜିତ ବୃଷଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 9

तृतीयं तस्य देवस्य गालवेश्वरसंज्ञितम् । कलौ युगे तु संप्राप्ते शाकल्योनाम वै मुनिः

ସେଇ ଦେବଙ୍କର ତୃତୀୟ ନାମ ‘ଗାଲବେଶ୍ୱର’ ବୋଲି ଘୋଷିତ। ଏବଂ କଳିଯୁଗ ଆସିଲାବେଳେ ‘ଶାକଲ୍ୟ’ ନାମକ ଏକ ମୁନି ଥିଲେ।

Verse 10

यत्र सिद्धिमनुप्राप्त ऐश्वर्यं चाणिमादिकम् । शाकल्येश्वरनामेति ततः ख्यातं तुरीयकम्

ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଅଣିମାଦି ଐଶ୍ୱର୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହେଲା, ସେଠାରେ ଚତୁର୍ଥ ନାମରେ ‘ଶାକଲ୍ୟେଶ୍ୱର’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 11

एवं चातुर्युगं नाम तस्य लिंगस्य कीर्तितम् । पापघ्नं पुण्यदं नॄणां कीर्त्तितं सर्वकामदम्

ଏହିପରି ସେହି ଲିଙ୍ଗର ‘ଚାତୁର୍ୟୁଗ’ ନାମସମୂହ ଘୋଷିତ ହେଲା। ଏହାର କୀର୍ତ୍ତନ-ସ୍ମରଣ ପାପ ନାଶ କରେ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ।

Verse 12

तस्यैव देवदेवस्य क्षेत्रोत्पत्तिं शृणु प्रिये

ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏବେ ସେହି ଦେବଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣ; ମୁଁ ତାହାକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହୁଛି।

Verse 13

अष्टादशधनुर्देवि समंतात्परिमण्डलम् । महापापहरं देवि तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्

ହେ ଦେବୀ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଧନୁ ପରିମାଣର ବୃତ୍ତାକାର ପରିମଣ୍ଡଳ। ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମହାପାପକୁ ତାହା ହରଣ କରେ।

Verse 14

कृमिकीटपतंगानां तिरश्चामपि मोक्षदम् । यत्र कूपादितोयेषु जलं सारस्वतं स्मृतम्

ଏହା କୃମି, କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତିର୍ୟକ୍ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଏ। ଯେଉଁଠାରେ କୂପ ଆଦି ଜଳସ୍ରୋତର ଜଳକୁ ‘ସାରସ୍ୱତ’ (ସରସ୍ୱତୀସଦୃଶ ପବିତ୍ର) ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

Verse 15

यत्र तत्र नरः स्नात्वा स्वर्गलोके महीयते । अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च

ଯେ କେହି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ସେଠାର ପୁଣ୍ୟ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞଫଳ ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 16

तत्फलं समवाप्नोति तस्य लिंगस्य दर्शनात् । सोमपर्वणि संप्राप्ते यस्तत्र शुचिरात्मवान्

ସେହି ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସେଇ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ସୋମପର୍ବ ଆସିଲେ ଯେ ସେଠାରେ ଶୁଚି ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ହୋଇ ରହେ, ସେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 17

अघोरं च जपेत्सम्यगाज्यहोमसमन्वितम् । तल्लिंगस्य समीपस्थो यावन्मासावधिः प्रिये

ଏବଂ ଆଜ୍ୟହୋମ ସହିତ ‘ଅଘୋର’ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଯଥାବିଧି ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେହି ଲିଙ୍ଗର ସମୀପରେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ।

Verse 18

महापातकयुक्तोऽपि युक्तो वाऽप्युपपातकैः । स सर्वां लभते सिद्धिमुत्तमां वरवर्णिनि

ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ମହାପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ କି ଉପପାତକରେ କଳୁଷିତ ହେଉ—ସେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ଲଭେ।

Verse 19

कामिकं तत्स्मृतं लिंगं सर्वकामफलप्रदम् । अघोर वक्त्रं देवस्य तत्रस्थं भैरवं महत्

ସେହି ଲିଙ୍ଗ ‘କାମିକ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ, ଯାହା ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ। ସେଠାରେ ଦେବଙ୍କ ଅଘୋର-ବକ୍ତ୍ର ସ୍ୱରୂପ ମହା ଭୈରବ ବିରାଜିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 20

भैरवेश्वरनामेति पूर्वं ख्यातमभूद्भुवि । अस्मिन्युगे तु संप्राप्ते शाकल्येश्वरनामकम्

ପୂର୍ବେ ପୃଥିବୀରେ ଏହା ‘ଭୈରବେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ଏହା ‘ଶାକଲ୍ୟେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପରିଚିତ।