Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 105

Devanagari script

सोमेश्वरं देववरं मनुष्या ये भक्तिमंतः शरणं प्रपन्नाः । ते घोररूपे च भयावहे च संसारचक्रे न पुनर्भ्रमंति

Transliteration

someśvaraṃ devavaraṃ manuṣyā ye bhaktimaṃtaḥ śaraṇaṃ prapannāḥ | te ghorarūpe ca bhayāvahe ca saṃsāracakre na punarbhramaṃti

Translation

ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଘୋର ଓ ଭୟାବହ ଏହି ସଂସାରଚକ୍ରରେ ପୁନଃ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Word by Word

• सोमेश्वरम्: Someśvara
• सोमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोमेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• देववरम्: best of gods
• देववरम्: Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: देववर (प्रातिपदिक; देव + वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-विशेषणभावे सोमेश्वरस्य

• मनुष्याः: people
• मनुष्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• भक्तिमन्तः: devoted
• भक्तिमन्तः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्तिमन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘ये/मनुष्याः’)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शरणं’ (refuge)

• प्रपन्नाः: having surrendered
• प्रपन्नाः: Karta (Predicate participle/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past Active Participle in sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having resorted/surrendered’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• घोररूपे: in the dreadful form
• घोररूपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: घोररूप (प्रातिपदिक; घोर + रूप)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• भयावहे: in the fear-bringing (cycle)
• भयावहे: Adhikarana (Location qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भयावह (प्रातिपदिक; भय + आवह)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of ‘संसारचक्रे’ understood)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• संसारचक्रे: in the cycle of worldly existence
• संसारचक्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संसारचक्र (प्रातिपदिक; संसार + चक्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/पुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb)

• भ्रमन्ति: wander/roam
• भ्रमन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara (Somnātha) at Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devotees, hands folded, take refuge at the Someśvara liṅga while a dark, stormy saṃsāra-wheel with fearsome forms recedes behind them; the liṅga’s light forms a protective circle, conveying abhaya and non-return.

Characters & Entities

• Someśvara
• Saṃsāra
• Śaraṇāgati (refuge)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional surrender to Someśvara is taught as a path that ends repeated wandering in saṃsāra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, through its deity Someśvara (Somnātha).

What ritualistic prescription is mentioned?

Śaraṇāgati (taking refuge) and bhakti toward Someśvara; no specific external rite is detailed.